Dlaczego polskiej elektroenergetyce potrzebna jest giełda energii elektrycznej?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dlaczego polskiej elektroenergetyce potrzebna jest giełda energii elektrycznej?"

Transkrypt

1 Sławomir Horbaczewski Janusz Nowak Krzysztof Sobieraj Bank Energetyki SA Dlaczego polskiej elektroenergetyce potrzebna jest giełda energii elektrycznej? Pomimo postępów w reformowaniu polskiego sektora energetycznego, dotychczas nie zostały wypracowane regulacje oraz utworzone instytucje umożliwiające działanie konkurencyjnego rynku energii elektrycznej. Aspekty związane z opracowywaniem docelowego modelu struktury polskiego sektora elektroenergetycznego są zagadnieniami bardzo skomplikowanymi. Dalsze opóźnienia w przygotowywaniu przyszłego kształtu polskiej elektroenergetyki mogą spowodować, że znajdzie się ona w stanie chaosu. Jednocześnie o tym, jak będzie wyglądał sektor za kilka lat przesądzą, nie decydenci krajowi, lecz reguły obowiązujące na konkurencyjnym rynku energii elektrycznej w krajach Unii Europejskiej. Ponadto kluczowe znaczenie dla zapewnienia końcowego sukcesu realizowanym procesom przekształceń własnościowych będzie miało powstanie konkurencyjnego rynku energii elektrycznej. Polski sektor elektroenergetyczny już od ponad ośmiu lat podlega procesom istotnej transformacji. Za sukces realizowanych reform niewątpliwie można uznać zastąpienie struktury monopolistycznej nową strukturą organizacyjną, z wyraźnym rozdzieleniem podsektorów wytwarzania, przesyłu i dystrybucji oraz wypracowanie i wprowadzenie w życie przepisów "Prawa Energetycznego", które zawiera szereg elementów konkurencji i gry rynkowej oraz jest zgodne z dyrektywami Unii Europejskiej. Inaczej przedstawia się ocena prywatyzacji w sektorze. Przykłady zrealizowanych, bądź rozpoczętych dotychczas transakcji prywatyzacyjnych (Elektrociepłownia Kraków SA, Elektrociepłownia Będzin SA oraz Zespół Elektrowni PAK SA) wskazują, iż zagraniczne koncerny energetyczne obawiają się dokonywania inwestycji w polski sektor elektroenergetyczny. Naszym zdaniem, wynika to z faktu, iż inwestycje w te przedsiębiorstwa są obarczone dużym ryzykiem. Ryzyko inwestycyjne jest następstwem braku rynku energii elektrycznej. Inwestycje w sektor elektroenergetyczny charakteryzują się długim okresem zwrotu. Brak reguł w jakich będą działać podmioty na rynku energii elektrycznej w przyszłości z pewnością odstrasza potencjalnych inwestorów. Trudno oczekiwać od inwestorów zagranicznych angażowania się w przedsięwzięcia, o których rentowności decydują nie zasady konkurencji, ale na przykład uzgodnienia w ramach tzw. "porozumień sektorowych". Konieczność opracowania modelu rynku energii elektrycznej została po raz pierwszy mocniej zaakcentowana w ubiegłym roku. W lipcu 1998 roku Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów przyjął dokumenty "Program oraz uwarunkowania prywatyzacji sektora energetycznego" oraz "Harmonogram przedsięwzięć związanych z urynkowieniem cen energii elektrycznej", w których wskazano, między innymi, na konieczność uruchomienia giełdy energii elektrycznej. W pierwszym kwartale bieżącego roku Zespół roboczy KERM ds. Sektora Elektroenergetycznego rozpoczął prace nad stworzeniem koncepcji modelu rynku energii elektrycznej. Ponadto jednym z zadań doradców inwestycyjnych Ministra Skarbu Państwa w procesie prywatyzacji spółek z podsektorów wytwarzania i dystrybucji energii elektrycznej jest zaprezentowanie i analiza różnych modeli funkcjonowania tych podsektorów. Naszym zdaniem, dotychczasowe działania zmierzające do opracowania modelu rynku energii Strona: 1

2 elektrycznej należy uznać za nieco chaotyczne i pozbawione spójnej polityki. Należy przede wszystkim zaprzestać tworzenia wyrywkowych fragmentów rynku przed zdefiniowaniem kształtu całości modelu. Na przykład, wskazywanie harmonogramu utworzenia giełdy energii elektrycznej bez uprzedniego zdefiniowania zarysów modelu rynku energii elektrycznej należy uznać za działanie przedwczesne. Nie powinno się także prowadzić równolegle tych samych działań poprzez różne zespoły doradcze. Ponadto należy zwrócić uwagę na fakt, iż projekty opracowań modelu rynku energii elektrycznej sporządzane przez podmioty, które zamierzają na tym rynku aktywnie działać mogą być "naginane" stosownie do potrzeb ich autorów. Uważamy na przykład, iż koncepcje rynku energii elektrycznej prezentowane przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA zbyt dużą rolę przypisują systemowemu ofertowemu rynkowi energii elektrycznej. Powyższe problemy zostały dostrzeżone także przez Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów, który w kwietniu bieżącego roku krytycznie ocenił zaawansowanie prac dotyczących wprowadzania rynku energetycznego i realizacji projektów prywatyzacyjnych. Jednocześnie KERM w celu przyspieszenia prywatyzacji sektora energetycznego i wprowadzenia mechanizmów rynkowych w sektorze energii elektrycznej polecił Zespołowi roboczemu ds. Sektora Elektroenergetycznego opracować spójną i jednolitą koncepcję tych zmian. Uwzględniając powyższe uważamy, że z korzyścią dla wszystkich zainteresowanych stron byłoby, aby zaprojektowanie modelu rynku energii elektrycznej powierzyć zewnętrznym firmom konsultingowym. Wybrane w drodze przetargu konsorcjum doradców mogłoby na zlecenie Ministerstwa Gospodarki przy współpracy z Ministerstwem Skarbu Państwa, Ministerstwem Finansów oraz Urzędem Regulacji Energetyki opracować optymalny dla polskich realiów model rynku energii elektrycznej. Oczywiście liderem konsorcjum doradców powinna być krajowa firma konsultingowa, posiadająca bogate doświadczenia w prowadzeniu prac doradczych dla energetyki oraz znająca uwarunkowania i niuanse funkcjonowania polskich przedsiębiorstw elektroenergetycznych. Tym niemniej w składzie konsorcjum doradców jest także miejsce dla zagranicznych firm doradczych, które mogłyby zaadaptować sprawdzone rozwiązania z rynków: skandynawskiego, argentyńskiego, australijskiego, kalifornijskiego do warunków krajowych. Naszym zdaniem, celem prac konsorcjum doradców powinno być stworzenie koncepcji modelu rynku energii elektrycznej obejmującego reguły działania, instrumenty oraz instytucje przyszłego rynku, działającego zgodnie z przepisami określonymi ustawą "Prawo Energetyczne". Niezbędne jest przy tym określenie struktury organizacyjnej rynku, uwzględniającej przepływy energii i przepływy finansowe oraz zdefiniowanie odpowiedzialności poszczególnych podmiotów rynku i następstw nieprzestrzegania przez nich przyjętych regulacji. Celem strategicznym tak zdefiniowanego rynku musi pozostać obniżenie kosztów produkcji przy jednoczesnym zapewnieniu bezawaryjnej pracy systemu elektroenergetycznego. Naszym zdaniem, najważniejszym w chwili obecnej problemem, który blokuje wprowadzenie konkurencyjności do sektora elektroenergetycznego, jest zagadnienie kontraktów długoterminowych. W drugiej połowie 1994 roku w podsektorze wytwarzania energii elektrycznej wprowadzono procedurę inwestycyjną, polegającą na zawieraniu przez elektrownie i elektrociepłownie zawodowe kontraktów długoterminowych z Polskimi Sieciami Elektroenergetycznymi SA na dostawy energii elektrycznej do sieci przesyłowej. Wprawdzie umowy długoterminowe pozwoliły niektórym elektrowniom i elektrociepłowniom uzyskać środki finansowe na dokonanie modernizacji źródeł wytwarzania, ale w perspektywie najbliższych kilku lat obecność kontraktów będzie wpływała niekorzystnie na kształt rynku energii elektrycznej w Polsce oraz na ceny energii elektrycznej. Ponadto w następstwie prowadzonej polityki zawierania kontraktów Strona: 2

3 długoterminowych uległa pogorszeniu sytuacja finansowa większości podmiotów sektora elektroenergetycznego. Większość elektrowni i elektrociepłowni posiadających kontrakty realizuje wystarczająco dużą marżę zysku, aby pozwolić sobie na nieuwzględnianie konieczności minimalizowania kosztów wytwarzania oraz podnoszenia efektywności. Wytwórcy nie posiadający kontraktów długoterminowych nie są obecnie w stanie wygenerować samodzielnie wystarczającej ilości środków finansowych na dokonanie modernizacji, nawet jeśli gospodarują efektywnie. Działanie w tak zróżnicowanych warunkach z pewnością nie sprzyja wolnej konkurencji w sektorze wytwarzania. Spółki dystrybucyjne dzięki cenom zagwarantowanym wytwórcom przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA w kontraktach długoterminowych oraz równoczesnym ograniczaniu wzrostu cen energii elektrycznej dla odbiorców finalnych będą wykazywały straty, co w konsekwencji prowadzi do obniżenia ich wartości rynkowej. Niektórzy specjaliści uważają, iż rozwiązaniem problemu kontraktów długoterminowych może być całkowite uwolnienie cen energii elektrycznej dla odbiorców finalnych, które mogłoby spowodować, że większość kontraktów długoterminowych okazałaby się "opłacalna" dla sektora. Naszym zdaniem, takie rozwiązanie w praktyce jest niewykonalne, gdyż: Urząd Regulacji Energetyki nie wyrazi zgody na jednorazowe, całkowite uwolnienie cen, nie ma powodu, dla którego koszty kontraktów długoterminowych miałyby być przeniesione na odbiorców końcowych. Inni, w tym przede wszystkim przedstawiciele Urzędu Regulacji Energetyki proponują renegocjacje najbardziej uciążliwych kontraktów długoterminowych, włączając w to również zmiany umów kredytowych zawartych przez wytwórców z bankami komercyjnymi. Naszym zdaniem, o ile renegocjacja kontraktów zawartych pomiędzy PSE SA a wytwórcami energii elektrycznej w pewnym zakresie jest możliwa (oczywiście za zgodą kredytodawców), to zmiana warunków umów kredytowych zawartych przez elektrownie i elektrociepłownie z bankami komercyjnymi jest niezbyt realna. Przede wszystkim brak jest podstaw prawnych do tego typu działań. A co ważniejsze, banki z pewnością nie są zainteresowane ograniczaniem ich przychodów, tym bardziej, że w najbliższych latach perspektywy prowadzenia działalności bankowej ulegną znacznemu pogorszeniu w stosunku do lat ubiegłych. Rozwiązania problemu kontraktów długoterminowych upatruje się także w cesji kontraktów do spółek dystrybucyjnych, bądź w ich urynkowieniu poprzez wprowadzenie na giełdę energii elektrycznej. Cesja praw i obowiązków z kontraktów nie rozwiąże problemu, gdyż de facto problem stanowią przecież nie same kontrakty, lecz ceny sprzedaży energii elektrycznej w nich zawarte. Wprowadzenie kontraktów do notowań giełdowych jest niemożliwe, gdyż przedmiotem obrotu na giełdzie może być wyłącznie "produkt" wystandaryzowany, czego nie można dokonać w odniesieniu do kontraktów długoterminowych. A ponadto trudno oczekiwać, aby znaleźli się nabywcy czegoś, czego nie można będzie dalej odsprzedać. Chcielibyśmy podkreślić, że naszym zdaniem, problemu kontraktów długoterminowych nie będzie można rozwiązać za pomocą prostego mechanizmu. Sądzimy, że kontrakty należy podzielić na trzy grupy. Do pierwszej grupy zaliczylibyśmy kontrakty długoterminowe z wysokimi cenami energii elektrycznej (np.: kontrakt z Elektrownią Opole SA). Drugą grupę Strona: 3

4 stanowiłyby kontrakty ze średnimi cenami energii, do której, według naszej wiedzy, można zaklasyfikować większość kontraktów długoterminowych zawartych przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA. W trzeciej grupie znalazłyby się kontrakty z niskimi cenami energii elektrycznej, na przykład ten zawarty z Elektrownią Bełchatów SA. Istotnym problemem dla Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA, i zarazem dla całego sektora, są dwie pierwsze grupy kontraktów. Nie należy zapominać, że kontrakty długoterminowe z pierwszej i drugiej grupy stanowią zabezpieczenie umów kredytowych z bankami komercyjnymi, spłata których, w kilku przypadkach, jest gwarantowana przez Skarb Państwa. Naszym zdaniem, istotą znalezienia rozwiązania problemu kontraktów długoterminowych jest dokonanie właściwej alokacji kosztów, wynikających z konieczności likwidacji zobowiązań zawartych w kontraktach długoterminowych, pomiędzy budżet państwa, przedsiębiorstwa sektora i odbiorców. Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, iż problem kontraktów długoterminowych musi zostać rozwiązany przede wszystkim wewnątrz sektora elektroenergetycznego. To oznacza, że większość kosztów inwestycji w sektorze elektroenergetycznym powinny ponieść przedsiębiorstwa elektroenergetyczne. W partycypacji kosztów, poza podsektorami wytwarzania i dystrybucji, powinny uczestniczyć także Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA, które zawierając umowy długoterminowe niejednokrotnie nie były w stanie przewidzieć ich następstw dla całego sektora. W celu oszacowania wysokości tych kosztów należy, naszym zdaniem uruchomić giełdę energii elektrycznej, która pozwoli dokonać w sposób pośredni wyceny kontraktów długoterminowych. Porównując realną (giełdową) cenę energii elektrycznej z cenami energii elektrycznej zawartymi w kontraktach, uzyskamy wielkość reprezentującą niedobór finansowy w elektroenergetyce. Należy jednocześnie pamiętać, że sama giełda energii elektrycznej nie rozwiąże problemu niedoboru środków finansowych w sektorze. Uwzględniając powyższe wydaje nam się, że jednym z możliwych rozwiązań mogłoby być pozyskanie niezbędnych środków w wyniku emisji dłużnych papierów wartościowych przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA oraz przez elektrownie i elektrociepłownie posiadające kontrakty długoterminowe. Nabywcy obligacji uzyskaliby prawo do otrzymania w przyszłości świadczeń pieniężnych (wariant mniej realny) lub świadczeń o charakterze niepieniężnym: udział w przyszłych zyskach emitentów (PSE SA, elektrowni, elektrociepłowni), zamiana obligacji na akcje (PSE SA, elektrowni, elektrociepłowni), pierwszeństwo w obejmowaniu akcji nowej emisji emitentów (PSE SA, elektrowni, elektrociepłowni). Inżynieria finansowa dysponuje całą gamą bardzo elastycznych, możliwych do zastosowania w tym przypadku instrumentów finansowych. Elastyczność tego typu instrumentów finansowych pozwoliłaby na powiązanie terminów realizacji świadczeń obligacyjnych z harmonogramem uwalniania cen dla odbiorców finalnych. Z punktu widzenia strategii przygotowania emisji tych papierów wartościowych istotne jest, aby dokonać właściwej wyceny wartości kontraktów długoterminowych (np.: porównując ceny energii elektrycznej z kontraktów z notowaniami na giełdzie energii elektrycznej) oraz uzyskać decyzje odpowiednich organów o poniesieniu kosztów restrukturyzacji finansowej w elektroenergetyce współmiernie przez wszystkie jej podmioty. Strona: 4

5 W przypadku zastosowania proponowanych rozwiązań, prywatyzacja sektora elektroenergetycznego odbyłaby się wprawdzie bez spektakularnych sukcesów w zakresie dochodów budżetowych, ale w zamian umożliwiłaby dokonanie restrukturyzacji finansowej całego sektora, bez której polskie przedsiębiorstwa energetyczne nie sprostają międzynarodowej konkurencji w warunkach otwartego rynku energii w Unii Europejskiej. Kolejnym elementem związanym z właściwym funkcjonowaniem rynku energii elektrycznej jest zdefiniowanie zasad i mechanizmów obrotu energią elektryczną. Naszym zdaniem, handel energią elektryczną powinien odbywać się na zasadach wolnej konkurencji poprzez: zawieranie transakcji dwustronnych pomiędzy uprawnionymi podmiotami: wytwórcy energii elektrycznej, spółki dystrybucyjne, podmioty zajmujące się obrotem energią elektryczną, odbiorcy, po cenach ustalanych bezpośrednio pomiędzy stronami transakcji - Rynek kontraktowy, zawieranie transakcji na giełdzie energii elektrycznej, gdzie ceny kształtowałyby się na zasadzie równowagi podaży i popytu - Rynek giełdowy. Znakomita większość transakcji odbywałaby się na rynku kontraktowym, którego mechanizmy działania są bardzo przejrzyste i zrozumiałe dla uczestników. Jak powszechnie wiadomo, w przyrodzie najdoskonalsze rozwiązania oparte są na prostych i nieskomplikowanych zasadach. W celu zapewnienia uczestnikom rynku bezpieczeństwa realizowanych transakcji, należałoby się zastanowić nad formą instytucji odpowiedzialnej za nadzór nad prawidłowym i uczciwym funkcjonowaniem rynku. Uzupełnieniem rynku kontraktowego byłby rynek giełdowy. Oczywiście ze względu na fakt, iż energia elektryczna jest bardzo specyficznym towarem dla prawidłowego funkcjonowania rynku energii elektrycznej w zakresie fizycznego przepływu energii elektrycznej konieczne byłoby utworzenie rynku regulacyjnego, odpowiedzialnego za bilansowanie zapotrzebowania podmiotów na energię elektryczną. Rynek bilansowy o charakterze ofertowym (rynek regulacyjny) byłby odpowiedzialny za bilansowanie i optymalizację transakcji zawartych na rynku kontraktowym i giełdowym. Rynek zamykający bilans systemu w czasie rzeczywistym jest konieczny w celu wyrównania różnic pomiędzy ilością energii zakupioną na rynku kontraktowym i giełdowym, a rzeczywistą ilością zapotrzebowania energii w danym momencie. Organizatorem i administratorem rynku bilansowego o charakterze ofertowym powinien być Operator Systemu Przesyłowego - Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA. Ze względu na fakt, iż od kilku lat jesteśmy związani z instytucjami rynku kapitałowego najwięcej emocji wywołuje u nas idea powołania giełdy energii elektrycznej. Naszym zdaniem, rynek giełdowy powinien stanowić integralną część rynku energii elektrycznej ze względu na fakty, iż giełda energii elektrycznej: zapewni przejrzysty mechanizm ustalania ceny rynkowej energii elektrycznej, umożliwi rynkową wycenę zawartych dotychczas przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA kontraktów długoterminowych, określi ceny referencyjne dla zawieranych na rynku kontraktowym umów dwustronnych, umożliwi bieżące bilansowanie portfela zawartych dwustronnych umów długoterminowych poprzez realizację transakcji na rynku natychmiastowym, ułatwi zarządzanie ryzykiem poprzez mechanizm finansowych transakcji terminowych, zdefiniuje informacje odnośnie kształtowania się cen energii w przyszłości, co umożliwi planowanie optymalnego rozwoju mocy wytwórczych całego systemu, umożliwi prawidłowy rozpływ energii elektrycznej. Strona: 5

6 pozwoli prowadzić grę inwestycyjną. Ponadto za powołaniem giełdy energii elektrycznej w Polsce przemawiają: sukces osiągnięty przez skandynawską giełdę energii elektrycznej (Nord Pool), sprawne funkcjonowanie giełd w Kalifornii (Western Power Exchange - WEPEX) oraz w australijskim stanie Wiktoria (Victorian Power Exchange), a także projekty uruchomienia kolejnych giełd w Europie (Amsterdam Power Exchange, inicjatywy niemieckie). Rozważając możliwości powołania giełdy energii elektrycznej należy zastanowić się jakie mogłyby być podstawy prawne funkcjonowania giełdy. W chwili obecnej nie dysponujemy regulacjami prawnymi kształtującymi zasady powstawania i funkcjonowania giełd towarowych (Ustawa o giełdach towarowych i domach składowych znajduje się w trakcie procesu legislacyjnego). Naszym zdaniem, giełda energii elektrycznej ze względu na swoją specyfikę nie powinna być tworzona w oparciu o wyżej wspomnianą ustawę. Uważamy, że korzystne byłoby opracowanie odrębnego aktu legislacyjnego, powołującego giełdę oraz regulującego jej funkcjonowanie. Jednocześnie uważamy, że giełda energii elektrycznej, wzorem Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, w pierwszych latach swojej działalności powinna być instytucją non-profit, przeznaczającą całość zysków na inwestycje. Przy takiej konstrukcji prawnej zakup akcji giełdy w krótkim horyzoncie inwestycyjnym nie będzie przedsięwzięciem dochodowym. Tym niemniej akcjonariuszami giełdy, poza oczywiście Skarbem Państwa, powinny zostać przedsiębiorstwa elektroenergetyczne bezpośrednio lub poprzez fundusz kapitałowy powiązany z elektroenergetyką. Uważamy także, że z korzyścią dla giełdy energii elektrycznej byłoby, gdyby jej znaczącym akcjonariuszem została Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. W procesie przygotowania mechanizmów dotyczących notowań giełdowych, zasad uczciwego obrotu, regulacji uczestnictwa w grze na giełdzie, bezpieczeństwa w rozliczaniu transakcji należy niewątpliwie wykorzystać doświadczenia Warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie podczas swojej ośmioletniej historii udowodniła, że jest sprawnym, uporządkowanym oraz dobrze uregulowanym podmiotem rynku kapitałowego, działającym zgodnie ze standardami uznawanymi przez najbardziej rozwinięte rynki finansowe. Udział Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie w procesie tworzenia giełdy energii elektrycznej z pewnością doda prestiżu realizowanemu przedsięwzięciu oraz może zapewnić jego sukces. Kolejnym zagadnieniem jest kwestia określenia odpowiedniego nadzoru nad działalnością rynku giełdowego. Jesteśmy przekonani, że właściwymi instytucjami w tym zakresie byłyby Komisja Papierów Wartościowych i Giełd, gdyż w świetle obowiązujących aktów prawnych sprawuje ona nadzór nad działalnością giełd i nad obrotem pochodnymi instrumentami terminowymi oraz Urząd Regulacji Energetyki. Nie należy zapominać, że dla prawidłowego funkcjonowania giełdy konieczne jest powołanie izby rozrachunkowej - wyspecjalizowanej instytucji w zakresie rozliczania i zarządzania ryzykiem operacji giełdowych w aspekcie finansowym. Wzorem giełd papierów wartościowych należałoby także powołać fundusz gwarancyjny, którego zadaniem byłoby zapewnienie uczestnikom giełdy, posiadającym rachunki giełdowe w domach maklerskich, wypłat środków zgromadzonych na tych rachunkach w razie problemów finansowych podmiotu maklerskiego. Ponadto ze względu na fakt iż, przedmiotem obrotu giełdowego będzie energia elektryczna, giełda musi współpracować z Operatorem Systemu Przesyłowego, który będzie odpowiedzialny za fizyczne dostawy energii elektrycznej zgodnie z warunkami transakcji zawartych na giełdowym rynku transakcji natychmiastowych. Operator Systemu Strona: 6

7 Przesyłowego musi być zintegrowany funkcjonalnie i informatycznie ze strukturami giełdy. Zawarte na giełdzie transakcje natychmiastowe będą mogły być zrealizowane tylko wówczas, gdy sieć przesyłowa będzie dysponowała pełną zdolnością przesyłową. W przypadku wystąpienia ograniczeń sieciowych rolą Operatora Systemu Przesyłowego będzie zmodyfikowanie warunków zawartej transakcji giełdowej w zależności od przyjętych rozwiązań poprzez: redukcję ofert, interwencyjny zakup energii elektrycznej przez OSP na zasadach rynkowych lub wprowadzenie rejonów z różną ceną energii elektrycznej. Podmiotami uczestniczącymi w zawieraniu transakcji giełdowych będą elektrownie i elektrociepłownie, dystrybutorzy energii elektrycznej, uprawnieni odbiorcy oraz firmy powołane do świadczenia usług obrotu energią elektryczną. Przewidujemy, że najbardziej aktywna będzie ostatnia z wymienionych grup inwestorów. Firmy zajmujące się obrotem energią elektryczną będą pełniły rolę pośredników pomiędzy wytwórcami a odbiorcami energii. Ze względu na fakt, że dla spółek obrotu, w przeciwieństwie do producentów i uprawnionych odbiorców, obrót energią elektryczną jest głównym przedmiotem działalności, będą one dążyły do pełnego wykorzystania możliwości zmaksymalizowania swoich zysków, w tym także poprzez udział w transakcjach giełdowych. Ponadto zawsze jest tak, że w początkowej fazie istnienia giełdy, niektórzy jej uczestniczy, wykorzystując brak doświadczenia pozostałych konkurentów będą mogli na "młodym rynku" osiągnąć ponadprzeciętne zyski. Uważna analiza listy podmiotów, które już otrzymały koncesję na obrót energią elektryczną oraz tych, które się o nią ubiegają pozwala stwierdzić, że szanse wynikające z możliwości dokonywania rynkowego obrotu energią elektryczną dostrzegają nie tylko zagraniczne koncerny energetyczne, ale również firmy krajowe, których dotychczasowa działalność nie była związana z produkcją czy dystrybucją energii elektrycznej. Obserwacje poczynione przez nas podczas powstawania oraz w pierwszych latach działania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie pozwalają przypuszczać, że polscy inwestorzy bardzo szybko przyswoją sobie reguły działania giełdy energii elektrycznej. Natomiast spośród rodzimych firm elektroenergetycznych istotnym graczem na giełdowym rynku energii elektrycznej mogą stać się Elektrownie Szczytowo-Pompowe SA, które kupując energię elektryczną w dolinie nocnej, a sprzedając w szczytach porannym i wieczornym będą mogły zrealizować znaczną marżę zysku. Należy także pamiętać, że z czasem, gdy rozwinie się giełdowy rynek finansowych transakcji terminowych pojawią się inwestorzy nie związani z sektorem energetycznym zainteresowani, tylko i wyłącznie osiągnięciem korzyści finansowych z tytułu spekulacji. Ze względu na fakt, iż temat powołania giełdy energii elektrycznej jest ostatnio dość aktualny, w prasie okołoenergetycznej pojawia się dość duża ilość artykułów na ten temat. Chcielibyśmy odnieść się do wybranych stwierdzeń, których lektura nie konweniuje z naszą wiedzą w tym zakresie. Wiele osób podnosi, że w Polsce nie ma miejsca dla giełdy energii elektrycznej ze względu na duży stopień pokrycia rynku kontraktami długoterminowymi. Naszym zdaniem, jest to rozumowanie błędne, gdyż rynek giełdowy winien stanowić uzupełnienie rynku kontraktowego a nie jego substytut. Dla przykładu na rynku notowań natychmiastowych Nord Pool dokonuje się transakcji, które stanowią około 30% całości rynku energii elektrycznej, a przecież Nord Pool funkcjonuje już od ponad siedmiu lat. Kolejnym nieporozumieniem jest traktowanie giełdy energii elektrycznej w kategoriach rynku, na którym zawierane są wyłącznie transakcje terminowe. Nie należy zapominać, że warunkiem koniecznym do powstania parkietu notowań transakcji terminowych jest sprawnie funkcjonujący parkiet transakcji natychmiastowych. Na giełdzie Nord Pool w początkowym etapie działalności obroty energią elektryczną na rynku terminowym (Eltermin) były znacznie mniejsze od obrotów na rynku natychmiastowym (Elspot). Dopiero w roku 1996 poziom Strona: 7

8 obrotów na rynku terminowym przekroczył wielkość obrotów na rynku natychmiastowym. Naszym zdaniem, polska giełda energii elektrycznej przez kilka pierwszych lat swojej działalności będzie segmentem rynku adresowanym przede wszystkim do podmiotów zawierających transakcje na rynku bieżącym. Rynek transakcji terminowych wymaga sprawnie funkcjonującego rynku spot i dlatego opinie, o tym że już w przyszłym roku na giełdzie mogą być notowane zaawansowane instrumenty transakcji terminowych, jak na przykład, opcyjne umowy terminowe, uważamy za bardzo mało prawdopodobne. Zrozumienie mechanizmów rządzących transakcjami opcyjnymi wymaga znajomości zasad inżynierii finansowej i obecnie jest zbyt wcześnie, by postulować ich wprowadzenie do obrotu giełdowego. Jednocześnie na podstawie obserwacji rozwiniętych rynków kapitałowych należy stwierdzić, że rynek transakcji terminowych, w przeciwieństwie do rynku transakcji natychmiastowych powinien być rynkiem o charakterze wyłącznie finansowym, co oznacza, że przedmiotem rozliczenia transakcji terminowej nie byłaby fizyczna dostawa energii elektrycznej, lecz tylko rozliczenie finansowe różnicy pomiędzy ceną terminową a ceną rozliczeniową równą notowaniu z rynku natychmiastowego w dniu rozliczenia umowy. Kolejnym nieporozumieniem jest wyrażanie opinii odnośnie przedmiotu notowań giełdowych. Przedmiotem obrotu na rynku giełdowym, chociażby ze względu na wymóg standaryzacji obracanych instrumentów, może być wyłącznie energia elektryczna, z ceną określaną według formuły jednoskładnikowej (PLN/MWh), a nie zaś usługi techniczne, systemowe, czy też pozwolenia na emisję. Przygotowanie i wdrożenie modelu rynku energii elektrycznej, w którym nastąpi całkowite urynkowienie obrotu energią elektryczną będzie zależało od wielu czynników, wśród których za kluczowy uważamy, rozwiązanie problemu kontraktów długoterminowych. Jednocześnie jesteśmy przekonani, że polskiej elektroenergetyce jest potrzebne powołanie giełdy energii elektrycznej, stanowiącej integralną część rynku energii elektrycznej. W celu zapewnienia sukcesu w realizacji tych przedsięwzięć konieczna jest umiejętna koordynacja prac ze strony odpowiednich ministerstw oraz współpraca pomiędzy środowiskiem elektroenergetyków i doradcami finansowymi, którzy znają mechanizmy działania giełd papierów wartościowych oraz konstrukcji finansowych kontraktów terminowych. Kontakt Sławomir Horbaczewski Prezes Zarządu Banku Energetyki SA Janusz Nowak Dyrektor Departamentu Energetyki i Operacji Kapitałowych Banku Energetyki SA Krzysztof Sobieraj Zastępca Dyrektora Departamentu Energetyki i Operacji Kapitałowych Banku Energetyki SA Departament Energetyki i Operacji Kapitałowych Bank Energetyki SA Strona: 8

9 ul. Jasna 2/4, Warszawa Tel.: , Fax: , Strona: 9

Giełda Energii Elektrycznej Kto pierwszy ten lepszy

Giełda Energii Elektrycznej Kto pierwszy ten lepszy Sławomir Horbaczewski Janusz Nowak Krzysztof Sobieraj Bank Energetyki SA Giełda Energii Elektrycznej Kto pierwszy ten lepszy Zgodnie z dokumentami przyjętymi w lipcu 1998 roku przez Komitet Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce 4 Rynek energii Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce Energia elektryczna jako towar Jak każdy inny towar, energia elektryczna jest wytwarzana przez jej wytwórców, kupowana przez pośredników, a

Bardziej szczegółowo

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Rola giełdy na rynku energii elektrycznej. Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Warszawa, 25 kwietnia 2008 Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Rynek Dnia Bieżącego. linia biznesowa energia elektryczna

Rynek Dnia Bieżącego. linia biznesowa energia elektryczna Rynek Dnia Bieżącego linia biznesowa energia elektryczna TGE kim jesteśmy? Nowy rynek na TGE - Rynek Dnia Bieżącego I slide 2 Pełna liberalizacja rynku energii elektrycznej - przed którą nie ma w Polsce

Bardziej szczegółowo

Monitoring rynku energii elektrycznej

Monitoring rynku energii elektrycznej Monitoring rynku energii elektrycznej Opracowano w Departamencie Promowania Konkurencji URE (Biuletyn URE 6/2001) Proces przekształceń rynkowych, jaki przechodzi obecnie sektor elektroenergetyczny w Polsce

Bardziej szczegółowo

DOM MAKLERSKI W GIEŁDOWYM OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ

DOM MAKLERSKI W GIEŁDOWYM OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ DOM MAKLERSKI W GIEŁDOWYM OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ. PODSTAWOWE REGULACJE DOTYCZĄCE WSPÓŁPRACY DOMU MAKLERSKIEGO I JEGO KLIENTÓW Ustawa z 29.07.2005 o obrocie instrumentami finansowymi Ustawa z 29.07.2005

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w energetyce w sytuacji niepewności makroekonomicznej. Grzegorz Onichimowski TGE SA

Inwestycje w energetyce w sytuacji niepewności makroekonomicznej. Grzegorz Onichimowski TGE SA Inwestycje w energetyce w sytuacji niepewności makroekonomicznej Grzegorz Onichimowski TGE SA Inwestycje w energetyce Power RING 2009, Dec 2009 2 Ostatnia lekcja z prywatyzacji. 1. Wejście PGE SA na Giełdę

Bardziej szczegółowo

Młody inwestor na giełdzie

Młody inwestor na giełdzie Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie mgr Jarosław Kilon Uniwersytet w Białymstoku 22 kwietnia 2010 r. Giełda Różne rodzaje giełd Źródła: pzmolsztyn.pl, gieldapiotrkow.pl. Giełda

Bardziej szczegółowo

Koncepcja European Energy Trading Platform (EETP) czy to jest możliwe?

