MODEL WYRZUTNI ELEKTROMAGNETYCZNEJ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MODEL WYRZUTNI ELEKTROMAGNETYCZNEJ"

Transkrypt

1 Szybkobieżne Pojazdy Gąienicowe (22) nr 1, 2007 Zbigniew RACZYŃSKI MODEL WYRZUTNI ELEKTROMAGNETYCZNEJ Strezczenie: W artykule przedtawiono zaadę działania wyrzutni cewkowej i zynowej. Przedtawiono wyniki badań modelu wyrzutni cewkowo-zynowej, zailanej z baterii kondenatorów, z wtępnym rozpędzaniem pociku za pomocą cewki indukcyjnej. 1. WPROWADZENIE Z fizyki wiadomo, że oddziaływanie pola elektromagnetycznego może wywołać iłę, zdolną rozpędzić ciało do znacznej prędkości. Itnieją dwa pooby wykorzytania pola elektromagnetycznego do wytworzenia tej iły: a) jeżeli cewkę z rdzeniem ferromagnetycznym umiezczonym na jej obrzeżu zailimy prądem tałym, to na rdzeń będzie oddziaływać iła. W wyniku jej działania, rdzeń dąży do znalezienia ię w środku cewki, a gdy w tym momencie przerwiemy dopływ prądu do cewki, uzykana przez rdzeń energia kinetyczna wyrzuci go na zewnątrz; b) jeśli przewodnik z prądem umieścimy w polu magnetycznym, wówcza działa na niego iła, powodująca jego ruch. Wartość tej iły można określić według prawa Biote a-savarta Cewkowa wyrzutnia pocików [1] Wyrzutnia kłada ię z dwóch oddziałujących na iebie części: cewka i rdzeń magnetyczny (pocik). Załóżmy, że pocik jet talowym krótkim prętem znajdującym ię w pobliżu cewki z prądem. Linie ił pola magnetycznego wytworzone przez cewkę, obejmując talowy pocik załamują ię. W konekwencji pocik taje ię magneem o biegunowości jak na ry. 1. Ry. 1. Linie ił pola magnetycznego cewki z rdzeniem magnetycznym Dr inż. Zbigniew RACZYŃSKI Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Urządzeń Mechanicznych OBRUM, Gliwice

2 Zbigniew RACZYŃSKI Wpółdziałanie pola magnetycznego cewki z wyidukowanym polem magnetycznym pociku powoduje przyciąganie pociku do wewnątrz cewki. Ze względu na niejednorodność pola magnetycznego wokół pociku, obliczenie iły działającej na pocik jet złożone i możliwe jet uzykanie rozwiązania jedynie metodami numerycznymi. Przykładowy rozkład iły działającej na pocik o wymiarach 10mm x 20mm w zależności od odległości od centralnej oi cewki przedtawiony jet na ry. 2 [4]. Siła [N] Odległość od centralnej oi cewki [mm] Ry. 2. Zależność iły działającej na pocik w odległości od centralnej oi cewki Na ry. 2 widać, że iła działająca na pocik jet funkcją odległości od oi ymetrii cewki. Zwrot wektora iły działającej jet zawze do środka cewki, niezależnie od kierunku płynącego przez nią prądu. Aby taka cewka mogła nadać pocikowi określoną prędkość, prąd może płynąć przez nią jedynie w ściśle określonym czaie, do momentu oiągnięcia przez pocik środka cewki. Należy przy tym podkreślić, że aymetria iły działającej na pocik w funkcji odległości od oi ymetrii cewki wynika z faktu, że do ymulacji przyjęto pocik z zaokrągloną główką. Zakładając, że cewka jet olenoidem, iłę działającą na pocik można obliczyć z natępującego wzoru: F z I d, (1) 2 dx gdzie: z liczba zwojów cewki, I natężenie prądu płynącego przez cewkę, d/dx pochodna zmiany trumienia magnetycznego przężonego z pocikiem. W praktyce obliczenie iły działającej na pocik w ruchu jet trudne, ponieważ przężenie trumienia magnetycznego z pocikiem zależy od wielu czynników. Jak wynika z zależności (1), iła działająca na pocik jet wprot proporcjonalna do natężenia prądu I oraz do pochodnej d/dx. Jednym ze poobów zwiękzenia przężenia magnetycznego cewki z pocikiem jet zatoowanie ekranu magnetycznego obejmującego cewkę (ry. 3).

3 Model wyrzutni elektromagnetycznej Ekran magnetyczny Cewka Ry. 3. Ilutracja przebiegu ił pola magnetycznego cewki z ekranem magnetycznym Jednakże trzeba ię wtedy liczyć ze wzrotem indukcyjności cewki, a więc i tałej czaowej obwodu elektrycznego cewki Szynowa wyrzutnia pocików [2] Pocik Klayczna elektromagnetyczna wyrzutnia zynowa (ry. 4), jet najprotzym rozwiązaniem, łużącym do przypiezania ruchu pocików [3]. Składa ię z dwóch równoległych zyn, umiezczonych w odległości D i podłączonych do źródła napięcia tałego. Przewodzący pocik zwiera obwód elektryczny pomiędzy zynami, zamykając go dla przepływu prądu o natężeniu I. Ry. 4. Model wyrzutni zynowej Wokół zyn przewodzących prąd I powtaje pole magnetyczne o kierunku określonym regułą prawej dłoni, którego wartość w dowolnym miejcu możemy obliczyć, korzytając z prawa Biote a-savarta. Jeśli przez przewodnik (pocik), przepływa prąd o natężeniu I w obecności pola magnetycznego o średniej wartości indukcji B, działa na niego iła Lorentza F o wartości:

4 Zbigniew RACZYŃSKI F IDB, (2) gdzie: D - odległość między zynami [m]. Zwrot działającej iły zależy od kierunku prądu płynącego przez pocik oraz pola magnetycznego i można go wyznaczyć znaną z fizyki regułą prawej dłoni. Rozważając układ wyrzutni, kładający ię z dwóch cienkich i długich zyn oraz pociku umiezczonego między nimi (ry. 5), można napiać: gdzie: poc d d 0 I l 2 BpocdS 2 dx 2 x poc - trumień indukcji przenikający pocik, powtający w wyniku oddziaływania prądu I płynącego przez zyny w obwodzie zamkniętym pocikiem, Bpoc - indukcja magnetyczna obejmująca pocik, l - długość pociku, - odległość pomiędzy środkiem zyny a krawędzią pociku, d - zerokość pociku. Po rozwiązaniu i po przekztałceniach równania (2) otrzymamy: (3) B poc 0 I d d ln( ) (4) I D d I l x dx Pocik Ry. 5. Ryunek poglądowy wyrzutni zynowej Zgodnie z II prawem dynamiki Newtona, pod wpływem działania iły Fpoc, przypiezanie pociku wynoi: Fpoc a, (5) m gdzie: m - maa pociku.

