Odpowiedzialność cywilna diagnosty laboratoryjnego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Odpowiedzialność cywilna diagnosty laboratoryjnego"

Transkrypt

1 diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics 2013 Volume 49 Number Praca poglądowa Review Article Odpowiedzialność cywilna diagnosty laboratoryjnego Liability laboratory diagnostician Iwona Wrześniewska-Wal, Anna Augustynowicz Szkoła Zdrowia Medycznego, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego Streszczenie W niniejszym artykule przedstawiono problematykę odpowiedzialności cywilnej diagnosty laboratoryjnego. Uwzględniono zróżnicowanie odpowiedzialności diagnosty laboratoryjnego w zależności od formy prawnej nawiązania współpracy pomiędzy diagnostą laboratoryjnym a podmiotem leczniczym. Omówiono rodzaje odpowiedzialności cywilnej oraz przesłanki warunkujące powstanie obowiązku naprawienia szkody. Wskazano również sposoby naprawienia szkody wyrządzonej pacjentowi. Summary In this article the problem of liability laboratory diagnostician. Takes into account the diversity of responsibility laboratory diagnostician, depending on the legal form of the cooperation between the laboratory diagnostician and therapeutic entity. The types of liability and prerequisites shall be obliged to repair the damage. It also identifies ways to fix the damage caused to the patient. Słowa kluczowe: odpowiedzialność cywilna, diagnosta laboratoryjny, odszkodowanie, szkoda Key words: liability, laboratory diagnostician, damages, injury Wstęp Obowiązujący system prawnych zapewnia pacjentowi ochronę w razie naruszenia jego praw a także wyrządzenia szkody w trakcie udzielania świadczeń zdrowotnych. W tych sytuacjach pacjent może dochodzić swoich roszczeń zarówno w procesie karnym, jak i cywilnym. Prawnokarna ochrona pacjenta z uwagi na grożące sankcje jest dla sprawcy najbardziej dolegliwa. W zależności od tego z jakim rodzajem zachowania personelu medycznego mamy do czynienia oraz skutku jaki owo zachowanie spowodowało, sprawca może podlegać odpowiedzialności na podstawie określonych przepisów kodeksu karnego [1]. Tytułem przykładu można by wskazać, odpowiedzialność za przestępstwo naruszenia tajemnicy zawodowej. W świetle art. 266 k.k. naruszenie tajemnicy zawodowej jest zagrożone karą grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat dwóch. Diagnosta laboratoryjny może także ponieść odpowiedzialność karną w razie popełnienia błędu medycznego. Odpowiedzialność cywilna jest odpowiedzialnością majątkową za szkody wyrządzone innej osobie podczas wykonywania obowiązków zawodowych czy prowadzenia działalności gospodarczej. Odpowiedzialność ta wynika z przepisów kodeksu cywilnego [2]. Oczywistym jest, iż diagnosta laboratoryjny uczestnicząc w toku postępowania diagnostyczno-terapeutycznego może przyczynić się do wyrządzenia szkody majątkowej. Zwłaszcza w razie popełnienia błędu medycznego. Pytanie tylko czy i ewentualnie po spełnieniu jakich warunków zobowiązany jest do jej naprawienia? Udzielenie odpowiedzi na to pytania wymaga krótkiego przedstawienia rodzajów odpowiedzialności cywilnej oraz charakterystyki przesłanek warunkujących powstanie odpowiedzialności. Rodzaje odpowiedzialności cywilnej Odpowiedzialność cywilna może być odpowiedzialnością kontraktową bądź deliktową. Jeżeli obowiązek naprawienia szkody wynika z umowy mówimy o odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 k.c.). Źródłem szkody jest tu niewykonanie lub nienależyte wykonanie istniejącego uprzednio zobowiązania, najczęściej zawartej wcześniej umowy. Odpowiedzialność wynikająca z ustawy to odpowiedzialność deliktowa (art. 415 k.c.). W tym przypadku dopiero czyn niedozwolony wyrządzający szkodę powoduje powstanie zobowiązania między stronami w postaci roszczenia odszkodowawczego. Oznacza to, że wcześniej nie istniał pomiędzy poszkodowanym pacjentem a sprawcą czynu jakikolwiek stosunek prawny. Rozróżnienie odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej warto zobrazować na przykładach. W szkodach medycznych rodzaj odpowiedzialności cywilnej zależy od formy wykonywania zawodu przez personel medyczny oraz relacji prawnych łączących personel medyczny z pracodawcą i pa- 419