Koncepcja European Energy Trading Platform (EETP) czy to jest możliwe? Koncepcja European Energy Trading Platform (EETP) czy to jest możliwe? Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu Towarowa Giełda Energii S.A. POWER RING 2007 w stronę europejskiej energetycznej platformy handlowej

Bardziej szczegółowo

RADA NADZORCZA SPÓŁKI

RADA NADZORCZA SPÓŁKI Poznań, 07.04.2015 r. OCENA SYTUACJI SPÓŁKI INC S.A. ZA ROK 2014 DOKONANA PRZEZ RADĘ NADZORCZĄ Rada Nadzorcza działając zgodnie z przyjętymi przez Spółkę Zasadami Ładu Korporacyjnego dokonała zwięzłej

Bardziej szczegółowo

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu NEUF 2007 Nowa Energia- User Friendly październik 2007, Warszawa Konkurencja na REE czy da się konkurować

Bardziej szczegółowo

ABC rynku kapitałowego

ABC rynku kapitałowego Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Ministerstwo Skarbu Państwa ABC rynku kapitałowego wiedza o społeczeństwie podstawy przedsiębiorczości lekcje do dyspozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 25

Bardziej szczegółowo

Instytucje rynku kapitałowego

Instytucje rynku kapitałowego Instytucje rynku kapitałowego Współczesny, regulowany rynek kapitałowy nie mógłby istnieć bez instytucji, które zajmują się jego nadzorowaniem, zapewnieniem bezpieczeństwa obrotu, a także pośredniczeniem.

Bardziej szczegółowo

adw. dr Mariusz Swora (WPiA UAM Poznań)

adw. dr Mariusz Swora (WPiA UAM Poznań) adw. dr Mariusz Swora (WPiA UAM Poznań) Konferencja Rynek energii w Polsce BIG BANG roku 2010 13 kwietnia 2011, Warszawa Obowiązek publicznego obrotu energią elektryczną w nowelizacji ustawy Prawo energetyczne

Bardziej szczegółowo

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Coroczne spotkanie przedstawicieli Towarzystwa Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych Marek Kulesa dyrektor biura TOE Ślesin, 29 listopada 2013 r. Zakres

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Zarządca Rozliczeń S.A. Konsekwencje rozwiązania kontraktów długoterminowych (KDT)

Zarządca Rozliczeń S.A. Konsekwencje rozwiązania kontraktów długoterminowych (KDT) Zarządca Rozliczeń S.A. Konsekwencje rozwiązania kontraktów długoterminowych (KDT) Krzysztof Szczęsny, Maciej Chrost, Jan Bogolubow 1 Czym były KDT-y? Zawarte w latach 90-tych przez wytwórców energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZA NA PRAKTYCZNE WARSZTATY

ZAPRASZA NA PRAKTYCZNE WARSZTATY ZAPRASZA NA PRAKTYCZNE WARSZTATY UMOWY W ENERGETYCE Termin: 29-30 marca 2011 Miejsce: Centrum Szkolenia Gazownictwa, ul. Kasprzaka 25, Warszawa www.onpromotion.pl GRUPA DOCELOWA WARSZTATÓW: Warsztaty są

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1 Warszawa,16 października 2009 r. Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1 Dane te prezentują wyniki finansowe 42 domów i 7 biur maklerskich (przed rokiem 39 domów i 6 biur maklerskich)

Bardziej szczegółowo

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku 0 Wydobycie Wytwarzanie Przesył Dystrybucja Sprzedaż Potencjał rynkowy PGE PGE po konsolidacji będzie liderem na polskim rynku elektroenergetycznym, obecnym

Bardziej szczegółowo

Propozycja systemu rozliczeń dla rynku gazu w Polsce

Propozycja systemu rozliczeń dla rynku gazu w Polsce Propozycja systemu rozliczeń dla rynku gazu w Polsce 13.06. 2012 Warszawa Członkostwo w GIR Członkami Izby mogą być wyłącznie: Spółki prowadzące Giełdy, Towarowe domy maklerskie, Domy maklerskie, inne

Bardziej szczegółowo

KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku

KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku Izba rozliczeniowa KDPW_CCP KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku 1 lipca 2011 r. nastąpi przekazanie przez Krajowy Depozyt spółce KDPW_CCP zadań dotyczących prowadzenia rozliczeń transakcji zawieranych

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY SPÓŁKI DORADCY24 S.A. ZA 2013 ROK

RAPORT ROCZNY SPÓŁKI DORADCY24 S.A. ZA 2013 ROK RAPORT ROCZNY SPÓŁKI DORADCY24 S.A. ZA 2013 ROK Autoryzowany Doradca Wrocław, 16 kwietnia 2014 r. SPIS TREŚCI RAPORTU ROCZNEGO Doradcy24 S.A. 1. LIST PREZESA ZARZĄDU... 3 2. WYBRANE DANE FINANSOWE Z BILANSU

Bardziej szczegółowo

Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny

Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny Łódź, grudzień 2008 Niniejszy materiał jest materiałem informacyjnym jedynie dla

Bardziej szczegółowo

Opis: Spis treści: Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz

Opis: Spis treści: Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz Opis: Wraz z rozwojem rynku kapitałowego i pieniężnego w Polsce rośnie znaczenie znajomości konstrukcji i stosowania

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Architektura rynku kapitałowego w Polsce 10 października 2011 Założenia: Rynek kapitałowy to rynek funduszy średnio i długoterminowych Rynek kapitałowy składa

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty GlobAl

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty GlobAl UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię)

Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię) Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię) Opis rynku skandynawskiego Rynek skandynawski grupujący Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie Rynku Forward na Prawa Majątkowe OZE. www.tge.pl

Funkcjonowanie Rynku Forward na Prawa Majątkowe OZE. www.tge.pl Funkcjonowanie Rynku Forward na Prawa Majątkowe OZE www.tge.pl Rynek forward na prawa majątkowe OZE 1. Przedmiot obrotu: kontrakty terminowe typu forward na prawa majątkowe z OZE (PMOZE_A) 2. Nominał kontraktu:

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej

Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej Materiały do broszury informacyjnej o RTEE Strona 1 z 10 Kontrakty typu FORWARD Ogólne informacje: Notowane kontrakty: całodobowe (BASE) oraz szczytowe

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Kluczowe Informacje dla Inwestorów

Kluczowe Informacje dla Inwestorów Kluczowe Informacje dla Inwestorów Niniejszy dokument zawiera kluczowe informacje dla inwestorów dotyczące tego subfunduszu. Nie jest to materiał marketingowy. Dostarczenie tych informacji jest wymogiem

Bardziej szczegółowo

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r.

