POMIAR RYZYKA RYNKOWEGO METODA VAR (VALUE-AT-RISK)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POMIAR RYZYKA RYNKOWEGO METODA VAR (VALUE-AT-RISK)"

Transkrypt

1 POMIAR RYZYKA RYNKOWEGO METODA VAR (VALUE-AT-RISK) Jarosław Szewczyk Uniwersytet Jagielloński Streszczenie Artykuł dotyczy zagadnienia wyceny ryzyka metodą VaR (Value at Risk). Metoda VaR, w różnego rodzaju modyfikacjach, stanowi najbardziej znaną i najczęściej stosowaną metodę kontroli ryzyka rynkowego niejednorodnych portfeli aktywów. Artykuł przedstawia zarówno perspektywę historyczną opracowania metody, jak również wady i zalety jej współczesnego wykorzystania. Metoda VaR posiada wiele zalet, nie jest jednak wolna od wad. Najważniejsza z nich nie dotyczy samej metody, ale jej wykorzystania. Brak zrozumienia podstaw konstrukcyjnych budowy modelu VaR stanowi jedną z głównych przyczyn wywołania obecnego kryzysu. Wstęp Value at Risk (dalej VaR) oznacza wartość zagrożoną ryzykiem. W działalności finansowej, w tym w szczególności działalności kredytowej i ubezpieczeniowej, stanowi jedną z najczęściej stosowanych miar ryzyka. W okresie poprzedzających obecny kryzys finansowy, stanowiła jeden z filarów rynku sekurytyzacji wierzytelności (przede wszystkim hipotecznych). Mimo, iż nazywana metodą stanowi de facto zbiór różnego rodzaju metod 1. Rola tej metody w rozwoju współczesnych rynków finansowych, a także znaczenie dla skali i głębokości obecnego kryzysu jest trudne do przecenienia. VaR jako metoda (a także wskaźnik podejmowanego ryzyka), powstała w związku z koniecznością wyceny ryzyka coraz bardziej skomplikowanych instrumentów finansowych. Coraz większe skompli- 1 VAR jest podstawą dla innych metod pomiaru ryzyka, takich jak: EaR (Earnings at Risk), CFaR (Cash Flow at Risk), LaR (Liquidity at Risk). ISSN , Nr 2 (14) 2013, s

2 kowanie transakcji wymagało stworzenia w miarę prostego, ale jednocześnie elastycznego narzędzia kontroli ekspozycji na ryzyko. 1. Istota wskaźnika VaR Wartość VaR wyraża stopień ekspozycji podmiotu na ryzyko w zakresie dotyczącym określonego portfela aktywów. Zadaniem VaRu jest określenie brzegowej wartości ( VaR break point ) potencjalnej straty (przy założonym poziomie prawdopodobieństwa, przedziale czasowym, normalnych warunkach rynkowych i według miary Mark-to-Market). VaR informuje, na jaki poziom strat narażona jest pula aktywów, przy określonych warunkach pomiaru 2. Aby móc zatem określić wartość VaR należy ustalić odpowiedni: poziom tolerancji (x) (lub poziomu ufności (1 x )), pulę aktywów oraz horyzont czasowy pomiaru. Przykładowo, jeżeli VaR wynosi 100 jednostek, to zagrożone jest 100 i więcej jednostek (VaR > 100). Warto także zauważyć, że im dłuższy horyzont czasowy tym większa wartość zagrożona, a im większy poziom ufności tym wyższa wartość VaR Wykorzystanie metody VaR W pierwszej kolejności VaR jest narzędziem menadżerskim, pozwala na bieżące raportowanie ekspozycji na ryzyko określonego portfela aktywów. Poziom tolerancji ustala się w zależności od potrzeb analizy. Najczęściej wykorzystywany jest poziom tolerancji 0,05 lub zalecany przez Komitet Bazylejskiego Nadzoru Bankowego 0,01. Ponadto, wartość VaR pomaga w określeniu poziomu wymaganych rezerw finansowych (na potrzeby m.in. adekwatności kapitałowej) 4. VaR może być mierzony w oparciu o różnego rodzaju sposoby szacowania. Warto jednak zaznaczyć, iż w latach 90. Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego zezwolił na szacowanie (na potrzeby adekwatności kapitałowej) ryzyka według metody indywidualnie przyjętej przez kontrolowany podmiot. Podobnie postąpiła amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (Securities and Exchange Commission) w roku Okoliczności powstania VaRu Metoda VaR rozkwitła w latach 90. XX wieku. Historia metody VaR sięga jednak okresu połowy drugiej połowy lat 80. Początkowo jej wykorzystanie wiązało się z działalnością Bankers Trust i JP Morgan. Bardzo szybko okazało się, że analiza VaR jest wyjątkowo użyteczna. 2 J. Philippe, Value at Risk: The New Benchmark for Managing Financial Risk, McGraw-Hill, 2006, s N. Pearson, Risk Budgeting: Portfolio Problem Solving with Value-at-Risk, John Wiley & Sons, 2002, s J. A. Lopez, Regulatory Evaluation of Value-at-Risk Models, Wharton Financial Institutions Center Working Paper 9(51)/1996, s SEC (2004) Alternative Net Capital Requirements for Broker-Dealers That Are Part of Consolidated Supervised Entities, 48

3 W latach 80. na rynkach finansowych pojawiła się cała gama nowych aktywów, których poziom ryzyka był ciężki do oceny. Po pierwsze, dlatego, że handel nimi na otwartym rynku był ograniczony. Po drugie, na rynkach pojawiło się wiele hybrydowych organizacji (ubezpieczeniowo-inwestycyjnych), emitujących całkiem nowe, nieznane dotąd instrumenty finansowe. Zdobywanie przez lata doświadczenia w ocenie danego, konkretnego rodzaju ryzyka nie było już wystarczające. Szybkość powstawania nowego rodzaju instrumentów finansowych wykluczała możliwość ograniczenia się do specjalizacji w jednej, wąskiej dziedzinie rynków finansowych. Wymusiło to stworzenie jednolitego narzędzia wyceny ryzyka, które podawałoby poziom ryzyka niejednorodnych aktywów w łatwo dających się porównać jednostkach. Pionierem metody VaR stał się JPMorgan. Przez kilka lat metodę dopracowywano (VaR opierał się głównie o historyczne obserwacje określonych portfeli aktywów, co musiało potrwać, co najmniej kilka lat backtesting). Na początku lat 90. metoda VaR była gotowa. Stworzono metodę, która podawała ogólny poziom ryzyka, niezależnie od rodzaju aktywów w powszechnie zrozumiałych jednostkach (dolarach!). Zasada funkcjonowania VaR była prosta: Jeżeli dane portfolio aktywów przynosiło większe zyski, przy mniejszym poziomie ryzyka VaR, to należało zwiększyć jego wolumen. Jeżeli dana jednostka przynosiła większe zyski przy takim samym poziomie VaR, to należało zwiększyć zaangażowanie w daną jednostkę. Jeżeli dany makler generował większe zyski przy tym samym poziomie VaR, to należała się mu się odpowiednio większa premia. 4. Kontrowersje wokół stosowanej krzywej rozkładu Podstawowa wersja metody VaR (metoda warancji-kowariancjii) została zbudowana na założeniu normalnego rozkładu Gaussa. Jest on o tyle normalny, że w realnym świecie stosunkowo często spotykany. Wiele zmiennych obserwowanych w przyrodzie przybiera wartości zgodne z rozkładem Gaussa: wzrost, waga, inteligencja, wysokość drzew itd. Okazuje się, że ze zmiennym rynkowi nie zawsze tak jest. Stanowi to oczywistą wadę metody VaR, której w czasach niezakłóconego funkcjonowania rynku starano się niestety nie dostrzegać 6. Innymi popularnymi metodami obliczania wskaźnika VaR są: metoda symulacji historycznej oraz metoda symulacji Monte-Carlo. Z metodą historyczną wiążą się jednak problemy dotyczące olbrzymiej ilości danych, które należy przechowywać. Ponadto nie jest możliwa wycena nowych instrumentów finansowych (a także starych po zajściu strukturalnych zmian na rynku). Metoda symulacji Monte-Carlo jest dość elastyczna, wiąże się jednak ze skomplikowanym procesem obliczeń opartych o liczne arbitralne założenia. Możliwe są zatem inne modele rozkładu zmiennych, jednak problem pozostaje taki sam: czy można stworzyć model rozkładu, który w miarę wiernie odzwierciedla zachowania rynku. Warto w tym miejscu przywołać zagadnienie tzw. czarnych łabędzi (black swans) 7. Otóż to, co najciekawsze na rynku, dzieje się na krańcach rozkładu zmiennych. Największe zyski i straty nie przynoszą normalne 6 A. Brown, The Unbearable Lightness of Cross-Market Risk, Wilmott Magazine, 03/2004, s ; zob. też: K. Piontek, Pomiar ryzyka metodą VaR a modele AR-GARCH ze składnikiem losowym o warunkowym rozkładzie z "grubymi ogonami", 7 Zob. N. Taleb, The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable, New York, Random House,

4 dni handlu, ale dni ekstremalne. Jeżeli można postulować o lepszy model wyceny ryzyka, to powinien się on opierać o rozkład, który zdecydowanie większą wagę przykłada do krańców rozkładu zmiennych. Jednak rozkład czuły na krańcach rozkładu, z natury rzeczy, będzie mało precyzyjny w jego środkowej części. Tymczasem VaR był i jest stosowany przede wszystkim w okresie normalnego funkcjonowania rynków. W zarządzaniu ryzykiem najczęściej używanym jest VaR jednodniowy (poziom tolerancji 1%). Standardowe modele rozkładu zasadniczo dobrze oddają jednodniowe zachowania rynku, tyle tylko, że jest to bardzo ograniczona perspektywa. Informacja, że w jednym dniu na 100 jednostka może ponieść określoną stratę nie jest niczym nadzwyczajnym. W dodatku jest to jedynie próg straty, jednodniowa strata może być znacznie większa niż wszystkie skumulowane do tej pory zyski. Po przekroczeniu VaR break wszystko się może zdarzyć (all bets are off). Im dłuższy okres czasu i im więcej jednostek handlujących objętych jest danych wskaźnikiem VaR, tym prognoza jest trafniejsza. Sytuacje, które z perspektywy jednego dnia, czy jednej jednostki, znajdują się w krańcowym 1% rozkładu, z perspektywy szerszej przesuwają się bliżej środka. Wadą jest jednak to, że poszerzając zakres VaRu traci się jego ważną funkcje - pomocnego narzędzia w codziennym zarządzaniu ryzykiem. Jednak również szerszy, historyczny VaR nie stanowi panaceum na bolączki metody wyceny. Przykładowo lata nie są najlepszą perspektywą tego, co się mogło stać w roku Próbując chronić się przed ekstremalnymi sytuacjami na rynku, stworzono tzw. stress testing. Używa się ekstremalnych scenariuszy z przeszłości w celu zbadania wytrzymałości systemu (co się stanie jeżeli sytuacja się powtórzy). W dużej mierze jest to jednak zaklinanie rzeczywistości. Ze względu na historyczności procesów rynkowych, na rynkach nic dwa razy się nie zdarza, a przynajmniej nie zdarza się tak samo. Mimo, iż oczywiście stress testing nie jest całkowicie bezużyteczny, w prognozowaniu scenariuszy realnych kryzysów nie jest specjalnie pomocny. 5. Tworzenie asymetrycznych papierów wartościowych W 2008 roku w artykule: Private Profits and Socialized Risk, David Einhorn 8 porównał VaR do poduszki powietrznej, która działa zawsze za wyjątkiem samego wypadku. Niniejsze porównanie zwraca uwagę na jedną kluczową sprawę. Kiedy mamy do czynienie z ekstremalną sytuacją, VaR jest bezużyteczny (all bets are off), mimo, że w pozostałych 99 % jest wspaniałym wynalazkiem. Mając do wyboru dwie możliwości: korzystanie z narzędzia, które choć trochę pomaga w kontroli ryzyka, lub niekorzystanie z żadnego, wybór jest prosty. Każde narzędzie, które choćby w minimalnym stopniu ułatwia proces zarządzania ryzykiem jest warte uwagi. Problem w tym, że zarządzania ryzykiem zaczęto utożsamiać z kontrolą 99 % przypadków, a nie z kluczowym 1% sytuacji ekstremalnych. Tymczasem najważniejsze (krytyczne z punktu widzenia wypłacalności podmiotu) dane znajdują się poza zakresem analizy VaR. 8 D. Einhorn, (w:) D. Einhorn, A. Brown, Private Profits and Socialized Risk, GARP Risk Review, June/July 2008, s.21; 50