2 Odpowiedzialność cywilna diagnosty laboratoryjnego cjentem. Lekarz, diagnosta laboratoryjny, pielęgniarka czy położna zatrudnieni w podmiocie leczniczym na podstawie umowy o pracę nie zawierają z pacjentem żadnej umowy. Nie działają wówczas w imieniu własnym, lecz wykonują zadania podmiotu leczniczego. Ich odpowiedzialność ma wyłącznie charakter deliktowy. Gdy pacjent leczy się prywatnie zawiera z lekarzem prowadzącym praktykę lekarską czy diagnostą laboratoryjnym prowadzącym medyczne laboratorium diagnostyczne, ustną lub pisemną umowę o udzielanie świadczeń zdrowotnych. W związku z tym w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy ponoszą oni odpowiedzialność kontraktową. Jeśli niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy spowoduje powstanie szkody na osobie pacjenta powstaje dodatkowo odpowiedzialność deliktowa. Jeżeli diagnosta laboratoryjny wykonał badanie laboratoryjne materiału nie mającego wartości diagnostycznej (np. zbyt długi okres czasu pomiędzy pobraniem materiału a przeprowadzeniem badania, przechowywanie materiału w nieodpowiednich warunkach) wynik może być błędny. Jeżeli pacjent będzie musiał ponownie wykonać badanie laboratoryjne ponosząc za nie koszty, diagnosta laboratoryjny zobowiązany będzie do ich zwrotu. Gdy na podstawie błędnego wyniku badania laboratoryjnego podjęte będzie postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne, które spowoduje szkodę (np. ciężką reakcję alergiczną), diagnosta laboratoryjny może dodatkowo ponieść odpowiedzialność deliktową. Niezbędnym warunkiem dla powstania odpowiedzialności cywilnej jest łączne spełnienie następujących przesłanek: wystąpienie zdarzenia wyrządzającego szkodę, powstanie szkody, związek przyczynowy łączący szkodę z tym zdarzeniem i wina. W odpowiedzialności cywilnej wystąpienie szkody jest najistotniejszym warunkiem. Jednak sama w sobie nie jest warunkiem wystarczającym dla powstania odpowiedzialności. Istotny jest związek przyczynowy pomiędzy szkodą a zdarzeniem, z którym prawo łączy obowiązek odszkodowawczy. Przy czym kodeks cywilny stoi na gruncie tzw. adekwatnego związku przyczynowego stanowiąc art k.c., że zobowiązany do odszkodowania odpowiada tylko za normalne następstwa swego działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Nie wystarczy więc stwierdzić istnienie związku przyczynowego jako takiego. Wymagane jest bowiem też stwierdzenie, że chodzi o następstwa normalne. Diagnosta laboratoryjny może ocenić w trakcie badania wstępnego, czy dana próbka była prawidłowo transportowana (np. w odopowiedniej temperaturze), czy jest wystarczająca ilość materiłu do przeprowadzenia badania. Jeżeli szkoda w postaci np. rozstroju zdrowia spowodowanego zastosowaniem niewłaściwej terapii, jest następstwem błędnego wyniku badania laboratoryjnego wykonanego na materiale transportowanym niezgodnie z ustalonymi procedurami można mówić o zaistnieniu normalnego związku przyczynowego. Kodeks cywilny nie zawiera ustawowej definicji szkody uznając, że jest to pojęcie wystarczająco określone przez język potoczny [3]. Zauważyć przy tym należy, że w języku potocznym szkoda jest kategorią ekonomiczną, a nie prawną [4]. Mimo to, kodeksowy brak definicji szkody nie wzbudził i nadal nie wzbudza kontrowersji. Określenie pojęcia szkody w znaczeniu prawnym pozostawiono orzecznictwu i nauce. Przez szkodę rozumie się uszczerbek majątkowy, ale także niemajątkowy (krzywdę), jakiego doznaje poszkodowany we wszelkiego rodzaju dobrach chronionych przez prawo. Szkoda majątkowa przybiera postać szkody na mieniu lub na osobie. Szkoda majątkowa związana ze świadczeniami medycznymi to przede wszystkim szkoda na osobie. Polega ona na takim naruszeniu dóbr osobistych określonej osoby, w następstwie którego dochodzi, obok albo wespół z wyrządzeniem krzywdy, w sposób pośredni do negatywnych następstw w majątku tej osoby. Szkoda taka może być konsekwencją błędu personelu medycznego. I tak np. jeśli w następstwie błędu diagnosty laboratoryjnego doszło u pacjenta do czasowej utraty zdolności do pracy zarobkowej a przy tym potrzeby zakupu leków, stosowania specjalnej diety, co z kolei spowodowało uszczerbek (szkodę) majątkowy [5]. Uszczerbek majątkowy wynikający z otrzymywanego zasiłku chorobowego, który co do zasady jest niższy aniżeli wynagrodzenie, czy też związany np. z koniecznością poniesienia wydatków na zakup leków. Dodatkowo warto zaznaczyć, iż o odpowiedzialności cywilnej diagnosty laboratoryjnego można mówić tylko wówczas, gdy podczas wykonywania czynności diagnostyki laboratoryjnej nie zachował należytej staranności. Zgodnie z art. 355 k.c. należyta staranność to taka, która jest ogólnie wymagana w stosunkach danego rodzaju. Przyjmuje się, że przez należytą staranność rozumie się pewien sposób postępowania przy podejmowanych czynnościach. Ma on charakter pewnego ogólnego modelu lub wzorca. Ocena zatem, czy w danym przypadku doszło do naruszenia zasad należytej staranności, polega w praktyce na zestawieniu konkretnego postępowania diagnosty laboratoryjnego z wzorcem postępowania. Powstaje pytanie jakie regulacje stanowią wzorzec postępowania w odniesieniu do należytej staranności przy wykonywaniu badań przez diagnostów laboratoryjnych? Ocena postępowania diagnosty pod kątem dołożenia należytej staranności przy podejmowanych czynności powinna zostać dokonana w oparciu o wzorzec wynikający z przepisów prawa oraz opracowane i wdrożone, w ramach danego laboratorium, procedury i zasady. Należy również podkreślić, że niedochowanie należytej staranności jest utożsamiane z niedbalstwem (czyli formą winy nieumyślnej), gdy uchybieniu towarzyszy niewłaściwe nastawienie sprawcy np. nieuwaga, pośpiech [6]. Naprawienie szkody Funkcję naprawienia szkody wypełnia świadczenie odszkodowawcze. Zgodnie z art k.c. świadczenie odszkodowawcze polega bądź na przywróceniu stanu sprzed wyrządzenia szkody, bądź na zapłacie odpowiedniej sumy pieniężnej. Odszkodowanie może być jednorazowe lub w formie renty a w przypadku szkody niemajątkowej w for- 420

3 mie zadośćuczynienia pieniężnego [7]. Poszkodowany pacjent może domagać się zwrotu kosztów leczenia (np. kosztów zakupu leków, wyrobów medycznych) i opieki nad nim oraz kosztów rehabilitacji poniesionych przez członków jego najbliższej rodziny (także wydatków związanych z odwiedzinami najbliższej rodziny w szpitalu). Jeżeli poszkodowany pacjent stał się osobą niepełnosprawną i nie może wykonywać pracy w swoim zawodzie, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do wykonywania innego zawodu (np. koszt kursów komputerowych). Może żądać zwrotu kosztów sprawowanej nad nim opieki niezależnie od tego, kto ją sprawuje - osoba bliska np. żona czy inna. Jednak ewentualna utrata zarobków przez żonę nie może przekraczać wynagrodzenia osoby mającej odpowiednie kwalifikacje do wykonywania takiej opieki [8]. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, które ma charakter trwały poszkodowany pacjent może domagać się odpowiedniej renty, jeżeli utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość (art k.c.). Renta może mieć charakter tymczasowy, jeżeli w chwili wydania wyroku, szkody nie da się dokładnie ustalić (art k.c.). Renta z tytułu utraty zdolności do pracy powinna rekompensować poszkodowanemu uszczerbek w jego dochodach z tytułu pracy zarobkowej lub prowadzonej działalności gospodarczej. Będzie ona równa różnicy między hipotetycznymi dochodami, które osiągałby, gdyby nie doszło do zdarzenia szkodzącego a dochodami, które pacjent uzyskuje, będąc poszkodowanym, uwzględniając także świadczenia otrzymywane z tytułu ubezpieczenia społecznego. Ponadto roszczenie o rentę przysługuje niepracującej żonie, wychowującej dzieci i prowadzącej gospodarstwo domowe. Zadośćuczynienie to forma rekompensaty pieniężnej z tytułu uszczerbku w dobrach osobistych. Instytucję zadośćuczynienia precyzuje art. 445 k.c. i 448 k.c.. Osobie poszkodowanej, która w wyniku wyrządzonej jej szkody doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, sąd może przyznać odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Jest to świadczenie jednorazowe i pieniężne. Celem jego zasądzenia jest złagodzenie cierpień fizycznych i psychicznych poszkodowanego. Zadośćuczynienie pieniężne spełnia przede wszystkim funkcję kompensacyjną i tym samym jego wysokość musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. Jednak przy medycznych szkodach na osobie, zwłaszcza nieodwracalnych, pogląd o wyłącznie kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia nie jest uzasadniony [9]. W takich przypadkach oprócz charakteru kompensacyjnego zadośćuczynienie powinno spełniać funkcję represyjną wobec osoby odpowiedzialnej za szkodę. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, że Zadośćuczynienie ma charakter uznaniowy, lecz nie dowolny, zależy od uznania i oceny przez sąd konkretnych okoliczności sprawy [10]. Sąd określając wysokość należnego zadośćuczynienia bierze pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy mające wpływ na wysokość doznanej krzywdy. W szczególności chodzi tu takie elementy jak: stopień trwałego uszczerbku na zdrowiu poszkodowanego (kalectwo), długotrwałość choroby, cierpień, leczenia, rehabilitacji (bolesność zabiegów, dokonywane operacje, leczenie sanatoryjne), wiek i płeć poszkodowanego, poczucie bezradności życiowej i jego możliwości w przyszłości (niemożność wykonywania zawodu, uprawiania sportu, zawarcia związku małżeńskiego, posiadania dzieci) a także ujemne skutki zdrowotne, jakie pacjent będzie musiał znosić w przyszłości. W przeciwieństwie do szkody majątkowej zadośćuczynienie to świadczenie obejmujące wszystkie cierpienia doznane przez poszkodowanego. Także te, które będzie odczuwał w przyszłości. Z tego względu jest świadczeniem osobistym, czyli co do zasady wygasa wraz ze śmiercią poszkodowanego. Jednak w dwóch sytuacjach może dojść do przejścia roszczenia o zadośćuczynienie na spadkobierców poszkodowanego pacjenta. Jeżeli roszczenie zostało uznane na piśmie przez sprawcę czynu oraz gdy za życia poszkodowanego zostało wytoczone powództwo o to roszczenie. Natomiast najbliższej rodzinie zmarłego pacjenta przysługuje na podstawie art k.c. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, za śmierć członka rodziny. Charakter stosunku prawnego łączącego diagnostę laboratoryjnego z podmiotem leczniczym Dotychczasowe rozważania prowadzą do zasadniczego pytania, postawionego zresztą już we wstępie rozważań na jakich zasadach diagnosta laboratoryjny może być zobowiązany do ponoszenia kosztów naprawienia szkody pacjentowi? I dalej jaki jest jego udział w wynagrodzeniu szkody. Podstawowe znaczenie dla udzielania odpowiedzi na to pytanie ma ustalenie rodzajów umów zawieranych przez podmioty lecznicze z diagnostami laboratoryjnymi. W myśl art. 16 ustawy o diagnostyce laboratoryjnej diagnosta wykonuje swoje czynności w laboratorium. Spełnienie warunku wykonywania czynności diagnostyki laboratoryjnej w laboratorium wymaga zatrudnienia w nim lub utworzenia prywatnego medycznego laboratorium diagnostycznego i wykonywania w nim badan laboratoryjnych. Generalnie można wyróżnić dwie formy prawne zatrudnienia diagnostów w laboratorium, tj. stosunek pracy oraz umowy cywilnoprawne [11]. Jeżeli osoba zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem mamy do czynienia ze stosunkiem pracy- art Kodeksu pracy [12]. W tym miejscu warto podkreślić, że w przypadku diagnosty laboratoryjnego polecenia przełożonych dotyczą przede wszystkim organizacji pracy. Mniejsze znaczenie odgrywają polecenia przełożonych odnośnie sposobu wykonania pracy. W tym zakresie diagnosta pracuje według posiadanej wiedzy fachowej, czyli według reguł wiedzy zawodowej [13]. Zatrudnienie nie musi mieć jednakże charakteru pracowniczego. Praca może być świadczona także na podstawie umów cywilnoprawnych [14]. Istotą tych 421