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia zakresu tematycznego egzaminu na agenta firmy inwestycyjnej Na podstawie art. 128 ust.

Bardziej szczegółowo

Zmiany na rynku energii elektrycznej

Zmiany na rynku energii elektrycznej Zmiany na rynku energii elektrycznej Autor: Przemysław Zaleski Trudne początki Rynek energii elektrycznej swoje początki wiąże z dostrzeżeniem konieczności liberalizacji rynku energii elektrycznej. Niewątpliwie

Bardziej szczegółowo

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego VII Ogólnopolska Konferencja Banku Gospodarstwa Krajowego Przyszłość finansów samorządów terytorialnych dochody, inwestycje,

Bardziej szczegółowo

Działalność biur i domów maklerskich oraz banków powierniczych w 2007 roku 1

Działalność biur i domów maklerskich oraz banków powierniczych w 2007 roku 1 Warszawa, 2008.06.20 Działalność biur i domów maklerskich oraz banków powierniczych w 2007 roku 1 Na wyniki przedsiębiorstw maklerskich, podobnie jak innych instytucji rynku kapitałowego, korzystny wpływ

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber

Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber Departament Finansowania Projektów Inwestycyjnych zajmuje się udzielaniem

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2008 r. Projekt z dnia 26 sierpnia 2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2008 r. w sprawie cech transakcji długoterminowych instrumentami finansowymi nabywanymi lub zbywanymi na własny rachunek

Bardziej szczegółowo

Zasady prowadzenia rozliczeń przez Izbę Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A.

Zasady prowadzenia rozliczeń przez Izbę Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A. Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych Rola banków w rozliczeniach prowadzonych przez IRGiT 3 Wrzesień 2009 Zasady prowadzenia rozliczeń przez Izbę Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A. Instrumenty notowane

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r.

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4 KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie zakresu tematycznego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH Załącznik nr 2 z 2 do Warunków Ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Obligacje Korporacyjne Plus Kod warunków: UB_OGIJ129 REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE

Bardziej szczegółowo

Temat: Podstawy analizy finansowej.

Temat: Podstawy analizy finansowej. Przedmiot: Analiza ekonomiczna Temat: Podstawy analizy finansowej. Rola analizy finansowej w systemie analiz. Analiza finansowa jest ta częścią analizy ekonomicznej, która stanowi najwyższy stopień jej

Bardziej szczegółowo

Rynek energii elektrycznej

Rynek energii elektrycznej Rynek energii elektrycznej -model a polska rzeczywistość Jacek Brandt Towarowa Giełda Energii SA Rynek energii w Polsce Debata Nagroda czy kara czyli jak regulować, Lis_2008 2 Cechy prawidłowo funkcjonującego

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZINTEGROWANYCH ROZLICZEŃ OBROTU ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ

SYSTEM ZINTEGROWANYCH ROZLICZEŃ OBROTU ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ KRAJOWY DEPOZYT PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH S.A. SYSTEM ZINTEGROWANYCH ROZLICZEŃ OBROTU ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ MODEL OPRACOWANY PRZEZ: KRAJOWY DEPOZYT PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH S.A. AGENCJĘ RYNKU ENERGII S.A. Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Obligacji 1

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Obligacji 1 Opis FIZ: UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku KONFERENCJA PRASOWA SEP Marek Kulesa dyrektor biura TOE Warszawa, PAP 08.06.2009 r. Uwarunkowania handlu energią elektryczną Źródło: Platts, 2007 < 2 >

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Promowanie konkurencji

Promowanie konkurencji Promowanie konkurencji Autorzy: Robert Guzik, Zdzisław Muras, Departament Promowania Konkurencji URE (Biuletyn URE 5/2001) Lato w polskiej energetyce to okres zmniejszonego popytu na energię, planowanych

Bardziej szczegółowo

RAPORT ZA III KWARTAŁ 2010 R. WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA. z siedzibą w Poznaniu

RAPORT ZA III KWARTAŁ 2010 R. WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA. z siedzibą w Poznaniu RAPORT ZA III KWARTAŁ 2010 R. WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA z siedzibą w Poznaniu 15-11-2010 1. Podstawowe informacje o Emitencie Nazwa WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA Siedziba ul. Szarych Szeregów 27, 60-462 Poznań

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Priorytety PEP 2030 Poprawa efektywności energetycznej Wzrost bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

( Nowa Energia nr 2-3/2013)

( Nowa Energia nr 2-3/2013) Gdybym miał godzinę na rozwiązanie problemu, od którego zależałoby moje życie, to 45 minut poświęciłbym na sformułowanie problemu, 10 minut na sprawdzenie, czy dobrze go sformułowałem i następnie 5 minut

Bardziej szczegółowo

Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012

Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012 Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012 GŁÓWNY RYNEK AKCJI GPW Kapitalizacja spółek na GPW (mld zł) Spółki krajowe (mld zł) Spółki zagraniczne (mld zł)

Bardziej szczegółowo

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005.

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005. 1.. 2. Giełda Papierów Wartościowych Uczeń zna a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości pojęcie giełdy, papieru wartościowego, rodzaje rynków, rodzaje papierów wartościowych. Uczeń potrafi: wyjaśnić rolę giełdy,

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 Warszawa, 2009.06.19 Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 W 2008 r. na wartość majątku i wyniki finansowe przedsiębiorstw maklerskich niekorzystny wpływ wywarły psychologiczne następstwa

Bardziej szczegółowo

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Łódź Warszawa 2011 SPIS TREŚCI WSTĘP... 9 ROZDZIAŁ I. FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSE SFERY REALNEJ... 13 1. Istota finansów przedsiębiorstwa... 13 1.1. Podstawowe pojęcia...

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Rola Regulatora na konkurencyjnym rynku

Rola Regulatora na konkurencyjnym rynku Departament Promowania Konkurencji Rola Regulatora na konkurencyjnym rynku Warszawa, 18 października 2007 r. Adres: ul. Chłodna 64, 00-872 Warszawa e mail: dpk@ure.gov.pl tel. (+48 22) 661 62 33, fax (+48

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY EGB INVESTMENTS S.A.

RAPORT MIESIĘCZNY EGB INVESTMENTS S.A. RAPORT MIESIĘCZNY EGB INVESTMENTS S.A. za kwiecieo 2011 r. Bydgoszcz, 13 maja 2011 r. Spis treści 1. Informacje na temat wystąpienia tendencji i zdarzeo w otoczeniu rynkowym Emitenta, które w ocenie Emitenta

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 13 października 2011 r. PLAN WYKŁADU I. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Strategia Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. na lata 2014-2020

Strategia Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. na lata 2014-2020 Strategia Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. na lata 2014-2020 [ Streszczenie ] Warszawa 16.01.2014 r. Niniejszy dokument został przygotowany przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Wstęp 1. do zarządzania finansami firmy 1.1. Zarządzanie firmą a budowanie jej wartości Obszary zarządzania przedsiębiorstwem Proces

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wprowadzenie do wykładu Prowadzący dr inż. Marta Kraszewska pokój 216, II pę piętro, budynek C3 e-mail: martak@agh.edu.pl www: home.agh.edu.pl/ edu pl/~martak

Bardziej szczegółowo

Finansowanie pozakredytowe

Finansowanie pozakredytowe Finansowanie pozakredytowe Praktyczne przykłady inwestycji finansowanych przez obligacje Lokalny Internetowy Rynek Kapitałowy (LIRK) Obsługiwany za pomocą EST PERO poprzez Internet lokalny rynek kapitałowy

Bardziej szczegółowo

Energia wiatrowa w twojej gminie 24 czerwca 2010, hotel Mercure, Wrocław. Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju

Energia wiatrowa w twojej gminie 24 czerwca 2010, hotel Mercure, Wrocław. Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju Dr. Markus Reichel, Friedrich Czambor Wrocław, 24.06.2010 KRÓTKO O DREBERIS 1998 Założenie firmy w Zittau/Niemcy i we Wrocławiu 1999 Przeniesienie

Bardziej szczegółowo

Jak usprawnić funkcjonowanie hurtowego rynku energii? Marek Chodorowski Prezes Zarządu ELNORD S.A.

Jak usprawnić funkcjonowanie hurtowego rynku energii? Marek Chodorowski Prezes Zarządu ELNORD S.A. Jak usprawnić funkcjonowanie hurtowego rynku energii? Marek Chodorowski Prezes Zarządu ELNORD S.A. Jak poprawić funkcjonowanie hurtowego rynku energii? Rozwiązanie KDT Transparentność rynku Przejrzystość

Bardziej szczegółowo

Koncepcja notowania białych certyfikatów

Koncepcja notowania białych certyfikatów Koncepcja notowania białych certyfikatów Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu Towarowa Giełda Energii SA Warszawa, 05 kwietnia 2006 www.polpx.pl polpx@polpx.pl Debata BIAŁE CERTYFIKATY wysoka efektywność

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

SKRÓCONE SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SKRÓCONE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Do przeliczenia wybranych danych finansowych dotyczących rachunku wyników oraz rachunku przepływów przyjęto średnią arytmetyczną średnich kursów EURO z tabel NBP na ostatni dzień miesiąca w okresie od

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q I/2006 (kwartał/rok)

Formularz SAB-Q I/2006 (kwartał/rok) Formularz SAB-Q I/2006 (kwartał/rok) (dla banków) Zgodnie z 86 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. (Dz.U. Nr 209, poz. 1744) Zarząd Spółki Fortis Bank Polska S.A.

Bardziej szczegółowo

Wnioski Prezesa URE z analizy uwag do Programu Uwalniania Gazu (wprowadzenie do dyskusji)

Wnioski Prezesa URE z analizy uwag do Programu Uwalniania Gazu (wprowadzenie do dyskusji) Wnioski Prezesa URE z analizy uwag do Programu Uwalniania Gazu (wprowadzenie do dyskusji) Warsztaty ws. Programu Uwalniania Gazu Warszawa, 28 maja 2012 r. Oczekiwania uczestników rynku gazu Stworzenie

Bardziej szczegółowo

Forma prezentacji sprawozdań finansowych spółek giełdowych i zakres informacji dodatkowej

Forma prezentacji sprawozdań finansowych spółek giełdowych i zakres informacji dodatkowej Treść informacyjna sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych, a zatem i danych porównywalnych, uwzględnia wymogi prezentacyjne wynikające ze znowelizowanej ustawy o rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Instytucje finansowe wobec potrzeb sektora energetycznego

Instytucje finansowe wobec potrzeb sektora energetycznego Instytucje finansowe wobec potrzeb sektora energetycznego 0 Potrzeby inwestycyjne w sektorze Po okresie głębokich zmian regulacyjnych, organizacyjnych i własnościowych, branża stoi w obliczu nowego wyzwania,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości 1.Wyszukaj i uzupełnij brakujące definicje: rynek finansowy (financial market) instrument finansowy (financial instrument) papier wartościowy (security) 2. Na potrzeby analizy

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG Załącznik nr 1 do Procedury współpracy z Klientem INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG Informacje dotyczące IPOPEMA Securities S.A. oraz świadczonych usług, przekazywane

Bardziej szczegółowo

Zasady funkcjonowania rynku gazu na TGE

Zasady funkcjonowania rynku gazu na TGE Zasady funkcjonowania rynku gazu na TGE Leszek Prachniak Dyrektor Działu Notowań leszek.prachniak@tge.pl Warszawa 26.06.2013 Rynek giełdowy - rynkiem konkurencyjnym www.tge.pl Prezes Urzędu Regulacji Energetyki

Bardziej szczegółowo

RE Giełda Energii. Wykład 4

RE Giełda Energii. Wykład 4 RE Giełda Energii Wykład 4 Rynek konkurencyjny i regulowany Trzy możliwości sprzedaży (rynek hurtowy) Kontrakt dwustronny Giełda Energii Rynek Bilansujący Giełda Energii Giełda Rynek Dnia Następnego System

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz Spis treści Wstęp Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych 1. Standaryzacja i harmonizacja sprawozdań finansowych 2. Cele sprawozdań finansowych 3. Użytkownicy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Finansowanie pozakredytowe

Finansowanie pozakredytowe Finansowanie pozakredytowe wsparcie narzędziowe przez Emisyjne Systemy Transakcyjne Platformy Elektronicznej Lokalny Internetowy Rynek Kapitałowy (LIRK) Rozwiązanie dedykowane jest dla transakcji na lokalnym

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG Informacje dotyczące IPOPEMA Securities S.A. oraz świadczonych usług, przekazywane klientowi na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów

Bardziej szczegółowo

II. Sposób działania i zasadnicze uprawnienia Walnego Zgromadzenia oraz prawa akcjonariuszy wraz ze sposobem ich wykonywania.

II. Sposób działania i zasadnicze uprawnienia Walnego Zgromadzenia oraz prawa akcjonariuszy wraz ze sposobem ich wykonywania. Wykonując postanowienia uchwały 1013/2007 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie oraz na podstawie 29 ust. 5 Regulaminu Giełdy, Zarząd Konsorcjum Stali S.A. z siedzibą Warszawie przekazuje niniejszym

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r. Strategia CSR Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Sierpień 2015 r. Misja i wartości Grupy Kapitałowej GPW Misja Grupy Kapitałowej GPW Naszą misją jest rozwijanie efektywnych mechanizmów

Bardziej szczegółowo