5 Model wyrzutni elektromagnetycznej Zakładając, że w czaie trwania impulu prądu o czaie tr (o kztałcie zbliżonym do połówki inuoidy): i( t) I m in( ) t, (6) tr na pocik oddziałuje iła, korzytając ze wzoru (2) i (5) można napiać: v poc t r 0 2 d 0 D I m ln a dt m d gdzie: vpoc - prędkość wylotowa pociku, - wartość zczytowa prądu. Im t r 0 in 2 ( t) dt, t r (7) Rozwiązaniem równania całkowego (7) jet wyrażenie: v poc 2 d 0 D I m ln 2 m d t r, (8) Przedtawiona zależność (8) nie uwzględnia tarcia, oporu powietrza, trat energii w obwodzie zailania zyn i pociku, zmiany wartości prądu i indukcji magnetycznej w czaie oraz zjawik elektrycznych wytępujących podcza przepływu bardzo dużych prądów przez doprowadzenia prądu do pociku, które mają itotny wpływ na wartość wypadkowej iły działającej na pocik, a w konekwencji na jego prędkość. Dlatego w praktyce należy ię liczyć z tym, że tylko niewielki procent dotarczonej energii zotanie przekazany pocikowi, a co za tym idzie, uzyka ię znacznie mniejzą wartość prędkości pociku, od obliczonej z zależności (8). Praktyczna weryfikacja uzykanych danych na drodze doświadczalnej zotanie przedtawiona w dalzej części artykułu. 2. UKŁAD WYRZUTNI ELEKTROMAGNETYCZNEJ [4] Ponieważ do poprawnego działania wyrzutni zynowej potrzebne jet wtępne nadanie pocikowi odpowiedniego przypiezenia, zatoowano układ rozbiegowy w potaci wyrzutni cewkowej. Do zailania cewki prądem o dużej energii wykorzytano część poiadanej baterii kondenatorów, koztem zmniejzenia pojemności kondenatorów do zailania wyrzutni zynowej. Wyoka cena kondenatorów (ok. 330zł/zt.) oraz długi cza dotawy z firmy zagranicznej powodowały rezygnację z zakupu dodatkowych kondenatorów. Schemat układu elektrycznego zailania wyrzutni cewkowo-zynowej przedtawiono na ry. 6.

6 Zbigniew RACZYŃSKI Zwarcie pocikiem ESR Wył. Zail. ESR Obwód zyn Obwód cewki Bocznik Kanał 1 Ocylok. Stycznik Ry. 6. Schemat układu elektrycznego zailania wyrzutni cewkowo-zynowej Spodziewano ię, że cza rozładowania kondenatorów w obwodzie z niewielką rezytancją będzie bardzo krótki (rzędu ), więc aby go wydłużyć, wpięto w obwód prądowy zyn dodatkową cewkę o indukcyjności: Lc = 3,8H. Dla zapewnienia działania pola magnetycznego na cały pocik, wchodzący dopiero w trefę przewodzenia prądu, początkowy odcinek zyn zotał wyfrezowany na długości ok. 60mm. W wyfrezowane wgłębienie (0,2mm) wklejono taśmę teflonową (ry. 7). Ry. 7. Widok zyny miedzianej z zaizolowanym rozbiegiem

7 Model wyrzutni elektromagnetycznej Bocznik Ry. 8. Widok kompletnej wyrzutni cewkowo-zynowej 3. WYNIKI BADAŃ Układ kompletnej wyrzutni cewkowo-zynowej przedtawiono na ry. 8. Badania wyrzutni przeprowadzone były w dwóch opcjach wykorzytania poiadanej baterii kondenatorów. Szczegóły zailania wyrzutni cewkowej i zynowej zotały podane na odnośnych wykreach czaowych wyników badań. Ponieważ wtępne próby wyrzutni zynowej z pocikiem talowym wykazały jego nienajlepzą pracę w obecności łuku (powtającego między miedzianymi zynami a pocikiem), zdecydowano ię zatoować do wyrzutni zynowej pocik grafitowy. Wymaga to równoczenego ładowania wyrzutni dwoma pocikami. Zaizolowany powierzchniowo taśmą teflonową walec talowy, w polu magnetycznym wyrzutni cewkowej daje wtępny napęd pocikowi grafitowemu, który jet natępnie przypiezany w polu elektromagnetycznym wyrzutni zynowej. Do pomiaru prędkości wylotowej pociku wykonano przyrząd, przedtawiony na ry. 9. Ry. 9. Widok przyrządu do pomiaru prędkości wylotowej pociku

8 Zbigniew RACZYŃSKI Przyrząd kłada ię z dwóch ramek tektolitowych z wyciętymi oknami, umiezczonych w odtępie 0,5m, w których rozwinięty jet cienki drut miedziany w ratrze ok. 4mm. Przez tak powtałe dwie iatki druciane w niezależnych obwodach elektrycznych przepuzczany jet niewielki prąd. Sygnały z obwodów iatek umowane ą na matrycy rezytorowej (ry. 10) i rejetrowane na ekranie ocylokopu. Kanał 2 ocylokopu Czujniki drutowe Ry. 10. Schemat układu pomiarowego prędkości wylotowej pociku 3.1. Wyrzutnia cewkowa Aby można było ocenić efektywność działania wyrzutni zynowej, najpierw wykonano badania wyrzutni cewkowej. Do badań wykorzytano walec talowy o średnicy 7,6 i długości 35mm (maa ok. 11 gram) zaizolowany powierzchniowo teflonem, a także dodatkowo pocik grafitowy 7,6x30mm (2 gramy). Takie ame pociki użyto także podcza badania wyrzutni cewkowo-zynowej. Napięcie zailania kondenatorów wynoiło Uc = 850V. Prędkość pociku rozpędzonego w wyrzutni zynowej obliczono ze wzoru: vc = 0,5/t, (9) gdzie: 0,5 - jet odległością (w metrach), pomiędzy czujnikami drutowymi przyrządu do pomiaru prędkości wylotowej pociku. Wyniki przedtawiono w tablicy 1. Tablica 1. Wyniki badań wyrzutni cewkowej. Lp Pojemność Cc [F] Cza przelotu t [m] Prędkość pociku vc [m/] ,4 25, ,0 38,5 Uwagi Uc = 850V ,8 46, ,04 55,3

9 Model wyrzutni elektromagnetycznej Przykładowe przebiegi prądu rozładowania kondenatorów przez cewkę wyrzutni o danych: z = 50zw., drut = 1,85mm, Rc = 50m, przedtawiono na ry. 11 i 12. Spadek napięcia był mierzony na boczniku o tałej: 1V 4kA Wyrzutnia cewkowo-zynowa W tej części badań, wtępnie rozpędzony pocik grafitowy (przez metalowy zaizolowany walec w wyrzutni cewkowej), po znalezieniu ię między nieizolowanymi zynami, powodował zwarcie obwodu dla przepływu prądu. Energia rozładowywanej baterii kondenatorów Cz naładowanej do napięcia Uz = 850V, powodowała dodatkowe przypiezenie pociku grafitowego. Ry. 11. Przebieg prądu w cewce przy Uc = 850V, Cc = 5600F Ry. 12. Przebieg prądu w cewce przy Uc = 850V, Cc =11200F