4 Odpowiedzialność cywilna diagnosty laboratoryjnego umów jest równorzędność zawierających je podmiotów oraz duża swoboda kształtowania treści umowy. Zgodnie z art k.c. strony mogą decydować o rodzaju nawiązywanego stosunku prawnego. Swoboda stron w kształtowaniu treści umowy obejmuje prawo wyboru określonego rodzaju i typu umowy oraz prawo kształtowania treści stosunku prawnego. Diagnosta laboratoryjny chcąc prowadzić własną działalność gospodarczą może utworzyć medyczne laboratorium diagnostyczne będące przedsiębiorstwem podmiotu leczniczego. Jednocześnie przyjmujemy, że w obecnym stanie prawnym nie jest możliwe jednoosobowe wykonywanie czynności diagnostyki laboratoryjnej tylko po zarejestrowaniu działalności gospodarczej bez wpisu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą. Nie jest także dopuszczalne wykonywanie zawodu diagnosty laboratoryjnego w formie praktyki prywatnej [11]. Odpowiedzialność cywilna diagnosty laboratoryjnego zatrudnionego na podstawie umowy o pracę Problematykę odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez pracownika osobie trzeciej regulują przepisy kodeksu pracy. Innymi słowy kwestie odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną pacjentowi nakładają się na kwestie odpowiedzialności pracowniczej wynikającej z przepisów prawa pracy. Mając na względzie te przepisy diagnosta laboratoryjny, który udziela świadczeń zdrowotnych w podmiocie leczniczym na podstawie umowy o pracę (zatrudnienie pracownicze), nie ponosi indywidualnej odpowiedzialności cywilnej za wyrządzone pacjentom szkody. Kodeks pracy (w art k.p.) konstruuje tzw. immunitet pracowniczy, który chroni pracownika przed odpowiedzialnością za szkody wyrządzone pacjentom przy wykonywaniu czynności zawodowych. Odpowiedzialność ponosi zatem wyłącznie podmiot leczniczy (na podstawie art. 430 k.c. wyłącznie lub w zbiegu z art. 474 k.c.). Przy czym podmiot leczniczy naprawiający szkodę pacjenta ma tzw. roszczenie zwrotne (regresowe) w stosunku do pracownika, który spowodował powstanie szkody. Zakres odpowiedzialności pracownika, w omawianym przypadku diagnosty laboratoryjnego, zależy od stopnia winy. Kolokwialnie rzecz ujmując od stopnia winy zależy to, ile diagnosta laboratoryjny w ramach roszczenia zwrotnego zwróci pracodawcy. W przypadku winy nieumyślnej diagnosta laboratoryjny odpowiada w granicach określonych w art. 119 k.p. Przewidziane w tym przepisie odszkodowanie, ograniczone jest do trzymiesięcznego wynagrodzenia obliczanego na podstawie zarobków pobieranych w danym podmiocie leczniczym w dniu wyrządzenia szkody [15]. Natomiast w razie winy umyślnej diagnosta laboratoryjny odpowiada w pełnej wysokości szkody. Umyślne wyrządzenie szkody zachodzi wówczas, gdy diagnosta laboratoryjny objął swym zamiarem nie tylko umyślne naruszenie obowiązków, ale także powstanie szkody [16]. W przypadku szkód medycznych, zwłaszcza wyrządzonych w szpitalach, w wielu sytuacjach odpowiedzialność za jej spowodowanie trudno przypisać tylko jednej osobie. W przypadku wyrządzenia szkody przez kilku pracowników, np. przez lekarza i diagnostę laboratoryjnego, każdy z nich odpowiada za część szkody, stosowanie do przyczynienia się i stopnia winy. Jeżeli nie można ustalić stopnia winy i przyczynienia się poszczególnych pracowników do powstania szkody, odpowiadają oni w częściach równych. W tym miejscu warto zadać pytanie, na jakiej podstawie diagnosta laboratoryjny jest zobowiązany do wypłaty na rzecz pracodawcy odszkodowania? Z cala pewnością nie dzieje się to z automatu. Pracodawca - podmiot leczniczy nie jest uprawniony np. do wstrzymania wypłaty wynagrodzenia pracownikowi, w jego opinii, odpowiedzialnemu za powstanie szkody. Zwrot świadczenia wypłaconego przez pracodawcę może wynikać z ugody zawartej pomiędzy podmiotem leczniczym a diagnostą laboratoryjnym. Albowiem pracownik poczuwając się do odpowiedzialności za wyrządzona szkodę może zgodzić się na wypłatę stosownej rekompensaty pracodawcy. W razie braku porozumienia w tym zakresie pracodawcy podmiotowi leczniczemu pozostaje droga sądowa. W myśl art. 122 k.p. pracownikowi należy udowodnić umyślne wyrządzenie szkody i jej wysokość (dowód ciąży na zakładzie pracy) [17]. Większość szkód medycznych wyrządzanych jest z winy nieumyślnej. Czy zatem trzymiesięczne wynagrodzenie diagnosty laboratoryjnego to jedyne ryzyko w razie wyrządzenia przez niego szkody? Otóż nie. Omówiona powyżej zasada wyłącznej odpowiedzialności pracodawcy za szkody wyrządzone przez pracownika przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych nie ma charakteru bezwzględnego. W doktrynie i orzecznictwie ścierają się co najmniej trzy koncepcje na ten temat. Po pierwsze pracownik zawsze jest odpowiedzialny wobec osoby trzeciej za wyrządzoną szkodę, chociaż na podstawie art. 120 k.p. w pierwszej kolejności odpowiada pracodawca. Po drugie pracownik nigdy nie ponosi odpowiedzialności cywilnej za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej- literalne brzmienie art. 120 k.p. przesądza jednoznacznie o wyłącznej odpowiedzialności pracodawcy. Po trzecie dopuszczalne jest przyjęcie osobistej odpowiedzialności pracownika w ściśle określonych sytuacjach. Większość doktryny przychyla się do stanowiska, że istota art. 120 k.p. sprowadza się jedynie do wskazania, że w pierwszej kolejności do naprawienia szkody wyrządzonej pacjentowi przez diagnostę laboratoryjnego - pracownika zobowiązany jest pracodawca. Przepis ten wprowadza zatem ochronę pracownika przed egzekwowaniem od niego obowiązku naprawienia szkody. Jednak brzmienie tego przepisu nie wyłącza osobistej odpowiedzialności diagnosty laboratoryjnego, która istnieje według prawa cywilnego dotyczących odpowiedzialności odszkodowawczej [18]. Podobne stanowisko można odnaleźć w orzecznictwie. Z uwagi na potrzebę ochrony interesów poszkodowanych Sąd Najwyższy dopuszcza bezpośrednią odpowiedzialność pracownika. Pogląd taki został wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego, gdzie wskazuje 422

5 się, iż poszkodowany może dochodzić naprawienia szkody także bezpośrednio od pracownika, nawet jeżeli pracownik nieumyślnie wyrządził mu szkodę czynem niedozwolonym i jeżeli zakład pracy na skutek upadłości nie jest w stanie wypłacić należnego odszkodowania [19]. Umowy cywilnoprawne Sytuacja przedstawia się inaczej, gdy diagnosta laboratoryjny zatrudniony jest na podstawie umowy cywilnoprawnej. Co prawda i w tym przypadku diagnosta laboratoryjny może ponosić odpowiedzialność wobec pacjenta za szkodę wyrządzoną mu z własnej winy. Jest to więc odpowiedzialność deliktowa. Przy czym w tej sytuacji ponosi on solidarną odpowiedzialność z podmiotem leczniczym za wyrządzone szkody (art. 441 k.c.). Odpowiedzialność solidarna to wcale nie oznacza, że w równych częściach czy też po połowie. Art k.c. stwierdza bowiem, że kilku dłużników (podmiot leczniczy, diagnosta laboratoryjny i lekarz) może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel (pacjent) może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników (podmiotu leczniczego, diagnosty laboratoryjnego i lekarza) łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników (podmiotu lub diagnosty) zwalnia pozostałych (solidarność dłużników). Zatem w tej sytuacji każdy z dłużników: zarówno podmiot leczniczy jak i diagnosta laboratoryjny odpowiada za całość zobowiązania. Przy czym wybór dłużnika należy do pacjenta, jako wierzyciela określonego zobowiązania. Sytuacja pacjenta- wierzyciela jest wyraźnie korzystniejsza niż dłużnika diagnosty laboratoryjnego zwłaszcza, gdy przedmiot zobowiązania jest podzielny np. pieniądze [3]. Zatem pokrzywdzony pacjent może wnieść powództwo tylko przeciwko podmiotowi leczniczemu, tylko przeciwko diagnoście laboratoryjnemu lub pozwać solidarnie podmiot leczniczy i diagnostę laboratoryjnego. Fakt, że pacjent pozwał tylko podmiot leczniczy nie oznacza, że diagnosta laboratoryjny zwolniony będzie od odpowiedzialności za wyrządzona szkodę. Jeżeli sąd zobowiąże podmiot leczniczy do naprawienia szkody, która powstała wskutek błędu diagnosty laboratoryjnego, podmiot może dochodzić zwrotu wypłaconego świadczenia. Zgodnie bowiem z art k.c. ten, kto naprawił szkodę, za którą jest odpowiedzialny mimo braku winy, ma zwrotne roszczenie do sprawcy, jeżeli szkoda powstała z winy sprawcy. Oczywistym jest, że diagnosta laboratoryjny zobowiązany będzie do zwrotu świadczenia tylko i wyłącznie wówczas, gdy szkoda powstała z jego winy. Diagnosta laboratoryjny może dobrowolnie dokonać zwrotu wypłaconego świadczenia. W razie ewentualnego sporu sadowego na podmiocie leczniczym będzie ciążył obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających odpowiedzialność diagnosty laboratoryjnego oraz wysokość powstałej szkody. Diagnosta laboratoryjny nie będzie ponosił odpowiedzialności za szkodę w zakresie w jakim inna osoba przyczyniła się do jej powstania. Albowiem fakt, że doszło do błędu medycznego popełnionego przez diagnostę laboratoryjnego nie oznacza automatycznie, że tylko on przyczynił się do powstania szkody. Jeżeli np. wyniki badań diagnostycznych nie odpowiadają stanowi klinicznemu pacjenta powinno to zwrócić uwagę lekarza. A w konsekwencji skutkować dalszą diagnostyką. Jeżeli lekarz nie podejmuje żadnych działań być może także i on przyczynił się do powstania szkody. Jeżeli szkoda była wynikiem działania lub zaniechania kilku osób, ten, kto szkodę naprawił, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim przyczyniła się do powstania szkody (art k.c.). W tym miejscu warto wskazać, że medyczne laboratorium diagnostyczne będące podwykonawcą innego podmiotu leczniczego (np. samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, instytutu badawczego) za wyrządzone szkody ponosi odpowiedzialność solidarną z tym podmiotem. Umowa pomiędzy podmiotem leczniczym a medycznym laboratorium diagnostycznym zawierana jest w trybie art. 26 i 27 ustawy o działalności leczniczej. Solidarna odpowiedzialność tych podmiotów wynika z art. 27 ust. 7 ustawy. Skutkiem tego rozwiązania jest to, że poszkodowany będzie mógł dochodzić roszczeń przeciwko jednej, dowolnie przez siebie wybranej, stronie umowy albo przeciwko wszystkim stronom tej umowy. Tym samym wzrasta realność zaspokojenia roszczeń poszkodowanego [20]. Podsumowanie Każda osoba wykonująca zawód medyczny powinna zapoznać się z przepisami regulującymi wykonywanie zawodu i ściśle ich przestrzegać, by uniknąć niebezpieczeństwa odpowiedzialności dyscyplinarnej, cywilnej oraz karnej. Z punktu widzenia odpowiedzialności karnej czy dyscyplinarnej nie ma znaczenia charakter stosunku prawnego łączącego diagnostę laboratoryjnego z podmiotem leczniczym. Ma on natomiast kluczowe znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności cywilnej. Rodzaj zawartej umowy umowa o pracę lub cywilnoprawna ma istotne znaczenie z punktu widzenia ochrony majątku osobistego diagnosty laboratoryjnego. W przypadku umowy o pracę jest ona w istotny sposób ograniczona. Nie ma natomiast ograniczeń w odniesieniu do umów cywilnoprawnych. W związku z tym warto, aby w przypadku umów cywilnoprawnych diagności laboratoryjni pamiętali o zawarciu umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. W przypadku umowy ubezpieczenia warto zapoznać się w pierwszej kolejności zapoznać się z ogólnymi warunkami umów, które stanowią integralną część umowy ubezpieczenia. Powinny one wskazywać obowiązki osoby ubezpieczonej np. moment w którym diagnosta laboratoryjny powinien zawiadomić o szkodzie towarzystwo ubezpieczeniowe (np. w moment otrzymania pisemnego wezwania do zapłaty, doręczenie pozwu). Z ogólnych warunków umów może również wynikać, aby wszelkie negocjacje czy zawarcie ugody z pacjentem uprzednio uzgadniać z towarzystwem ubezpieczeniowym. 423

6 Odpowiedzialność cywilna diagnosty laboratoryjnego Piśmiennictwo 1. Ustawa z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.). 2. Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). 3. Czachórski W, Brzozowski A, Safjan M, Skowrońska - Bocian E. Zobowiązania zarys wykładu. Wydawnictwa Prawnicze PWN, Warszawa Szponar. Odszkodowanie za szkodę majątkową. Szkoda na mieniu i osobie. Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz Filar M, Krześ S, Marszałkowska-Krześ E, Zaborowski P. Odpowiedzialność lekarzy i zakładów opieki zdrowotnej. LexisNexis, Warszawa Nesterowicz M. Prawo medyczne. TNOiK, Toruń Wyrok Sądu Najwyższego z 12 października 1999 r. II UKN 141/99, LEX nr Wyrok Sądu Najwyższego z 15 lutego 2007 r. II CSK 474/06, LEX nr Wałachowska M. Zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę. TNOiK, Toruń Wyrok Sądu Najwyższego z 27 sierpnia 1969 r. I PR 224/69, OSNCP 1970; 6: poz Augustynowicz A. Diagnosta laboratoryjny w laboratorium formy prawne nawiązania współpracy. Diagn Lab; 2012: 48: Ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.). 13. Kubot Z. Status prawny diagnosty laboratoryjnego, Prawo i Medycyna, 2010; 4: Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1999 r. I PKN 432/99, OSNP 2001/9/310. Prawo Pracy 2000; 4: 31, LEX nr Uchwała Sądu Najwyższego z 27 czerwca 1975 r. V PZP 4/ Uchwała Sądu Najwyższego z 29 grudnia 1975 r. V PZP 13/75, LEX nr Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 8 marca 2007 r. III APa 2/07, Lex nr Serwach M. Odpowiedzialność pracownika za szkodę wyrządzona osobie trzeciej konsekwencję cywilnoprawne oraz ubezpieczeniowe. Prawo Asekuracyjne 2011; 2: Wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2008 r. II CSK 618/ Borowicz K, Puzoń W, Ryba M. Ustawa o działalności leczniczej z komentarzem oraz wybranymi aktami wykonawczymi. INFOR, Warszawa Adres do korespondencji: dr n. prawn. Iwona Wrześniewska-Wal Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowe Warszawa, ul. Kleczewska 61/63 tel Zaakceptowano do publikacji:

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 02.04.2015 WYKŁAD NR 6 1. Odpowiedzialność prawna lekarza w ogólności 2. Odpowiedzialność karna Mechanizm procesowy Ryzyko dla lekarza 3. Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA

PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA Akty prawne wyznaczające granice prawnego bezpieczeństwa USTAWA O DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu.

Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu. Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu. Aleksandra Kępniak Zjawisko mobbingu w miejscu pracy istnieje od bardzo dawna. Współcześnie stało się ważnym problemem społecznym, dostrzeżonym

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 09.04.2011 ZAWÓD System czynności czy prac, który jest wewnętrznie spójny, skierowany

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 8/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa małoletniego

Bardziej szczegółowo

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ PODMIOTU PRZYJMUJĄCEGO ZAMÓWIENIE NA ŚWIADCZENIA ZDROWOTNE, ŚWIADCZENIODAWCY ORAZ INNYCH OSÓB UDZIELAJĄCYCH TAKICH ŚWIADCZEŃ dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie za szkody - jak ustalić jego wysokość?

Odszkodowanie za szkody - jak ustalić jego wysokość? Odszkodowanie za szkody - jak ustalić jego wysokość? Wielu przedsiębiorców działających w obrocie na pewno nie raz spotkało się z sytuacją, kiedy po zawarciu umowy kontrahent nie wykonywał jej warunków,

Bardziej szczegółowo

Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych.

Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych. Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych. Postępowanie przed Towarzystwami Ubezpieczeniowymi jest postępowaniem toczącym się na wniosek osoby poszkodowanej/roszczącej.

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika.

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Zgodnie z art. 55 1¹ kodeksu pracy (dalej k.p.) pracownikowi przysługuje prawo do rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Temat Podatek dochodowy od osób prawnych --> Koszty uzyskania przychodów --> Pojęcie kosztów uzyskania przychodów

Temat Podatek dochodowy od osób prawnych --> Koszty uzyskania przychodów --> Pojęcie kosztów uzyskania przychodów Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura ITPB3/423-176/10/PS Data 2010.06.18 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy Temat Podatek dochodowy od osób prawnych --> Koszty uzyskania przychodów

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI Zdzisława Cwalińska-Weychert Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny Problematyka zadośćuczynienia pieniężnego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 kwietnia 2011 r.

Warszawa, dnia 6 kwietnia 2011 r. Warszawa, dnia 6 kwietnia 2011 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA. prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA. prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski I. OC BROKERA REŻIMY I. DELIKTOWY II. KONTRAKTOWY art. 415 i n. k.c. zasada winy udowodnionej domniemanej art. 471 i n. k.c. zasada winy

Bardziej szczegółowo

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Odpowiedzialność za zdarzenia medyczne część 2 obowiązkowe ubezpieczenie podmiotów zobowiązanych do naprawienia

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nauczyciela

Odpowiedzialność prawna nauczyciela Odpowiedzialność prawna nauczyciela Opracowała: M. Węglowska - Wojt Dwa poziomy zadań i odpowiedzialności nauczyciela: - pracownik w zakładzie pracy - nauczyciel, pracownik pedagogiczny Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 556/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 listopada 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa.

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy Joanna Kaleta Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. 1 1 Treść stosunku pracy art. 22 k.p. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów

Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów Podstawy prawne, zakres i produkty ubezpieczenia Marta Klimkowska-Misiak Przewodnicząca zespołu ds. ubezpieczeń Naczelnej Rady Lekarskiej Agenda 1. Definicja pojęcia

Bardziej szczegółowo

ZADOŚĆUCZYNIENIA Z TYTUŁU ZDARZEŃ SPRZED 3 SIERPNIA 2008 R. JAKO WARTOŚĆ DODANA DLA RODZIN OSÓB POSZKODOWANYCH JOANNA SMERECZAŃSKA-SMULCZYK

ZADOŚĆUCZYNIENIA Z TYTUŁU ZDARZEŃ SPRZED 3 SIERPNIA 2008 R. JAKO WARTOŚĆ DODANA DLA RODZIN OSÓB POSZKODOWANYCH JOANNA SMERECZAŃSKA-SMULCZYK ZADOŚĆUCZYNIENIA Z TYTUŁU ZDARZEŃ SPRZED 3 SIERPNIA 2008 R. JAKO WARTOŚĆ DODANA DLA RODZIN OSÓB POSZKODOWANYCH JOANNA SMERECZAŃSKA-SMULCZYK Zadośćuczynienie za krzywdę doznaną wskutek śmierci osoby najbliższej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy...

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... Wykaz skrótów... 11 Przedmowa do wydania drugiego... 13 Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... 20 ROZDZIAŁ 1. Pojęcie, rodzaje

Bardziej szczegółowo

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl www.pip.gov.pl Zawarcie umowy Pracodawca, który prowadzi działalność jako podmiot gospodarczy, może zabezpieczyć swoje interesy przed ewentualnymi, niepożądanymi zachowaniami aktualnie zatrudnionych, jak

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji,

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność materialna pracownika

Odpowiedzialność materialna pracownika e-poradnik Praca i Ubezpieczenia Praca i Ubezpieczenia Odpowiedzialność materialna pracownika Niewykonywanie obowiązków pracowniczych Ochrona tajemnicy pracodawcy Wielkość szkody Skutki nieobecności w

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pracowników zakładów leczniczych dla zwierząt

Odpowiedzialność pracowników zakładów leczniczych dla zwierząt POLECAMY lek. wet. Rafał Ciągarlak WETERYNARIA W PRAKTYCE Odpowiedzialność pracowników zakładów leczniczych dla zwierząt Cz. II Odpowiedzialność materialna fot. Thinkstock Odpowiedzialność pracownicza

Bardziej szczegółowo

Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak

Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak Roszczenia odszkodowawcze Pacjent, który w wyniku leczenia w podmiocie leczniczym z powodu zawinionego działania osób tam zatrudnionych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Piotr Malczewski

UCHWAŁA. Protokolant Piotr Malczewski Sygn. akt III CZP 74/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 12 grudnia 2013 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Irena Gromska-Szuster Protokolant

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1)

Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1) Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA z dnia 20 stycznia 2011 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173, z 2016 r. poz. 178. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. I. Wiadomości ogólne

Spis treści: Wprowadzenie. I. Wiadomości ogólne Spis treści: Wprowadzenie I. Wiadomości ogólne 1. Podstawowe pojęcia i źródła prawa dotyczące wykonywania zawodu psychologa, psychoterapeuty, psychiatry oraz seksuologa 1.1. Podstawowe pojęcia 1.1.1. Zdrowie

Bardziej szczegółowo

Egzekucja z rachunków bankowych. Paweł Pyzik

Egzekucja z rachunków bankowych. Paweł Pyzik Egzekucja z rachunków bankowych Paweł Pyzik Egzekucja z rachunków bankowych sądowa egzekucja z rachunku bankowego prowadzona przez komornika sądowego administracyjna egzekucja z rachunku bankowego prowadzona

Bardziej szczegółowo

automatycznie. ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej

automatycznie. ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej UWAGA: Ubezpieczenie dotyczy wszystkich jednostek wymienionych w załączniku nr 1 do SIWZ oraz w każdej lokalizacji, w której

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Sopot, dnia 18 września 2015 r. Sygn.: W-0000001 OPINIA PRAWNA skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Przedmiot odpowiedzi:

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa:

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: - Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Definicje 1. za Ustawę uważa się Ustawę z dnia 20 stycznia 2011 o

Bardziej szczegółowo

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Coraz większa liczba wniosków kierowanych do komisji Komisja rozpoznaje sprawy tylko i wyłącznie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia.. 2014 r. o zmianie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej

USTAWA z dnia.. 2014 r. o zmianie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej Projekt USTAWA z dnia.. 2014 r. o zmianie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej Art. 1. W ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r., Nr 178,

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA W niniejszym Załączniku opisano zakres i warunki. Zamawiający dopuszcza wprowadzanie zmian w klauzulach, jedynie w wypadku jeśli nie ograniczają one odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Ewa Gadomska Prawnik z Kancelarii Prawnej Jerzy T. Pieróg Organizator przetargu w celu ochrony swojego interesu powinien sprawdzać,

Bardziej szczegółowo

Błąd medyczny cz. II. dr Marek Koenner radca prawny

Błąd medyczny cz. II. dr Marek Koenner radca prawny Błąd medyczny cz. II dr Marek Koenner radca prawny Błąd medyczny Rodzaje błędów: diagnostyczny polega na bądź na mylnym stwierdzeniu nieistniejącej choroby (błąd pozytywny), bądź częściej na nierozpoznaniu

Bardziej szczegółowo

Justyna Kornaszewska Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 13 lipca 2011 r., III CZP 31. Palestra 58/7-8(667-668), 188-192

Justyna Kornaszewska Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 13 lipca 2011 r., III CZP 31. Palestra 58/7-8(667-668), 188-192 Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 13 lipca 2011 r., III CZP 31 Palestra 58/7-8(667-668), 188-192 2013 Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 13 lipca 2011 r., III CZP 31/11 1 Teza glosowanej uchwały brzmi:

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność umowna. obowiązek wykonania zobowiązania odpowiedzialność odszkodowawcza odsetki dodatkowe postanowienia umowy

Odpowiedzialność umowna. obowiązek wykonania zobowiązania odpowiedzialność odszkodowawcza odsetki dodatkowe postanowienia umowy Prawo umów 1 Odpowiedzialność umowna obowiązek wykonania zobowiązania odpowiedzialność odszkodowawcza odsetki dodatkowe postanowienia umowy 2 Kontraktowa odpowiedzialność odszkodowawcza Art. 471 Dłużnik

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 620 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji walka dla idei, czy o realne wyrównanie szkód? Bernadeta M. Kasztelan-Świetlik Listopad 2010 Biała księga KaŜdy, kto z powodu naruszenia prawa konkurencji

Bardziej szczegółowo

Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Zwolnienia przedmiotowe

Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Zwolnienia przedmiotowe Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura IPTPB2/415-3/11-2/MP Data 2011.06.03 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Zwolnienia przedmiotowe Słowa

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 3 lutego 2006 r. II PK 152/05

Wyrok z dnia 3 lutego 2006 r. II PK 152/05 Wyrok z dnia 3 lutego 2006 r. II PK 152/05 Umowa ubezpieczenia wypadkowego pracownika zatrudnionego za granicą może być zawarta na podstawie prawa obcego (art. 25 1 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. -

Bardziej szczegółowo

Diana Renata Bożek. Odpowiedzialność za nieudane transplantacje: perspektywa cywilnoprawna i ubezpieczeniowa

Diana Renata Bożek. Odpowiedzialność za nieudane transplantacje: perspektywa cywilnoprawna i ubezpieczeniowa Diana Renata Bożek Odpowiedzialność za nieudane transplantacje: perspektywa cywilnoprawna i ubezpieczeniowa Wprowadzenie Przeszczepy narządów, choć nie budzą już może takich dyskusji jak jeszcze kilkadziesiąt

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 89, poz. 967 o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa

Bardziej szczegółowo

Nieuznanie wypadku przy pracy przez ZUS

Nieuznanie wypadku przy pracy przez ZUS Nieuznanie wypadku przy pracy przez ZUS 1 Podstawowe regulacje prawne ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz.

Bardziej szczegółowo

Traci moc z dn. 1.07.2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 616). USTAWA z dnia 16 grudnia 1972 r.

Traci moc z dn. 1.07.2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 616). USTAWA z dnia 16 grudnia 1972 r. Kancelaria Sejmu s. 1/6 Traci moc z dn. 1.07.2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 616). USTAWA z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSA Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSA Dariusz Dończyk (sprawozdawca) Sygn. akt III CSK 171/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 listopada 2008 r. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSA Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 93/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 grudnia 2012 r. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilna z Tytułu Wykonywania Zawodu

Odpowiedzialność cywilna z Tytułu Wykonywania Zawodu Odpowiedzialność cywilna z Tytułu Wykonywania Zawodu Izabella Skrzypczyk Menadżer Sprzedaży PD Opole STU Ergo Hestia S. A. telefon: +48 508 045 767 e-mail: izabella.skrzypczyk@ergohestia.pl ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2

SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2 SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2 II. SKUTKI EKONOMICZNE NIEWŁAŚCIWYCH WARUNKÓW PRACY. ŚWIADCZENIA Z TYTUŁU WYPADKÓW

Bardziej szczegółowo

KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA

KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA 1 1. Ta klauzula rozszerza umowę ubezpieczenia zawartą na podstawie Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Niezbędnik podróżnika - zagranica o ubezpieczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym

Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym 1OWU Zielona Karta Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym Postanowienia ogólne 1 1. Ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 61/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 16 listopada 2012 r. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 26.02.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 26.02.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 26.02.2015 PROWADZĄCY Dr hab. Maria Boratyńska WPiA UW Mgr adw. Oskar Luty Kancelaria DFL Legal WYKŁAD NR 1 Podstawowe pojęcia prawa Ogólne informacje

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ RADCÓW PRAWNYCH NACZELNEJ IZBY LEKARSKIEJ

ZESPÓŁ RADCÓW PRAWNYCH NACZELNEJ IZBY LEKARSKIEJ ZESPÓŁ RADCÓW PRAWNYCH NACZELNEJ IZBY LEKARSKIEJ Warszawa, dnia 3 października 2013 r. Informacja nt. obowiązkowych ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej lekarz i lekarza dentysty oraz podmiotu leczniczego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 15. Wstęp... 17

Spis treści. Wykaz skrótów... 15. Wstęp... 17 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów................................................ 15 Wstęp......................................................... 17 ROZDZIAŁ 1. Podstawy odpowiedzialności cywilnej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 86/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 października 2011 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz SSA

Bardziej szczegółowo

Ochrona Biura przed przejęciem ważnego pracownika przez klienta. Warszawa dnia 26.09.2014r.

Ochrona Biura przed przejęciem ważnego pracownika przez klienta. Warszawa dnia 26.09.2014r. Ochrona Biura przed przejęciem ważnego pracownika przez klienta Warszawa dnia 26.09.2014r. Budujemy zespół Wiedza, szkolenia. Doświadczenie, przekrój zagadnieo. Relacje, prace zespołowa. Kompetencje. Czy

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej osób sporządzających świadectwa charakterystyki energetycznej - Doradca Energetyczny

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej osób sporządzających świadectwa charakterystyki energetycznej - Doradca Energetyczny Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej osób sporządzających świadectwa charakterystyki energetycznej - Doradca Energetyczny Od 1 stycznia 2009 roku weszły w życie przepisy dotyczące obowiązku sporządzania

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 15 lipca 2010 r., IV CSK 146/10

Wyrok z dnia 15 lipca 2010 r., IV CSK 146/10 Wyrok z dnia 15 lipca 2010 r., IV CSK 146/10 Przewidziany w art. 442 2 k.c. dziesięcioletni termin przedawnienia dotyczy także osoby odpowiadającej za sprawcę szkody. Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący,

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie...

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... XI XIII XVII Rozdział I. Istota odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 1. Funkcje odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 2. Reżimy odpowiedzialności odszkodowawczej...

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH

Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH Prawa i obowiązki nauczycieli określa: Karta Nauczyciela, Przepisy wykonawcze do Karty Nauczyciela, Kodeks pracy,

Bardziej szczegółowo

Kary umowne w zamówieniach publicznych - element dyscyplinujący czy poprawa budżetu inwestycji? 27-28 listopada 2014 r.

Kary umowne w zamówieniach publicznych - element dyscyplinujący czy poprawa budżetu inwestycji? 27-28 listopada 2014 r. w zamówieniach publicznych - element dyscyplinujący czy poprawa budżetu inwestycji? 27-28 listopada 2014 r. PROJEKT WYZWANIE ROZWIĄZANIE Kancelaria Radców Prawnych Brudkiewicz, Suchecka i Partnerzy www.brudkiewicz-suchecka.pl

Bardziej szczegółowo

NAJCZĘSTSZE PYTANIA 1. Co to jest wypadek komunikacyjny? nie będący sprawcą

NAJCZĘSTSZE PYTANIA 1. Co to jest wypadek komunikacyjny? nie będący sprawcą NAJCZĘSTSZE PYTANIA 1. Co to jest wypadek komunikacyjny? 2. Co to jest błąd medyczny? 3. Co należy się poszkodowanemu wskutek wypadku komunikacyjnego lub błędu medycznego? 4. Czym jest dokumentacja medyczna

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II BP 8/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 11 października 2011 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Myszka SSN Romualda

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt V CSK 512/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 23 lipca 2014 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Katarzyna Tyczka-Rote

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE UZASADNIENIE

ZAGADNIENIE PRAWNE UZASADNIENIE Sygn. akt III Cz 962/13 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa J. S., H. S. i M. S. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej [ ] w Warszawie o zapłatę na skutek zażalenia pozwanej na postanowienie

Bardziej szczegółowo

Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.)

Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) 1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia art. 68 ust. 1 Konstytucji, 2. Każdy obywatel ma prawo do równego

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy. do ustawy z dnia 21 lutego 2014 r.

Materiał porównawczy. do ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt V CZ 161/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 28 marca 2012 r. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa Alicji

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza Sławomir Turkowski Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności karnej Warszawa 2012 2 Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH Polisa nr... Taryfa nr X/OCBUP 1 Przedmiot umowy 1. Przedmiotem niniejszej umowy jest obowiązkowe ubezpieczenie biur

Bardziej szczegółowo

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o.

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest spółką handlową, nabywającą osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego

Bardziej szczegółowo

Umowa nr./rtm/2016 o udzielanie zamówienia na świadczenia zdrowotne

Umowa nr./rtm/2016 o udzielanie zamówienia na świadczenia zdrowotne Umowa nr./rtm/2016 o udzielanie zamówienia na świadczenia zdrowotne zawarta w dniu. r. w Gorlicach w wyniku przeprowadzonego konkursu ofert na udzielanie zamówienia na świadczenia zdrowotne zgodnie art.

Bardziej szczegółowo

odszkodowania.lublin.pl

odszkodowania.lublin.pl Rodzaje Roszczeń Istotę umowy ubezpieczenia reguluje w polskim prawie cywilnym art. 805 k.c., który stanowi, iż przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. 2.,,Oferent umowę ubezpieczenia OC zawiera najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień, od którego obowiązuje niniejsza umowa.

OGŁOSZENIE. 2.,,Oferent umowę ubezpieczenia OC zawiera najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień, od którego obowiązuje niniejsza umowa. Nasz znak: ZOZ.I-010/DŚZ/47/11 Sucha Beskidzka 07.11.2011r. OGŁOSZENIE Dotyczy: Konkursu ofert na udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie konsultacji genetycznych dla pacjentów Zespołu Opieki Zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

Proszę ocenić zasadność obu roszczeń uwzględniając wszystkie przesłanki każdego (nawet gdyby zachodziły przesłanki negatywne).

Proszę ocenić zasadność obu roszczeń uwzględniając wszystkie przesłanki każdego (nawet gdyby zachodziły przesłanki negatywne). Kazus egzamin 23 czerwca 2015 r. Spółka Koleje Pilickie S.A. kupiła od Spółki Wagony Polskie S.A. pięć składów kolejowych. Składy miały być dostarczone do dnia 15 czerwca 2015 r. Koleje Pilickie wniosły

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia z winy pracodawcy

Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia z winy pracodawcy Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia z winy pracodawcy Informacje ogólne Natychmiastowe rozwiązanie umowy Rozwiązanie umowy przez pracownika bez wypowiedzenia jest szczególnym trybem

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDŹ NA ZAPYTANIE nr 1. z dnia 04.12.2015 r.

ODPOWIEDŹ NA ZAPYTANIE nr 1. z dnia 04.12.2015 r. Nr sprawy: SNA.261.2.42.2015.MZ Częstochowa, dn. 04.12.2015 r. ODPOWIEDŹ NA ZAPYTANIE nr 1 z dnia 04.12.2015 r. Świadczenie usługi doręczeń przekazów pieniężnych adresatom wskazanym przez Miejski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt V CSK 470/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 maja 2015 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak SSN Marta Romańska

Bardziej szczegółowo

Projekt ustawy o doradztwie odszkodowawczym

Projekt ustawy o doradztwie odszkodowawczym ZAKRES REGULACJI Projektowana ustawa powinna regulować co najmniej następujące zagadnienia: 1. warunki i zasady wykonywania doradztwa, 2. organizacje samorządu doradców zawód doradcy odszkodowawczego NIE

Bardziej szczegółowo

Elementy Prawa Pracy 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia według swojego wyboru

Elementy Prawa Pracy 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia według swojego wyboru 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia Rozwiązanie niezwłoczne jest bezprawne we wszystkich wypadkach, gdy nastąpiło to z naruszeniem przepisów

Bardziej szczegółowo

Karna Cywilna Dyscyplinarna

Karna Cywilna Dyscyplinarna Karna Cywilna Dyscyplinarna ukończone 17 lat czyn zabroniony, bezprawny, zawiniony, o stopniu szkodliwości społecznej większym niż znikomy wina umyślna wina nieumyślna (lekkomyślność świadomie narusza

Bardziej szczegółowo

Pozew o odszkodowanie i rentę

Pozew o odszkodowanie i rentę Pozew o odszkodowanie i rentę Informacje ogólne Renta Renty moŝna domagać się, gdy doznało się uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. śądanie kieruje się wówczas do osoby, która wyrządzała szkodę, w

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

Pozew spadkobiercy pracownika o zapłatę odprawy pośmiertnej

Pozew spadkobiercy pracownika o zapłatę odprawy pośmiertnej Pozew spadkobiercy pracownika o zapłatę odprawy pośmiertnej Informacje ogólne Odprawa pośmiertna Odprawa pośmiertna to jedno ze szczególnych świadczeń wypłacanych w związku ze śmiercią pracownika. W zasadzie

Bardziej szczegółowo

Wniosek o ustalenie zdarzenia medycznego - postępowanie:

Wniosek o ustalenie zdarzenia medycznego - postępowanie: Wojewódzka Komisja do Spraw Orzekania o Zdarzeniach Medycznych Informacje ogólne 1. Wojewódzka Komisja do Spraw Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w Gdańsku orzeka o zdarzeniu medycznym lub jego braku.

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 5 marca 2003 r. II UK 178/02

Wyrok z dnia 5 marca 2003 r. II UK 178/02 Wyrok z dnia 5 marca 2003 r. II UK 178/02 Wypłata pracownikowi odszkodowania z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu powoduje zmniejszenie jednorazowego odszkodowania należnego członkom

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 7 maja 1999 r.

USTAWA z dnia 7 maja 1999 r. Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej i Agencji

Bardziej szczegółowo

Kancelarie i doradcy odszkodowawczy z perspektywy

Kancelarie i doradcy odszkodowawczy z perspektywy Kancelarie i doradcy odszkodowawczy z perspektywy Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego Listopad 2010 Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny 1 Plan prezentacji 1. Miejsce UFG w systemie ubezpieczeń obowiązkowych

Bardziej szczegółowo

Następstwo wypadku: obrażenie ciała, ciężkie kalectwo, śmierd

Następstwo wypadku: obrażenie ciała, ciężkie kalectwo, śmierd Kancelaria Prawno - Podatkowa Capital Legis Sp. z o. o. (Oddział w Polsce) ul. Walczaka 112; 66-400 Gorzów Wielkopolski e-mail: kancelaria@pl.capitallegis.com tel. (22) 270 12 12 ZGŁOSZENIE SZKODY - KOMUNIKACYJNEJ

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 8 stycznia 2010 r.

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 8 stycznia 2010 r. Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA CZWARTA SEKCJA

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA CZWARTA SEKCJA EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA CZWARTA SEKCJA SPRAWA DURASIK przeciwko POLSCE 1 (SKARGA nr 6735/03) WYROK 28 września 2004 r. W sprawie Durasik przeciw Polsce, Europejski Trybunał Praw Człowieka (Czwarta

Bardziej szczegółowo

Bezpieczny certyfikator bezpieczna transakcja

Bezpieczny certyfikator bezpieczna transakcja W najbliższym czasie w ramach nowelizacji do ustawy Prawo budowlane rząd wprowadza obowiązkowe ubezpieczenie ochrony cywilnej dla osób sporządzających certyfikaty energetyczne. Czy jednak proponowane OC

Bardziej szczegółowo

Departament Inspekcji Ubezpieczeniowych i Emerytalnych

Departament Inspekcji Ubezpieczeniowych i Emerytalnych Projekt Rekomendacji dotyczących procesu ustalania i wypłaty zadośćuczynienia z tytułu szkody niemajątkowej z umów ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych Departament Inspekcji Ubezpieczeniowych

Bardziej szczegółowo

dr hab. M. Lewandowicz-Machnikowska

dr hab. M. Lewandowicz-Machnikowska dr hab. M. Lewandowicz-Machnikowska Następstwem śmierci człowieka jest konieczność pochowania jego ciała. Śmierć członka rodziny i związana z nią trudna sytuacja, na którą składa się konieczność urządzenia

Bardziej szczegółowo

OPODATKOWANIE ODSZKODOWAŃ I ODSETEK OD ODSZKODOWAŃ W POLSKIM PRAWIE PODATKOWYM. I. Opodatkowanie odszkodowań.

OPODATKOWANIE ODSZKODOWAŃ I ODSETEK OD ODSZKODOWAŃ W POLSKIM PRAWIE PODATKOWYM. I. Opodatkowanie odszkodowań. OPODATKOWANIE ODSZKODOWAŃ I ODSETEK OD ODSZKODOWAŃ W POLSKIM PRAWIE PODATKOWYM I. Opodatkowanie odszkodowań. Zgodnie z art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ( tekst jednolity Dz. U. z 2000

Bardziej szczegółowo