5 W październiku 2009 roku, Calvin Trillin na łamach The New York Times przytoczył historię na temat przyczyn obecnego kryzysu 9. Sprowadzała się ona do konkluzji, iż kryzys został wywołany przez pojawienie się na rynkach finansowych fali nowej generacji finansistów. Dopóki na rynkach nie było wielkiego kapitału, podejście finansistów do inwestycji było dość konserwatywne. Wraz z pojawieniem się olbrzymich pieniędzy, na rynkach finansowych pojawiły się osoby po wyższych studiach matematycznych (inżynierii matematycznej). W tym samym czasie, w którym nowa fala finansistów trafiła na Wall Street, szefami korporacji stały się osoby kształcące się w całkowicie odmiennym otoczeniu rynkowym. Ponieważ brakowało im pogłębionej wiedzy na temat konstrukcji używanych narzędzi (w tym VaRu), trudno im było odpowiednio zinterpretować oznaki nadchodzącego kryzysu. W XXI wieku wycena ryzyka stała się wybitnie skomplikowana, także ze względu na różnorodność papierów wartościowych. VaR natomiast dostarczył proste i przejrzyste narzędzie zarządzania (od strony wykorzystania VaRu, nie jego konstrukcji). Raporty VaR podają ryzyko poszczególnych transakcji, w skrócie informując, co będzie, jeżeli sprawy pójdą naprawdę źle. Jednymi z najbardziej popularnych są ciepło brzmiące raporty DEaR Daily Earnings at Risk. W zwięzłej formie podają ile można stracić w danym dniu. Tym sposobem z jednej strony, matematyczne zaawansowanie modeli dało zarządzającym złudzenie większej kontroli nad podejmowanym ryzykiem, z drugiej natomiast komfort nie zagłębiania się w szczegóły konstrukcyjne stosowanych narzędzi wyceny ryzyka 10. VaR można wyliczyć dla jakiegokolwiek portfela aktywów. W dodatku stratę liczy się, jako utratę wartości liczoną według zasady Mark-to-Market. Ma to o tyle znaczenie, że realna strata w przypadku katastrofy rynkowej jest z reguły dużo wyższa. Dwa czynniki mogą wpłynąć na pogłębienie się strat: płynność i bezwzględność konkurencji. Realna strata, realizowana przy zamykaniu pozycji, w wyniku braku płynności na rynku, może być dużo wyższa. Ponadto, wroga konkurencja może straty pogłębić, jeszcze bardziej pompując podaż. Mimo wszystko VaR sam w sobie nie jest problemem. Kłopot tkwi w jego bezrefleksyjnym stosowaniu. Nawiązując do przytoczonej anegdoty, VaR używany jest przez osoby, które nie rozumieją jego konsekwencji. W tym sensie jest narzędziem groźnym. Jeżeli nie istniałby pozornie prosty system oceny ryzyka VaR, w obliczu wielkiej ilości danych, zarządzający prawdopodobnie byliby znacznie ostrożniejsi. VaR działa jak automatyczny pilot, ułatwia sterowanie, zwalnia z wielu żmudnych zajęć, ale także odciąga potrzebną uwagę. Sytuacja staje się szczególnie niebezpieczna, gdy VaR postrzega się, jako nadzorczy kaganiec, który należy zerwać. VaR jest stosowany, jako wewnętrzny instrument nadzoru. Firmy powinny dążyć do minimalizacji VaRu, ale często wiąże się to z ograniczaniem zysków. Jeżeli minimalizacja wartości VaR staje się wymogiem nakładanym przez podmioty nadzorujące, to rozgrywanie VaRu staje się pożywką nadzorowanych. Chcąc zminimalizować wartość VaR, racjonalnym jest posiadanie jak największej ilość aktywów, których niewypłacalność wpada w skrajny 1 % rozkładu (nie wliczany w wartość VaR). Z tego punktu widzenia, najbardziej pożądane są takie aktywa, które są bardzo bezpieczne w 99 % przypadkach (nawet, jeżeli dają małą stopę zwrotu) a stają się bezwartościowe dopiero w skrajnym jednym na 100 przypadków. 9 C. Trillin, Wall Street Smarts, Op-Ed Contributor, The New York Times, , s J. Nocera, Risk Mismanagement, The New York Times Magazine, , s. MM24. 51

