SYSTEM ZINTEGROWANYCH ROZLICZEŃ OBROTU ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SYSTEM ZINTEGROWANYCH ROZLICZEŃ OBROTU ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ"

Transkrypt

1 KRAJOWY DEPOZYT PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH S.A. SYSTEM ZINTEGROWANYCH ROZLICZEŃ OBROTU ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ MODEL OPRACOWANY PRZEZ: KRAJOWY DEPOZYT PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH S.A. AGENCJĘ RYNKU ENERGII S.A. Warszawa, sierpień (1)

2 W Polsce budowany jest obecnie rynek energii elektrycznej. Przyjęty model rynku to rynek zdecentralizowany, w którym rolę koordynatora fizycznych przepływów energii pełni operator systemu. Rynek energii elektrycznej to zarówno przepływy fizyczne energii jak i związane z nimi przepływy środków finansowych. Twórcy modelu polskiego rynku energii elektrycznej dołożyli starań aby decentralizacja nie stała się powodem ograniczenia bezpieczeństwa systemu energetycznego w zakresie przepływów fizycznych. Wydaje się jednak, że całkowicie pominięto aspekt bezpieczeństwa przepływów finansowych na zdecentralizowanym rynku energii elektrycznej. Niniejszy dokument ma na celu wypełnienie tej luki. Dokument przedstawia model zintegrowanego systemu rozliczeń finansowych w zakresie obrotu energią elektryczną oraz innych praw związanych z wytwarzaniem i obrotem tą energią. Sprawnie działający zintegrowany system rozliczeń stanowić będzie w znaczącym stopniu o efektywności i konkurencyjności sektora elektroenergetycznego. Pozwoli on bowiem na osiągnięcie wysokich standardów w zakresie: bezpieczeństwa realizacji zobowiązań finansowych, płynności finansowej podmiotów uczestniczących w systemie, redukcji kosztów rozliczeń związanych z ograniczeniem wysokości środków pieniężnych związanych w procesach rozliczania, tzw. "pieniędzy w drodze". Sposób osiągania takich standardów poprzez system rozliczeń zintegrowanych zostanie opisany poniżej. Dokument składa się z trzech zasadniczych części. Część pierwsza zawiera prezentację idei zintegrowanych rozliczeń, jej cele i sposoby realizacji. Część druga zawiera skrótowy opis struktury rynku energii elektrycznej w Polsce w aspekcie obrotu energią elektryczną oraz innych praw związanych z wytwarzaniem i obrotem. W części tej identyfikowani są również potencjalni uczestnicy systemu zintegrowanych rozliczeń. Część trzecia przedstawia model funkcjonowania systemu zintegrowanych rozliczeń w obrocie energią elektryczną ze wskazaniem warunków koniecznych dla stworzenia i funkcjonowania takiego systemu. 2(2)

3 SPIS TREŚCI CZĘŚĆ PIERWSZA: ZINTEGROWANE ROZLICZENIA PREZENTACJA IDEI I.1. Ryzyko kredytowe I.2. Koszt rozliczeń I.3. Rozliczenia zintegrowane I.4. Przykłady systemów rozliczeń zintegrowanych I.5. Rozliczenia zintegrowane dla rynku energii elektrycznej I.6. Podsumowanie CZĘŚĆ DRUGA: STRUKTURA RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE W ASPEKCIE OBROTU ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ ORAZ INNYCH PRAW ZWIĄZANYCH Z WYTWARZANIEM I OBROTEM II.1. Przedmiot obrotu II.2. Uczestnicy rynku II.3. Stan i wielkość rynku II.4. Formy handlu energią II.5. Energia ze źródeł odnawialnych II.6. Rynki pokrewne II.7. Oszacowanie wartości zobowiązań na rynku energii elektrycznej i rynkach pokrewnych II.8. Podsumowanie CZĘŚĆ TRZECIA: MODEL FUNKCJONOWANIA SYSTEMU ZINTEGROWANYCH ROZLICZEŃ W OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ III.1. Uczestnicy systemu zintegrowanych rozliczeń III.3. Relacje pomiędzy uczestnikami rozliczeń na rynku kapitałowym III.2. Relacje pomiędzy uczestnikami III.4. Rozliczenia zcentralizowane i rozliczenia zintegrowane III.5. Warunki dla funkcjonowania systemu zintegrowanych rozliczeń III.6. Koszt wdrożenia systemu zintegrowanych rozliczeń III.7. Podsumowanie 3(3)

4 CZĘŚĆ PIERWSZA: ZINTEGROWANE ROZLICZENIA PREZENTACJA IDEI I.1. Ryzyko kredytowe Umowy terminowe, zarówno te opiewające na fizyczną dostawę towaru jak i te opiewające wyłącznie na rozliczenie różnicy pomiędzy ceną aktualną towaru a ceną uzgodnioną w umowie terminowej (ceną terminową), są w warunkach rynkowych podstawowym narzędziem dla planowania warunków prowadzenia działalności gospodarczej w przyszłości i ograniczania niepewności co do tych warunków. Na przykład, zawarcie umowy dwustronnej na dostawę energii elektrycznej w pewnym okresie w przyszłości stabilizuje warunki prowadzenia działalności w tym okresie w odniesieniu do ceny energii elektrycznej. Każda umowa niesie za sobą ryzyko nie wypełnienia przez stronę umowy wynikających z umowy zobowiązań (ryzyko kredytowe). Skutki nie wypełnienia zobowiązań mogą mieć zasięg daleko szerszy niż tylko w odniesieniu do stron pojedynczej umowy, w postaci zjawiska, gdy suma zobowiązań w grupie podmiotów jest równa zeru lecz każdy uczestnik grupy ma zobowiązania w stosunku do co najmniej jednego innego uczestnika. W takim przypadku mamy do czynienia z ograniczeniem płynności rozliczeń, a w skrajnym przypadku z może powstać zator płatniczy. Zatem działania ograniczające ryzyko kredytowe są sprawą kluczową dla efektywnej działalności gospodarczej. A A <=> C 50 B C B Rys.1 Zator płatniczy: suma należności i zobowiązań każdego uczestnika na daną chwilę jest równa zeru. I.2. Koszt rozliczeń Jest oczywiste, że dwa rozliczające się podmioty powinny kompensować swoje wzajemne jednoczesne lub nieodegłe w czasie zobowiązania. Takie postępowanie pozwala obniżyć wartość zaangażowanych w rozliczenie środków finansowych. Aby mogło jednak dojść kompensacji zobowiązań oba podmioty muszą się sobą porozumieć co do zakresu kompensacji. 4(4)

5 W przypadku większej ilości podmiotów konieczny jest udział wyspecjalizowanego podmiotu odpowiedzialnego za wylicznie skompensowanych zobowiązań oraz za organizację przepływów finansowych wynikających z tych zobowiązań. Zasada kompensacji może być oczywiście stosowana także do większej ilosci podmiotów niż dwa. Mówimy w takim przypadku o kompensacji wielostronnej. Skala oszczędności w odniesieniu do zaangażowanych w rozliczenia środków rośnie wraz ze wzrostem liczby podmiotów kompensujących wielostronnie swoje zobowiązania. Jest to jednak praktycznie niewykonalne bez instytucji pośredniczącej, która posiada informacje o wszystkich wzajemnych zobowiązaniach podmiotów i na tej podstawie dokonuje ich kompensacji. I.3. Rozliczenia zintegrowane Rozliczenia zintegrowane są usługą jaką instytucja finansowa oferuje uczestnikom obrotu towarem lub instrumentami finansowymi polegającą na kompensacji i gwarantowaniu wykonania zobowiązań. Dzięki temu możliwe jest jednoczesne osiągnięcie efektu redukcji ryzyka kredytowego oraz redukcji kosztu rozliczeń. Rozliczenia zintegrowane są nierozłącznie związane z obrotem giełdowym, gdzie tego rodzaju usługę spełniają izby rozrachunkowe 1. Pokonywanie kolejnych barier technologicznych w zakresie środków komunikacji, a co zatem idzie także barier organizacyjnych, powoduje że usługi rozliczeń zintegrowanych można zaproponować podmiotom obracającym towar także poza giełdą. Potencjalne korzyści mogą być w tym przypadku nawet większe niż w przypadku obrotu giełdowego, gdyż ryzyko kredytowe na rynku pozagiełdowym jest na ogół znacznie wyższe niż na rynku giełdowym. I.4. Przykłady systemów rozliczeń zintegrowanych Dla wskazania praktycznych wdrożeń systemów zintegrowanych rozliczeń w Polsce można przywołać Krajowa Izbę Rozrachunkową oraz Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. Krajowa Izba Rozrachunkowa Krajowa Izba Rozrachunkowa prowadzi system rozliczeń międzybankowych w formie elektronicznej - ELIXIR. ELIXIR jest systemem rozrachunku netto, w którym zlecenia wystawiane do zaksięgowania na rachunkach banków są rezultatem kompensaty wzajemnych należności i zobowiązań banków, wynikających z indywidualnych zleceń klientów. Ze względu na specyficzny krąg podmiotów objętych systemem rozliczeń (banki) system ten nie posiada aktywnych elementów zarządzania ryzykiem rozliczeń. Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych, wypełniając rolę centralnego depozytu papierów wartościowych, jest także typową izbą rozrachunkową dla giełdowego i pozagiełdowego obrotu instrumentami finansowymi - akcjami, obligacjami, oraz instrumentami pochodnymi 1 Izby rozrachunkowe występują zwykle jako samodzielne instytucje, zdarza się jednak, że rolę izby rozrachunkowej pełni jeden z departamentów giełdy. 5(5)

6 kontraktami terminowymi na kursy indeksów giełdowych, kontraktami terminowymi na kursy walut, kontraktami terminowymi na akcje. W nieodległej przyszłości KDPW rozliczać także będzie obrót kontraktami opcyjnymi. KDPW wykonuje także funkcję agenta transferowego dla funduszy emerytalnych. Dla każdego obsługiwanego segmentu KDPW wykonuje dwie zasadnicze funkcje: jest gwarantem wykonania zobowiązań wynikających z rozliczeń pomiędzy uczestnikami rozliczeń w ramach prowadzonego systemu zabezpieczania płynności rozliczeń, dokonuje fizycznej alokacji środków finansowych zgodnie z wynikiem rozliczeń. Dla wypełnienia pierwszej z powyższych funkcji KDPW stosuje mechanizmy ograniczania ryzyka kredytowego związanego z możliwością nie wypełnienia zobowiązań przez stronę rozliczeń. W segmencie obrotu natychmiastowego (tzw. transakcje kasowe) mechanizmy te mają charakter bierny i sprowadzają się do określania i kontroli wypełniania ścisłych regulacji odnoszących się do zasad prowadzenia rozliczeń i utrzymywania rezerw finansowych dla wykonania zobowiązań wynikających z rozliczeń na określonym poziomie. W segmencie obrotu terminowego oprócz wyżej wymienionych mechanizmów KDPW stosuje także mechanizmy aktywnego zarządzania ryzykiem, polegające w dużym skrócie na dynamicznym dostosowywaniu poziomu rezerw finansowych dla wykonania zobowiązań wynikających z rozliczeń w zależności od bieżącej sytuacji rynkowej. Ważną cechą systemów rozliczeń prowadzonych przez KDPW jest to, że rozliczenia te prowadzone są bezpośrednio w Departamencie Systemów Płatniczych w Narodowym Banku Polskim przy użyciu rachunków bieżących banków, w których uczestnicy rozliczeń mają otwarte rachunki rozliczeniowe. I.5. Rozliczenia zintegrowane dla rynku energii elektrycznej Na rynkach towarowych przykładu zintegrowanych rozliczeń w zakresie energii elektrycznej dostarcza Norweska Izba Rozrachunkowa (NOS), która rozlicza, obok całości transakcji giełdowych na giełdzie NORD POOL (obligatoryjnie), także 70% transakcji dwustronnych zawieranych na rynku skandynawskim na zasadzie oferowania usługi podmiotom zainteresowanym. Tak powszechny i dobrowolny udział w systemie świadczy najdobitniej o jego zaletach. W kwietniu 2001 r. The Norwegian Futures and Option Clearing House (NOS) dokonał zakupu 40% akcji Clearing Bank of Hannover (CBH). CBH spełniał do tej pory rolę izby rozrachunkowej dla Warenterminbörse Hannover (Terminowej Giełdy Towarowej w Hannowerze). Obecnie, w oparciu o metodologię i technologię dostarczoną przez NOS, CBH będzie oferował usługi zintegrowanych rozliczeń dla europejskich podmiotów obracających energią elektryczną. Drugą inicjatywą, tym razem na rynku USA, jest EnergyClear Corporation z siedzibą w Huston, Teksas. Jest to izba rozrachunkowa niezwiązana z obrotem na żadnej giełdzie, utworzona wyłącznie do prowadzenia rozliczeń na rynku pozagiełdowym. EnergyClear jest wspólnym przedsięwzięciem The Bank of New York, Prebon Yamane, oraz Amerex. 9 lipca 2001 EnergyClear uzyskała licencję CFTC (the Commodity Futures Trading Commission instytucji nadzorującej w USA obrót umowami terminowymi. 6(6)

7 I.6. Podsumowanie Systemy rozliczeń zintegrowanych są szeroko stosowane na rynkach finansowych. Nie istnieją jednak żadne funkcjonalne ograniczenia w stosowaniu tego typu rozliczeń również na rynkach towarowych. To, że systemy takie nie są powszechnie stosowane można tłumaczyć brakiem odpowiedniej infrastruktury oraz nie zakończonymi jeszcze procesami liberalizacji rynków najbardziej predysponowanych do korzystania z zalet zintegrowanych rozliczeń: rynków energii elektrycznej, paliw płynnych, czy gazu. Jednak ogólne procesy globalizacji w zakresie działalności gospodarczej będzie stymulował, a szybki rozwój technologii komunikacyjnych umożliwiał, coraz powszechniejsze stosowanie takich rozwiązań. Narodowe sektory energetyczne, które najwcześniej sięgną po tego typu rozwiązania osiągną znaczną przewagę konkurencyjną. Ze względu na to, że instytucja oferująca usługę zintegrowanych rozliczeń będzie posiadać dostęp do informacji handlowych stron rozliczeń powinna to być instytucja neutralna, nie uczestnicząca w żadnej formie w operacjach handlowych rynku energii elektrycznej. Trudno sobie wyobrazić sprawny system zintegrowanych rozliczeń bez udziału w nim banków, stanowiących niezbędny element każdego systemu finansowego. Rolę banków z systemie zintegrowanych rozliczeń zdefiniujemy w części trzeciej opracowania. 7(7)

8 CZĘŚĆ DRUGA: STRUKTURA RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE W ASPEKCIE OBROTU ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ ORAZ INNYCH PRAW ZWIĄZANYCH Z WYTWARZANIEM I OBROTEM II.1. Przedmiot obrotu Rynek energii elektrycznej jest zdeterminowany cechami zjawiska fizycznego w postaci przepływu energii elektrycznej. System elektroenergetyczny jest zbiorem współdziałających ze sobą źródeł (elektrowni), sieci i urządzeń odbiorczych zapewniających ciągłą dostawę energii elektrycznej o odpowiednich parametrach jakościowych do odbiorców. Przedmiotem obrotu na rynku energii elektrycznej są: energia elektryczna jako towar, usługa przesyłowa związana z dostarczeniem towaru od wytwórcy do odbiorcy. Energia elektryczna jest ściśle powiązana z systemem elektroenergetycznym, w którym w każdej chwili czasowej podaż musi być równoważona z popytem. Jest ona towarem nierozróżnialnym, o zmiennym zapotrzebowaniu w czasie (przewidywalnym i nieprzewidywalnym) i praktycznie niemożliwym do magazynowania. Istnieje możliwość wyboru zakupu towaru u wielu wytwórców. Usługa przesyłowa zapewnia przesył energii elektrycznej od wytwórcy do odbiorcy. Urządzenia przesyłowe i dystrybucyjne w postaci sieci elektroenergetycznej funkcjonują w warunkach monopolu naturalnego. Nie istnieje możliwość wyboru sieci przez strony umowy zakupu-sprzedaży energii elektrycznej. II.2. Uczestnicy rynku W rynku energii elektrycznej uczestniczą: wytwórcy (elektrownie i elektrociepłownie produkujące energię elektryczną i wprowadzające ją do systemu elektroenergetycznego), przedsiębiorstwo przesyłowe (Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A., zapewniające efektywny przesył energii elektrycznej w skali kraju sieciami wysokich napięć 220 kv), przedsiębiorstwa dystrybucyjne (zakłady energetyczne dostarczające energię elektryczną do odbiorców sieciami średnich i niskich napięć 110 kv), firmy obrotu energią elektryczną. Działalność polegająca na obrocie energią elektryczną (podobnie jak wytwarzanie, przesył i dystrybucja) wymaga koncesji Urzędu Regulacji Energetyki. Według stanu na dzień 31 marca 2001 r. wydano 271 takich koncesji na obrót energią elektryczną. 8(8)

9 II.3. Stan i wielkość rynku Wcześniejsze zmonopolizowanie przez Państwo elektroenergetyki (centralne sterowanie, centralne ustalanie cen, traktowanie energii elektrycznej jako dobro społeczne a nie jako towar) do dzisiaj tworzy trudności we wprowadzaniu mechanizmów rynkowych. Ustawa Prawo energetyczne, która weszła w życie w 1997 roku stworzyła podstawy do wprowadzenia rynku w elektroenergetyce. Wprowadzenie zasady dostępu stron trzecich do sieci (TPA Third Party Access) umożliwia swobodny obrót energią elektryczną. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dysponuje odpowiednimi środkami prawnymi (koncesjonowanie, zatwierdzanie taryf) dla równoważenia interesów sektora i odbiorców energii. Pełne otwarcie rynku ma nastąpić w końcu 2005 roku. Do dzisiaj formalne prawo dostępu do sieci uzyskało ok. 180 odbiorców końcowych pobierających rocznie nie mniej niż 40 GWh energii elektrycznej (ok. 1/3 całego obrotu). Ponadto Prezes URE wydał do dzisiaj ponad 260 koncesji na obrót energią elektryczną. Zużycie energii elektrycznej w Polsce jest na poziomie GWh. Giełdowa cena energii elektrycznej jest rzędu 100 złotych za 1 GWh (w niektórych kontraktach długoterminowych patrz p.4 przekracza ona nawet 200 zł). Średnia cena energii dla odbiorców finalnych w 2000 roku była na poziomie 200 zł/mwh. Wielkość całkowitego obrotu energią elektryczną na rynku hurtowym (bez uwzględnienia jej odsprzedaży) przekracza 15 miliardów złotych. II.4. Formy handlu energią Rynek energii elektrycznej w swej obecnej postaci dzieli się na: rynek kontraktowy, rynek giełdowy, rynek bilansujący. Na rynku kontraktowym zawierane są kontrakty pomiędzy wytwórcami, przedsiębiorstwem przesyłowym i przedsiębiorstwami dystrybucyjnymi, firmami obrotu i odbiorcami. W latach dziewięćdziesiątych PSE S.A. zawarło z wytwórcami energii szereg kontraktów długoterminowych na zakup energii elektrycznej będących gwarancją podjętych inwestycji. Obejmują one ok. 70% krajowego zapotrzebowania na energię elektryczną i praktycznie blokują funkcjonowanie rynku. Wprowadzany obecnie System Opłat Kompensacyjnych (SOK) ma za zadanie niwelowanie skutków kontraktów długoterminowych dla rynku energii. Na rynku giełdowym zawierane są kontrakty terminowe na dostawę energii elektrycznej w określonej godzinie dnia następnego z ceną ustalaną na podstawie ofert zakupu i sprzedaży. Na rynku bilansującym zamyka się bilans energii w całym systemie. Na tym rynku odbiorcy kupują energię po cenach ustalanych na podstawie ofert dostawców. 9(9)

10 II.5. Energia ze źródeł odnawialnych Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, a także ciepła ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz zakresu tego obowiązku (DZ. U. z dnia 31 grudnia 2000) stwarza warunki dla powstania nowego segmentu rynku energii elektrycznej tzw. segmentu zielonej energii. Produkcja w elektrowniach wodnych stanowi około 3%, a ze źródeł odnawialnych nie przekracza 0,02% całej produkcji energii elektrycznej. Nałożenie na przedsiębiorstwa obrotu obowiązku zakupu energii elektrycznej z tych źródeł spowoduje powstanie segmentu zielonej energii. Narzucona w rozporządzeniu ścieżka dojścia od 2,4% w 2001 roku do 7,5% w 2010 roku (UWAGA SPRZECZNOŚĆ: Założenia polityki energetycznej Polski do roku 2020 zakładają w roku 2010 co najwyżej poziom 4,8%) wolumenu energii odnawialnej w całym obrocie energią, przy obecnie niewielkich potencjalnych możliwościach wzrostu jej podaży, wymagać będzie nowych rozwiązań prawnych (np. zagwarantowanie opłacalności inwestycji w energetyce odnawialnej, rozwiązanie problemu handlu emisjami, kwestia dopuszczenia zakupu zielonej energii za granicą). Produkcja energii elektrycznej w skojarzeniu z ciepłem stanowi około 14% całej produkcji energii elektrycznej. Jest ona produkowana zwłaszcza na obszarze dużych miast. Z racji obowiązku zakupu może nastąpić dalszy, intensywny rozwój lokalnych elektrociepłowni (zwłaszcza opalanych gazem) w oparciu o istniejące praktycznie we wszystkich miastach w Polsce systemy ciepłownicze. II.6. Rynki pokrewne Rynki paliwowe: RYNEK WĘGLA (węgiel kamienny - wydobycie na poziomie 110 mln t, w tym na potrzeby energetyki ponad 41 mln t; węgiel brunatny wydobycie 60,8 mln t, w tym na potrzeby energetyki 60,3 mln t; do roku 2020 prognozowany spadek wydobycia, ale niewielki przyrost zużycia na potrzeby energetyki). RYNEK GAZU ZIEMNEGO (zużycie na poziomie 13 mld m³, w tym na potrzeby energetyki na poziomie 0,8 mld m³; prognozowany szybki wzrost zużycia: 18 mld m³ w 2005, 22 mld m³ w 2010, w tym także na potrzeby energetyki, a zwłaszcza lokalnych elektrociepłowni). RYNEK PALIW PŁYNNYCH (zużycie, zwłaszcza na produkcję ciepła, olei opałowych na poziomie 4 mln t, dla porównania zużycie olei napędowych 6,8 mln t, a benzyn silnikowych 5,6 mln t; nie należy spodziewać się istotnego wzrostu zużycia na potrzeby produkcji energii). Rynek praw emisji zanieczyszczeń Dzisiaj jeszcze rynek ten nie istnieje (brak w tym zakresie rozwiązań prawnych). Należy spodziewać się powstania tego rynku z racji zobowiązań międzynarodowych Polski związanych z obniżeniem emisji SO2, pyłów, NOx oraz CO2 generowanych w znacznym stopniu przez energetykę. Przy tej okazji odżywa dyskusja na temat energetyki jądrowej. 10(10)

11 II.7. Oszacowanie wartości zobowiązań na rynku energii elektrycznej i rynkach pokrewnych W 2000 roku przychody ze sprzedaży energii elektrycznej wynosiły odpowiednio w podsektorach: Wytwarzania 15,6 mld zł Przesyłu 13,6 mld zł (+ 3,3 mld zł na działalności przesyłowej) Dystrybucji 13,2 mld zł (+ 7,8 mld zł na działalności przesyłowej i dystrybucyjnej) Pozwala to oszacować wartość zobowiązań na rynku energii elektrycznej na poziomie 30 miliardów złotych. Rzeczywiste uruchomienie rynku energii elektrycznej i zafunkcjonowanie dużej ilości koncesjonowanych firm obrotu energią stworzy możliwości jej wielokrotnej odsprzedaży, co znacznie powiększy wartość zobowiązań na rynku energii elektrycznej. Koszty paliwa stanowią około 50% wytwarzania energii elektrycznej w elektrowniach cieplnych. Z racji bezpośredniego powiązania kopalń węgla brunatnego z elektrowniami i planowanych ich połączeń w jedno przedsiębiorstwo węgiel brunatny nie wchodzi do naszych rozważań. Pozwala to oszacować wielkość zobowiązań na rynku paliw dla energetyki na poziomie 6 miliardów złotych. II.8. Podsumowanie Rynek energii elektrycznej jest rynkiem jednotowarowym, uporządkowanym, z ograniczoną ilością uczestników (wymagane koncesje). Wielkość zobowiązań na nim i rynkach pokrewnych szacowana jest dzisiaj na poziomie 36 miliardów złotych. Znajduje się on w początkowej fazie tworzenia. Pojawienie się kolejnych uczestników rynku w sferze obrotu i dalsza jego liberalizacja oraz budowa niezbędnej do jego obsługi infrastruktury mogą znacznie powiększyć wartość znajdujących się na nim zobowiązań. 11(11)

12 CZĘŚĆ TRZECIA: MODEL FUNKCJONOWANIA SYSTEMU ZINTEGROWANYCH ROZLICZEŃ W OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ III.1. Uczestnicy systemu zintegrowanych rozliczeń W proponowanym modelu uczestnikami systemu rozliczeń zintegrowanych są podmioty obrotu energią elektryczną, dostawca usługi zintegrowanych rozliczeń oraz banki, które podejmą się roli pełnienia funkcji banków płatników dla podmiotów obrotu. Udział banków w zintegrowanym systemie rozliczeń powiela sprawdzone rozwiązania stosowane na rynku kapitałowym. Banki, pozostające w bliskich relacjach finansowych i kredytowych z podmiotami obrotu, stanowią ważny element systemu. Są one pierwszym ogniwem weryfikacji kondycji finansowej podmiotów obrotu; swoimi prawnie usankcjonowanymi procedurami tworzą bierny element redukowania ryzyka kredytowego i gwarantowania realizacji rozliczeń. Elementem aktywnie wypełniającym te funkcje jest dostawca usługi zintegrowanych rozliczeń. III.2. Relacje pomiędzy uczestnikami Model 1. Podstawowe relacje pomiędzy uczestnikami rozliczeń zintegrowanych w tym modelu są następujące (por. rys.1): podmioty obrotu przekazują informacje o zawartych transakcjach dostawcy usługi zintegrowanych rozliczeń, dostawca usługi zintegrowanych rozliczeń dokonuje rozliczeń pomiędzy podmiotami obrotu z zastosowaniem zasady kompensacji zobowiązań (ustala zobowiązania netto podmiotów obrotu), dostawca usługi zintegrowanych rozliczeń wystawia instrukcje rozliczeniowe dla banków płatników poszczególnych podmiotów obrotu, banki płatnicy rozliczeniowe i podmioty obrotu pozostają w typowych relacjach bank klient. Dodatkowo banki płatnicy dokonują tak zwanych kompensacji technicznych, to znaczy kompensują strumień zobowiązań i należności w relacji bank płatnik podmiot rozliczający. W praktyce powyższy schemat ma postać nieco bardziej złożoną, gdyż obieg informacji pomiędzy podmiotami obrotu, dostawcą usługi zintegrowanych rozliczeń, oraz bankami rozliczeniowymi ma charakter dwukierunkowy (por. rys. 2). Podstawowym informacjom przepływającym w systemie (rys. 1) towarzyszą informacje uzupełniające, takie jak informacje o wystawionych zleceniach płatniczych, informacje o realizacji rozliczeń lub o braku możliwości realizacji rozliczeń, etc. Prowadzenie rozliczeń poprzez Narodowy Bank Polski powodowałoby dalsze ich usprawnienie. Model 2. Model 1 może być zmodyfikowany w ten sposób, że banki płatnicy dokonują kompensacji należności i zobowiązań w obrębie tych podmiotów, dla których banki te są płatnikami (stając się wówczas bankami rozliczeniowymi), natomiast dostawca usługi 12(12)

13 zintegrowanych rozliczeń dokonuje kompensacji należności i zobowiązań pomiędzy bankami płatnikami (por. rys 3). Taki model może być szczególnie korzystny w przypadku pojawienia się wielu drobnych podmiotów obrotu. III.3. Relacje pomiędzy uczestnikami rozliczeń na rynku kapitałowym Zaproponowany model jest kopią modelu funkcjonującego od dziesięciu lat na polskim rynku kapitałowym. Podmiotami obrotu są tutaj biura maklerskie reprezentujące indywidualnych inwestorów, funkcje dostawcy usługi rozliczeniowej spełnia Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. (por. rys. 4). Dla usprawnienia przepływu środków pieniężnych, elementem sytemu rozliczeń jest również Narodowy Bank Polski. III.4. Rozliczenia zcentralizowane i rozliczenia zintegrowane Na dwóch segmentach rynku energii elektrycznej, mianowicie na rynku giełdowym i na rynku bilansowym rozliczenia mają charakter zcentralizowany: na rynku giełdowym rozliczeń dokonuje giełda (lub izba rozrachunkowa), na rynku bilansowym operator systemu bilansującego. Dla rynku kontraktowego oraz dla rynków pokrewnych system rozliczeń zintegrowanych, oprócz swojej funkcji integrującej z innymi rynkami, będzie centralizował rozliczenia. Ze względu na dobrowolność udziału w systemie rozliczeń zintegrowanych centralizacja na tych rynkach będzie z pewnością niepełna (por. rys 5). III.5. Warunki dla funkcjonowania systemu zintegrowanych rozliczeń Ponieważ korzystanie z usługi zintegrowanych rozliczeń byłoby całkowicie dobrowolne, dla funkcjonowania systemu nie potrzeba żadnych dodatkowych uregulowań prawnych prócz tych, które obecnie obowiązują. Jednak przejrzysty system uregulowań związanych z dostępem do sieci elektroenergetycznej i możliwością fizycznej realizacji zawieranych umów będzie miał kluczowe znaczenie dla dynamicznego rynku energii elektrycznej, płynności rozliczeń finansowych, a w konsekwencji dla możliwości efektywnego działania systemu rozliczeń zintegrowanych. Wydaje się, że potrzebne jest w tym zakresie przejrzyste uregulowanie, swoisty kodeks sieciowy, wprowadzone aktem wyższej rangi niż tylko regulamin operatora sieciowego. Można też zastanawiać się, czy dostarczanie usługi zintegrowanych rozliczeń nie wymaga regulacji prawnych. Wiąże się to z bardzo znacznymi przepływami finansowymi w sektorze elektroenergetycznym, które powinny być całkowicie bezpieczne. Precedensu i ewentualnych analogii dostarcza tu Ustawa o giełdach towarowych z dnia 26 października 2000 r. (Dz. U. nr 103, po. 1099), która wymaga aby giełdy prowadzące obrót umowami terminowymi (w języku Ustawy prawami majątkowymi, por. art. 2, pkt. 2 Ustawy) współpracowały z izbami rozliczeniowymi (dostawcami usługi rozliczania). To, że umowy na energię elektryczną nie zostały zaklasyfikowane w Ustawie jako umowy terminowe dowodzi tylko słabego rozeznania autorów Ustawy w materii obrotu tą energią. III.6. Koszt wdrożenia systemu zintegrowanych rozliczeń Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych jest w stanie wdrożyć system zintegrowanych rozliczeń bez kosztów inwestycyjnych ze strony uczestników systemu. Wszystkie większe banki 13(13)

14 w Polsce są uczestnikami prowadzonego przez KDPW systemu rozliczeń dla rynku kapitałowego i w związku z tym posiadają systemy komunikacji elektronicznej z KDPW. Systemy te mogą być bezpośrednio wykorzystane także dla rozliczeń zintegrowanych na rynku energii elektrycznej. Koszt wdrożenia systemu elektronicznej komunikacji z KDPW po stronie uczestnika rozliczeń nie jest wygórowany, szacunkowo wynosi on ok. xxx zł. Trzeba tu wyraźnie jeszcze raz podkreślić, że uczestnictwo w systemie zintegrowanych rozliczeń nie spowoduje zwiększenia lecz zmniejszenie ponoszonych już obecnie przez podmioty obracające energią elektryczną kosztów rozliczeń wzajemnych (opłaty i prowizje bankowe). Stanie się to możliwe wskutek zmniejszenia sumy przepływających środków pieniężnych jako efekt kompensacji należności i zobowiązań. III.7. Podsumowanie Na rynkach finansowych, rozliczenia zintegrowane są usługą, która zdobywa sobie rację bytu jednocześnie z innymi występującymi tendencjami, a mianowicie rozwojem handlu międzynarodowego oraz skracaniem cykli rozliczeń aż do, w skrajnym przypadku, przetwarzania informacji (w tym rozliczeń) w czasie rzeczywistym. Przenikanie rozwiązań z rynków finansowych na rynki towarowe jest tylko kwestią czasu. Zaadaptowanie przez polski sektor elektroenergetyczny tych rozwiązań jest szansą na poprawę konkurencyjności a być może nawet uzyskanie przewagi konkurencyjnej w obliczu nieuchronnej już konkurencji międzynarodowej. 14(14)

15 NBP DOSTAWCA USŁUGI ZINTEGROWANYCH ROZLICZEŃ BANK PŁATNIK BANK PŁATNIK BANK PŁATNIK PODMIOT OBROTU PODMIOT OBROTU PODMIOT OBROTU Instrukcje rozliczeniowe Informacje o zobowiązaniach/należnościach Relacje bank klient Rys (15)

16 NBP DOSTAWCA USŁUGI ZINTEGROWANYCH ROZLICZEŃ BANK PŁATNIK BANK PŁATNIK BANK PŁATNIK PODMIOT OBROTU PODMIOT OBROTU PODMIOT OBROTU Instrukcje rozliczeniowe Informacje o zobowiązaniach/należnościach Relacje bank klient Rys (16)

17 NBP DOSTAWCA USŁUGI ZINTEGROWANYCH ROZLICZEŃ BANK ROZLICZENIOWY BANK ROZLICZENIOWY BANK ROZLICZENIOWY Instrukcje rozliczeniowe Informacje o zobowiązaniach/należnościach Relacje bank klient PODMIOT OBROTU PODMIOT OBROTU PODMIOT OBROTU Rys (17)

18 NBP KDPW S.A. BANK ROZLICZENIOWY BANK ROZLICZENIOWY BANK ROZLICZENIOWY BIURO MAKLERSKIE BIURO MAKLERSKIE BIURO MAKLERSKIE Instrukcje rozliczeniowe Informacje o zobowiązaniach Relacje bank klient Rys (18)

19 DWIE FUNKCJE SYSTEMU ZINTEGROWANYCH ROZLICZEŃ: INTEGRACJA I CENTRALIZACJA CENTRALIZACJA - RYNEK KONTRAKTOWY, RYNKI POKREWNE INTEGRACJA RYNKI ENERGII ELEKTRYCZNEJ: KONTRAKTOWY, GIEŁDOWY, BILANSOWY, ORAZ RYNKI POKREWNE Rys (19)

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce 4 Rynek energii Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce Energia elektryczna jako towar Jak każdy inny towar, energia elektryczna jest wytwarzana przez jej wytwórców, kupowana przez pośredników, a

Bardziej szczegółowo

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Rola giełdy na rynku energii elektrycznej. Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Warszawa, 25 kwietnia 2008 Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

DOM MAKLERSKI W GIEŁDOWYM OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ

DOM MAKLERSKI W GIEŁDOWYM OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ DOM MAKLERSKI W GIEŁDOWYM OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ. PODSTAWOWE REGULACJE DOTYCZĄCE WSPÓŁPRACY DOMU MAKLERSKIEGO I JEGO KLIENTÓW Ustawa z 29.07.2005 o obrocie instrumentami finansowymi Ustawa z 29.07.2005

Bardziej szczegółowo

KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku

KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku Izba rozliczeniowa KDPW_CCP KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku 1 lipca 2011 r. nastąpi przekazanie przez Krajowy Depozyt spółce KDPW_CCP zadań dotyczących prowadzenia rozliczeń transakcji zawieranych

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Propozycja systemu rozliczeń dla rynku gazu w Polsce

Propozycja systemu rozliczeń dla rynku gazu w Polsce Propozycja systemu rozliczeń dla rynku gazu w Polsce 13.06. 2012 Warszawa Członkostwo w GIR Członkami Izby mogą być wyłącznie: Spółki prowadzące Giełdy, Towarowe domy maklerskie, Domy maklerskie, inne

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Zasady prowadzenia rozliczeń przez Izbę Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A.

Zasady prowadzenia rozliczeń przez Izbę Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A. Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych Rola banków w rozliczeniach prowadzonych przez IRGiT 3 Wrzesień 2009 Zasady prowadzenia rozliczeń przez Izbę Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A. Instrumenty notowane

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Koncepcja European Energy Trading Platform (EETP) czy to jest możliwe?

Koncepcja European Energy Trading Platform (EETP) czy to jest możliwe? Koncepcja European Energy Trading Platform (EETP) czy to jest możliwe? Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu Towarowa Giełda Energii S.A. POWER RING 2007 w stronę europejskiej energetycznej platformy handlowej

Bardziej szczegółowo

Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu

Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu Warsaw Commodity Clearing House Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu Warszawa, 25 października 2011r. Dane o IRGiT Kapitał: Akcjonariat: 13 050 000 zł, 100% akcji posiada Towarowa Giełda Energii

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię)

Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię) Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię) Opis rynku skandynawskiego Rynek skandynawski grupujący Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię

Bardziej szczegółowo

Rynek Dnia Bieżącego. linia biznesowa energia elektryczna

Rynek Dnia Bieżącego. linia biznesowa energia elektryczna Rynek Dnia Bieżącego linia biznesowa energia elektryczna TGE kim jesteśmy? Nowy rynek na TGE - Rynek Dnia Bieżącego I slide 2 Pełna liberalizacja rynku energii elektrycznej - przed którą nie ma w Polsce

Bardziej szczegółowo

Monitoring rynku energii elektrycznej

Monitoring rynku energii elektrycznej Monitoring rynku energii elektrycznej Opracowano w Departamencie Promowania Konkurencji URE (Biuletyn URE 6/2001) Proces przekształceń rynkowych, jaki przechodzi obecnie sektor elektroenergetyczny w Polsce

Bardziej szczegółowo

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu NEUF 2007 Nowa Energia- User Friendly październik 2007, Warszawa Konkurencja na REE czy da się konkurować

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Otwarcie rynku gazu na Towarowej Giełdzie Energii

Otwarcie rynku gazu na Towarowej Giełdzie Energii Otwarcie rynku gazu na Towarowej Giełdzie Energii Systemy rozliczeń dla rynku gazu Model prowadzenia rozliczeń rynku gazu Andrzej Kalinowski Dyrektor Działu Rozliczeń i Rozrachunku Rynek Gazu - Członkostwo

Bardziej szczegółowo

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku 0 Wydobycie Wytwarzanie Przesył Dystrybucja Sprzedaż Potencjał rynkowy PGE PGE po konsolidacji będzie liderem na polskim rynku elektroenergetycznym, obecnym

Bardziej szczegółowo

Obowiązki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w sektorze energetyki

Obowiązki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w sektorze energetyki Obowiązki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w sektorze energetyki Zachodni Oddział Terenowy URE z siedzibą w Poznaniu Prezentacja przygotowana na podstawie materiałów zgromadzonych w Urzędzie

Bardziej szczegółowo

TABELA OPŁAT I PROWIZJI MAKLERSKICH DOMU MAKLERSKIEGO CONSUS S.A.

TABELA OPŁAT I PROWIZJI MAKLERSKICH DOMU MAKLERSKIEGO CONSUS S.A. TABELA OPŁAT I PROWIZJI MAKLERSKICH DOMU MAKLERSKIEGO CONSUS S.A. W ZAKRESIE PROWADZENIA RACHUNKÓW PIENIĘŻNYCH ORAZ RACHUNKÓW UPRAWNIEŃ I POCHODNYCH NA EMISJE CO2 (obowiązuje od 1 stycznia 2016 r.) Tytuł

Bardziej szczegółowo

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku KONFERENCJA PRASOWA SEP Marek Kulesa dyrektor biura TOE Warszawa, PAP 08.06.2009 r. Uwarunkowania handlu energią elektryczną Źródło: Platts, 2007 < 2 >

Bardziej szczegółowo

Kontrakty Terminowe na indeks IRDN24. materiał informacyjny

Kontrakty Terminowe na indeks IRDN24. materiał informacyjny Kontrakty Terminowe na indeks IRDN24 materiał informacyjny 1 Kontrakty typu FUTURES Ogólne informacje: Notowane kontrakty: kontrakty terminowe na indeks IRDN24 Wykonanie kontraktu poprzez rozliczenie pieniężne

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Taryfy przedsiębiorstw energetycznych

Rynek energii. Taryfy przedsiębiorstw energetycznych 8 Rynek energii Taryfy przedsiębiorstw energetycznych Z ostatniej chwili Biuletyn Branżowy URE Definicja taryfy (Prawo energetyczne) Taryfa zbiór cen i stawek opłat oraz warunków ich stosowania, opracowany

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZA NA PRAKTYCZNE WARSZTATY

ZAPRASZA NA PRAKTYCZNE WARSZTATY ZAPRASZA NA PRAKTYCZNE WARSZTATY UMOWY W ENERGETYCE Termin: 29-30 marca 2011 Miejsce: Centrum Szkolenia Gazownictwa, ul. Kasprzaka 25, Warszawa www.onpromotion.pl GRUPA DOCELOWA WARSZTATÓW: Warsztaty są

Bardziej szczegółowo

TAURON EKO Biznes. produkt szyty na miarę. Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego

TAURON EKO Biznes. produkt szyty na miarę. Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego produkt szyty na miarę Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego Warsztaty energetyczne 2013 Idea produktu Propozycja współpracy Idea produktu Zamiarem TAURON Sprzedaż jest propagowanie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

Inne formy zabezpieczeń transakcji zawieranych na TGE

Inne formy zabezpieczeń transakcji zawieranych na TGE Inne formy zabezpieczeń transakcji zawieranych na TGE Forum Obrotu, 1 czerwca 2010 pierwsza Izba typu CCP w Europie Wschodniej! pierwsza licencjonowana Izba w Polsce! w dniu 19 kwietnia 2010 roku IRGiT

Bardziej szczegółowo

Analiza składników kosztów energii elektrycznej w 2012 roku.

Analiza składników kosztów energii elektrycznej w 2012 roku. Analiza składników kosztów energii elektrycznej w 2012 roku. Serwisy informacyjne poprzez różne media dostarczają nam informacji bieżących o cenach energii elektrycznej i wielu odbiorców zaczyna nurtować

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Priorytety PEP 2030 Poprawa efektywności energetycznej Wzrost bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Michał Tryuk Wiceprezes Zarządu TGE S.A. Warszawa, 23 września 2014 r.

Michał Tryuk Wiceprezes Zarządu TGE S.A. Warszawa, 23 września 2014 r. Michał Tryuk Wiceprezes Zarządu TGE S.A. Warszawa, 23 września 2014 r. Towarowa Giełda Energii TGE powstała pod koniec 1999 roku z inicjatywy Ministra Skarbu Państwa jako niezbędny element liberalizacji

Bardziej szczegółowo

Energetyka przemysłowa.

Energetyka przemysłowa. Energetyka przemysłowa. Realna alternatywa dla energetyki systemowej? Henryk Kaliś Warszawa 31 styczeń 2013 r 2 paliwo 139 81 58 Elektrownia Systemowa 37% Ciepłownia 85% Energia elektryczna 30 kogeneracja

Bardziej szczegółowo

Zmiany na rynku energii elektrycznej

Zmiany na rynku energii elektrycznej Zmiany na rynku energii elektrycznej Autor: Przemysław Zaleski Trudne początki Rynek energii elektrycznej swoje początki wiąże z dostrzeżeniem konieczności liberalizacji rynku energii elektrycznej. Niewątpliwie

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Sławomir Siejko Konferencja Gospodarka jutra Energia Rozwój - Środowisko Wrocław 20 stycznia 2016 r. Prezes Rady Ministrów Regulator

Bardziej szczegółowo

Instytucje finansowe wobec potrzeb sektora energetycznego

Instytucje finansowe wobec potrzeb sektora energetycznego Instytucje finansowe wobec potrzeb sektora energetycznego 0 Potrzeby inwestycyjne w sektorze Po okresie głębokich zmian regulacyjnych, organizacyjnych i własnościowych, branża stoi w obliczu nowego wyzwania,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Taryfa dla obrotu energii elektrycznej

Taryfa dla obrotu energii elektrycznej Taryfa dla obrotu energii elektrycznej Zatwierdzona uchwałą nr 1/2015 Zarządu Miejskiej Energetyki Cieplnej spółka z o.o. w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 02.02.2015 Taryfa dla obrotu energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

Giełda Energii Elektrycznej Kto pierwszy ten lepszy

Giełda Energii Elektrycznej Kto pierwszy ten lepszy Sławomir Horbaczewski Janusz Nowak Krzysztof Sobieraj Bank Energetyki SA Giełda Energii Elektrycznej Kto pierwszy ten lepszy Zgodnie z dokumentami przyjętymi w lipcu 1998 roku przez Komitet Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej

Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej Materiały do broszury informacyjnej o RTEE Strona 1 z 10 Kontrakty typu FORWARD Ogólne informacje: Notowane kontrakty: całodobowe (BASE) oraz szczytowe

Bardziej szczegółowo

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20%

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Zbigniew Kamieński Ministerstwo Gospodarki Poznań, 21 listopada 2007 Cele na rok 2020 3 x 20% Oszczędność energii Wzrost wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Obowiązki przedsiębiorców wynikające z ustawy Prawo energetyczne. Kraków 2010 r.

Obowiązki przedsiębiorców wynikające z ustawy Prawo energetyczne. Kraków 2010 r. Obowiązki przedsiębiorców wynikające z ustawy Prawo energetyczne Kraków 2010 r. 1 Zgodnie z art. 46 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2006 r. Nr 155,

Bardziej szczegółowo

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Coroczne spotkanie przedstawicieli Towarzystwa Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych Marek Kulesa dyrektor biura TOE Ślesin, 29 listopada 2013 r. Zakres

Bardziej szczegółowo

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r.

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Polski rynek gazu - cechy. Jak dotąd większość polskiego rynku gazu objęta jest regulacją, prawie wszyscy

Bardziej szczegółowo

Rynek energii elektrycznej WYBRANE ASPEKTY (FUNDAMENTY) Południowy Oddział Terenowy Urzędu Regulacji Energetyki w Katowicach

Rynek energii elektrycznej WYBRANE ASPEKTY (FUNDAMENTY) Południowy Oddział Terenowy Urzędu Regulacji Energetyki w Katowicach Rynek energii elektrycznej WYBRANE ASPEKTY (FUNDAMENTY) Południowy Oddział Terenowy Urzędu Regulacji Energetyki w Katowicach Katowice, 2013 UCZESTNICY RYNKU AKTORZY Wytwarzanie zakup Obrót DZIŚ Przesyłanie

Bardziej szczegółowo

CENNIK ENERGII ELEKTRYCZNEJ

CENNIK ENERGII ELEKTRYCZNEJ Energetyka WAGON Sp.z 0.0. CENNIK ENERGII ELEKTRYCZNEJ Cennik energii elektrycznej zatwierdzony został Uchwałą nr 15/2014 Zarządu Energetyki WAGON Sp. z 0.0. z dnia 20.11. 2014 r. i obowiązuje od dnia

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH Jeden z najbardziej popularnych instrumentów zabezpieczających Pełne zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r.

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia zakresu tematycznego egzaminu na agenta firmy inwestycyjnej Na podstawie art. 128 ust.

Bardziej szczegółowo

Strategia GK "Energetyka" na lata 2015-2020

Strategia GK Energetyka na lata 2015-2020 Strategia GK "Energetyka" na lata 2015-2020 Szanowni Państwo, Serdecznie zachęcam do lektury, Adam Witek Prezes Zarządu GK Energetyka sp. z o.o. 2 Cele strategiczne Podstawowe oczekiwania wobec GK Energetyka

Bardziej szczegółowo

Otwarcie rynku energii elektrycznej i procedura zmiany sprzedawcy. Zofia Janiszewska Departament Promowania Konkurencji

Otwarcie rynku energii elektrycznej i procedura zmiany sprzedawcy. Zofia Janiszewska Departament Promowania Konkurencji Otwarcie rynku energii elektrycznej i procedura zmiany sprzedawcy Zofia Janiszewska Departament Promowania Konkurencji Stalowa Wola, 23 kwietnia 2009 Program 1. Wprowadzenie 2. Co to jest i czemu służy

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r.

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych Rola kogeneracji w osiąganiu

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A.

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Obowiązuje do 31lipca 2014 r. I OPŁATY Lp. Rodzaj usługi Wysokość opłaty 1. Aktywacja rachunku papierów wartościowych i rachunku pieniężnego (opłata

Bardziej szczegółowo

Handel energią. Hurtowy zakup energii. Marek Kulesa dyrektor biura TOE. II PANEL: Handel energią. Czeladź, 14 marca 2013 r.

Handel energią. Hurtowy zakup energii. Marek Kulesa dyrektor biura TOE. II PANEL: Handel energią. Czeladź, 14 marca 2013 r. Handel energią. Hurtowy zakup energii II PANEL: Handel energią. Hurtowy zakup energii Marek Kulesa dyrektor biura TOE Czeladź, 14 marca 2013 r. Zakres prezentacji 1. Wprowadzenie 2. Wybrane uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Działalność regulacyjna Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki

Działalność regulacyjna Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki Działalność regulacyjna Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki Zagadnienia wybrane: koncesjonowanie, taryfowanie, zmiana sprzedawcy Andrzej Łukasiewicz (przy wykorzystaniu dostępnych prezentacji) wroclaw@ure.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Rynek energii: Ukraina

Rynek energii: Ukraina Rynek energii: Ukraina Autor: Wojciech Kwinta ( Polska Energia nr 9/2010) Mimo znacznych nadwyżek mocy, elektroenergetyka ukraińska boryka się jednak z problemami, przede wszystkim wiekową infrastrukturą.

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Rynek świadectw pochodzenia energii

Rynek energii. Rynek świadectw pochodzenia energii 10 Rynek energii Rynek świadectw pochodzenia energii CO TAKIEGO PAKIET ENERGETYCZNO- KLIMATYCZNY UE? 3x20 do 2020 Cele pakietu do 2020 r. Obniżenie emisji gazów cieplarnianych, w tym CO 2 o co najmniej

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Zasady funkcjonowania rynku gazu na TGE

Zasady funkcjonowania rynku gazu na TGE Zasady funkcjonowania rynku gazu na TGE Leszek Prachniak Dyrektor Działu Notowań leszek.prachniak@tge.pl Warszawa 26.06.2013 Rynek giełdowy - rynkiem konkurencyjnym www.tge.pl Prezes Urzędu Regulacji Energetyki

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 22 grudnia 215 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej (druk nr 55)

do ustawy z dnia 22 grudnia 215 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej (druk nr 55) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 22 grudnia 215 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej (druk nr 55) U S T A W A z dnia 15 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki

Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki 2 Legalizacja liczników w procesie wdrażania smart meteringu w Polsce Potrzeba prac nad wdrożeniem inteligentnego opomiarowania w Polsce - Formalna Polityka

Bardziej szczegółowo

Wnioski Prezesa URE z analizy uwag do Programu Uwalniania Gazu (wprowadzenie do dyskusji)

Wnioski Prezesa URE z analizy uwag do Programu Uwalniania Gazu (wprowadzenie do dyskusji) Wnioski Prezesa URE z analizy uwag do Programu Uwalniania Gazu (wprowadzenie do dyskusji) Warsztaty ws. Programu Uwalniania Gazu Warszawa, 28 maja 2012 r. Oczekiwania uczestników rynku gazu Stworzenie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 14 października 2015 r.

Warszawa, 14 października 2015 r. Warszawa, 14 października 2015 r. Informacja dla odbiorców przemysłowych dotycząca realizacji obowiązków w zakresie umarzania świadectw pochodzenia i świadectw pochodzenia z kogeneracji lub uiszczenia

Bardziej szczegółowo

Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze

Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze Rozwiązanie KDT a rozwój konkurencji na rynku energii elektrycznej Halina Bownik - Trymucha Departament Promowania

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Kolejny kolor - białe certyfikaty. Od energii odnawialnej do zrównoważonego rozwoju energetycznego.

Kolejny kolor - białe certyfikaty. Od energii odnawialnej do zrównoważonego rozwoju energetycznego. Kolejny kolor - białe certyfikaty. Od energii odnawialnej do zrównoważonego rozwoju energetycznego. Białe certyfikaty Debata - Procesy Inwestycyjne Warszawa, 26 września 2007 r. www.ptce.pl Tomasz Wieczorek

Bardziej szczegółowo

Procedura zmiany sprzedawcy energii elektrycznej (TPA)

Procedura zmiany sprzedawcy energii elektrycznej (TPA) Procedura zmiany sprzedawcy energii elektrycznej (TPA) Warsztaty edukacyjne dla przedstawicieli gminnej administracji samorządowej woj. zachodniopomorskiego Północno Zachodni Oddział Terenowy Urzędu Regulacji

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne dla rozwoju energetyki odnawialnej System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce - planowane zmiany

Uwarunkowania prawne dla rozwoju energetyki odnawialnej System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce - planowane zmiany Uwarunkowania prawne dla rozwoju energetyki odnawialnej System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce - planowane zmiany Na podstawie informacji Departament Energii Odnawialnej Ministerstwo Gospodarki

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANE POŻYCZKI PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

NEGOCJOWANE POŻYCZKI PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH NEGOCJOWANE POŻYCZKI PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych Październik 2013 Wstęp System negocjowanych pożyczek papierów wartościowych jest organizowany przez KDPW we współpracy

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Architektura rynku kapitałowego w Polsce 10 października 2011 Założenia: Rynek kapitałowy to rynek funduszy średnio i długoterminowych Rynek kapitałowy składa

Bardziej szczegółowo

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Bank BPS S.A. Spis treści: Rozdział 1. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

FOEEiG Wiceprzewodniczący Daniel Borsucki

FOEEiG Wiceprzewodniczący Daniel Borsucki Nowe uwarunkowania zakupu energii elektrycznej przez odbiorców końcowych na rynku giełdowym, platformach obrotu - szanse i zagrożenia. Obowiązek sprzedaży energii elektrycznej przez wytwórców na rynku

Bardziej szczegółowo

Jak usprawnić funkcjonowanie hurtowego rynku energii? Marek Chodorowski Prezes Zarządu ELNORD S.A.

Jak usprawnić funkcjonowanie hurtowego rynku energii? Marek Chodorowski Prezes Zarządu ELNORD S.A. Jak usprawnić funkcjonowanie hurtowego rynku energii? Marek Chodorowski Prezes Zarządu ELNORD S.A. Jak poprawić funkcjonowanie hurtowego rynku energii? Rozwiązanie KDT Transparentność rynku Przejrzystość

Bardziej szczegółowo

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Autor: Maciej Flakowicz, Agencja Rynku Energii, Warszawa ( Czysta Energia nr 4/2013) Niestabilne ceny praw majątkowych do świadectw pochodzenia OZE dowodzą, że polski

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1 Warszawa,16 października 2009 r. Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1 Dane te prezentują wyniki finansowe 42 domów i 7 biur maklerskich (przed rokiem 39 domów i 6 biur maklerskich)

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Sierpień 2014 r. Informacja o rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych w II kwartale 2014 r.

Sierpień 2014 r. Informacja o rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych w II kwartale 2014 r. Sierpień 2014 r. Informacja o rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych w II kwartale 2014 r. Sierpień 2014 r. Informacja o rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych w II

Bardziej szczegółowo

Tabela Opłat - Załącznik nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji. Opłaty pobierane od uczestników

Tabela Opłat - Załącznik nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji. Opłaty pobierane od uczestników Tabela Opłat - Załącznik nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji. Opłaty pobierane od uczestników Rodzaje i stawki opłat Zasady naliczania i pobierania opłat 1. Opłata za uczestnictwo Opłata roczna pobierana

Bardziej szczegółowo

CENNIK energii elektrycznej

CENNIK energii elektrycznej DALMOR S.A. z siedzibą w Gdyni ul. Hryniewickiego 10 CENNIK energii elektrycznej Cennik energii elektrycznej zatwierdzony został Uchwałą Zarządu DALMOR S.A. nr 41/2014, z dnia 2 grudnia 2014 roku i obowiązuje

Bardziej szczegółowo

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 2009 Zawartość prezentacji 1. Podstawy prawne

Bardziej szczegółowo

Finansowanie pozakredytowe

Finansowanie pozakredytowe Finansowanie pozakredytowe Praktyczne przykłady inwestycji finansowanych przez obligacje Lokalny Internetowy Rynek Kapitałowy (LIRK) Obsługiwany za pomocą EST PERO poprzez Internet lokalny rynek kapitałowy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2008 r. Projekt z dnia 26 sierpnia 2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2008 r. w sprawie cech transakcji długoterminowych instrumentami finansowymi nabywanymi lub zbywanymi na własny rachunek

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21 Kopalnia Węgla Kamiennego Kazimierz-Juliusz Sp. z o.o. w Sosnowcu TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21 Zatwierdzona Uchwałą nr 842/2008 Zarządu Kopalni Węgla Kamiennego

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r.

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r. Polityka energetyczna Polski do 2050 roku Warszawa, sierpień 2014 r. 2 Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko Strategia BEiŚ: została przyjęta przez Radę Ministrów 15 kwietnia 2014 r. (rozpoczęcie prac

Bardziej szczegółowo

Vademecum Inwestora. Dom maklerski w relacjach z inwestorami. Warszawa, 28 sierpnia 2012 r.

Vademecum Inwestora. Dom maklerski w relacjach z inwestorami. Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. Vademecum Inwestora Dom maklerski w relacjach z inwestorami Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. Firma inwestycyjna Funkcja i rola jest zdefiniowana w Ustawie o obrocie instrumentami finansowymi W myśl art. 3

Bardziej szczegółowo

Nowe (planowane) uwarunkowania funkcjonowania rynku energii elektrycznej w Polsce krok ku przyszłości

Nowe (planowane) uwarunkowania funkcjonowania rynku energii elektrycznej w Polsce krok ku przyszłości Nowe (planowane) uwarunkowania funkcjonowania rynku energii elektrycznej w Polsce krok ku przyszłości Marek Kulesa dyrektor biura TOE Jachranka, 27.09.2012 r. ZAKRES PREZENTACJI 1. Wprowadzenie - wybrane

Bardziej szczegółowo

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii Katowice, 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Fundusz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo