Jakie emerytury dla nauczycieli

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jakie emerytury dla nauczycieli"

Transkrypt

1 Jakie emerytury dla nauczycieli

2 Spis treści Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym... 3 Emerytura z tytułu wykonywania pracy w szczególnym charakterze... 4 Emerytura nauczycielska na podstawie Karty Nauczyciela... 4 Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać emeryturę nauczycielską... 5 Jakie są wyjątki od zasady rozwiązania stosunku pracy na wniosek nauczyciela Jakie są wyjątki dla nauczycieli wygaszanych gimnazjów... 6 Kto jeszcze może dostać emeryturę nauczycielską (art. 21 ustawy obniżającej wiek emerytalny [1])... 6 Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne... 8 Emerytura pomostowa Podstawa prawna

3 Jesteś nauczycielem i urodziłeś się po 1948 r.? Dowiedz się, kiedy możesz przejść na emeryturę lub podobne świadczenie z ZUS. Masz kilka możliwości, żeby przejść na emeryturę przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Możesz też oczywiście przejść na emeryturę później. W tej broszurze uwzględniliśmy obecny stan prawny. Informujemy też o zmianach, które wprowadzi ustawa obniżająca wiek emerytalny [1]. Oto świadczenia emerytalne, o które możesz zwrócić się do nas: t emerytura w powszechnym wieku emerytalnym [2], t emerytura z tytułu wykonywania pracy w szczególnym charakterze [2], t emerytura nauczycielska [3], t nauczycielskie świadczenie kompensacyjne [4], t emerytura pomostowa [5]. Poniżej wyjaśniamy, na jakich zasadach możesz otrzymać takie świadczenia. Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym Jak każdy pracownik możesz przejść na emeryturę, gdy osiągniesz powszechny wiek emerytalny. Do końca września 2017 r. obowiązuje wiek, który zależy od roku i kwartału urodzenia szczegóły znajdziesz w art. 24 ustawy emerytalnej [2] (to tzw. podwyższony wiek emerytalny). Od 1 października 2017 r. będzie obowiązywał niższy wiek emerytalny, czyli 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Powszechną emeryturę obliczamy według tzw. nowych zasad, czyli zgodnie z art. 26 ustawy emerytalnej [2]. Wysokość takiej emerytury zależy m.in.: t od sumy zwaloryzowanych składek emerytalnych zapisanych na Twoim koncie w ZUS, t od kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego, t od średniego dalszego trwania życia właściwego dla wieku, w którym przejdziesz na emeryturę. WAŻNE! Waloryzacja zwiększamy wartość Twoich składek i kapitału początkowego w zależności od poziomu inflacji i wynagrodzeń w Polsce. Kapitał początkowy kwota, jaką zgromadziłeś, jeśli pracowałeś przed 1999 r. (czyli przed utworzeniem indywidualnych kont w ZUS). 3

4 Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym przysługuje Ci niezależnie od długości Twojego stażu, czyli czasu zatrudnienia i innych okresów składkowych oraz okresów nieskładkowych. Masz prawo do powszechnej emerytury od dnia, w którym osiągniesz wiek emerytalny. Ale świadczenie możemy Ci przyznać najwcześniej od miesiąca, w którym złożysz do nas wniosek o emeryturę. Emerytura z tytułu wykonywania pracy w szczególnym charakterze Twoją pracę jako nauczyciela, wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego wykonującego pracę nauczycielską, którą wymienia art. 1 Karty Nauczyciela [3], uznajemy za pracę w szczególnym charakterze zgodnie z art. 32 ustawy emerytalnej [2]. Oznacza to, że możesz zwrócić się do nas, abyśmy przyznali Ci emeryturę w wieku niższym niż powszechny wiek emerytalny. Taką emeryturę możemy Ci przyznać na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy emerytalnej [2], jeżeli: t skończyłaś 55 lat i na 1 stycznia 1999 r. miałaś co najmniej: 20 lat stażu (okresów składkowych i nieskładkowych), 15 lat pracy nauczycielskiej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, t skończyłeś 60 lat i na 1 stycznia 1999 r. miałeś co najmniej: 25 lat stażu (okresów składkowych i nieskładkowych), 15 lat pracy nauczycielskiej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, t nie jesteś członkiem otwartego funduszu emerytalnego (OFE) albo za naszym pośrednictwem złożysz wniosek o przekazanie środków na Twoim rachunku w OFE na dochody budżetu państwa. Taką emeryturę obliczamy według tzw. nowych zasad, o których pisaliśmy w pierwszej części tej ulotki. Emerytura nauczycielska na podstawie Karty Nauczyciela Jeżeli jesteś nauczycielem, wychowawcą lub innym pracownikiem pedagogicznym placówki wymienionej w Karcie Nauczyciela, możesz przejść na emeryturę na podstawie art. 88 ust. 2a Karty [3]. Wysokość 4

5 Jeśli jesteś nauczycielem i urodziłeś się po 1948 r., masz kilka możliwości, żeby przejść na emeryturę przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. takiej emerytury ustalamy zgodnie z art. 53 ustawy emerytalnej, czyli na tzw. starych zasadach [2]. Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać emeryturę nauczycielską Możesz przejść na emeryturę nauczycielską, jeśli spełnisz następujące warunki: t na 31 grudnia 2008 r. miałeś co najmniej 30 lat zatrudnienia, w tym co najmniej 20 lat pracy nauczycielskiej wykonywanej co najmniej w połowie obowiązkowego wymiaru zajęć, WAŻNE! Jeżeli jesteś nauczycielem szkoły, placówki, zakładu specjalnego lub zakładu poprawczego czy schroniska dla nieletnich, to wystarczy przynajmniej 25-letnie zatrudnienie, w tym co najmniej 20 lat pracy nauczycielskiej w szkolnictwie specjalnym wykonywanej co najmniej w połowie obowiązkowego wymiaru zajęć. t t jeżeli jesteś członkiem OFE za naszym pośrednictwem złożysz wniosek o przekazanie środków na Twoim rachunku w OFE na dochody budżetu państwa, rozwiążesz na swój wniosek stosunek pracy. Jakie są wyjątki od zasady rozwiązania stosunku pracy na wniosek nauczyciela Możesz również otrzymać emeryturę nauczycielską, gdy Twój stosunek pracy zostanie rozwiązany z inicjatywy dyrektora szkoły lub wygaśnie, jeżeli: t Twoja szkoła zostanie zlikwidowana całkowicie lub częściowo albo nastąpią: 5

6 t zmiany organizacyjne, które spowodują, że w szkole będzie mniej oddziałów, zmiany planu nauczania, które uniemożliwią dalsze zatrudnianie Cię w pełnym wymiarze zajęć, Twój stosunek pracy wygaśnie, gdy pozostajesz w stanie nieczynnym: po sześciu miesiącach, dlatego, że odmówisz podjęcia pracy, kiedy będzie można Cię do niej przywrócić. Jakie są wyjątki dla nauczycieli wygaszanych gimnazjów Jeśli jesteś nauczycielem gimnazjum, to od 26 stycznia 2017 r. pojawiła się możliwość przejścia na emeryturę nauczycielską w przypadku, gdy odchodzisz z pracy w związku z wygaszaniem kształcenia w gimnazjach (art. 4 pkt 12 ustawy wprowadzającej Prawo oświatowe [6]). Jeśli masz odpowiedni staż (por. staż w punkcie Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać emeryturę nauczycielską ), możesz przejść na emeryturę również wtedy, gdy: t Twój stosunek pracy wygasł albo został rozwiązany w roku szkolnym 2017/2018 lub 2018/2019, t przyczyną likwidacji Twojego stanowiska są zmiany organizacyjne, które powodują wygaszanie kształcenia w gimnazjach (por. art. 225 ust. 1, 6, 7 i 10 oraz art. 226 ust. 1 ustawy wprowadzającej Prawo oświatowe [6]). WAŻNE! Aby mieć prawo do emerytury nauczycielskiej, musisz zrezygnować z pracy nauczyciela we wszystkich szkołach. Kto jeszcze może dostać emeryturę nauczycielską (art. 21 ustawy obniżającej wiek emerytalny [1]) Zgodnie z nowymi przepisami [1] możesz uzyskać emeryturę nauczycielską, jeżeli: t masz odpowiedni staż (por. staż w punkcie Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać emeryturę nauczycielską ), t masz odpowiedni wiek, czyli: skończysz 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna) przed 1 października 2017 r., ale nie osiągniesz przed tym dniem podwyższonego wieku emerytalnego, albo skończysz 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna) po 30 września 2017 r. a najpóźniej 31 sierpnia 2018 r., 6

7 t nie jesteś członkiem OFE lub za naszym pośrednictwem złożysz wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na Twoim rachunku w OFE na dochody budżetu państwa, t rozwiążesz na swój wniosek stosunek pracy do 31 sierpnia 2018 r., t złożysz do nas wniosek o emeryturę do 31 sierpnia 2018 r. Możesz dostać emeryturę nauczycielską również wtedy, gdy to dyrektor szkoły rozwiąże z Tobą stosunek pracy lub wygaśnie on do 31 sierpnia 2018 r. z przyczyn niezależnych od Ciebie, ponieważ: t Twoja szkoła zostanie całkowicie lub częściowo zlikwidowana albo nastąpią: zmiany organizacyjne, które spowodują, że w szkole będzie mniej oddziałów, lub zmiany planu nauczania, które uniemożliwiają zatrudnianie Cię w pełnym wymiarze zajęć, t Twój stosunek pracy wygaśnie, gdy pozostajesz w stanie nieczynnym: po sześciu miesiącach, dlatego, że odmówisz podjęcia pracy, kiedy będzie można Cię do niej przywrócić. Te zasady dotyczą Cię również, gdy będąc nauczycielem wygaszanego gimnazjum, odejdziesz z pracy do 31 sierpnia 2018 r. na warunkach, które opisujemy w punkcie Jakie są wyjątki dla nauczycieli wygaszanych gimnazjów. Przykład Pani Anna pracuje w szkole na pełny etat. Na 31 grudnia 2008 r. miała 31 lat stażu (okresów składkowych i nieskładkowych), w tym 22 lata pracy pedagogicznej. Pani Anna 15 sierpnia 2017 r. skończy 60 lat, czyli przed 1 października tego roku nie osiągnie podwyższonego wieku emerytalnego (dla niej jest to 61 lat i 7 miesięcy). Jeżeli chce otrzymać emeryturę nauczycielską, powinna rozwiązać stosunek pracy najpóźniej 31 sierpnia 2018 r. i wtedy też złożyć do nas wniosek o emeryturę. Jeżeli pani Anna złoży wniosek o emeryturę po tym terminie, będzie jej przysługiwała emerytura powszechna. Nie będzie już wtedy mogła przejść na emeryturę nauczycielską. WAŻNE! t Art. 21 ustawy obniżającej wiek emerytalny [1] dotyczy wyłącznie tych nauczycieli, którzy do 31 sierpnia 2018 r. skończą 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni). 7

8 t t Nauczyciele, którzy skończą 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni) po 31 sierpnia 2018 r., będą mogli otrzymać emeryturę nauczycielską pod warunkiem, że rozwiążą stosunek pracy (lub wygaśnie on) i złożą wniosek o taką emeryturę przed ukończeniem swojego wieku emerytalnego. Emerytura nauczycielska może być przyznana wyłącznie takim nauczycielom, którzy nie mają powszechnej emerytury (przyznanej na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej [2]). Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne Takie świadczenie możesz otrzymać na podstawie ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych [4]. Nauczycielami zgodnie z tą ustawą są nauczyciele, wychowawcy lub inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w następujących placówkach: t publicznych i niepublicznych przedszkolach, t szkołach publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, t publicznych i niepublicznych placówkach kształcenia ustawicznego, t młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, t młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, t specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych, t specjalnych ośrodkach wychowawczych dla dzieci i młodzieży, które wymagają stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, t ośrodkach, które umożliwiają: dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim udział w zajęciach rewalidacyjno- -wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami, dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną jest niepełnosprawność intelektualna, realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego (w przedszkolu albo w oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej), obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, t placówkach, które zapewniają uczniom opiekę i wychowanie, gdy uczą się poza miejscem stałego zamieszkania. Możesz otrzymać świadczenie kompensacyjne, jeśli spełnisz trzy poniższe warunki: 1) skończysz określony wiek: a) gdy jesteś kobietą: 55 lat w latach , 56 lat w latach , 8

9 57 lat w latach , 58 lat w latach , 59 lat w latach , b) gdy jesteś mężczyzną: 55 lat w latach , 56 lat w latach , 57 lat w latach , 58 lat w latach , 59 lat w latach , 60 lat w latach , 61 lat w latach , 62 lata w latach , 63 lata w latach , 64 lata w latach ; 2) masz co najmniej 30 lat stażu (czyli okresów składkowych i nieskładkowych), w tym minimum 20 lat pracy nauczycielskiej w jednej z wymienionych placówek) w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, 3) rozwiążesz stosunek pracy. Masz również prawo do świadczenia, jeśli Twój stosunek pracy zostanie rozwiązany lub wygaśnie w warunkach, które opisujemy w części trzeciej, w punktach: Jakie są wyjątki od zasady rozwiązania stosunku pracy na wniosek nauczyciela oraz Jakie są wyjątki dla nauczycieli wygaszanych gimnazjów. Emerytura pomostowa Emerytura pomostowa przysługuje nielicznej grupie nauczycieli, wymienionej w wykazie prac o szczególnym charakterze, w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych (poz. 21) [5]. Możesz się starać o emeryturę pomostową, jeżeli jesteś nauczycielem, wychowawcą lub innym pracownikiem pedagogicznym i pracujesz w jednej z tych placówek: t młodzieżowy ośrodek wychowawczy, t młodzieżowy ośrodek socjoterapii, t ośrodek szkolno-wychowawczy, t schronisko dla nieletnich, t zakład poprawczy. Aby otrzymać taką emeryturę, musisz spełnić następujące warunki: t skończyć 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni), 9

10 t mieć co najmniej 20 lat (kobiety) lub 25 lat (mężczyźni) stażu (czyli okresów składkowych i nieskładkowych), t mieć co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wykonywanej w pełnym wymiarze czasu pracy, t wykonywać przed 1 stycznia 1999 r. co najmniej przez jeden dzień pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienioną w starych wykazach prac (art. 32 i 33 ustawy emerytalnej [2] i rozporządzenie [7]) lub w nowych wykazach prac (załącznik 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowych [5]), t wykonywać po 31 grudnia 2008 r. co najmniej przez jeden dzień pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienioną w nowych wykazach prac, t rozwiązać stosunek pracy. Jeżeli nie wykonywałeś pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze po 31 grudnia 2008 r., możesz ubiegać się o emeryturę pomostową, gdy spełniasz poniższe warunki: t skończysz co najmniej 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni), t masz minimum 20 lat (kobiety) lub 25 lat (mężczyźni) stażu (okresów składkowych i nieskładkowych), t na 1 stycznia 2009 r. masz 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (wykonywanej w pełnym wymiarze czasu pracy), t rozwiążesz stosunek pracy. WAŻNE! Jeśli masz prawo do emerytury pomostowej lub do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego albo spełniasz warunki, aby otrzymać te świadczenia, nowe przepisy [1] zapewniają Ci ochronę praw nabytych. Co to oznacza? Jeśli 1 października 2017 r. będziesz mieć ustalone prawo do jednego z tych świadczeń, zachowasz je do dnia, w którym osiągniesz podwyższony wiek emerytalny (obowiązujący teraz), chyba że to prawo ustanie z innych przyczyn. Będziesz też mógł wcześniej złożyć wniosek o emeryturę powszechną, gdy skończysz 60 lat (jeśli jesteś kobietą) lub 65 lat (jeśli jesteś mężczyzną). Wtedy zaczniesz otrzymywać powszechną emeryturę, a przestaniesz pobierać świadczenie kompensacyjne lub emeryturę pomostową. Wyślemy Ci informacje dotyczące zachowania uprawnień do tych świadczeń oraz warunków nabycia prawa do emerytury od 1 października 2017 r. 10

11 Jeśli nie masz jeszcze przyznanego świadczenia kompensacyjnego lub emerytury pomostowej, ale przed 1 października 2017 r. spełnisz wszystkie wymagane warunki i skończysz 60 lat (gdy jesteś kobietą) lub 65 lat (gdy jesteś mężczyzną), wniosek o takie świadczenie możesz złożyć do nas również po 30 września 2017 r. Wtedy będziesz mieć prawo do tego świadczenia do czasu, gdy osiągniesz podwyższony wiek emerytalny, chyba że prawo to ustanie z innych przyczyn. Podstawa prawna 1. Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 38). 2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 887, z późn. zm.). 3. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2016 r. poz. 1379, z późn. zm.). 4. Ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800, z późn. zm.). 5. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 664). 6. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 60). 7. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43, z późn. zm.). Zdjęcie na okładce i stronie 5: Burlingham Fotolia.com Skład i druk: Poligrafia ZUS w Warszawie. Nakł egz. Zam. nr 1565/17 11

12 Zakład Ubezpieczeń Społecznych ul. Szamocka 3, Warszawa Platforma Usług Elektronicznych: PUE to nowoczesna i wygodna forma kontaktu z ZUS, dzięki której możesz zrealizować większość spraw związanych z ubezpieczeniami społecznymi bez wychodzenia z domu przez internet. W ten sposób możesz sprawdzić swoje dane zapisane na indywidualnym koncie w ZUS, przesyłać dokumenty, śledzić stan swoich spraw, a także rezerwować wizyty w jednostce ZUS. Centrum Obsługi Telefonicznej ZUS: * * koszt połączenia według umowy klienta z operatorem telekomunikacyjnym Skype: zus_centrum_obslugi_tel 12

13 Zmiany w przepisach emerytalnych od 1 października 2017 r. Kto może przejść na emeryturę po ukończeniu 60 lub 65 lat... 2 Co się stanie ze środkami w otwartym funduszu emerytalnym... 2 Jeśli nie skończysz 60 lub 65 lat do 30 września Jeśli skończysz 60 lub 65 lat do 30 września Jak ustalimy średnie dalsze trwanie życia... 3 Dla jakiego wieku... 3 Na podstawie jakiej tablicy... 3 Czy można na nowo przeliczyć emeryturę według tablic dla wieku 60 lub 65 lat... 4 Jaki staż trzeba będzie mieć do najniższej emerytury... 5 Jaką wypłacimy Ci emeryturę, jeśli masz dodatkowe przychody... 5 Co z wypłatą zmniejszonej emerytury... 5 Co z wypłatą zawieszonej emerytury... 5 Komu przyznamy okresową emeryturę kapitałową... 6 Dla kogo okresowa emerytura kapitałowa od 1 października 2017 r Co z okresowymi emeryturami kapitałowymi przyznanymi przed 1 października 2017 r Jak przeliczymy emeryturę... 6 Czy po 30 września 2017 r. można ubiegać się o emeryturę częściową... 7 Co dalej z emeryturami częściowymi przyznanymi na podstawie dotychczasowych przepisów... 7 Co się zmieni, gdy jesteś nauczycielem i chcesz przejść na wcześniejszą emeryturę... 7 Co się zmieni, gdy otrzymasz rentę po 30 września 2017r Co z emeryturą, gdy otrzymasz rentę do końca września 2017 r Co z emeryturą, gdy masz rentę na okres krótszy niż do dnia, w którym osiągniesz podwyższony wiek emerytalny... 8 Co się zmieni, gdy ubiegasz się o emeryturę pomostową, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne lub świadczenie przedemerytalne albo masz już takie świadczenie... 8 Kiedy zachowasz prawo do tych świadczeń... 9 Co się zmieni przy ustalaniu renty rodzinnej... 9 Jakie zmiany w związku z niższym wiekiem emerytalnym... 9 Co z rentą rodzinną po osobie mającej prawo do emerytury częściowej... 10

14 Co powinna wiedzieć osoba, za którą samorząd opłaca składki O czym musimy Cię poinformować Zamierzasz przejść na emeryturę w związku z obniżeniem wieku emerytalnego? Sprawdź, co musisz wiedzieć. Od 1 października 2017 r. wiek emerytalny będzie wynosił 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Jest to emerytura w powszechnym wieku emerytalnym i kiedy się o nią ubiegasz, nie musisz mieć określonego stażu ubezpieczeniowego liczą się przede wszystkim środki na Twoim koncie emerytalnym w ZUS. Taką emeryturę możesz otrzymać: na swój wniosek (na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej), z urzędu (na podstawie art. 24a ustawy emerytalnej). Nowy wiek emerytalny dotyczy też okresowej emerytury kapitałowej, którą przyznajemy: na wniosek (art. 12 ustawy o emeryturach kapitałowych), z urzędu (art. 13 ustawy o emeryturach kapitałowych). Kto może przejść na emeryturę po ukończeniu 60 lub 65 lat Na emeryturę w tym wieku mogą przejść: osoby, które skończą 60 lub 65 lat po 30 września 2017 r. osoby, które do 30 września 2017 r. skończą 60 lub 65 lat, ale nie osiągną do tego czasu podwyższonego wieku emerytalnego, czyli takiego, który obowiązuje obecnie i zależy od roku i kwartału urodzenia (szczegóły w art. 24 ustawy emerytalnej), osoby, które do 30 września 2017 r. osiągną również podwyższony wiek emerytalny, jeśli nie mają jeszcze przyznanej powszechnej emerytury. Jeśli wiek 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna) ukończysz przed 1 października 2017 r., ale przed tym dniem nie będziesz jeszcze w podwyższonym wieku emerytalnym, emeryturę uzyskasz od miesiąca zgłoszenia wniosku o to świadczenie, ale nie wcześniej niż od 1 października 2017 r. Co się stanie ze środkami w otwartym funduszu emerytalnym Jeśli nie skończysz 60 lub 65 lat do 30 września 2017 Do końca września 2017 r. poinformujemy otwarte fundusze emerytalne (OFE), że mają stopniowo przekazywać do ZUS środki z rachunków tych osób, które przed 1 października 2017 r. skończą odpowiednio 50 lat (kobiety) i 55 lat (mężczyźni), ale nie będą jeszcze

15 w nowym obniżonym wieku emerytalnym. OFE mają taki obowiązek wobec osób, którym zostało 10 lat do osiągnięcia wieku emerytalnego. Od tego momentu przekazują środki z konta OFE na subkonto danej osoby w ZUS (w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa). Jeśli skończysz 60 lub 65 lat do 30 września 2017 Piątego dnia roboczego po 1 października 2017 r. otwarty fundusz emerytalny umorzy wszystkie jednostki rozrachunkowe zgromadzone na rachunkach osób, które skończą 60 lub 65 lat do końca września 2017 r. W ciągu kolejnych dwóch dni roboczych OFE przekaże do ZUS środki z rachunku tej osoby równe wartości umorzonych jednostek rozrachunkowych. Te środki zapiszemy na subkontach osób ubezpieczonych i weźmiemy pod uwagę przy ustalaniu emerytury. Jak ustalimy średnie dalsze trwanie życia Dla jakiego wieku Średnie dalsze trwanie życia jest potrzebne do obliczenia wysokości emerytury. Ustalamy je na podstawie tablic średniego dalszego trwania życia. Ogłasza je co roku w komunikatach prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Średnie dalsze trwanie życia ustalamy następująco: jeżeli złożysz wniosek o emeryturę po miesiącu, w którym osiągniesz wiek emerytalny bierzemy pod uwagę Twój wiek w dniu złożenia wniosku, jeżeli złożysz wniosek o emeryturę w miesiącu, w którym osiągniesz wiek emerytalny lub wcześniej bierzemy pod uwagę Twój wiek z dnia osiągnięcia tego wieku. Jeśli do końca września 2017 r. skończysz 60 lub 65 lat i w tym czasie złożysz wniosek o emeryturę, ustalimy średnie dalsze trwanie życia dla Twojego wieku na 1 października 2017 r. Jeśli natomiast złożysz wniosek o emeryturę w październiku 2017 r., weźmiemy pod uwagę Twój wiek z dnia zgłoszenia tego wniosku. Oznacza to, że: gdy złożysz wniosek przed ukończeniem kolejnego miesiąca życia, przyjmiemy średnie dalsze trwanie życia dla tego ukończonego wieku, np. dla kogoś, kto skończy 60 lat 15 września 2017 r. i złoży wniosek przed 15 października, będzie to 60 lat, gdy złożysz wniosek po ukończeniu kolejnego miesiąca życia, przyjmiemy średnie dalsze trwanie życia dla wieku wyższego o miesiąc, np. gdy ktoś skończy 60 lat 15 września 2017 r. i zgłosi wniosek najwcześniej 15 października 2017 r., będzie to 60 lat i 1 miesiąc. Na podstawie jakiej tablicy Średnie dalsze trwanie życia ustalamy według tablicy trwania życia obowiązującej w dniu: w którym złożysz wniosek o emeryturę,

16 w którym przyznamy Ci emeryturę, jeżeli wniosek był niepotrzebny (bo przyznaliśmy Ci emeryturę z urzędu w miejsce dotychczas pobieranej renty z tytułu niezdolności do pracy) albo w dniu złożenia wniosku nie są jeszcze spełnione wszystkie warunki do emerytury. Jeżeli jest to dla Ciebie korzystniejsze, od 1 maja 2015 r. stosujemy tablice trwania życia obowiązujące w dniu, w którym osiągniesz wiek emerytalny. Od 1 października 2017 r. będzie to tablica obowiązująca w dniu ukończenia 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni). Jeżeli do końca września 2017 r. skończysz 60 lub 65 lat, ale nie będziesz jeszcze do tego czasu w podwyższonym wieku emerytalnym (czyli takim, który obowiązuje obecnie i zależy od roku i kwartału urodzenia) możemy obliczyć Ci emeryturę na podstawie średniego dalszego trwania życia dla wieku przejścia na emeryturę według: tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę lub tablicy trwania życia obowiązującej w dniu, w którym skończysz 60 lub 65 lat jeśli będzie to dla Ciebie korzystniejsze. Jeżeli natomiast do końca września 2017 r. skończysz również podwyższony wiek emerytalny obliczymy Ci emeryturę na podstawie średniego dalszego trwania życia dla wieku przejścia na emeryturę według: tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę lub tablicy trwania życia obowiązującej w dniu, w którym skończysz podwyższony wiek emerytalny lub tablicy trwania życia obowiązującej w dniu, w którym skończysz 60 lub 65 lat, w zależności od tego co będzie to dla Ciebie korzystniejsze. Czy można na nowo przeliczyć emeryturę według tablic dla wieku 60 lub 65 lat Taką możliwość mają osoby urodzone po 1948 r., którym do 30 września 2017 r. obliczymy emeryturę, bo osiągnęły podwyższony wiek emerytalny, a ponadto: do 30 września 2017 r. nie złożyły wniosku, abyśmy przy obliczaniu ich emerytury uwzględnili tablicę trwania życia obowiązującą w dniu osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego lub do 30 września 2017 r. obliczymy im emeryturę z zastosowaniem przepisu obowiązującego do 1 października 2017 r. umożliwiającego wybór tablicy trwania życia Osoby te mają prawo do wariantowego obliczenia emerytury z zastosowaniem średniego dalszego trwania życia dla wieku przejścia na emeryturę według tablicy trwania życia: z dnia zgłoszenia wniosku o emeryturę, z dnia osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego, z dnia ukończenia 60 lub 65 lat.

17 Taką możliwość mają też mężczyźni urodzeni w 1948r. W ich przypadku uwzględniamy tablice: z dnia zgłoszenia wniosku lub z następnego dnia po ukończeniu 65 lat lub z następnego dnia po osiągnięciu podwyższonego wieku emerytalnego. w zależności od tego co będzie dla nich korzystniejsze. Ważne! Jeśli chcesz skorzystać z tej możliwości, złóż do nas wniosek w tej sprawie. Jaki staż trzeba będzie mieć do najniższej emerytury Jeśli jesteś kobietą, to dotyczy Cię zmiana stażu wymaganego do uzyskania najniższej emerytury - od 1 października 2017 r. nastąpi obniżenie do 20 lat minimalnego stażu składkowego i nieskładkowego, który musisz udowodnić, aby mieć gwarancję najniższej emerytury (nowelizacja art. 87 ustawy emerytalnej). Jeśli przyznaliśmy Ci przed 1 października 2017 r. emeryturę i nie podwyższyliśmy jej do minimalnej kwoty z tego względu, że nie udowodniłaś obowiązującego w tym okresie podwyższonego stażu (21 lat lub 22 lata), a będziesz miała wymagany 20 letni staż, od 1 października 2017 r. podwyższymy Ci emeryturę do kwoty najniższej emerytury bez konieczności składania przez Ciebie wniosku w tej sprawie (z urzędu). Jaką wypłacimy Ci emeryturę, jeśli masz dodatkowe przychody Co z wypłatą zmniejszonej emerytury Jeśli otrzymujesz wcześniejszą emeryturę i jest ona zmniejszona, a masz skończone 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna), od 1 października 2017 r. z urzędu (bez Twojego wniosku) zaczniemy wypłacać Ci ją w pełnej wysokości. Jeśli skończysz 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna) po 30 września 2017 r., będziemy Ci wypłacać emeryturę w pełnej wysokości od miesiąca Twoich urodzin. Co z wypłatą zawieszonej emerytury Jeśli masz wcześniejszą emeryturę i jest ona zawieszona z powodu osiągania zbyt wysokich przychodów, a skończyłeś 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna) lub wiek ten ukończysz przed 1 października 2017 r., wypłata świadczenia przysługuje Ci od 1 października 2017 r. Jeśli skończysz 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna) po 30 września 2017 r., wypłata emerytury będzie Ci przysługiwać od miesiąca Twoich urodzin. W obydwu przypadkach skontaktujemy się z Tobą w celu podjęcia wypłaty świadczenia (odpowiednio od 1 października 2017 r. lub od miesiąca Twoich 60 (65) tych urodzin).

18 Komu przyznamy okresową emeryturę kapitałową Dla kogo okresowa emerytura kapitałowa od 1 października 2017 r. Od 1 października 2017r. będzie Ci przysługiwało prawo do okresowej emerytury kapitałowej, jeśli: jesteś kobietą, należysz do otwartego funduszu emerytalnego (OFE), ukończyłaś 60 lat, będziesz mieć ustalone prawo do powszechnej emerytury, będziesz mieć na subkoncie w ZUS kwotę równą lub wyższą od dwudziestokrotności dodatku pielęgnacyjnego, (od 1 marca 2017 r. do 28 lutego 2018 r ,80 zł (209,59 zł x 20), zapisaną na koniec miesiąca przed miesiącem, od którego przyznamy Ci emeryturę. Od 1 października 2017 r. będziesz mieć prawo do tej emerytury do dnia poprzedzającego 65 urodziny. Co z okresowymi emeryturami kapitałowymi przyznanymi przed 1 października 2017 r. Jeśli otrzymujesz okresową emeryturę kapitałową albo przyznamy Ci ją do końca września 2017 r., będziesz pobierać to świadczenie do dnia poprzedzającego dzień, w którym osiągniesz podwyższony wiek emerytalny przewidziany dla mężczyzny. Wcześniej już po skończeniu 65 lat możesz złożyć do nas wniosek o przeliczenie emerytury z I filaru z uwzględnieniem środków zgromadzonych na Twoim subkoncie. Przeliczymy ją, jeśli: pobierasz okresową emeryturę kapitałową (z II filaru) lub Twoja okresowa emerytura kapitałowa jest zawieszona, ponieważ nadal pracujesz u dotychczasowego pracodawcy. Jak przeliczymy emeryturę Wysokość emerytury z I filaru ustalimy na Twój wniosek. Do jej obliczenia weźmiemy pod uwagę: Twoje składki na ubezpieczenie emerytalne, zapisane na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje emerytura w nowej wysokości, przy uwzględnieniu ich waloryzacji, Twój zwaloryzowany kapitał początkowy, Twoje środki zapisane na subkoncie, przy uwzględnieniu ich waloryzacji. Zsumujemy te kwoty i otrzymamy podstawę do obliczenia emerytury. Podzielimy ją przez średnie dalsze trwanie życia dla wieku, w którym składasz wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury. Uzyskany wynik to nowa kwota emerytury z I filaru. Nie może być ona niższa niż suma pobieranych dotychczas emerytur: z I i II filaru.

19 Czy po 30 września 2017 r. można ubiegać się o emeryturę częściową Zgodnie z nowymi przepisami emerytura częściowa od 1 października 2017 r. nie będzie już przyznawana (został skreślony art. 26b ustawy emerytalnej). Jeśli jednak do końca września 2017 r. spełnisz warunki wymagane do tego, aby otrzymać emeryturę częściową, przyznamy Ci to świadczenie, nawet gdy złożysz wniosek po 30 września (art.17 ustawy zmieniającej). Prawo do tej emerytury i jej wysokość ustalimy na zasadach obowiązujących do 30 września 2017 r. Co dalej z emeryturami częściowymi przyznanymi na podstawie dotychczasowych przepisów Jeśli przyznamy Ci prawo do emerytury częściowej (przed 1 października 2017 r. lub - w przypadku spełnienia wszystkich wymaganych warunków przed tą datą również po 30 września 2017 r.), będziesz ją mógł pobierać do czasu, aż otrzymasz powszechną emeryturę. A stanie się to wtedy, gdy rozwiążesz stosunek pracy (jeśli pracujesz) oraz zgłosisz do nas wniosek o to świadczenie. Co się zmieni, gdy jesteś nauczycielem i chcesz przejść na wcześniejszą emeryturę O wcześniejszej emeryturze i innych świadczeniach dla nauczycieli - m. in. w związku z nowymi przepisami przeczytasz w ulotce Emerytura dla nauczycieli Co się zmieni, gdy otrzymasz rentę po 30 września 2017r. Gdy obliczamy rentę, ustalamy między innymi, ile lat brakuje Ci do pełnych 25 lat stażu (czyli okresów składkowych i nieskładkowych). Bierzemy przy tym pod uwagę okres od dnia, w którym złożysz wniosek o rentę, do dnia, w którym osiągniesz powszechny wiek emerytalny. Od 1 października 2017r. będzie to okres do dnia, w którym skończysz 60 lat (wiek przewidziany dla kobiety). Jeśli uzyskasz prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy po 30 września 2017 r., to gdy skończysz 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni) i nadal będziesz na rencie, sami przyznamy Ci emeryturę (z urzędu). Nie musisz składać do nas wniosku. Jeżeli w dniu, w którym skończysz 60 lub 65 lat, będziesz mieć wstrzymaną rentę, przyznamy Ci emeryturę od miesiąca, od którego zostałaby podjęta wypłata renty Co z emeryturą, gdy otrzymasz rentę do końca września 2017 r. Jeśli do końca września 2017 r. nie osiągniesz podwyższonego wieku emerytalnego i 1 października będziesz mieć ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia na okres: do dnia osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego (łącznie z tym dniem), na okres po dniu, w którym osiągniesz ten wiek, na stałe

20 a nie będziesz miał ustalonego prawa do emerytury, będziesz mógł pobierać rentę do dnia, w którym osiągniesz podwyższony wiek emerytalny. Po tym terminie przyznamy Ci emeryturę (z urzędu). Nie musisz wtedy składać do nas wniosku. Od tej zasady są dwa wyjątki, które omawiamy poniżej. Wyjątek 1. Dotyczy Cię, jeśli masz rentę do dnia, w którym osiągniesz podwyższony wiek emerytalny. Jeśli tego dnia Twoje prawo do renty będzie zawieszone, nie będziemy mieć podstaw, aby przyznać Ci emeryturę. Wyjątek 2. Dotyczy Cię, jeśli masz rentę na stałe lub na okres po dniu, w którym osiągniesz podwyższony wiek emerytalny. Jeżeli tego dnia Twoje prawo do renty będzie zawieszone, przyznamy Ci emeryturę od miesiąca, od którego znów wypłacalibyśmy rentę (po podjęciu wypłaty świadczenia na Twój wniosek), o ile wcześniej prawo do renty nie ustanie z innych przyczyn. Co z emeryturą, gdy masz rentę na okres krótszy niż do dnia, w którym osiągniesz podwyższony wiek emerytalny Jeśli 1 października 2017 r. będziesz mieć prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia na okres krótszy niż do dnia osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego, Twoja sytuacja będzie zależała od tego, czy do końca września 2017 r. skończysz wiek 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna), czy też nie osiągniesz tego wieku przed 1 października 2017r. Jeżeli do końca września 2017 r. skończysz wspomniany wiek, możesz pobierać rentę tylko do 1 października tego roku. Jeżeli skończysz 60 lub 65 lat po 30 września 2017 r., możesz pobierać rentę do dnia urodzin. W obydwu przypadkach odpowiednio od 1 października 2017 r. lub od dnia 60 (65) tych urodzin przyznamy Ci emeryturę (z urzędu). Nie musisz składać do nas wniosku. Wyjątek. Jeżeli w dniu, odpowiednio 1 października 2017 r. albo w dniu w którym skończysz 60 lub 65 lat - Twoje prawo do renty będzie zawieszone, przyznamy Ci emeryturę od miesiąca, od którego znów wypłacalibyśmy rentę (na Twój wniosek), o ile wcześniej prawo do renty nie ustanie z innych przyczyn. Co się zmieni, gdy ubiegasz się o emeryturę pomostową, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne lub świadczenie przedemerytalne albo masz już takie świadczenie Od 1 października 2017 r. emerytura pomostowa, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne i świadczenie przedemerytalne będą Ci przysługiwały do dnia przed Twoimi 60 lub 65 urodzinami.

21 Wyjątek. Do końca września 2017 r. spełnisz warunki do przyznania jednego z tych świadczeń i skończysz 60 lub 65 lat, ale złożysz wniosek później? Masz wtedy prawo do tego świadczenia do dnia poprzedzającego osiągnięcie podwyższonego wieku emerytalnego. Kiedy zachowasz prawo do tych świadczeń 1 października 2017r. będziesz mieć prawo do świadczenia przedemerytalnego (zasiłku przedemerytalnego), emerytury pomostowej lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego? Będziesz mógł pobierać te świadczenia do dnia, w którym osiągniesz podwyższony wiek emerytalny, chyba że Twoje prawo do nich ustanie przed tym dniem. Gdy skończysz 60 lub 65 lat, możesz też po 30 września 2017 r. złożyć wniosek o powszechną emeryturę. Wówczas prawo do tych świadczeń ustanie wcześniej na zasadach określonych w przepisach dotyczących tych świadczeń. Pamiętaj! aby uzyskać prawo do emerytury w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego, gdy prawo do emerytury pomostowej, czy też nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, czy też do świadczenia przedemerytalnego ustanie, musisz złożyć wniosek o emeryturę. W przypadku ustania prawa do wymienionych świadczeń nie przyznajemy emerytury bez wniosku (z urzędu). Co się zmieni przy ustalaniu renty rodzinnej Jakie zmiany w związku z niższym wiekiem emerytalnym Załóżmy, że po 30 września 2017 r. umrze osoba ubezpieczona urodzona po 1948 r., która osiągnęła podwyższony wiek emerytalny przed 1 października 2017 r. i która przed tym dniem: nie miała prawa do emerytury, miała prawo do emerytury, ale nie złożyła wniosku, abyśmy obliczyli jej emeryturę w kilku wariantach z zastosowaniem różnych tablic trwania życia, miała prawo do emerytury z zastosowaniem wariantowania tablic trwania życia, według przepisów obowiązujących przed 1 października 2017 r., i uprawniony członek rodziny złoży wniosek o rentę rodzinną po tej osobie. Przy rozpatrywaniu wniosku o rentę rodzinną po takiej osobie obliczymy jej emeryturę dla celów przyznania renty rodzinnej po niej w trzech wariantach z zastosowaniem tablic trwania życia obowiązujących: w dniu, w którym osiągnęła podwyższony wiek emerytalny, w dniu, w którym skończyła 60 (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna), w dniu jej śmierci (gdy będziemy ustalać rentę po osobie ubezpieczonej) lub w dniu złożenia wniosku o emeryturę (gdy będziemy ustalać rentę po zmarłym emerycie).

22 Następnie wybierzemy wariant najkorzystniejszy dla wnioskodawcy. To samo dotyczy renty rodzinnej po zmarłym ubezpieczonym/emerycie - mężczyźnie urodzonym w 1948 r. W tym przypadku obliczymy jego emeryturę, biorąc pod uwagę tablice: odpowiednio z dnia zgonu lub z dnia zgłoszenia wniosku o emeryturę, z następnego dnia po ukończeniu 65 lat z następnego dnia po osiągnięciu podwyższonego wieku emerytalnego. Co z rentą rodzinną po osobie mającej prawo do emerytury częściowej Po 30 września 2017 r. nadal będzie przysługiwać renta rodzinna po osobie, która pobierała emeryturę częściową do dnia śmierci (bez względu na to, kiedy nastąpił zgon). To samo dotyczy renty rodzinnej po osobie, która w dniu śmierci przed 1 października 2017 r. spełniała warunki do emerytury częściowej. Co powinna wiedzieć osoba, za którą samorząd opłaca składki Jeśli otrzymujesz: świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy, zasiłek dla opiekuna, to wójt, burmistrz lub prezydent miasta zobowiązani są opłacać składki na Twoje ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Jeśli jesteś kobietą - od 1 października 2017 r. mają oni taki obowiązek do czasu, aż Twój staż ubezpieczeniowy (czyli okresy składkowe i nieskładkowe) wyniesie co najmniej 20 lat. Przez jaki okres samorząd opłaci składki, gdy już ustaliliśmy Twój staż Jeśli jesteś kobietą i otrzymujesz świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, a przed 1 października 2017 r. ustaliliśmy okres, który brakuje Ci do stażu ubezpieczeniowego dłuższego niż 20 lat, samorząd opłaci składki na Twoje ubezpieczenia emerytalne i rentowe do czasu, aż Twój staż ubezpieczeniowy wyniesie 20 lat. Czy składki będą opłacane, gdy Twój staż jest dłuższy niż 20 lat Samorząd przestanie opłacać składki na Twoje ubezpieczenia, jeśli jesteś kobietą i 1 października 2017 r. będziesz miała już 20-letni staż ubezpieczeniowy. O czym musimy Cię poinformować

23 Jeśli 1 października 2017 r. będziesz miał ustalone prawo do: świadczenia (zasiłku) przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego czy też renty z tytułu niezdolności do pracy (przyznanej do dnia, w którym osiągniesz podwyższony wiek emerytalny lub do dnia, który przypada po osiągnięciu tego wieku lub na stałe), i nie masz ustalonego prawa do emerytury, poinformujemy Cię o tym, że: zachowasz prawo do tego świadczenia do dnia, w którym osiągniesz podwyższony wiek emerytalny przewidziany dla mężczyzny (chyba że to prawo wygaśnie wcześniej), zmieniły się warunki nabywania prawa do emerytury i możesz złożyć wniosek o emeryturę po ukończeniu 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna). Jeśli 1 października 2017 r. będziesz miała ustalone prawo do okresowej emerytury kapitałowej poinformujemy Cię o tym, że: zachowasz prawo do tego świadczenia do dnia, w którym osiągniesz podwyższony wiek emerytalny przewidziany dla mężczyzny (chyba że to prawo wygaśnie wcześniej), możesz zgłosić wniosek o ponowne obliczenie emerytury z I filaru po ukończeniu 65 lat, a przed dniem, w którym osiągniesz podwyższony wiek emerytalny przewidziany dla mężczyzny; poinformujemy Cię także o zasadach, na jakich wygaśnie prawo do okresowej emerytury kapitałowej po złożeniu tego wniosku. Informacje te będziemy wysyłać w drugiej połowie lipca 2017 r. Ważne. Jeśli dotyczy Ciebie taka informacja i po otrzymaniu wspomnianej informacji będziesz potrzebować dodatkowych wyjaśnień, aby podjąć właściwą decyzję w sprawie swoich uprawnień emerytalnych, możesz je uzyskać w każdej z placówek ZUS na terenie całego kraju lub telefonicznie lub w drodze korespondencyjnej.

Jakie emerytury dla nauczycieli

Jakie emerytury dla nauczycieli Jakie emerytury dla nauczycieli Spis treści Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym... 3 Emerytura z tytułu wykonywania pracy w szczególnym charakterze... 4 Emerytura nauczycielska na podstawie Karty

Bardziej szczegółowo

Ustawa obniżająca wiek emerytalny

Ustawa obniżająca wiek emerytalny Ustawa obniżająca wiek emerytalny 2 Ustawa obniżająca wiek emerytalny ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych

Bardziej szczegółowo

Wszystko, czego nie wiesz o emeryturach. Ekspert: Dariusz Noszczak, wicedyrektor, Departament Świadczeń Emerytalno-Rentowych, Centrala ZUS

Wszystko, czego nie wiesz o emeryturach. Ekspert: Dariusz Noszczak, wicedyrektor, Departament Świadczeń Emerytalno-Rentowych, Centrala ZUS Wszystko, czego nie wiesz o emeryturach Ekspert: Dariusz Noszczak, wicedyrektor, Departament Świadczeń Emerytalno-Rentowych, Centrala ZUS 2 Ustalanie wysokości emerytur ze starego systemu Ustalanie wysokości

Bardziej szczegółowo

Wiek emerytalny od 1 października 2017 r. Sprawdź, co się zmieni i jakie masz uprawnienia

Wiek emerytalny od 1 października 2017 r. Sprawdź, co się zmieni i jakie masz uprawnienia Wiek emerytalny od 1 października 2017 r. Sprawdź, co się zmieni i jakie masz uprawnienia Od 1 października 2017 r. powszechny wiek emerytalny będzie wynosił: t 60 lat dla kobiet, t 65 lat dla mężczyzn.

Bardziej szczegółowo

Omówienie regulacji wynikających z ustawy obniżającej wiek emerytalny

Omówienie regulacji wynikających z ustawy obniżającej wiek emerytalny Gdańsk, 2 października 2017 r. Omówienie regulacji wynikających z ustawy obniżającej wiek emerytalny Agnieszka Kurczewska-Stanisławowicz Naczelnik Wydziału Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku

Bardziej szczegółowo

Wysokość emerytur dla nauczycieli urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Wysokość emerytur dla nauczycieli urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Wysokość emerytur dla nauczycieli urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Spis treści Wysokość emerytury nauczycielskiej według dotychczasowych zasad............................................................

Bardziej szczegółowo

Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zapisanych na subkoncie w ZUS

Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zapisanych na subkoncie w ZUS Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zapisanych na subkoncie w ZUS Spis treści Czym jest okresowa emerytura kapitałowa... 3 Kiedy możesz uzyskać okresową emeryturę kapitałową... 3 Jak ustalamy wysokość

Bardziej szczegółowo

Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE i zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS. Świadczeniobiorcy

Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE i zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS. Świadczeniobiorcy Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE i zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS Świadczeniobiorcy Warunki nabywania prawa do okresowej emerytury kapitałowej ze środków zgromadzonych

Bardziej szczegółowo

Świadczenia dla nauczycieli

Świadczenia dla nauczycieli Świadczenia dla nauczycieli Nauczyciele mają kilka możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę. Mogą skorzystać z przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub z Karty

Bardziej szczegółowo

Kto może przejść na emeryturę po ukończeniu 60 lub 65 lat

Kto może przejść na emeryturę po ukończeniu 60 lub 65 lat 1 Bogdan Grzybowski Od 1 października br. zostanie obniżony wiek emerytalny. Co się zmienia? Od 1 października 2017 r. wiek emerytalny będzie wynosił 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Jest to emerytura

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Od 1 lipca 2009r.obowiązują przepisy ustawy z dnia 22 maja 2009r. o nauczycielskich świadczeniach

Bardziej szczegółowo

Pobierasz lub będziesz pobierać zasiłek macierzyński? Sprawdź, czy będziesz ubezpieczony

Pobierasz lub będziesz pobierać zasiłek macierzyński? Sprawdź, czy będziesz ubezpieczony Pobierasz lub będziesz pobierać zasiłek macierzyński? Sprawdź, czy będziesz ubezpieczony Kiedy przysługuje Ci zasiłek macierzyński Zasiłek macierzyński przysługuje Ci, gdy urodzisz dziecko lub przyjmiesz

Bardziej szczegółowo

KADRY i PŁACE. W SFERZE BUDŻETOWEJ nr 9. Reforma systemu emerytalnego... 2

KADRY i PŁACE. W SFERZE BUDŻETOWEJ nr 9. Reforma systemu emerytalnego... 2 20 września 2017 KADRY i PŁACE W SFERZE BUDŻETOWEJ nr 9 DODATEK do RACHUNKOWOŚCI BUDŻETOWEJ nr 18 (426) K o n k u r s KSIĘGOWY BUDŻETU 2017 www.rb.infor.pl Reforma systemu emerytalnego... 2 Realizacja

Bardziej szczegółowo

z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 2009 Nr 97 poz. 800 U S T AWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Opracowano na podstawie t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 128. Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Rodzicielskie świadczenie uzupełniające

Rodzicielskie świadczenie uzupełniające Rodzicielskie świadczenie uzupełniające Od 1 marca 2019 roku możesz ubiegać się o rodzicielskie świadczenie uzupełniające. Świadczenie to ma zapewnić niezbędne środki utrzymania osobom, które zrezygnowały

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października Prawdziwa historia: Drodzy Czytelnicy, 39,90 brutto Napisz cok@wip.pl 22 518 28 28 www.fabrykawiedzy.com Wstęp Emerytury 2017 1 Emerytury 2017 z

Bardziej szczegółowo

Jesteś na urlopie wychowawczym? Poznaj swoje ubezpieczenia

Jesteś na urlopie wychowawczym? Poznaj swoje ubezpieczenia Jesteś na urlopie wychowawczym? Poznaj swoje ubezpieczenia Jakimi ubezpieczeniami jesteś objęty Na urlopie wychowawczym jesteś objęty obowiązkowo: t ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, jeśli nie masz

Bardziej szczegółowo

Opiekujesz się dzieckiem i chcesz mieć ubezpieczenia?

Opiekujesz się dzieckiem i chcesz mieć ubezpieczenia? Opiekujesz się dzieckiem i chcesz mieć ubezpieczenia? Jednym z tytułów do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jest sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Sprawujesz osobistą opiekę

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne Spis treści Kto może otrzymać nauczycielskie świadczenie kompensacyjne... 3 Jakie warunki musisz spełnić, aby otrzymać świadczenie kompensacyjne. 5 Co musisz zrobić,

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października Prawdziwa historia: Drodzy Czytelnicy, 39,90 brutto Napisz cok@wip.pl 22 518 28 28 www.fabrykawiedzy.com Wstęp Emerytury 2017 1 Emerytury 2017 z

Bardziej szczegółowo

EMP. INFORMACJA do wniosku o emeryturę. Co załatwisz tym wnioskiem. Która placówka ZUS rozpatruje Twój wniosek. Jak wycofać wniosek

EMP. INFORMACJA do wniosku o emeryturę. Co załatwisz tym wnioskiem. Która placówka ZUS rozpatruje Twój wniosek. Jak wycofać wniosek INFORMACJA do wniosku o emeryturę Co załatwisz tym wnioskiem 1. Gdy złożysz ten wniosek: rozpatrzymy Twoje uprawnienia do emerytury z ZUS (w tym do okresowej emerytury kapitałowej 1 ) i wydamy decyzję

Bardziej szczegółowo

Co to jest kapitał początkowy

Co to jest kapitał początkowy Kapitał początkowy Spis treści Co to jest kapitał początkowy..................................... 3 Dla kogo ustalamy kapitał początkowy............................. 3 Jakie dokumenty powinieneś złożyć................................

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

Jesteś nianią? Przeczytaj koniecznie!

Jesteś nianią? Przeczytaj koniecznie! Jesteś nianią? Przeczytaj koniecznie! Nianią jest: t pełnoletnia osoba fizyczna sprawująca opiekę nad dzieckiem na podstawie umowy uaktywniającej. Nianią nie może być jeden z rodziców nawet w przypadku

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

USTAWA. z dnia r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Projekt USTAWA z dnia...2008 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki nabywania i utraty prawa do nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych;

Bardziej szczegółowo

Jesteś zleceniobiorcą? Poznaj swoje ubezpieczenia

Jesteś zleceniobiorcą? Poznaj swoje ubezpieczenia Jesteś zleceniobiorcą? Poznaj swoje ubezpieczenia Możesz być zleceniobiorcą, jeśli jesteś zatrudniony: t t t na podstawie umowy agencyjnej, na podstawie umowy zlecenia, na podstawie innej umowy o świadczenie

Bardziej szczegółowo

Emerytury. po zmianach BIBLIOTEKA

Emerytury. po zmianach BIBLIOTEKA BIBLIOTEKA Emerytury po zmianach 2014 Zasady przechodzenia na emeryturę dokumentacja, rodzaje świadczeń Ustalanie wysokości emerytury Nowe zasady wypłat świadczeń ze środków zgromadzonych w OFE Wypłata

Bardziej szczegółowo

Nowa emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Nowa emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Nowa emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Spis treści Czym jest nowa emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych... 3 Czy możesz dostać nową emeryturę z FUS... 3 Jaki jest powszechny wiek emerytalny...

Bardziej szczegółowo

Jesteś pracownikiem? Poznaj swoje ubezpieczenia

Jesteś pracownikiem? Poznaj swoje ubezpieczenia Jesteś pracownikiem? Poznaj swoje ubezpieczenia Jesteś objęty ubezpieczeniami jako pracownik, jeśli: t t pracujesz na etat, pracujesz na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY. uzyskane przez Zarząd. NSZZ PRC w temacie. emerytur - emerytur. pomostowych.

MATERIAŁY. uzyskane przez Zarząd. NSZZ PRC w temacie. emerytur - emerytur. pomostowych. Poznań, dnia 20-05-2013 r. MATERIAŁY uzyskane przez Zarząd NSZZ PRC w temacie emerytur - emerytur pomostowych. Pytania w sprawie emerytur pomostowych i wcześniejszych: 1. Pytanie czy takie warunki uprawniają

Bardziej szczegółowo

KIEDY PRZELICZAMY ŚWIADCZENIE LUB KAPITAŁ POCZĄTKOWY. z uwzględnieniem wynagrodzenia minimalnego

KIEDY PRZELICZAMY ŚWIADCZENIE LUB KAPITAŁ POCZĄTKOWY. z uwzględnieniem wynagrodzenia minimalnego KIEDY PRZELICZAMY ŚWIADCZENIE LUB KAPITAŁ POCZĄTKOWY z uwzględnieniem wynagrodzenia minimalnego Pobierasz emeryturę lub rentę albo masz ustalony kapitał początkowy? Nie masz dokumentów, które potwierdzają

Bardziej szczegółowo

EMP. INFORMACJA do wniosku o emeryturę. Co załatwisz tym wnioskiem. Która placówka ZUS rozpatruje Twój wniosek. Jak wycofać wniosek

EMP. INFORMACJA do wniosku o emeryturę. Co załatwisz tym wnioskiem. Która placówka ZUS rozpatruje Twój wniosek. Jak wycofać wniosek INFORMACJA do wniosku o emeryturę Co załatwisz tym wnioskiem 1. Gdy złożysz ten wniosek: rozpatrzymy Twoje uprawnienia do emerytury z ZUS (w tym do okresowej emerytury kapitałowej 1 ) i wydamy decyzję

Bardziej szczegółowo

Jesteś pracownikiem? Przeczytaj koniecznie!

Jesteś pracownikiem? Przeczytaj koniecznie! Jesteś pracownikiem? Przeczytaj koniecznie! Jesteś pracownikiem, jeżeli: t pozostajesz w stosunku pracy 1, t wykonujesz pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie

Bardziej szczegółowo

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. dr I. A. Wieleba Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. mogą nabyć prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym,

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne Od dnia 1 lipca 2009 r. obowiązują przepisy ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz. 800), zwanej dalej

Bardziej szczegółowo

Dla kogo wcześniejsza emerytura. po 2008 roku. e-poradnik. egazety Prawnej. 188 stron komentarzy, porad i przepisów

Dla kogo wcześniejsza emerytura. po 2008 roku. e-poradnik. egazety Prawnej. 188 stron komentarzy, porad i przepisów e-poradnik egazety Prawnej Dla kogo wcześniejsza emerytura po 2008 roku 188 stron komentarzy, porad i przepisów Czy wniosek o wcześniejszą emeryturę pracowniczą może być złożony po 2008 roku Kto może starać

Bardziej szczegółowo

Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia

Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia Przepisami art. 194 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 5 stycznia 2017 r. Poz. 38. z dnia 16 listopada 2016 r.

Warszawa, dnia 5 stycznia 2017 r. Poz. 38. z dnia 16 listopada 2016 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 5 stycznia 2017 r. Poz. 38 USTAWA z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne Od dnia 1 lipca 2009 r. obowiązują przepisy ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz.800), zwanej dalej

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przyjęty przez Senat bez poprawek USTAWA. z dnia 16 listopada 2016 r.

Tekst ustawy przyjęty przez Senat bez poprawek USTAWA. z dnia 16 listopada 2016 r. Tekst ustawy przyjęty przez Senat bez poprawek USTAWA z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie

Bardziej szczegółowo

TWOJE KONTO W ZUS CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ

TWOJE KONTO W ZUS CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ TWOJE KONTO W ZUS CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ Każdy ubezpieczony posiada indywidualne konto w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. TWOJE KONTO W ZUS. CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ Konto ubezpieczonego zakładane jest

Bardziej szczegółowo

Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn i 55- letnich kobiet.

Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn i 55- letnich kobiet. Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn i 55- letnich kobiet. Pracownicy, którzy nie osiągnęli jeszcze pełnego wieku emerytalnego mogą przejść na wcześniejszą emeryturę kobieta po osiągnięciu 55

Bardziej szczegółowo

Mała działalność gospodarcza mały ZUS NIŻSZE SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. dla płatników składek

Mała działalność gospodarcza mały ZUS NIŻSZE SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. dla płatników składek Mała działalność gospodarcza mały ZUS NIŻSZE SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE dla płatników składek Prowadzisz działalność gospodarczą i chciałbyś dostosować wysokość obciążeń, które ponosisz na składki

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie emerytalne. dr Ariel Przybyłowicz

Ubezpieczenie emerytalne. dr Ariel Przybyłowicz Ubezpieczenie emerytalne dr Ariel Przybyłowicz Ryzyko emerytalne Ochrona sytuacji ochrony zarobków z powodu zrealizowania prawa do zaprzestania działalności zarobkowej w związku z biologicznym (naturalnym)

Bardziej szczegółowo

Kiedy możesz zostać objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym?

Kiedy możesz zostać objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym? Kiedy możesz zostać objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym? Jeśli obowiązkowo jesteś objęty ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, ponieważ: t wykonujesz pracę nakładczą, t wykonujesz pracę na

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. II. Warunki nabywania prawa do emerytury z FUS (emerytury z I filaru) i ustalanie jej wysokości

SPIS TREŚCI. II. Warunki nabywania prawa do emerytury z FUS (emerytury z I filaru) i ustalanie jej wysokości Zasady nabywania prawa do emerytury z I i II filaru przez ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., będących członkami otwartego funduszu emerytalnego oraz rent rodzinnych po tych ubezpieczonych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17 maja 2018 r. Poz. 926

Warszawa, dnia 17 maja 2018 r. Poz. 926 Warszawa, dnia 17 maja 2018 r. Poz. 926 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 13 kwietnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o emeryturach kapitałowych 1. Na

Bardziej szczegółowo

Dz.U Nr 228 poz z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych. Rozdział 1. Przepisy ogólne

Dz.U Nr 228 poz z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/7 Dz.U. 2008 Nr 228 poz. 1507 U S T AWA z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych Opracowano na podstawie: t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 926 Rozdział 1 Przepisy ogólne Art.

Bardziej szczegółowo

Dla kogo nowe emerytury

Dla kogo nowe emerytury Dla kogo nowe emerytury Nowa emerytura przysługuje wszystkim ubezpieczonym, urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy osiągnęli minimalny wiek emerytalny, wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co

Bardziej szczegółowo

ZUS W. Ubezpieczenia społeczne i świadczenia przysługujące w związku z opłacaniem składek. Leszno r.

ZUS W. Ubezpieczenia społeczne i świadczenia przysługujące w związku z opłacaniem składek. Leszno r. Leszno 24.01.2017r. ZUS W Ubezpieczenia społeczne i świadczenia przysługujące w związku z opłacaniem składek. Kamila Kubica Naczelnik SER 1 Ewa Klejewska Naczelnik SER 4 Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października

EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października EMERYTURY 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października Prawdziwa historia: Drodzy Czytelnicy, 39,90 brutto Napisz cok@wip.pl 22 518 28 28 www.fabrykawiedzy.com Wstęp Emerytury 2017 1 Emerytury 2017 z

Bardziej szczegółowo

Dz.U Nr 228 poz z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych. Rozdział 1. Przepisy ogólne

Dz.U Nr 228 poz z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/14 Dz.U. 2008 Nr 228 poz. 1507 U S T AWA z dnia 21 listopada 2008 r. Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1097, z 2017 r. poz. 38. o emeryturach kapitałowych Rozdział

Bardziej szczegółowo

Konto w ZUS Cel i korzyści. Konto, subkonto i informacja o zapisanych tam danych

Konto w ZUS Cel i korzyści. Konto, subkonto i informacja o zapisanych tam danych Konto w ZUS Cel i korzyści Konto, subkonto i informacja o zapisanych tam danych Spis treści Co Ci się należy, kiedy płacisz składki... 3 Czy masz swoje konto w ZUS... 4 Jakie dane zapisujemy na Twoim koncie...

Bardziej szczegółowo

z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/24 U S T AWA Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2017 r. poz. 38, 1452. z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz

Bardziej szczegółowo

Twoje konto w ZUS Cel i korzyści. Konto, subkonto i informacja o zapisanych tam danych

Twoje konto w ZUS Cel i korzyści. Konto, subkonto i informacja o zapisanych tam danych Twoje konto w ZUS Cel i korzyści Konto, subkonto i informacja o zapisanych tam danych Spis treści Co Ci się należy, kiedy płacisz składki... 3 Czy masz swoje konto w ZUS.... 4 Jakie dane zapisujemy na

Bardziej szczegółowo

2. Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r.,poz.1440 ze zm.);

2. Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r.,poz.1440 ze zm.); Październik 2015r. Podstawy prawne: 1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela ( Dz. U. z 2014 r.,poz.191 ze zm.); 2. Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych Przeliczanie emerytur Każdy emeryt ma prawo do przeliczenia swojego świadczenia. Musi spełnić jednak określone warunki. O sytuacjach, w których ZUS obliczy nową wysokość emerytury, mówi Eliza Skowrońska

Bardziej szczegółowo

www.zus.pl ZUS wyjaśnia

www.zus.pl ZUS wyjaśnia Waloryzacja świadczeń emerytalno rentowych od dnia 1 marca 2009 r. W marcu 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadza waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych. Waloryzacja dokonywana jest z

Bardziej szczegółowo

Symbole emerytury wcześniejszej

Symbole emerytury wcześniejszej Podstawa prawna: ustawa o emeryturach i rentach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2009r., Dz. U. Nr 153, poz. 1227, ze zm.) Ustawa z 11.5.2012r. o zmianie ustawy o emeryturach

Bardziej szczegółowo

Pracujesz za granicą w UE, EOG lub Szwajcarii? Przeczytaj koniecznie!

Pracujesz za granicą w UE, EOG lub Szwajcarii? Przeczytaj koniecznie! Pracujesz za granicą w UE, EOG lub Szwajcarii? Przeczytaj koniecznie! Każde z państw członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein, Norwegia) oraz Szwajcaria

Bardziej szczegółowo

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Komu przysługuje wcześniejsza emerytura pracownicza Wcześniejsza emerytura pracownicza przysługuje

Bardziej szczegółowo

JESTEŚ PŁATNIKIEM SKŁADEK?

JESTEŚ PŁATNIKIEM SKŁADEK? JESTEŚ PŁATNIKIEM SKŁADEK? Kiedy będziesz zwolniony z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych? Spis treści Kiedy będziesz zwolniony z obowiązku składania co miesiąc dokumentów rozliczeniowych? 1

Bardziej szczegółowo

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ?

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? Jako przedsiębiorca podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? JESTEŚ OSOBĄ PROWADZĄCĄ

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE W SPRAWIE REALIZACJI PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 5 MARCA 2015 R. O ZMIANIE USTAWY O EMERYTURACH I RENTACH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

WYTYCZNE W SPRAWIE REALIZACJI PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 5 MARCA 2015 R. O ZMIANIE USTAWY O EMERYTURACH I RENTACH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH WYTYCZNE W SPRAWIE REALIZACJI PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 5 MARCA 2015 R. O ZMIANIE USTAWY O EMERYTURACH I RENTACH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Do art. 26 ust. 5 i 6 ustawy emerytalnej Do ustawy emerytalnej

Bardziej szczegółowo

Kiedy przedsiębiorca może skorzystać z ulg w płaceniu składek

Kiedy przedsiębiorca może skorzystać z ulg w płaceniu składek Kiedy przedsiębiorca może skorzystać z ulg w płaceniu składek Jeśli rozpoczynasz działalność gospodarczą, możesz przez 6 miesięcy nie płacić składek na ubezpieczenia społeczne, a następnie przez 24 miesiące

Bardziej szczegółowo

JAK WYPEŁNIĆ DOKUMENT PŁATNICZY

JAK WYPEŁNIĆ DOKUMENT PŁATNICZY czerwiec 2015 PUBLIKACJA BEZPŁATNA Krok po kroku JAK WYPEŁNIĆ DOKUMENT PŁATNICZY w celu opłacenia należności z tytułu składek pobieranych przez ZUS JAK WYPEŁNIĆ DOKUMENT PŁATNICZY krok po kroku 1 Krok

Bardziej szczegółowo

SYSTEM EMERYTALNY W POLSCE

SYSTEM EMERYTALNY W POLSCE SYSTEM EMERYTALNY W POLSCE 1 stycznia 1999 roku weszła w życie reforma systemu emerytalnego. Od tego momentu w Polsce funkcjonują równolegle dwa systemy emerytalne: stary system emerytalny dla osób urodzonych

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt 13 lutego 2012 r. USTAWA z dnia...2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r.

Bardziej szczegółowo

JESTEŚ ZLECENIOBIORCĄ? PRZECZYTAJ!

JESTEŚ ZLECENIOBIORCĄ? PRZECZYTAJ! JESTEŚ ZLECENIOBIORCĄ? JAKO ZLECENIOBIORCA PODLEGASZ OBOWIĄZKOWO UBEZPIECZENIOM SPOŁECZNYM: EMERYTALNEMU, RENTOWYM I WYPADKOWEMU, ORAZ UBEZPIECZENIU ZDROWOTNEMU. UBEZPIECZENIU CHOROBOWEMU PODLEGASZ DOBROWOLNIE,

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z zapisem art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS emerytury pomostowe zostaną ustanowione dla

Zgodnie z zapisem art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS emerytury pomostowe zostaną ustanowione dla EMERYTURY POMOSTOWE Zgodnie z zapisem art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS emerytury pomostowe zostaną ustanowione dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część II świadczenia Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia Filarowa konstrukcja ubezpieczeń społecznych model klasyczny : I filar - z budżetu państwa II filar ze składki pracodawców

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

Informacja o wysokości emerytur i rent rolniczych przyznawanych od dnia 1 marca 2018 r.

Informacja o wysokości emerytur i rent rolniczych przyznawanych od dnia 1 marca 2018 r. Informacja o wysokości emerytur i rent rolniczych przyznawanych od dnia 1 marca 2018 r. Zgodnie z komunikatem Prezesa KRUS z dnia 13 lutego 2018 r. w sprawie kwoty emerytury podstawowej (M.P. z 2018 r.

Bardziej szczegółowo

Informacja o wysokości emerytur i rent rolniczych przyznawanych od dnia 1 marca 2018 r.

Informacja o wysokości emerytur i rent rolniczych przyznawanych od dnia 1 marca 2018 r. Informacja o wysokości emerytur i rent rolniczych przyznawanych od dnia 1 marca 2018 r. Zgodnie z komunikatem Prezesa KRUS z dnia 13 lutego 2018 r. w sprawie kwoty emerytury podstawowej (M.P. z 2018 r.

Bardziej szczegółowo

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i Świadczenia emerytalno-rentowe rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-greckich ki Zakład Ubezpieczeń ń Społecznych ł maj 2013 Polskie świadczenia emerytalno-rentowe rentowe objęte

Bardziej szczegółowo

Mały ZUS Mała działalność gospodarcza

Mały ZUS Mała działalność gospodarcza Mały ZUS Mała działalność gospodarcza Masz firmę i nie osiągasz wysokich przychodów? Od 1 stycznia 2019 r. możesz opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od podstawy wymiaru, której wysokość zależy

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy. Praca zbiorowa. emerytury. Obowiązki pracodawcy od 1 października 2017 r. REKOMENDUJE Serwis PP. Prawno-Pracowniczy

Prawo pracy. Praca zbiorowa. emerytury. Obowiązki pracodawcy od 1 października 2017 r. REKOMENDUJE Serwis PP. Prawno-Pracowniczy Prawo pracy Praca zbiorowa nowe emerytury Obowiązki pracodawcy od 1 października 2017 r. REKOMENDUJE Serwis PP Prawno-Pracowniczy Praca zbiorowa nowe emerytury Obowiązki pracodawcy od 1 października 2017

Bardziej szczegółowo

Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800)

Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800) Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800) Dz.U.09.97.800 [+] ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

Bardziej szczegółowo

EKP WNIOSEK W SPRAWIE KAPITAŁU POCZĄTKOWEGO

EKP WNIOSEK W SPRAWIE KAPITAŁU POCZĄTKOWEGO WNIOSEK W SPRAWIE KAPITAŁU POCZĄTKOWEGO Instrukcja wypełniania Wypełnij ten wniosek, jeżeli chcesz, abyśmy: ustalili Twój kapitał początkowy, ponownie ustalili Twój kapitał początkowy. Zanim wypełnisz

Bardziej szczegółowo

MASZ WYBÓR. ulga na start preferencyjne składki mały ZUS działalność nieewidencjonowana WARUNKI r UPRAWNIENIA r SKUTKI. dla przedsiębiorcy

MASZ WYBÓR. ulga na start preferencyjne składki mały ZUS działalność nieewidencjonowana WARUNKI r UPRAWNIENIA r SKUTKI. dla przedsiębiorcy MASZ WYBÓR ulga na start preferencyjne składki mały ZUS działalność nieewidencjonowana WARUNKI r UPRAWNIENIA r SKUTKI dla przedsiębiorcy dla przedsiębiorcy Spis treści ULGA NA START... 3 PREFERENCYJNE

Bardziej szczegółowo

Wysokość emerytury w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r. (tzw. emerytura po emeryturze).

Wysokość emerytury w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r. (tzw. emerytura po emeryturze). Wysokość emerytury w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r. (tzw. emerytura po emeryturze). W dniu 10 września 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podjął uchwałę, w której przesądził,

Bardziej szczegółowo

Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii EMERYTURY Z FUS

Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii EMERYTURY Z FUS EMERYTURY Z FUS CO TO JEST EMERYTURA? Art. 67 ust. 1. Konstytucji RP. Obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu

Bardziej szczegółowo

Świadczenia emerytalne dla nauczycieli

Świadczenia emerytalne dla nauczycieli Świadczenia emerytalne dla nauczycieli Grażyna Mleko Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie Świadczenia emerytalne dla nauczycieli Emerytura bez względu na wiek art.88 ustawy z dnia 26 stycznia

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r.

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Kancelaria Sejmu s. 1/12 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2009 o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) r. Nr 97, poz. 800, z 2011 r. Nr 75, poz. 398. Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r.

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Co to jest kapitał początkowy Kapitał początkowy jest tzw. hipotetyczną emeryturą pomnożoną przez średnie dalsze trwania życia dla wieku 62 lat równe dla

Bardziej szczegółowo

USTAWA o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Art. 1. Art. 2. Art. 3. Art. 4.

USTAWA o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Art. 1. Art. 2. Art. 3. Art. 4. USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. z 23 czerwca 2009 r. Nr 97, poz. 800 ze zm., ost. zm. Dz.U. z 2012 r. poz. 637) Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki

Bardziej szczegółowo

System emerytalny w Polsce

System emerytalny w Polsce Warszawa, marzec 2017 r. System emerytalny w Polsce Dariusz Noszczak System emerytalny to część systemu ubezpieczeń społecznych System ubezpieczeń społecznych System emerytalny System ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.)

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.) Dz.U.2009.97.800 2011-05-01 zm. Dz.U.2011.75.398 art. 20 2013-01-01 zm. Dz.U.2012.637 art. 14 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca

Bardziej szczegółowo

Jakie warunki musisz spełnić, aby otrzymać świadczenie

Jakie warunki musisz spełnić, aby otrzymać świadczenie Rodzicielskie świadczenie uzupełniające Od 1 marca 2019 roku możesz ubiegać się o rodzicielskie świadczenie uzupełniające. Świadczenie to ma zapewnić niezbędne środki utrzymania osobom, które zrezygnowały

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r.

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. Kancelaria Sejmu s. 1/16 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2009 r. Nr 97, poz. 800, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, z 2012 r.

Bardziej szczegółowo

MASZ WYBÓR. ulga na start preferencyjne składki działalność nieewidencjonowana WARUNKI UPRAWNIENIA SKUTKI. dla przedsiębiorcy

MASZ WYBÓR. ulga na start preferencyjne składki działalność nieewidencjonowana WARUNKI UPRAWNIENIA SKUTKI. dla przedsiębiorcy MASZ WYBÓR ulga na start preferencyjne składki działalność nieewidencjonowana WARUNKI UPRAWNIENIA SKUTKI dla przedsiębiorcy Jeśli rozpoczynasz działalność gospodarczą, możesz przez 6 miesięcy nie płacić

Bardziej szczegółowo

JESTEŚ NIANIĄ? PRZECZYTAJ!

JESTEŚ NIANIĄ? PRZECZYTAJ! JESTEŚ NIANIĄ? KAŻDY UBEZPIECZONY POSIADA INDYWIDUALNE KONTO W ZAKŁADZIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH. Szczegółowe informacje dotyczące ubezpieczeń Platforma Usług Elektronicznych: pue.zus.pl Centrum Obsługi

Bardziej szczegółowo

Świadczenia emerytalne dla nauczycieli

Świadczenia emerytalne dla nauczycieli Kraków 2018 Świadczenia emerytalne dla nauczycieli Grażyna Mleko Tę i inne prezentacje - materiały konferencyjne tej Konferencji OSKKO można znaleźć na stronie: www.oskko.edu.pl/konferencjaoskko2018/ w

Bardziej szczegółowo

Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2008 r.

Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2008 r. Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2008 r. Od 1 marca 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje podwyższenia świadczeń emerytalno-rentowych w ramach ich waloryzacji. Waloryzacji

Bardziej szczegółowo

Zasady przechodzenia nauczycieli na emeryturę na podstawie art. 88 ustawy Karta Nauczyciela po 2007 roku

Zasady przechodzenia nauczycieli na emeryturę na podstawie art. 88 ustawy Karta Nauczyciela po 2007 roku Zasady przechodzenia nauczycieli na emeryturę na podstawie art. 88 ustawy Karta Nauczyciela po 2007 roku I. W sierpniu i wrześniu 2007 r. miała miejsce dwukrotna nowelizacja ustawy Karta Nauczyciela: ustawą

Bardziej szczegółowo

Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953

Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953 Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953 (wybrane artykuły z ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych) Art. 24. 1. Ubezpieczonym urodzonym po dniu

Bardziej szczegółowo

Zasady przeliczania świadczeń emerytalno-rentowych

Zasady przeliczania świadczeń emerytalno-rentowych Zasady przeliczania świadczeń emerytalno-rentowych Prezentowany materiał adresowany jest do osób, które mają już ustalone prawo do emerytury lub renty i szukają możliwości ich podwyższenia. Dla ułatwienia

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r.

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r. Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Ustawa określa: Art. 1. 1) warunki nabywania i utraty

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYZNAWANIA PRAWA I WYPŁATY ŚWIADCZEŃ PRZEDEMERYTALNYCH

ZASADY PRZYZNAWANIA PRAWA I WYPŁATY ŚWIADCZEŃ PRZEDEMERYTALNYCH ZASADY PRZYZNAWANIA PRAWA I WYPŁATY ŚWIADCZEŃ PRZEDEMERYTALNYCH Warunki wspólne dla wszystkich świadczeń Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie,

Bardziej szczegółowo

WARUNKI NABYCIA PRAWA DO WCZEŚNIEJSZEJ EMERYTURY DLA URODZONYCH PO 31 XII 1948 A PRZED 1 I 1969

WARUNKI NABYCIA PRAWA DO WCZEŚNIEJSZEJ EMERYTURY DLA URODZONYCH PO 31 XII 1948 A PRZED 1 I 1969 WARUNKI NABYCIA PRAWA DO WCZEŚNIEJSZEJ EMERYTURY DLA URODZONYCH PO 31 XII 1948 A PRZED 1 I 1969 Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353

Bardziej szczegółowo