6 Sztucznie ustalona granica VaR na 99 lub 95 procentach, prowadzi do równie sztucznej emisji i wyceny papierów wartościowych, których prawdopodobieństwo plajty jest bardzo niskie, choć ewentualne skutki katastrofalne. W ten sposób dokonuje się modelowanie rynku papierów wartościowych, krojenie ich pod formę metody wyceny. VaR nie tylko zaniża długookresowe ryzyko ale także przyczynia się do tworzenia asymetrycznych papierów wartościowych zniekształcających rynek. Najczarniejsze scenariusze usuwane są poza radar metody VaR. Tym samym VaR pomaga w upychaniu ryzyka po kątach systemu finansowego. Warto zauważyć, iż model rozkładu zmiennych rynkowych, inaczej niż wzrostu czy wagi, odwzorowuje rzeczywistość, na którą wpływa. Używany model wyceny ryzyka wpływa na strukturę rynku papierów wartościowych. Podsumowanie Słowem podsumowania warto podkreślić kilka najważniejszych kwestii. Po pierwsze, żadne narzędzie używane w finansach nie jest rynkowo neutralne. Po drugie, niewątpliwe korzyści związane ze stosowaniem VaRu pozwoliły na szybki rozwój rynków finansowych i zwiększenie wolumenu przeprowadzanych transakcji. Po trzecie, rozwój metody VaR doprowadził do faktycznego uzależnienia oceny pracy menadżerów od analizy danych na temat dwóch wskaźników: wskaźnika zysków i strat (profit/loss) oraz wartości VaR. Po czwarte, korzystanie z VaRu przez organy nadzorcze stworzyło zachętę do zajmowania asymetrycznych pozycji rynkowych (dla których ryzyko na poziomie ufności 99 % jest bardzo niskie, jednak straty w ekstremalnych warunkach bardzo wysokie) 11. Po piąte, matematyczność wyceny oraz ustalenie poziomu ufności VaR na stosunkowo wysokim poziomie, wywołało złudzenie posiadania kontroli, podczas gdy prawdziwe zarządzanie ryzykiem znajduje się zawsze poza zakresem analizy VaR. 11 Tym samym metoda VaR przyczyniła się do rozkwitu rynku CDS-ów, ( Credit Default Swaps ), które w spokojnych czasach przynoszą stały (niski) dochód przy niskim poziomie VaR. Natomiast w czasach kryzysu stanowią ogromne niebezpieczeństwo, ponieważ wiążą się z koniecznością pokrycia olbrzymich strat. 52

7 Bibliografia 1. J. Philippe, Value at Risk: The New Benchmark for Managing Financial Risk, McGraw-Hill, N. Pearson, Risk Budgeting: Portfolio Problem Solving with Value-at-Risk, John Wiley & Sons, J. A. Lopez, Regulatory Evaluation of Value-at-Risk Models, Wharton Financial Institutions Center Working Paper 9(51)/1996, 4. SEC (2004) Alternative Net Capital Requirements for Broker-Dealers That Are Part of Consolidated Supervised Entities, 5. A. Brown, The Unbearable Lightness of Cross-Market Risk, Wilmott Magazine, 03/ K. Piontek, Pomiar ryzyka metodą VaR a modele AR-GARCH ze składnikiem losowym o warunkowym rozkładzie z grubymi ogonami, 7. N. Taleb, The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable, New York, Random House, D. Einhorn, (w:) D. Einhorn, A. Brown, Private Profits and Socialized Risk, GARP Risk Review, June/July C. Trillin, Wall Street Smarts, Op-Ed Contributor, The New York Times, , s J. Nocera, Risk Mismanagement, The New York Times Magazine,

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, dnia 21 grudnia 2011 roku 1 Data powstania: Data zatwierdzenia: Data wejścia w życie: Właściciel:

Bardziej szczegółowo

Autor: Agata Świderska

Autor: Agata Świderska Autor: Agata Świderska Optymalizacja wielokryterialna polega na znalezieniu optymalnego rozwiązania, które jest akceptowalne z punktu widzenia każdego kryterium Kryterium optymalizacyjne jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2012 r. DO 31 GRUDNIA 2012 r. PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Wykład 1

Zarządzanie ryzykiem. Wykład 1 Zarządzanie ryzykiem Wykład 1 Czym jest ryzyko? Według Słownika języka polskiego: a) możliwość, że coś się nie uda; też: przedsięwzięcie, którego wynik jest niepewny, b) odważenie się na takie niebezpieczeństwo,

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Warszawa, marzec 2011 r. Słownik Rozporządzenie DM BOŚ rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Modele finansowania działalności operacyjnej przedsiębiorstw górniczych. Praca zbiorowa pod redakcją Mariana Turka

Modele finansowania działalności operacyjnej przedsiębiorstw górniczych. Praca zbiorowa pod redakcją Mariana Turka Modele finansowania działalności operacyjnej przedsiębiorstw górniczych Praca zbiorowa pod redakcją Mariana Turka GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA Katowice 2011 Spis treści Wprowadzenie...11 Rozdział 1. Sprawozdawczość

Bardziej szczegółowo

czyli Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow

czyli Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow Bądź tu mądry człowieku!!! czyli Jak inwestować w czasie kryzysu finansowego??? Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow Możliwości inwestowania Konserwatywne : o Lokaty o Obligacje o Fundusze inwestycyjne o

Bardziej szczegółowo

Struktura terminowa rynku obligacji

Struktura terminowa rynku obligacji Krzywa dochodowości pomaga w inwestowaniu w obligacje Struktura terminowa rynku obligacji Wskazuje, które obligacje są atrakcyjne a których unikać Obrazuje aktualną sytuację na rynku długu i zmiany w czasie

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12.

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12. SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12.2011 PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al. Armii Ludowej 14, 00-638

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2010 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2010 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2010 r. Niniejsze Sprawozdanie stanowi wykonanie Polityki Informacyjnej Domu Maklerskiego

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym

Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym Prof. UJ dr hab. Andrzej Szopa Instytut Spraw Publicznych Uniwersytet Jagielloński Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym Ryzyko finansowe rozumiane jest na ogół jako zjawisko rozmijania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie portfelem kredytowym w banku w warunkach kryzysu. Dr Agnieszka Scianowska Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi

Zarządzanie portfelem kredytowym w banku w warunkach kryzysu. Dr Agnieszka Scianowska Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi Zarządzanie portfelem kredytowym w banku w warunkach kryzysu Dr Agnieszka Scianowska Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi Założenia Umowy Kapitałowej Przyjętej w 1988r.(Bazylea I) podstawowym wyznacznikiem

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2011 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2011 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2011 r. Niniejsze Sprawozdanie stanowi wykonanie Polityki Informacyjnej Domu Maklerskiego

Bardziej szczegółowo

29 sierpnia 2014 r. Wyniki Banku BPH w II kw. 2014 r.

29 sierpnia 2014 r. Wyniki Banku BPH w II kw. 2014 r. Wyniki Banku BPH w II kw. 2014 r. 29 sierpnia 2014 r. Zastrzeżenie Niniejsza prezentacja nie jest częścią jakiejkolwiek oferty, zaproszenia, zachęty lub formy nakłaniania do sprzedaży lub składania zapisów

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Ze świata biznesu... 13. Przedmowa do wydania polskiego... 15. Wstęp... 19

Spis treści. Ze świata biznesu... 13. Przedmowa do wydania polskiego... 15. Wstęp... 19 Spis treści Ze świata biznesu............................................................ 13 Przedmowa do wydania polskiego.............................................. 15 Wstęp.......................................................................

Bardziej szczegółowo

Allianz Akcji. Kluczowe informacje dla Inwestorów. Kategorie jednostek uczestnictwa: A, B, C, D. Cele i polityka inwestycyjna

Allianz Akcji. Kluczowe informacje dla Inwestorów. Kategorie jednostek uczestnictwa: A, B, C, D. Cele i polityka inwestycyjna Kluczowe informacje dla Inwestorów Niniejszy dokument zawiera kluczowe informacje dla Inwestorów dotyczące tego subfunduszu. Nie są to materiały marketingowe. Dostarczenie tych informacji jest wymogiem

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r. Projekt z dnia 1 czerwca 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia szczegółowych warunków technicznych i organizacyjnych dla firm inwestycyjnych,

Bardziej szczegółowo

Strategie VIP. Opis produktu. Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie. Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie

Strategie VIP. Opis produktu. Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie. Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie Strategie VIP Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie Codziennie sygnał inwestycyjny na adres e-mail Konsultacje ze specjalistą Opis

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1do Polityki informacyjnej Banku Spółdzielczego w Krasnymstawie

Załącznik Nr 1do Polityki informacyjnej Banku Spółdzielczego w Krasnymstawie Załącznik Nr 1do Polityki informacyjnej Banku Spółdzielczego w Krasnymstawie Instrukcja sporządzania i ogłaszania informacji dotyczących adekwatności kapitałowej Krasnystaw, 2014 SPIS TREŚCI I. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński Zarządzanie ryzykiem Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cel przedmiotu: Celem przedmiotu jest zaprezentowanie studentom podstawowych pojęć z zakresu ryzyka w działalności

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

zbadanego sprawozdania rocznego

zbadanego sprawozdania rocznego Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. na podstawie I. Wstęp zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Zasady Polityki informacyjnej Mercedes-Benz Bank Polska S.A. Przyjęta na posiedzeniu Zarządu w dniu 17 czerwca 2015 roku załącznik do Uchwały 29/2015

Zasady Polityki informacyjnej Mercedes-Benz Bank Polska S.A. Przyjęta na posiedzeniu Zarządu w dniu 17 czerwca 2015 roku załącznik do Uchwały 29/2015 1/6 Spis treści A. Ustalenia ogólne... 1 B. Zakres ogłaszanych przez Bank informacji... 2 C. Zasady i terminy udzielania odpowiedzi udziałowcom oraz klientom... 5 D. Częstotliwość ogłaszania informacji...

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO NOTATKA DOTYCZĄCA SYTUACJI FINANSOWEJ DOMÓW MAKLERSKICH W 2013 ROKU URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, KWIECIEŃ 2014 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI... 2 WSTĘP... 3 I. PODSTAWOWE INFORMACJE O RYNKU DOMÓW

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa Jak ocenić pozycję finansową firmy? dr Grażyna Michalczuk Uniwersytet w Białymstoku 9 maja 2013 r. Co to jest analiza To metoda poznanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem jego miejsce i rola w przedsiębiorstwie

Zarządzanie ryzykiem jego miejsce i rola w przedsiębiorstwie 36 Niniejsze opracowanie jest V częścią cyklu na temat zarządzania ryzykiem. Omówimy w niej zagadnienia tworzenia mierników osiągnięć działalności z punktu widzenia zarządzania ryzykiem, hedgingu zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata Inwestycyjna Kurs na Złoto powiązane z ceną złota ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) 1. w artykule 3 ust. 7 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

W okresie pierwszych dwóch i pół roku istnienia funduszu ponad 50% podmiotów było lepszych od średniej.

W okresie pierwszych dwóch i pół roku istnienia funduszu ponad 50% podmiotów było lepszych od średniej. W okresie pierwszych dwóch i pół roku istnienia funduszu ponad 50% podmiotów było lepszych od średniej. Istnieje teoria, że fundusze inwestycyjne o stosunkowo krótkiej historii notowań mają tendencję do

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata inwestycyjna powiązana z rynkiem akcji ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Informacja z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału (Filar III) Banku Spółdzielczego w Gąsocinie wg stanu na 31.12.2012r.

Informacja z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału (Filar III) Banku Spółdzielczego w Gąsocinie wg stanu na 31.12.2012r. Informacja z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału (Filar III) Banku Spółdzielczego w Gąsocinie wg stanu na 31.12.212r. Dokument ten został opracowany zgodnie z postanowieniami Uchwały 385/28 Komisji

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

Modele rynku, kontrakty terminowe, spekulacje

Modele rynku, kontrakty terminowe, spekulacje Modele rynku, kontrakty terminowe, spekulacje Marcin Abram WFAIS UJ w Krakowie 9 marca 2009 Założenia modelu Cena rozpatrywanego obiektu zmienia się skokowo co czas δt. Bezwzględna wartość zmiany ceny

Bardziej szczegółowo

Marcin Bartkowiak Krzysztof Echaust INSTRUMENTY POCHODNE WPROWADZENIE DO INŻYNIERII FINANSOWEJ

Marcin Bartkowiak Krzysztof Echaust INSTRUMENTY POCHODNE WPROWADZENIE DO INŻYNIERII FINANSOWEJ Marcin Bartkowiak Krzysztof Echaust INSTRUMENTY POCHODNE WPROWADZENIE DO INŻYNIERII FINANSOWEJ Spis treści Przedmowa... 7 1. Rynek instrumentów pochodnych... 9 1.1. Instrumenty pochodne... 9 1.2. Rynek

Bardziej szczegółowo

Finanse behawioralne. Finanse 110630-1165

Finanse behawioralne. Finanse 110630-1165 behawioralne Plan wykładu klasyczne a behawioralne Kiedy są przydatne narzędzia finansów behawioralnych? Przykłady modeli finansów behawioralnych klasyczne a behawioralne klasyczne opierają się dwóch założeniach:

Bardziej szczegółowo

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko.

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko. Inwestycje finansowe Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. yzyko. Inwestycje finansowe Instrumenty rynku pieniężnego (np. bony skarbowe). Instrumenty rynku walutowego. Obligacje. Akcje. Instrumenty pochodne.

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Polityka angażowania środków w inwestycje finansowe

Polityka angażowania środków w inwestycje finansowe Załącznik do Uchwały Nr 12/IV/14 Zarządu Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 20 lutego 2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 13/I/14 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 21 lutego 2014 r.

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu nr 5/2014 Banku Spółdzielczego we Mstowie z dnia 29.01.2014r. Zatw. Uchwałą RN nr 3/2014 z dn. 30.01.2014 Tekst jednolity uwzględniający wprowadzone zmiany: 1) Uchwałą

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A.

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. 21.08.2014 1. KDPW_CCP zgodnie ze swoją Polityką inwestycyjną przyjętą w drodze uchwały Zarządu KDPW_CCP S.A. inwestuje następujące rodzaje aktywów:

Bardziej szczegółowo

Informacje z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Skaryszewie według stanu na dzień 31.12.2012 roku

Informacje z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Skaryszewie według stanu na dzień 31.12.2012 roku Informacje z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Skaryszewie według stanu na dzień 31.12.2012 roku I. Informacje ogólne: 1. Bank Spółdzielczy w Skaryszewie, zwany dalej Bankiem,

Bardziej szczegółowo

Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego

Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego Eugeniusz Gostomski Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego 1 Ryzyko kredytowe to niebezpieczeństwo, iŝ kredytobiorca nie zwróci w ustalonym terminie kredytu wraz z odsetkami i bank poniesie stratę.

Bardziej szczegółowo

Alchemia funduszy ETF / SEZONOWOŚĆ NA GIEŁDZIE

Alchemia funduszy ETF / SEZONOWOŚĆ NA GIEŁDZIE Alchemia funduszy ETF / SEZONOWOŚĆ NA GIEŁDZIE "Sell in May and go away" co znaczy sprzedawaj w maju, stare, dobre giełdowe powiedzenie, które pozostaje ciągle prawdziwe. Prawidłowość, iż giełdy mają tendencje

Bardziej szczegółowo

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe Metody oceny projektów inwestycyjnych TEORIA DECYZJE DŁUGOOKRESOWE Budżetowanie kapitałów to proces, który ma za zadanie określenie potrzeb inwestycyjnych przedsiębiorstwa. Jest to proces identyfikacji

Bardziej szczegółowo

w zakresie adekwatności kapitałowej

w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka informacyjna w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, 2011 r. Spis treści Rozdział I. Postanowienia ogólne... 3 Rozdział II. Zakres upowszechnianych informacji... 4 Rozdział III. Częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemu krok po kroku

Projektowanie systemu krok po kroku Rozdział jedenast y Projektowanie systemu krok po kroku Projektowanie systemu transakcyjnego jest ciągłym szeregiem wzajemnie powiązanych decyzji, z których każda oferuje pewien zysk i pewien koszt. Twórca

Bardziej szczegółowo

M. Wojtyła Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

M. Wojtyła Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu M. Wojtyła Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 35: Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną

Bardziej szczegółowo

Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12.

Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12. Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 312.212 roku I. Informacje ogólne: Bank Spółdzielczy w Szumowie, zwany

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa - brak jednoznacznej interpretacji terminu inwestycja - termin ten podlegał ewolucji. Obecnie rozróżnia się inwestycje jako kategorię ekonomiczną i jako

Bardziej szczegółowo

Najnowsze kierunki zmian w regulacjach bankowych

Najnowsze kierunki zmian w regulacjach bankowych Najnowsze kierunki zmian w regulacjach bankowych 1 Źródła zmian regulacyjnych 1. Komitet Bazylejski Bazylea III 2. Capital Requirements Directive IV 2 Capital Requirements Directive IV Single rule book

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe powiązane z indeksem S&P 500 ze 100% gwarancją zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów Depozytowych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz. 2321 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 23 grudnia 2015 r.

Warszawa, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz. 2321 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 23 grudnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz. 2321 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 23 grudnia 2015 r. w sprawie szczegółowego sposobu obliczania podstawowego

Bardziej szczegółowo

Fundusze 2w1 za czy przeciw?

Fundusze 2w1 za czy przeciw? Open Finance, 12.02.2009 r. Fundusze 2w1 za czy przeciw? Fundusze mieszane zrównoważone i stabilnego wzrostu są najczęściej wybieranym typem funduszy inwestycyjnych w naszym kraju. Alternatywą dla nich

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 5 i 6

Bankowość Zajęcia nr 5 i 6 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 5 i 6 Ryzyko bankowe Ryzyko płynności Rola bilansu i cash flow; Metoda luki: Aktywa określonego rodzaju (AOR), Pasywa określonego

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie metody Value at Risk w kalkulacji wyniku odsetkowego banku

Zastosowanie metody Value at Risk w kalkulacji wyniku odsetkowego banku Agata Gemzik-Salwach Katedra Finansów i Bankowości Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Zastosowanie metody Value at Risk w kalkulacji wyniku odsetkowego banku Wprowadzenie Value at Risk

Bardziej szczegółowo

Inne kryteria tworzenia portfela. Inne kryteria tworzenia portfela. Poziom bezpieczeństwa. Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 3. Dr Katarzyna Kuziak

Inne kryteria tworzenia portfela. Inne kryteria tworzenia portfela. Poziom bezpieczeństwa. Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 3. Dr Katarzyna Kuziak Inne kryteria tworzenia portfela Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 3 Dr Katarzyna Kuziak. Minimalizacja ryzyka przy zadanym dochodzie Portfel efektywny w rozumieniu Markowitza odchylenie standardowe

Bardziej szczegółowo

Młody inwestor na giełdzie

Młody inwestor na giełdzie Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie mgr Jarosław Kilon Uniwersytet w Białymstoku 22 kwietnia 2010 r. Giełda Różne rodzaje giełd Źródła: pzmolsztyn.pl, gieldapiotrkow.pl. Giełda

Bardziej szczegółowo

OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20

OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20 OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20 1 TROCHĘ HISTORII 1973 Fisher Black i Myron Scholes opracowują precyzyjną metodę obliczania wartości opcji słynny MODEL BLACK/SCHOLES 2 TROCHĘ HISTORII 26 kwietnia 1973

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja i pomiar ryzyka pierwszy krok w zarządzaniu ryzykiem.

Identyfikacja i pomiar ryzyka pierwszy krok w zarządzaniu ryzykiem. Identyfikacja i pomiar ryzyka pierwszy krok w zarządzaniu ryzykiem. Andrzej Podszywałow Własność przemysłowa w innowacyjnej gospodarce. Zarządzanie ryzykiem, strategia zarządzania własnością intelektualną

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013) Warszawa, dnia 24 kwietnia 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013) 1. - w artykule 3 pkt 6 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

Nowa Umowa Kapitałowa

Nowa Umowa Kapitałowa 1 Nowa Umowa Kapitałowa Studium Podyplomowe z Bankowości 2 Nowa Bazylejska Umowa Kapitałowa Nowa Bazylejska Umowa Kapitałowa Dyscyplina rynkowa Procesy analizy nadzorczej Minimalne wymogi kapitałowe 3

Bardziej szczegółowo

Strategia Dłużna Globalna Konserwatywna

Strategia Dłużna Globalna Konserwatywna Dłużna Globalna Konserwatywna pozwala na systematyczny wzrost wartości kapitału. Jej celem jest osiąganie wyników lepszych od lokat bankowych oraz od średniej dla polskich funduszy gotówkowych i pieniężnych.

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO NOTATKA DOTYCZĄCA SYTUACJI FINANSOWEJ DOMÓW MAKLERSKICH W 2012 ROKU URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, KWIECIEŃ 2013 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI... 2 WSTĘP... 3 I. PODSTAWOWE INFORMACJE O RYNKU DOMÓW

Bardziej szczegółowo

Wykład: Ryzyko bankowe

Wykład: Ryzyko bankowe Wykład: Ryzyko bankowe Ryzyko a niepewność Słowo ryzyko pochodzi od włoskiego risicare oznaczającego odważyć się. Ryzyko dotyczy sytuacji, gdzie znane jest prawdopodobieństwo wystąpienia określonego zdarzenia.

Bardziej szczegółowo

Aspekty zarządzania ryzykiem w branży wydobywczej

Aspekty zarządzania ryzykiem w branży wydobywczej Organizator: Patron honorowy: Aspekty zarządzania ryzykiem w branży wydobywczej NAJWAŻNIEJSZE ZAGADNIENIA: DO UDZIAŁU ZAPRASZAMY: Istota ryzyka Rodzaje ryzyk Metody pomiaru ryzyka Stosowane metody zabezpieczeń

Bardziej szczegółowo

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta.

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. Wycena spółki, sporządzenie raportu z wyceny Metodą wyceny, która jest najczęściej

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego w dniu 28 października 2011 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego w dniu 28 października 2011 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego w dniu 28 października 2011 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC Parasol Funduszu

Bardziej szczegółowo

Wycena klienta i aktywów niematerialnych

Wycena klienta i aktywów niematerialnych Wycena klienta i aktywów niematerialnych Istota wpływu klienta na wartość spółki Strategie marketingowe i zarządzanie nimi Metryki zorientowane na klienta Podatność i zmienność klientów Łączna wartość

Bardziej szczegółowo

BANK SPÓŁDZIELCZY w Łosicach

BANK SPÓŁDZIELCZY w Łosicach Załącznik Nr 1 do Uchwały Zarządu nr 1/V/2013 z dnia 10.05.2013 r. BANK SPÓŁDZIELCZY w Łosicach I N F O R M A C J A w zakresie adekwatności kapitałowej na dzień 31.12.2012 (Filar III) Łosice, maj 2013

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu Invista Dom Maklerski S.A. dotyczące adekwatności kapitałowej Spółki według stanu na dzień 31 grudnia 2010r.