10 Zbigniew RACZYŃSKI W tablicy 2 przedtawiono wyniki badań, wraz z obliczonymi prędkościami wylotowymi pociku grafitowego. Przyrot prędkości pociku grafitowego w wyrzutni zynowej obliczono, odejmując od prędkości obliczonej dla wyrzutni cewkowo-zynowej (vc + vz) = 0,5/t, wcześniej obliczoną średnią wartość prędkości (vc), uzykanej z wyrzutni cewkowej (patrz tablica 1). Tablica 2. Wyniki badań wyrzutni zynowej. Lp Pojemn. Cc [F] Pojemn. Cz [F] Prąd zyn Im [ka] Cza t [m] Prędkość vc + vz [m/] Prędkość vz [m/] Uwagi ,0 14,5 34,5 8,8 Załącznik ,0 15,7 31,8 6,1 Załącznik ,7 8,04 62,1 15,8 Załącznik ,4 8,8 56,8 10,5 Załącznik 4 Zatoowane oznaczenia: Cc pojemność baterii kondenatorów zailania cewki, Cz pojemność baterii kondenatorów zailania zyn, vc+vz zmierzona prędkość wylotowa pociku, przyrot prędkości pociku uzykany w wyrzutni zynowej. vz W załącznikach 1 i 2, przedtawiono przykładowe okna z ekranu ocylokopu prądu cewki i prądu zyn (kanał 1) oraz ygnału z matrycy rezytorowej układu pomiarowego prędkości (kanał 2). Stała prądowa bocznika wynoi:1v 4kA. Odtęp czaowy chodka w kanale 2 ocylokopu, odpowiada mierzonemu czaowi t przelotu pociku pomiędzy okienkami przyrządu pomiarowego prędkości na drodze 0,5m Weryfikacja obliczeń teoretycznej prędkości wylotowej pociku. Korzytając z wykreów czaowych prądu armaty zynowej (Zał. 1 i 2), co natępuje: Zał. 1 - Im1 = 7,0V x 4kA/V = 28,0kA, tr1 = 300, Im2 = 1,5V x 4kA/V = 6,0kA, tr2 = 330; Zał. 2 - Im1 = 5,44V x 4kA/V=21,75kA, tr1=320, Im2 = 1,75V x 4kA/V = 7,0kA, tr2 = 400; dla danych: D = 0,008m, d = 0,0076m, = 0,0017m, korzytając z równania (10), v poc d 0 D ln 2 m d ( I 2 m1 t r1 I 2 m2 t r 2 ) obliczono teoretyczną prędkość wylotową pociku z wyrzutni zynowej, która wynoiła odpowiednio: dla danych prądowo-czaowych impulu z zał. 1 - vpoc = 44,2m/, dla danych prądowo-czaowych impulu z zał. 2 - vpoc = 30,6m/. (10)

11 Model wyrzutni elektromagnetycznej Teoretycznie obliczona prędkość wylotowa pociku armaty zynowej zailanej z baterii kondenatorów 3 x 2800F wynoiła 44,2m/ i jet przezło pięciokrotnie więkza, niż rzeczywity przyrot prędkości pociku uzykany z pomiarów (8,8 6,1m/). Podobnie, teoretycznie obliczona prędkość wylotowa pociku armaty zynowej zailanej z baterii kondenatorów 1 x 2800F (30,6m/), jet przezło dwukrotnie więkza, niż rzeczywity przyrot prędkości pociku, uzykany z pomiarów (15,8 10,5m/). Różnice w wartościach prędkości obliczonych teoretycznie i uzykanych z pomiarów wynikają z faktu, że równanie (16) nie uwzględnia trat energii na tarcie, opór powietrza, wytępowanie łuku między pocikiem a zynami i nagrzewania ię pociku. Otrzymane wyniki pomiarowe ugerują, że prawność przetwarzania energii wyrzutni zynowej jet więkza, gdy pocik przy wlocie do wyrzutni ma więkzą prędkość początkową. 4. PODSUMOWANIE Do prawidłowego działania wyrzutni zynowej, niezbędne jet nadanie pocikowi wtępnego przypiezenia dla uzykania dużej prędkości. W warunkach laboratoryjnych, najlepzym rozwiązaniem byłoby zatoowanie wtępnego napędu pociku prężonym azotem. Ruch pociku w atmoferze azotu ograniczałby wytępowanie łuku, a więc erozji zyn. Stwierdzono, że im więkza prędkość początkowa pociku, tym efektywniejze jet wykorzytanie energii dotarczonej wyrzutni zynowej. Zailając wyrzutnię zynową z baterii kondenatorów o pojemności 2800F uzykano więkzy przyrot prędkości, niż przy zailaniu zyn z baterii o pojemności 8400F, lecz przy mniejzej prędkości początkowej pociku. Można to wytłumaczyć mniejzym wpływem oddziaływania na pocik powtającego łuku. Na prawność przetwarzania energii układu wyrzutni zynowej ma itotny wpływ rezytancja obwodu zailania zyn oraz rezytancja wewnętrzna źródła zailającego (dla kondenatorów, rezytancja ESR-Equivalent Serial Reitance). Ponieważ prędkość wylotowa pociku jet wprot proporcjonalna do kwadratu prądu płynącego przez zyny i pocik, należy dążyć do wzrotu amplitudy prądu. Można to oiągnąć, zwiękzając napięcie baterii kondenatorów. Jednak ograniczeniem będzie napięcie przebicia izolacji wyrzutni zynowej. Próby przeprowadzone z pocikiem metalowym i grafitowym pokazały, jak ważny jet dobór materiału na pocik (ważna jet mała rezytancja przewodzenia pociku przy dużym natężeniu prądu i właności materiału pracującego w obecności łuku). Kondenatorowe źródła zailania nadają ię tylko jako zailacze wyrzutni zynowych o ograniczonej mocy, ze względu na znaczną rezytancję wewnętrzną i brak możliwości zailania dużym prądem w dłużzym czaie (cza rozładowywania ię kondenatora zależy od tałej czaowej obwodu). 5. LITERATURA [1] Coilgun Sytem [2] Zb. Raczyńki, A. Szafraniec: Armata elektromagnetyczna jako broń przyzłego pola walki, SPG (21) nr 1, 2005.

12 Zbigniew RACZYŃSKI [3] Powerlab Rail Gun 2.0 Reearch, [4] Sprawozdanie nr 07/2005 z realizacji tematu: Wyrzutnia elektromagnetyczna (opracowanie w OBRUM - nie publikowane). MODEL OF ELECTROMAGNETIC LAUNCHER Abtract: The article preent the rule of action of the coil and rail launcher. The reult of the tet of the coil-rail launcher model, powered by a capacitor battery, in conjunction with a preliminary accelerate of the projectile with the help of the inductive coil, are preented. Recenzent: dr inż. Jacek SPAŁEK

13 Model wyrzutni elektromagnetycznej Tet całej armaty: U=850V, Cc=2800F, Cz=3x2800=8400F. Pocik 7,6 x 35mm (tal) + 7,6 x 30mm (grafit). Załącznik 1 Tet całej armaty: U=850V, Cc=2800F, Cz=3x2800=8400F. Pocik 7,6 x 35mm (tal) + 7,6 x 30mm (grafit). Załącznik 2

Prosty model silnika elektrycznego

Prosty model silnika elektrycznego Prosty model silnika elektrycznego Program: Coach 6 Projekt: komputer H : C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma Coach Projects\PTSN Coach 6\Elektronika\Silniczek2.cma Cel ćwiczenia Pokazanie zasady

Bardziej szczegółowo

1 W ruchu jednostajnym prostoliniowym droga:

1 W ruchu jednostajnym prostoliniowym droga: TEST z działu: Kineatyka iię i nazwiko W zadaniac 8 każde twierdzenie lub pytanie a tylko jedną prawidłową odpowiedź Należy ją zaznaczyć data W rucu jednotajny protoliniowy droga: 2 jet wprot proporcjonalna

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R E-7

Ć W I C Z E N I E N R E-7 NSTYTT FYK WYDAŁ NŻYNER PRODKCJ TECHNOOG MATERAŁÓW POTECHNKA CĘSTOCHOWSKA PRACOWNA EEKTRYCNOŚC MAGNETYM Ć W C E N E N R E-7 WYNACANE WSPÓŁCYNNKA NDKCJ WŁASNEJ CEWK . agadnienia do przetudiowania 1. jawiko

Bardziej szczegółowo

Zad. 4 Oblicz czas obiegu satelity poruszającego się na wysokości h=500 km nad powierzchnią Ziemi.

Zad. 4 Oblicz czas obiegu satelity poruszającego się na wysokości h=500 km nad powierzchnią Ziemi. Grawitacja Zad. 1 Ile muiałby wynoić okre obrotu kuli ziemkiej wokół włanej oi, aby iła odśrodkowa bezwładności zrównoważyła na równiku iłę grawitacyjną? Dane ą promień Ziemi i przypiezenie grawitacyjne.

Bardziej szczegółowo

Metody systemowe i decyzyjne w informatyce

Metody systemowe i decyzyjne w informatyce Metody ytemowe i decyzyjne w informatyce Ćwiczenia lita zadań nr 1 Prote zatoowania równań różniczkowych Zad. 1 Liczba potencjalnych użytkowników portalu połecznościowego wynoi 4 miliony oób. Tempo, w

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY MIEJSCE NA KOD UCZESTNIKA KONKURSU WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2010/2011 Cza trwania: 90 inut Tet kłada ię z dwóch części. W części pierwzej az do rozwiązania 15 zadań zakniętych,

Bardziej szczegółowo

BADANIE AMPEROMIERZA

BADANIE AMPEROMIERZA BADANIE AMPEROMIERZA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie metod pomiaru prądu, nabycie umiejętności łączenia prostych obwodów elektrycznych, oraz poznanie warunków i zasad sprawdzania amperomierzy

Bardziej szczegółowo

motocykl poruszał się ruchem

motocykl poruszał się ruchem Tet powtórzeniowy nr 1 W zadaniach 1 19 wtaw krzyżyk w kwadracik obok wybranej odpowiedzi Inforacja do zadań 1 5 Wykre przedtawia zależność prędkości otocykla od czau Grupa B 1 Dokończ zdanie, określając,

Bardziej szczegółowo

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem Ćwiczenie E7 Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem E7.1. Cel ćwiczenia Prąd elektryczny płynący przez przewodnik wytwarza wokół niego pole magnetyczne. Ćwiczenie polega na pomiarze

Bardziej szczegółowo

KO OF Szczecin:

KO OF Szczecin: 55OF D KO OF Szczecin: www.of.zc.pl L OLMPADA FZYZNA (005/006). Stopień, zadanie doświadczalne D Źródło: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej A. Wymołek; Fizyka w Szkole nr 3, 006. Autor: Nazwa zadania:

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA. Ćwiczenie A2. Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyny metodą dynamiczną.

INSTRUKCJA. Ćwiczenie A2. Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyny metodą dynamiczną. INSRUKCJA Ćwiczenie A Wyznaczanie wpółczynnia prężytości prężyny metodą dynamiczną. Przed zapoznaniem ię z intrucją i przytąpieniem do wyonania ćwiczenia należy zapoznać ię z natępującymi zagadnieniami:

Bardziej szczegółowo

30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY

30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY 30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY Magnetyzm Indukcja elektromagnetyczna Prąd przemienny Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod

Bardziej szczegółowo

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Katedra Elektroniki ZSTi Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Symbole umieszczone na przyrządzie Katedra Elektroniki ZSTiO Mierniki magnetoelektryczne Budowane: z ruchomącewkąi

Bardziej szczegółowo

A. istnieniu siły elektrodynamicznej C. zjawisku indukcji elektromagnetycznej B. zjawisku indukcji magnetycznej D. namagnesowaniu zwojnicy

A. istnieniu siły elektrodynamicznej C. zjawisku indukcji elektromagnetycznej B. zjawisku indukcji magnetycznej D. namagnesowaniu zwojnicy PRĄD PRZEMIENNY Grupa A Imię i nazwisko... Klasa... 1. Prądnica działa dzięki: A. istnieniu siły elektrodynamicznej C. zjawisku indukcji elektromagnetycznej B. zjawisku indukcji magnetycznej D. namagnesowaniu

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE DO EGZAMINU GIMNAZJALNEGO Z FIZYKI DZIAŁ III. SIŁA WPŁYWA NA RUCH

PRZYGOTOWANIE DO EGZAMINU GIMNAZJALNEGO Z FIZYKI DZIAŁ III. SIŁA WPŁYWA NA RUCH DZIAŁ III. SIŁA WPŁYWA NA RUCH Wielkość fizyczna nazwa ybol Przypiezenie (II zaada dynaiki) a Jednotka wielkości fizycznej Wzór nazwa ybol F N w a niuton na kilogra kg Ciężar Q Q g niuton N Przypiezenie

Bardziej szczegółowo

Indukcja elektromagnetyczna. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Indukcja elektromagnetyczna. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Indukcja elektromagnetyczna Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strumień indukcji magnetycznej Analogicznie do strumienia pola elektrycznego można

Bardziej szczegółowo

Zad. 2 Jaka jest częstotliwość drgań fali elektromagnetycznej o długości λ = 300 m.

Zad. 2 Jaka jest częstotliwość drgań fali elektromagnetycznej o długości λ = 300 m. Segment B.XIV Prądy zmienne Przygotowała: dr Anna Zawadzka Zad. 1 Obwód drgający składa się z pojemności C = 4 nf oraz samoindukcji L = 90 µh. Jaki jest okres, częstotliwość, częstość kątowa drgań oraz

Bardziej szczegółowo

3. RUCHY CIAŁ (KINEMATYKA) Pojęcie ruchu, układ odniesienia, tor, droga, przemieszczenie

3. RUCHY CIAŁ (KINEMATYKA) Pojęcie ruchu, układ odniesienia, tor, droga, przemieszczenie 3. RUCHY CIAŁ (KINEMATYKA) Zakre wiadomości Pojęcie ruchu, układ odnieienia, tor, droga, przemiezczenie Względność ruchu Klayfikacja ruchów Prędkość średnia i chwilowa Ruch jednotajny protoliniowy (równanie

Bardziej szczegółowo

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PRZYRZĄDY POMIAROWE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Przyrządy pomiarowe Ogólny podział: mierniki, rejestratory, detektory, charakterografy.

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka 7. Pole magnetyczne zadania z arkusza I 7.8 7.1 7.9 7.2 7.3 7.10 7.11 7.4 7.12 7.5 7.13 7.6 7.7 7. Pole magnetyczne - 1 - 7.14 7.25 7.15 7.26 7.16 7.17 7.18 7.19 7.20 7.21 7.27 Kwadratową ramkę (rys.)

Bardziej szczegółowo

Pole magnetyczne Ziemi. Pole magnetyczne przewodnika z prądem

Pole magnetyczne Ziemi. Pole magnetyczne przewodnika z prądem Pole magnetyczne Własność przestrzeni polegającą na tym, że na umieszczoną w niej igiełkę magnetyczną działają siły, nazywamy polem magnetycznym. Pole takie wytwarza ruda magnetytu, magnes stały (czyli

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY MODUŁ MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA OPRACOWANE W RAMACH PROJEKTU: FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI Z ELEMENTAMI TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

Człowiek najlepsza inwestycja

Człowiek najlepsza inwestycja Człowiek najlepsza inwestycja Fizyka ćwiczenia F6 - Prąd stały, pole magnetyczne magnesów i prądów stałych Prowadzący: dr Edmund Paweł Golis Instytut Fizyki Konsultacje stałe dla projektu; od Pn. do Pt.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1 CHARAKTERYSTYKI STATYCZNE DIOD P-N

ĆWICZENIE 1 CHARAKTERYSTYKI STATYCZNE DIOD P-N LBORTORM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNKOWYCH ĆWCZENE 1 CHRKTERYSTYK STTYCZNE DOD P-N K T E D R S Y S T E M Ó W M K R O E L E K T R O N C Z N Y C H 1 CEL ĆWCZEN Celem ćwiczenia jet zapoznanie ię z: przebiegami

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym Ćwiczenie E6 Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym E6.1. Cel ćwiczenia Na zamkniętą pętlę przewodnika z prądem, umieszczoną w jednorodnym polu magnetycznym, działa skręcający moment

Bardziej szczegółowo

SPRĘŻYNA DO RUCHU HARMONICZNEGO V 6 74

SPRĘŻYNA DO RUCHU HARMONICZNEGO V 6 74 Pracownia Dydaktyki Fizyki i Atronoii, Uniwerytet Szczecińki SPRĘŻYNA DO RUCHU HARMONICZNEGO V 6 74 Sprężyna jet przeznaczona do badania ruchu drgającego protego (haronicznego) na lekcji fizyki w liceu

Bardziej szczegółowo

Badziak Zbigniew Kl. III te. Temat: Budowa, zasada działania oraz rodzaje mierników analogowych i cyfrowych.

Badziak Zbigniew Kl. III te. Temat: Budowa, zasada działania oraz rodzaje mierników analogowych i cyfrowych. Badziak Zbigniew Kl. III te Temat: Budowa, zasada działania oraz rodzaje mierników analogowych i cyfrowych. 1. MIERNIKI ANALOGOWE Mierniki magnetoelektryczne. Miernikami magnetoelektrycznymi nazywamy mierniki,

Bardziej szczegółowo

Zwój nad przewodzącą płytą METODA ROZDZIELENIA ZMIENNYCH

Zwój nad przewodzącą płytą METODA ROZDZIELENIA ZMIENNYCH METODA ROZDZIELENIA ZMIENNYCH (2) (3) (10) (11) Modelowanie i symulacje obiektów w polu elektromagnetycznym 1 Rozwiązania równań (10-11) mają ogólną postać: (12) (13) Modelowanie i symulacje obiektów w

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl Źródło: LI OLIMPIADA FIZYCZNA (1/2). Stopień III, zadanie doświadczalne - D Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Andrzej Wysmołek, kierownik ds. zadań dośw. plik;

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM. 1. Pole magnetyczne Ziemi i magnesu stałego.

MAGNETYZM. 1. Pole magnetyczne Ziemi i magnesu stałego. MAGNETYZM 1. Pole magnetyczne Ziemi i magnesu stałego. Źródła pola magnetycznego: Ziemia, magnes stały (sztabkowy, podkowiasty), ruda magnetytu, przewodnik, w którym płynie prąd. Każdy magnes posiada dwa

Bardziej szczegółowo

OBWODY MAGNETYCZNIE SPRZĘŻONE

OBWODY MAGNETYCZNIE SPRZĘŻONE Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Tytuł ENS1C200 013 ćwiczenia OBWODY MAGNETYCZNIE SPRZĘŻONE Numer ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE MODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH METODĄ TENSOMETRYCZNĄ

WYZNACZANIE MODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH METODĄ TENSOMETRYCZNĄ Ćwiczenie 7 WYZNACZANIE ODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH ETODĄ TENSOETRYCZNĄ A. PRĘT O PRZEKROJU KOŁOWY 7. WPROWADZENIE W pręcie o przekroju kołowym, poddanym obciążeniu momentem

Bardziej szczegółowo

Elektrotechnika i elektronika

Elektrotechnika i elektronika Elektrotechnika i elektronika Metalurgia, Inżynieria Materiałowa II rok Silnik indukcyjny (aynchroniczny) Materiały do wykładów Katedra Automatyki Napędu i Urządzeń Przemyłowych AGH Kraków 2004 1. Wtęp

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZALEŻNOŚCI PRĘDKOŚCI DŹWIĘKU OD TEMPERATURY

BADANIE ZALEŻNOŚCI PRĘDKOŚCI DŹWIĘKU OD TEMPERATURY Ć w i c z e n i e 30 BADANIE ZALEŻNOŚCI PRĘDKOŚCI DŹWIĘKU OD EMPERAURY 30.1 Wtęp teoretyczny 30.1.1. Prędkość dźwięku. Do bardzo rozpowzechnionych proceów makrokopowych należą ruchy określone wpólną nazwą

Bardziej szczegółowo

POLE MAGNETYCZNE. Magnetyczna siła Lorentza Prawo Ampere a

POLE MAGNETYCZNE. Magnetyczna siła Lorentza Prawo Ampere a POLE MAGNETYCZNE Magnetyczna siła Lorentza Prawo Ampere a 1 Doświadczenie Oersteda W 18 r. Hans C. Oersted odkrywa niezwykle interesujące zjawisko. Przepuszczając prąd elektryczny nad igiełką magnetyczną,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn

WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn Elżbieta Niewiedział, Ryzard Niewiedział Wyżza Szkoła Kadr Menedżerkich w Koninie WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn Strezczenie: W referacie przedtawiono

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII Miejce na naklejkę z kodem zkoły dylekja MFA-PAP-06 EGZAMIN MAURALNY Z FIZYKI I ASRONOMII POZIOM PODSAWOWY Cza pracy 0 minut Intrukcja dla zdającego. Sprawdź, czy arkuz egzaminacyjny zawiera 3 tron (zadania

Bardziej szczegółowo

Zwój nad przewodzącą płytą

Zwój nad przewodzącą płytą Zwój nad przewodzącą płytą Z potencjału A można też wyznaczyć napięcie u0 jakie będzie się indukować w pojedynczym zwoju cewki odbiorczej: gdzie: Φ strumień magnetyczny przenikający powierzchnię, której

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI Z DYNAMIKI KLASA I GIMNAZJUM GRUPA I

SPRAWDZIAN WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI Z DYNAMIKI KLASA I GIMNAZJUM GRUPA I SPRAWDZIAN WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI Z DYNAMIKI KLASA I GIMNAZJUM GRUPA I 1. (3p) Jaki rodzaj oddziaływań zachodzi w podanych ytuacjach? a) Spadanie jabłka z drzewa -... b) Uderzenie łotkie w gwóźdź...

Bardziej szczegółowo

Parametry częstotliwościowe przetworników prądowych wykonanych w technologii PCB 1 HDI 2

Parametry częstotliwościowe przetworników prądowych wykonanych w technologii PCB 1 HDI 2 dr inż. ALEKSANDER LISOWIEC dr hab. inż. ANDRZEJ NOWAKOWSKI Instytut Tele- i Radiotechniczny Parametry częstotliwościowe przetworników prądowych wykonanych w technologii PCB 1 HDI 2 W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo

LIV OLIMPIADA FIZYCZNA 2004/2005 Zawody II stopnia

LIV OLIMPIADA FIZYCZNA 2004/2005 Zawody II stopnia LIV OLIMPIADA FIZYCZNA 004/005 Zawody II stopnia Zadanie doświadczalne Masz do dyspozycji: cienki drut z niemagnetycznego metalu, silny magnes stały, ciężarek o masie m=(100,0±0,5) g, statyw, pręty stalowe,

Bardziej szczegółowo

Obwody liniowe. Sprawdzanie praw Kirchhoffa

Obwody liniowe. Sprawdzanie praw Kirchhoffa POLTECHNK ŚLĄSK WYDZŁ NŻYNER ŚRODOWSK ENERGETYK NSTYTT MSZYN RZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LBORTORM ELEKTRYCZNE Obwody liniowe. Sprawdzanie praw Kirchhoffa (E 2) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGLEWCZ 3 1. Cel

Bardziej szczegółowo

II ETAP GIMNAZJADY FIZYCZNEJ 2011/2012

II ETAP GIMNAZJADY FIZYCZNEJ 2011/2012 Część I zadania zamknięte II ETAP GIMNAZJADY FIZYCZNEJ 2011/2012 Zadanie 1. W której z opianych ytuacji nie zotała wykonana praca mechaniczna? a) Koń ciągnął wóz po protym odcinku drogi. b) Jacek trzyma

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM FIZYKA I ASTRONOMIA

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM FIZYKA I ASTRONOMIA Miejsce na identyfikację szkoły ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY LISTOPAD 2013 Czas pracy: 150 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny

Bardziej szczegółowo

F = e(v B) (2) F = evb (3)

F = e(v B) (2) F = evb (3) Sprawozdanie z fizyki współczesnej 1 1 Część teoretyczna Umieśćmy płytkę o szerokości a, grubości d i długości l, przez którą płynie prąd o natężeniu I, w poprzecznym polu magnetycznym o indukcji B. Wówczas

Bardziej szczegółowo

X L = jωl. Impedancja Z cewki przy danej częstotliwości jest wartością zespoloną

X L = jωl. Impedancja Z cewki przy danej częstotliwości jest wartością zespoloną Cewki Wstęp. Urządzenie elektryczne charakteryzujące się indukcyjnością własną i służące do uzyskiwania silnych pól magnetycznych. Szybkość zmian prądu płynącego przez cewkę indukcyjną zależy od panującego

Bardziej szczegółowo

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000 SZKOŁA GŁÓWNA SŁUŻBY POŻARNICZEJ KATEDRA TECHNIKI POŻARNICZEJ ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW WIROWYCH Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO Warszawa 000 Wersja 1.0 www.labenergetyki.prv.pl

Bardziej szczegółowo

Klasyczny efekt Halla

Klasyczny efekt Halla Klasyczny efekt Halla Rysunek pochodzi z artykułu pt. W dwuwymiarowym świecie elektronów, autor: Tadeusz Figielski, Wiedza i Życie, nr 4, 1999 r. Pełny tekst artykułu dostępny na stronie http://archiwum.wiz.pl/1999/99044800.asp

Bardziej szczegółowo

Zjawisko Halla Referujący: Tomasz Winiarski

Zjawisko Halla Referujący: Tomasz Winiarski Plan referatu Zjawisko Halla Referujący: Tomasz Winiarski 1. Podstawowe definicje ffl wektory: E, B, ffl nośniki ładunku: elektrony i dziury, ffl podział ciał stałych ze względu na własności elektryczne:

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl 3OF_III_D KOOF Szczecin: www.of.szc.pl XXXII OLIMPIADA FIZYCZNA (198/1983). Stopień III, zadanie doświadczalne D Źródło: Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Waldemar

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze 11 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej

Materiały pomocnicze 11 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej Materiały pomocnicze 11 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej 1. Magnetyzm to zjawisko przyciągania kawałeczków stali przez magnesy. 2. Źródła pola magnetycznego. a. Magnesy

Bardziej szczegółowo

Drobiną tą jest: A) proton B) neutron C) atom wodoru D) elektron

Drobiną tą jest: A) proton B) neutron C) atom wodoru D) elektron ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO Kod pracy Wypełnia Przewodniczący Wojewódzkiej Koiji Wojewódzkiego Konkuru Przediotowego z Fizyki Iię i nazwiko ucznia... Szkoła... Punkty

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy II gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy II gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału w

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 41: Busola stycznych

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 41: Busola stycznych Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 41: Busola stycznych Cel ćwiczenia: Wyznaczenie składowej poziomej ziemskiego pola magnetycznego. Literatura [1] Kąkol Z., Fizyka dla inżynierów, OEN Warszawa,

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA FIZYKI W GIMNAZJUM WRAZ Z OKREŚLENIEM WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA FIZYKI W GIMNAZJUM WRAZ Z OKREŚLENIEM WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA FIZYKI W GIMNAZJUM WRAZ Z OKREŚLENIEM WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH Krzysztof Horodecki, Artur Ludwikowski, Fizyka 3. Podręcznik dla gimnazjum, Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe

Bardziej szczegółowo

29 PRĄD PRZEMIENNY. CZĘŚĆ 2

29 PRĄD PRZEMIENNY. CZĘŚĆ 2 Włodzimierz Wolczyński 29 PRĄD PRZEMIENNY. CZĘŚĆ 2 Opory bierne Indukcyjny L - indukcyjność = Szeregowy obwód RLC Pojemnościowy C pojemność = = ( + ) = = = = Z X L Impedancja (zawada) = + ( ) φ R X C =

Bardziej szczegółowo

Pomiary rezystancji izolacji

Pomiary rezystancji izolacji Stan izolacji ma decydujący wpływ na bezpieczeństwo obsługi i prawidłowe funkcjonowanie instalacji oraz urządzeń elektrycznych. Dobra izolacja to obok innych środków ochrony również gwarancja ochrony przed

Bardziej szczegółowo

9. DZIAŁANIE SIŁY NORMALNEJ

9. DZIAŁANIE SIŁY NORMALNEJ Część 2 9. DZIŁIE SIŁY ORMLEJ 1 9. DZIŁIE SIŁY ORMLEJ 9.1. ZLEŻOŚCI PODSTWOWE Przyjmiemy, że materiał pręta jet jednorodny i izotropowy. Jeśli ponadto założymy, że pręt jet pryzmatyczny, to łuzne ą wzory

Bardziej szczegółowo

POMOCNIK GIMNAZJALISTY

POMOCNIK GIMNAZJALISTY POMOCNIK GIMNAZJALISTY ważne wzory i definicje z fizyki opracowała gr Irena Keka KLASA I... 3 I. WIADOMOŚCI WSTĘPNE... 3 II. HYDROSTATYKA I AEROSTATYKA... 4 Klaa II... 5 I. KINEMATYKA... 5 II. DYNAMIKA...

Bardziej szczegółowo

Ć wiczenie 2 POMIARY REZYSTANCJI, INDUKCYJNOŚCI I POJEMNOŚCI

Ć wiczenie 2 POMIARY REZYSTANCJI, INDUKCYJNOŚCI I POJEMNOŚCI 37 Ć wiczenie POMIARY REZYSTANCJI, INDUKCYJNOŚCI I POJEMNOŚCI 1. Wiadomości ogólne 1.1. Rezystancja Zasadniczą rolę w obwodach elektrycznych odgrywają przewodniki metalowe, z których wykonuje się przesyłowe

Bardziej szczegółowo

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania Pole elektryczne Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunek punktowy Ładunek punktowy (q) jest to wyidealizowany model, który zastępuje rzeczywiste naelektryzowane

Bardziej szczegółowo

PRZED KONKURSEM CZĘŚĆ 13

PRZED KONKURSEM CZĘŚĆ 13 POWTÓRKA PRZED KONKURSEM CZĘŚĆ 13 Zadanie 1 Przez cewkę przepuszczono prąd elektryczny, podłączając ją do źródła prądu, a nad nią zawieszono magnes sztabkowy na dół biegunem N. Naciąg tej nici A. Zwiększy

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 254. Badanie ładowania i rozładowywania kondensatora. Ustawiony prąd ładowania I [ ma ]: t ł [ s ] U ł [ V ] t r [ s ] U r [ V ] ln(u r )

Ćwiczenie nr 254. Badanie ładowania i rozładowywania kondensatora. Ustawiony prąd ładowania I [ ma ]: t ł [ s ] U ł [ V ] t r [ s ] U r [ V ] ln(u r ) Nazwisko... Data... Wydział... Imię... Dzień tyg.... Godzina... Ćwiczenie nr 254 Badanie ładowania i rozładowywania kondensatora Numer wybranego kondensatora: Numer wybranego opornika: Ustawiony prąd ładowania

Bardziej szczegółowo

PRĄDNICE I SILNIKI. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PRĄDNICE I SILNIKI. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PRĄDNICE I SILNIKI Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Prądnice i silniki (tzw. maszyny wirujące) W każdej maszynie można wyróżnić: - magneśnicę

Bardziej szczegółowo

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 196881 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 340516 (51) Int.Cl. G01R 11/40 (2006.01) G01R 21/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła Spotkania z fizyką, część 3 Test 1 1. ( p.) Do zawieszonej naelektryzowanej szklanej kulki zbliżano naelektryzowaną szklaną laskę. Na którym rysunku przedstawiono poprawne położenie kulki i laski? Zaznacz

Bardziej szczegółowo

Wykłady z Fizyki. Elektromagnetyzm

Wykłady z Fizyki. Elektromagnetyzm Wykłady z Fizyki 08 Zbigniew Osiak Elektromagnetyzm OZ ACZE IA B notka biograficzna C ciekawostka D propozycja wykonania doświadczenia H informacja dotycząca historii fizyki I adres strony internetowej

Bardziej szczegółowo

Silniki indukcyjne. Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe.

Silniki indukcyjne. Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe. Silniki indukcyjne Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe. Silniki pierścieniowe to takie silniki indukcyjne, w których

Bardziej szczegółowo

Pole magnetyczne. Magnes wytwarza wektorowe pole magnetyczne we wszystkich punktach otaczającego go przestrzeni.

Pole magnetyczne. Magnes wytwarza wektorowe pole magnetyczne we wszystkich punktach otaczającego go przestrzeni. Pole magnetyczne Magnes wytwarza wektorowe pole magnetyczne we wszystkich punktach otaczającego go przestrzeni. naładowane elektrycznie cząstki, poruszające się w przewodniku w postaci prądu elektrycznego,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA II Energia Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia zna pojęcia pracy

Bardziej szczegółowo

Lekcja 59. Histereza magnetyczna

Lekcja 59. Histereza magnetyczna Lekcja 59. Histereza magnetyczna Histereza - opóźnienie w reakcji na czynnik zewnętrzny. Zjawisko odkrył i nazwał James Alfred Ewing w roku 1890. Najbardziej znane przypadki histerezy występują w materiałach

Bardziej szczegółowo

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego.

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. 1. Moc odbiorników prądu stałego Prąd płynący przez odbiornik powoduje wydzielanie się określonej

Bardziej szczegółowo

KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 26 lutego 2010 r. zawody II stopnia (rejonowe) Schemat punktowania zadań

KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 26 lutego 2010 r. zawody II stopnia (rejonowe) Schemat punktowania zadań Maksymalna liczba punktów 60 KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 6 lutego 00 r. zawody II stopnia (rejonowe) Schemat punktowania zadań Uwaga!. Za poprawne rozwiązanie zadania

Bardziej szczegółowo

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi Wydział: EAIiE kierunek: AiR, rok II Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi Grupa laboratoryjna: A Czwartek 13:15 Paweł Górka

Bardziej szczegółowo

SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY

SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY 1. Budowa i zasada działania silników indukcyjnych Zasadniczymi częściami składowymi silnika indukcyjnego są nieruchomy stojan i obracający się wirnik. Wewnętrzną stronę stojana

Bardziej szczegółowo

Zasady dynamiki Newtona. Ilość ruchu, stan ruchu danego ciała opisuje pęd

Zasady dynamiki Newtona. Ilość ruchu, stan ruchu danego ciała opisuje pęd Zasady dynamiki Newtona Ilość ruchu, stan ruchu danego ciała opisuje pęd Siły - wektory Ilość ruchu, stan ruchu danego ciała opisuje pęd Zasady dynamiki Newtona I Każde ciało trwa w stanie spoczynku lub

Bardziej szczegółowo

Prąd elektryczny 1/37

Prąd elektryczny 1/37 Prąd elektryczny 1/37 Prąd elektryczny Prądem elektrycznym w przewodniku metalowym nazywamy uporządkowany ruch elektronów swobodnych pod wpływem sił pola elektrycznego. Prąd elektryczny może również płynąć

Bardziej szczegółowo

Lekcja 40. Obraz graficzny pola elektrycznego.

Lekcja 40. Obraz graficzny pola elektrycznego. Lekcja 40. Obraz graficzny pola elektrycznego. Polem elektrycznym nazywamy obszar, w którym na wprowadzony doń ładunek próbny q działa siła. Pole elektryczne występuje wokół ładunków elektrycznych i ciał

Bardziej szczegółowo

Prototypowy system ochrony sieci trakcyjnej przed przepięciami. Seminarium IK- Warszawa 12.11.2013r.

Prototypowy system ochrony sieci trakcyjnej przed przepięciami. Seminarium IK- Warszawa 12.11.2013r. Prototypowy system ochrony sieci trakcyjnej przed przepięciami mgr inż.. Adamski Dominik, dr inż.. Białoń Andrzej, mgr inż.. Furman Juliusz, inż.. Kazimierczak Andrzej, dr inż.. Laskowski Mieczysław, mgr

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Semestr I Elektrostatyka Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Wie że materia zbudowana jest z cząsteczek Wie że cząsteczki składają się

Bardziej szczegółowo

Podstawy Automatyki. Karol Cupiał

Podstawy Automatyki. Karol Cupiał Poawy Automatyki Karol Cupiał Czętochowa tyczeń Kierunek Energetyka tudia tacjonarne em. 3 we 3 l3 c Kierunek Mechanika i BM tudia tacjonarne em 4 5 w 3 l Kierunek Mechatronika tudia tacjonarne em. 5 w

Bardziej szczegółowo

1. Wykres przedstawia zależność wzrostu temperatury T dwóch gazów zawierających w funkcji ciepła Q dostarczonego gazom.

1. Wykres przedstawia zależność wzrostu temperatury T dwóch gazów zawierających w funkcji ciepła Q dostarczonego gazom. . Wykres przedstawia zależność wzrostu temperatury T dwóch gazów zawierających i N N w funkcji ciepła Q dostarczonego gazom. N N T I gaz II gaz Molowe ciepła właściwe tych gazów spełniają zależność: A),

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE PRZYSPIESZONY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE OPÓŹNIONY

FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE PRZYSPIESZONY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE OPÓŹNIONY FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY Każdy ruch jest zmienną położenia w czasie danego ciała lub układu ciał względem pewnego wybranego układu odniesienia. v= s/t RUCH

Bardziej szczegółowo

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU I. Zadania zamknięte. Zadania otwarte

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU I. Zadania zamknięte. Zadania otwarte SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU I Jeżeli zdający rozwiąże zadanie inną, merytorycznie poprawną metodą, to za rozwiązanie otrzymuje makymalną liczbę punktów. Zadania zamknięte

Bardziej szczegółowo

Przesył Energii Elektrycznej i Technika Zabezpieczeniowa

Przesył Energii Elektrycznej i Technika Zabezpieczeniowa Wykład dla studentów II roku MSE Kraków, rok ak. 2006/2007 Przesył Energii Elektrycznej i Technika Zabezpieczeniowa Źródła wysokich napięć przemiennych Marcin Ibragimow Typy laboratoriów WN Źródła wysokich

Bardziej szczegółowo

Zakład Fizyki, Uniwersytet Rolniczy ĆWICZENIE 36 ZAWADA OBWODÓW RLC. Kraków, 2004/2015/2016

Zakład Fizyki, Uniwersytet Rolniczy ĆWICZENIE 36 ZAWADA OBWODÓW RLC. Kraków, 2004/2015/2016 Zakład Fizyki, Uniwersytet Rolniczy Do użytku wewnętrznego ĆWICZENIE 36 ZAWADA OBWODÓW RLC Kraków, 2004/2015/2016 Marek Kasprowicz na podstawie instrukcji Józefa Zapłotnego i Piotra Janasa ZAKRES WYMAGANYCH

Bardziej szczegółowo

Elektryczność i magnetyzm cz. 2 powtórzenie 2013/14

Elektryczność i magnetyzm cz. 2 powtórzenie 2013/14 strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Czajnik elektryczny o mocy 1000 W pracuje przez 5 minut. Oblicz, ile energii elektrycznej uległo przemianie w inne formy energii. Zadanie

Bardziej szczegółowo

Electromagnetic interactions. Oddziaływania elektromagnetyczne

Electromagnetic interactions. Oddziaływania elektromagnetyczne Electromagnetic interactions Oddziaływania elektromagnetyczne Odziaływania grawitacyjne - siła powszechnego ciążenia (Newton) F = G grawit m m 1 2 r 2 G = 6.67 10 11 Nm 2 s 2 http://universeadventure.org/universe_4-6.html

Bardziej szczegółowo

Czego można się nauczyć z prostego modelu szyny magnetycznej

Czego można się nauczyć z prostego modelu szyny magnetycznej Czego można się nauczyć z prostego modelu szyny magnetycznej 1) Hamowanie magnetyczne I B F L m v L Poprzeczka o masie m może się przesuwać swobodnie po dwóch równoległych szynach, odległych o L od siebie.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Prędkość i przyspieszenie... 5 Rozdział 2. Składanie ruchów Rozdział 3. Modelowanie zjawisk fizycznych...43 Numeryczne całkowanie,

Rozdział 1. Prędkość i przyspieszenie... 5 Rozdział 2. Składanie ruchów Rozdział 3. Modelowanie zjawisk fizycznych...43 Numeryczne całkowanie, Rozdział 1. Prędkość i przyspieszenie... 5 Rozdział. Składanie ruchów... 11 Rozdział 3. Modelowanie zjawisk fizycznych...43 Rozdział 4. Numeryczne całkowanie, czyli obliczanie pracy w polu grawitacyjnym

Bardziej szczegółowo

Indukcja elektromagnetyczna

Indukcja elektromagnetyczna Rozdział 6 ndukcja elektromagnetyczna 6.1 Zjawisko indukcji elektromagnetycznej 6.1.1 Prawo Faraday a i reguła Lenza W rozdziale tym rozpatrzymy niektóre zagadnienia, związane ze zmiennymi w czasie polami

Bardziej szczegółowo

Pracownia pomiarów i sterowania Ćwiczenie 4 Badanie ładowania i rozładowywania kondensatora

Pracownia pomiarów i sterowania Ćwiczenie 4 Badanie ładowania i rozładowywania kondensatora Małgorzata Marynowska Uniwersytet Wrocławski, I rok Fizyka doświadczalna II stopnia Prowadzący: dr M. Grodzicki Data wykonania ćwiczenia: 17.03.2015 Pracownia pomiarów i sterowania Ćwiczenie 4 Badanie

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki sezon 2 4. Pole magnetyczne 1

Podstawy fizyki sezon 2 4. Pole magnetyczne 1 Podstawy fizyki sezon 2 4. Pole magnetyczne 1 Agnieszka Obłąkowska-Mucha AGH, WFIiS, Katedra Oddziaływań i Detekcji Cząstek, D11, pok. 111 amucha@agh.edu.pl http://home.agh.edu.pl/~amucha Pola magnetycznego

Bardziej szczegółowo

INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA

INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA Wstęp INDKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA Zajęcia wyrównawcze, Częstochowa, 009/00 Ewa Jakubczyk Michalel Faraday (79-867) odkrył w 83roku zjawisko indukcji elektromagnetycznej. Oto pierwsza prądnica -generator

Bardziej szczegółowo

k + l 0 + k 2 k 2m 1 . (3) ) 2 v 1 = 2g (h h 0 ). (5) v 1 = m 1 m 1 + m 2 2g (h h0 ). (6) . (7) (m 1 + m 2 ) 2 h m ( 2 h h 0 k (m 1 + m 2 ) ω =

k + l 0 + k 2 k 2m 1 . (3) ) 2 v 1 = 2g (h h 0 ). (5) v 1 = m 1 m 1 + m 2 2g (h h0 ). (6) . (7) (m 1 + m 2 ) 2 h m ( 2 h h 0 k (m 1 + m 2 ) ω = Rozwiazanie zadania 1 1. Dolna płyta podskoczy, jeśli działająca na nią siła naciągu sprężyny będzie większa od siły ciężkości. W chwili oderwania oznacza to, że k(z 0 l 0 ) = m g, (1) gdzie z 0 jest wysokością

Bardziej szczegółowo

PROGRAM INDYWIDUALNEGO TOKU NAUCZANIA DLA UCZNIÓW KLASY II

PROGRAM INDYWIDUALNEGO TOKU NAUCZANIA DLA UCZNIÓW KLASY II POGAM INDYWIDUALNEGO TOKU NAUCZANIA DLA UCZNIÓW KLASY II Opracowała: mgr Joanna Kondys Cele do osiągnięcia: etapowe udział w olimpiadzie fizycznej udział w konkursie fizycznym dla szkół średnich docelowe

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM OBWODÓW I SYGNAŁÓW. Stany nieustalone

LABORATORIUM OBWODÓW I SYGNAŁÓW. Stany nieustalone Politechnika Warszawska Instytut Radioelektroniki Zakład Radiokomunikacji WIECZOROWE STUDIA ZAWODOWE LABORATORIUM OBWODÓW I SYGNAŁÓW Ćwiczenie nr 4 Stany nieustalone opracował: dr inż. Wojciech Kazubski

Bardziej szczegółowo

ZAłOżENiA konstrukcyjne PłASkiEgO impulsowego NAPędU LiNiOWEgO

ZAłOżENiA konstrukcyjne PłASkiEgO impulsowego NAPędU LiNiOWEgO PRACE instytutu LOTNiCTWA 216, s. 49-60, Warszawa 2011 ZAłOżENiA konstrukcyjne PłASkiEgO impulsowego NAPędU LiNiOWEgO ZdZISłaW GoSIeWSkI*, PIotr kłoskowski**, MIroSłaW kondratiuk** Instytut Lotnictwa*,

Bardziej szczegółowo

Pole magnetyczne. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Pole magnetyczne. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Pole magnetyczne Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Pole magnetyczne Pole magnetyczne jest nierozerwalnie związane z polem elektrycznym. W zależności

Bardziej szczegółowo