Sprawozdanie Zarządu Invista Dom Maklerski S.A. dotyczące adekwatności kapitałowej Spółki według stanu na dzień 31 grudnia 2010r. Sprawozdanie Zarządu Invista Dom Maklerski S.A. dotyczące adekwatności kapitałowej Spółki według stanu na dzień 31 grudnia 2010r. Celem Sprawozdania Zarządu Invista Dom Maklerski S.A. (zw. dalej Spółką

Bardziej szczegółowo

Metody oceny ryzyka operacyjnego

Metody oceny ryzyka operacyjnego Instytut Matematyki i Informatyki Wrocław, 10 VII 2009 Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego Umowa Kapitałowa - 1988 Opracowanie najlepszych praktyk rynkowych w zakresie zarządzania ryzykiem Nowa Umowa

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki Wstęp... 11 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki... 23 1.1. Wprowadzenie... 23 1.2. Definicje zjawiska cyklu koniukturalnego,

Bardziej szczegółowo

Matematyczna filozofia IRB. Michał Motoczyński Departament Ryzyka Finansowego

Matematyczna filozofia IRB. Michał Motoczyński Departament Ryzyka Finansowego Matematyczna filozofia IRB Michał Motoczyński Departament Ryzyka Finansowego 2009-05-22 2009-05-28 Kluczowe założenia do modelu IRB:. Dwa rodzaje ryzyka mające wpływ na pojedynczą ekspozycję: ryzyko systematyczne

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA

POLITYKA INFORMACYJNA Załącznik do Uchwały nr 17/2013 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Nieliszu z/s w Stawie Noakowskim z dnia 20.06.2013 r. I zmiana uchwała Rady Nadzorczej nr 27/2014 z dnia 30.12.2014r. Bank Spółdzielczy

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W BARCINIE

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W BARCINIE Załącznik nr do Uchwały Nr 98/Z/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Barcinie z dnia 29 grudnia 2014 r. Bank Spółdzielczy w Barcinie POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29 Sporządziła: A. Maciejowska 1.Wstęp Każde przedsiębiorstwo musi zmagać się z ryzykiem, nawet jeśli nie do końca jest

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNE ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM BANKU KOMERCYJNEGO W Tytuł: POLSCE W ŚWIETLE STANDARDÓW ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Autor: Tomasz Cicirko Wstęp

EFEKTYWNE ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM BANKU KOMERCYJNEGO W Tytuł: POLSCE W ŚWIETLE STANDARDÓW ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Autor: Tomasz Cicirko Wstęp EFEKTYWNE ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM BANKU KOMERCYJNEGO W Tytuł: POLSCE W ŚWIETLE STANDARDÓW ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Autor: Tomasz Cicirko Wstęp Praca składa się z pięciu rozdziałów. Całość zaprezentowana

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Kapitałem

Zarządzanie Kapitałem Zarządzanie kapitałem kluczem do sukcesu W trakcie prac nad tworzeniem profesjonalnego systemu transakcyjnego niezbędne jest, aby uwzględnić w nim odpowiedni model zarządzania kapitałem (ang. money management).

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka Załącznik nr 2 Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka 1. Profil ryzyka Banku Profil ryzyka Banku determinowany jest przez wskaźniki określające

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 4

Bankowość Zajęcia nr 4 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 4 Bankowe normy ostrożnościowe, sprawozdawczość finansowa banków, wstęp do ryzyka bankowego Regulacje ostrożnościowe banku Podział

Bardziej szczegółowo

Dlaczego stress-testy stresują?

Dlaczego stress-testy stresują? Autorzy dr Romana Kawiak i mgr Jadwiga Żarna autorki są członkami PRMIA Warszawa 45 Dlaczego stress-testy stresują? Testy warunków skrajnych są rodzajem analizy potencjalnego wpływu skrajnych zmian czynników

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe Banku BPH w III kw. 2015 r.

Wyniki finansowe Banku BPH w III kw. 2015 r. Wyniki finansowe Banku BPH w III kw. 2015 r. wideokonferencja 1 3 kw. 2015 r. najważniejsze informacje Zyskowność Zysk netto 5 mln zł, zysk brutto 11 mln zł Wyniki Wartość udzielonych kredytów detalicznych

Bardziej szczegółowo

SEKURYTYZACJA WIERZYTELNOŚCI LEASINGOWYCH. Aspekty prawne Przemysław Cichulski Warszawa, 4-5 marca 2008 r.

SEKURYTYZACJA WIERZYTELNOŚCI LEASINGOWYCH. Aspekty prawne Przemysław Cichulski Warszawa, 4-5 marca 2008 r. SEKURYTYZACJA WIERZYTELNOŚCI LEASINGOWYCH Aspekty prawne Przemysław Cichulski Warszawa, 4-5 marca 2008 r. Plan prezentacji Istota sekurytyzacji wierzytelności leasingowych Korzyści z sekurytyzacji wierzytelności

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące traktowania ekspozycji na ryzyko rynkowe i na ryzyko niewykonania zobowiązania przez kontrahenta w standardowej formule

Wytyczne dotyczące traktowania ekspozycji na ryzyko rynkowe i na ryzyko niewykonania zobowiązania przez kontrahenta w standardowej formule EIOPA-BoS-14/174 PL Wytyczne dotyczące traktowania ekspozycji na ryzyko rynkowe i na ryzyko niewykonania zobowiązania przez kontrahenta w standardowej formule EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski ANALIZA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Wykład 6 Trzy elementy budżetowania kapitałowego Proces analizy decyzji inwestycyjnych nazywamy budżetowaniem kapitałowym.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM PRZEDSIĘBIORSTWA NA PRZYKŁADZIE PRZEDSIĘBIORSTW Z BRANŻY ODZIEŻOWEJ. Working paper JEL Classification: A10

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM PRZEDSIĘBIORSTWA NA PRZYKŁADZIE PRZEDSIĘBIORSTW Z BRANŻY ODZIEŻOWEJ. Working paper JEL Classification: A10 Dawid Chmielewski Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Marcin Gawron Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu ZARZĄDZANIE RYZYKIEM PRZEDSIĘBIORSTWA NA PRZYKŁADZIE PRZEDSIĘBIORSTW Z BRANŻY ODZIEŻOWEJ Working

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo