PRAWA PODSTAWOWE W UNII EUROPEJSKIEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRAWA PODSTAWOWE W UNII EUROPEJSKIEJ"

Transkrypt

1 PRAWA PODSTAWOWE W UNII EUROPEJSKIEJ Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski

2 OCHRONA PRAW CZŁOWIEKA W EUROPIE

3 OCHRONA PRAW CZŁOWIEKA W EUROPIE I. SYSTEM RADY EUROPY Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (tzw. Europejska Konwencja Praw Człowieka, 3 września 1953) Europejski Trybunał Praw Człowieka (1959, Strasburg) II. SYSTEMY PAŃSTW EUROPEJSKICH

4 PRAWA PODSTAWOWE

5 PRAWA PODSTAWOWE ogólne zasady prawa UE, które czerpią swoje źródło z tradycji konstytucyjnych wspólnych dla państw członkowskich oraz umów międzynarodowych, których państwa te są stronami lub, przy których opracowaniu uczestniczyły, ze szczególnym uwzględnieniem porozumień i zakresu międzynarodowego prawa ochrony praw człowieka, w tym praw socjalnych, praw gospodarczych, praw kulturalnych oraz doświadczeń państw członkowskich w tym zakresie

6 UNIJNA OCHRONA PRAW PODSTAWOWYCH

7 UNIJNA OCHRONA PRAW PODSTAWOWYCH Sprawa 26/69 Stauder przeciwko Miasto Ulm Sprawa 11/70 Internationale Handelsgesellschaft mbh przeciwko Einfuhr- und Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel

8 UNIJNA OCHRONA PRAW PODSTAWOWYCH Karta Socjalnych Praw Pracowników Strasburg, 1989 swoboda poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania zatrudnienie i wynagrodzenie za pracę poprawa warunków życia i pracy ochrona socjalna swoboda zrzeszania się i negocjowanie umów zbiorowych kształcenie zawodowe równe traktowanie mężczyzn i kobiet informowanie, uwzględnianie opinii pracobiorców i współdziałanie ochrona zdrowia i bezpieczeństwo w pracy ochrona dzieci i młodzieży opieka nad ludźmi starszymi opieka nad niepełnosprawnymi

9 UNIJNA OCHRONA PRAW PODSTAWOWYCH Traktat z Maastricht 1993 Preambuła: potwierdzając swe przywiązanie do zasad wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz państwa prawnego art. B (cele Unii): ( ) umacnianie ochrony praw i interesów obywateli Państw Członkowskich poprzez ustanowienie obywatelstwa Unii art. F ust. 2: Unia szanuje prawa podstawowe zagwarantowane w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie 4 listopada 1950 roku, oraz wynikające z tradycji konstytucyjnych wspólnych dla Państw Członkowskich, jako zasady ogólne prawa wspólnotowego

10 UNIJNA OCHRONA PRAW PODSTAWOWYCH

11 KARTA PRAW PODSTAWOWYCH 3-4 czerwiec 1999 szczyt w Kolonii Konwent: 15 przedstawicieli głów państw i szefów rządów państw członkowskich przedstawiciel Przewodniczącego UE 16 deputowanych do PE 30 deputowanych parlamentów narodowych obserwatorzy: 2 sędziowie ETS i 2 przedstawiciele RE 7 grudnia 2000 szczyt w Nicei Przewodniczący PE Przewodniczący KE francuski minister spraw zagranicznych (prezydencja)

12 GODNOŚĆ CZŁOWIEKA art. 1 art. 5

13 GODNOŚĆ CZŁOWIEKA art. 1 art. 5 I. ochrona godności ludzkiej; II. III. prawo do życia; prawo do integralności cielesnej; IV. zakaz tortur i poniżającego traktowania lub karania; V. zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej.

14 WOLNOŚĆ art. 6 art. 19

15 WOLNOŚĆ art. 6 art. 19 I. prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego; II. prawo do poszanowania prywatności i życia rodzinnego; III. ochrona danych osobowych; IV. prawo do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny; V. wolność myśli, sumienia i religii; VI. wolność przepływu informacji i wyrażania opinii; VII. wolność zgromadzania się i stowarzyszania się; VIII. wolność sztuki i badań naukowych; IX. prawo do edukacji; X. wolność wyboru zawodu i prawo do zatrudniania się w każdym państwie UE; XI. XII. XIII. wolność prowadzenia działalności gospodarczej; prawo własności (w tym własności intelektualnej); prawo do azylu; XIV. ochrona na wypadek wydalenia i ekstradycji.

16 RÓWNOŚĆ art. 20 art. 26

17 RÓWNOŚĆ art. 20 art. 26 I. równość wobec prawa; II. zakaz wszelkiej dyskryminacji; III. poszanowanie różnorodności kulturowej, religijnej i językowej; IV. równość płci; V. prawa dziecka; VI. prawa osób starszych; VII. integracja osób niepełnosprawnych.

18 SOLIDARNOŚĆ art. 27 art. 38

19 SOLIDARNOŚĆ art. 27 art. 38 I. prawo pracowników do informacji i konsultacji; II. prawo do układów zbiorowych i wspólnych działań; III. prawo do pomocy społecznej i mieszkaniowej; IV. prawo do ochrony przed nieuzasadnionym zwolnieniem; V. prawo do dobrych warunków pracy; VI. zakaz pracy dzieci i ochrona pracującej młodzieży; VII. zakaz zwolnień z powodu macierzyństwa, VIII. prawo do zasiłku macierzyńskiego i opiekuńczego; IX. prawo do pomocy socjalnej; X. prawo dostępu do służby zdrowia; XI. ochrona środowiska; XII. ochrona konsumenta.

20 PRAWA OBYWATELSKIE art. 39 art. 46

21 PRAWA OBYWATELSKIE art. 39 art. 46 I. prawo do głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego; II. prawo do głosowania i kandydowania w wyborach samorządowych; III. prawo do dobrej administracji; IV. prawo dostępu do dokumentów unijnych; V. prawo składania skarg do Rzecznika Praw Obywatelskich; VI. prawo składania petycji do Parlamentu; VII. prawo przemieszczania się i osiedlania; VIII. prawo do ochrony dyplomatycznej i konsularnej.

22 WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚĆ art. 47 art. 50

23 WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚĆ art. 47 art. 50 I. prawo do rzetelnego procesu sądowego (prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu) II. III. domniemanie niewinności i prawo do obrony; zasada legalizmu i proporcjonalności w procesie karnym

24 POSTANOWIENIA OGÓLNE art. 51 art. 54

25 POSTANOWIENIA OGÓLNE art. 51 ZAKRES ZASTOSOWANIA 1. Postanowienia niniejszej Karty mają zastosowanie do instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii przy poszanowaniu zasady pomocniczości oraz do Państw Członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim stosują one prawo Unii. Szanują one zatem prawa, przestrzegają zasad i popierają ich stosowanie zgodnie ze swymi odpowiednimi uprawnieniami i w poszanowaniu granic kompetencji Unii powierzonych jej w Traktatach. 2. Niniejsza Karta nie rozszerza zakresu zastosowania prawa Unii poza kompetencje Unii, nie ustanawia nowych kompetencji ani zadań Unii, ani też nie zmienia kompetencji i zadań określonych w Traktatach.

26 POSTANOWIENIA OGÓLNE art. 52 klauzule limitacyjne ZAKRES I WYKŁADNIA PRAW I ZASAD 1. Wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w niniejszej Karcie muszą być przewidziane ustawą i szanować istotę tych praw i wolności. Z zastrzeżeniem zasad proporcjonalności, ograniczenia mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób. 2. Prawa uznane w niniejszej Karcie, które są przedmiotem postanowień Traktatów, są wykonywane na warunkach i w granicach w nich określonych. 3. W zakresie, w jakim niniejsza Karta zawiera prawa, które odpowiadają prawom zagwarantowanym w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ich znaczenie i zakres są takie same jak praw przyznanych przez tę konwencję. Niniejsze postanowienie nie stanowi przeszkody, aby prawo Unii przyznawało szerszą ochronę. /Europejska Konwencja Praw Człowieka/ 4. W zakresie, w jakim niniejsza Karta uznaje prawa podstawowe wynikające ze wspólnych tradycji konstytucyjnych Państw Członkowskich, prawa te interpretuje się zgodnie z tymi tradycjami. /systemy konstytucyjne państw członkowskich/

27 POSTANOWIENIA OGÓLNE art. 52 klauzule limitacyjne ZAKRES I WYKŁADNIA PRAW I ZASAD 5. Postanowienia niniejszej Karty zawierające zasady mogą być wprowadzane w życie przez akty prawodawcze i wykonawcze przyjęte przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii oraz przez akty Państw Członkowskich, gdy wykonują one prawo Unii, korzystając ze swoich odpowiednich uprawnień. Można się na nie powoływać w sądzie jedynie w celu wykładni tych aktów i kontroli ich legalności. 6. Ustawodawstwa i praktyki krajowe uwzględnia się w pełni, jak przewiduje to niniejsza Karta. 7. Wyjaśnienia sporządzone w celu wskazania wykładni niniejszej Karty są należycie uwzględniane przez sądy Unii i Państw Członkowskich.

28 POSTANOWIENIA OGÓLNE art. 53 POZIOM OCHRONY Żadne z postanowień niniejszej Karty nie będzie interpretowane jako ograniczające lub naruszające prawa człowieka i podstawowe wolności uznane, we właściwych im obszarach zastosowania, przez prawo Unii i prawo międzynarodowe oraz konwencje międzynarodowe, których Unia lub wszystkie Państwa Członkowskie są stronami, w szczególności przez europejską Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz przez konstytucje Państw Członkowskich.

29 POSTANOWIENIA OGÓLNE art. 54 ZAKAZ NADUŻYCIA PRAW Żadne z postanowień niniejszej Karty nie może być interpretowane jako przyznające prawo do podejmowania jakiejkolwiek działalności lub dokonywania jakiegokolwiek czynu zmierzającego do zniweczenia praw i wolności uznanych w niniejszej Karcie lub ich ograniczenia w większym stopniu, aniżeli jest to przewidziane w niniejszej Karcie.

30 KARTA PRAW PODSTAWOWYCH I. prawa I generacji praw człowieka (prawa obywatelskie i polityczne) II. prawa II generacji praw człowieka (prawa gospodarcze, społeczne i kulturalne) III. prawa III generacji praw człowieka (prawa zbiorowe)

31 KARTA PRAW PODSTAWOWYCH A KONSTYTUCJA DLA EUROPY

32 KARTA PRAW PODSTAWOWYCH A TRAKTAT LIZBOŃSKI Artykuł 6 TUE 1. Unia uznaje prawa, wolności i zasady określone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej z 7 grudnia 2000 roku, w brzmieniu dostosowanym 12 grudnia 2007 roku w Strasburgu, która ma taką samą moc prawną jak Traktaty. Postanowienia Karty w żaden sposób nie rozszerzają kompetencji Unii określonych w Traktatach. Prawa, wolności i zasady zawarte w Karcie są interpretowane zgodnie z postanowieniami ogólnymi określonymi w tytule VII Karty regulującymi jej interpretację i stosowanie oraz z należytym uwzględnieniem wyjaśnień, o których mowa w Karcie, które określają źródła tych postanowień. 2. Unia przystępuje do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Przystąpienie do Konwencji nie ma wpływu na kompetencje Unii określone w Traktatach. 3. Prawa podstawowe, zagwarantowane w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz wynikające z tradycji konstytucyjnych wspólnych Państwom Członkowskim, stanowią część prawa Unii jako zasady ogólne prawa.

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Preambuła

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Preambuła Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej Preambuła N a r o d y E u r o p y, t w o r z ą c m i ę d z y s o b ą c o r a z ś c i ś l e j s z y z w i ą z e k, s ą z d e c y d o w a n e d z i e l i ć z e s

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ 30.3.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 83/389 KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ (2010/C 83/02) 30.3.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 83/391 Parlament Europejski, Rada i Komisja

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA Dokumenty międzynarodowe

PRAWA CZŁOWIEKA Dokumenty międzynarodowe Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Prawa i wolności: prawo do życia, zniesienie kary śmierci, wolność od tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania, wolność

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ II KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII PREAMBUŁA

CZĘŚĆ II KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII PREAMBUŁA 16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/41 CZĘŚĆ II KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII PREAMBUŁA Narody Europy, tworząc między sobą coraz ściślejszy związek, są zdecydowane dzielić ze sobą pokojową

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ 26.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 326/391 KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ (2012/C 326/02) C 326/392 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 26.10.2012 PREAMBUŁA.........................................................

Bardziej szczegółowo

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE OBYWATELSTWO UNII EUROPEJSKIEJ Każda osoba będąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obywatelem europejskim. Obywatelstwo Unii Europejskiej uzupełnia

Bardziej szczegółowo

Ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej

Ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej Wstęp do prawa europejskiego Prawo wieczorowe, 2. Rok, r.a. 2016/17 Dr Anna Czaplińska Ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej 1. Rozwój ochrony praw podstawowych w porządku WE/UE Koncepcja ochrony

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska - charakterystyka (zarys treści na potrzeby ćwiczeń z zakresu KPP UE)

Unia Europejska - charakterystyka (zarys treści na potrzeby ćwiczeń z zakresu KPP UE) Unia Europejska - charakterystyka (zarys treści na potrzeby ćwiczeń z zakresu KPP UE) Ogólna charakterystyka UE Charakter prawny art. 1 akapit 2 TUE Osobowość prawna art. 47 TUE, art. 216, 221, 335 TFUE

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ (DRAFT CHARTER OF FUNDAMENTAL RIGHTS OF THE EUROPEAN UNION) Przepisy przyjęte w czasie 28 i 34 posiedzeniach Konwentu w Brukseli w dniach 5 i 16 maja 2000 r. Art.

Bardziej szczegółowo

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Preambuła

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Preambuła Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej Preambuła Narody Europy, tworząc między sobą coraz ściślejszy związek, są zdecydowane dzielić ze sobą pokojową przyszłość opartą na wspólnych wartościach. Świadoma

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Karta Praw Podstawowych. Znaczenie dla umocnienia ochrony jednostki w UE

Spis treści. Część I. Karta Praw Podstawowych. Znaczenie dla umocnienia ochrony jednostki w UE Autorzy... Wykaz skrótów... V XV Wstęp (Jan Barcz)... 1 I. Uwarunkowania polityczno-prawne... 1 II. Punkt wyjścia postanowienia TUE i TFUE... 4 III. Karta Praw Podstawowych w toku dyskusji nad ratyfikacją

Bardziej szczegółowo

Rola ETS w ochronie praw i wolności jednostki

Rola ETS w ochronie praw i wolności jednostki Rola ETS w ochronie praw i wolności jednostki Metody integracji poprzez prawo: 1/ substytucja (inaczej unifikacja): wprowadzenie jednolitych materialnych norm wspólnotowych; całkowite ujednolicenie prawa

Bardziej szczegółowo

Rok Obywatela prawa każdego obywatela w UE. Natalia Krzyżan WIR Poznań 05.03.2013 r.

Rok Obywatela prawa każdego obywatela w UE. Natalia Krzyżan WIR Poznań 05.03.2013 r. Rok Obywatela prawa każdego obywatela w UE Natalia Krzyżan WIR Poznań 05.03.2013 r. Europejski Rok Praw Obywateli 2013 Obywatelstwo Unii Europejskiej Każda osoba posiadająca obywatelstwo państwa członkowskiego

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE "OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM Dr Małgorzata Kożuch System ochrony praw podstawowych w Unii Europejskiej prawa podstawowe, KPP, rola EKPCz w prawie UE STUDIA PODYPLOMOWE 16 stycznia 2016r. Rozwój koncepcji ochrony praw podstawowych

Bardziej szczegółowo

dr Olga Hałub-Kowalczyk rok akademicki 2018/2019

dr Olga Hałub-Kowalczyk rok akademicki 2018/2019 dr Olga Hałub-Kowalczyk rok akademicki 2018/2019 Prawa osobiste i polityczne Prawo do ochrony życia Wolność od tortur Prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego Prawo do sądu Wolność myśli Wolność

Bardziej szczegółowo

Unit 3-03/ Kompetencje Unii. Zasady strukturalne

Unit 3-03/ Kompetencje Unii. Zasady strukturalne Unit 3-03/09.11.2016 Kompetencje Unii. Zasady strukturalne Fragmenty z podręcznika: Zasady działania UE: pkt 73-74 Zasada przyznania kompetencji (kompetencje wyłączne i dzielone; kompetencje wyraźnie i

Bardziej szczegółowo

PROJEKT DEKLARACJE. Bruksela, 23 lipca 2007 r. (13.09) (OR. fr) KONFERENCJA PRZEDSTAWICIELI RZĄDÓW PAŃSTW CZŁONKOWSKICH CIG 3/07

PROJEKT DEKLARACJE. Bruksela, 23 lipca 2007 r. (13.09) (OR. fr) KONFERENCJA PRZEDSTAWICIELI RZĄDÓW PAŃSTW CZŁONKOWSKICH CIG 3/07 KONFERENCJA PRZEDSTAWICIELI RZĄDÓW PAŃSTW CZŁONKOWSKICH Bruksela, 23 lipca 2007 r. (13.09) (OR. fr) CIG 3/07 NOTA Od: Prezydencja konferencji międzyrządowej Data 23 lipca 2007 r. Do: Konferencja międzyrządowa

Bardziej szczegółowo

Ochrona praw podstawowych w UE. Wykład Anna Wyrozumska

Ochrona praw podstawowych w UE. Wykład Anna Wyrozumska Ochrona praw podstawowych w UE Wykład Anna Wyrozumska Ochrona praw podstawowych 29/69 Stauder 11/70 Internationale Handelsgesellschaft 4/73 Nold 44/79 Hauer Prawa zasadnicze stanowią cześć składową ogólnych

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 38 Światowy i europejski system ochrony praw człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 38 Światowy i europejski system ochrony praw człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 38 Światowy i europejski system ochrony praw człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM Rozwój podstaw traktatowych Wspólnot Europejskich (Unii Europejskiej) do Traktatu z Lizbony Stanisław Biernat Prawo Unii Europejskiej po Traktacie z Lizbony STUDIA PODYPLOMOWE 17 listopada 2017 r. 1951

Bardziej szczegółowo

MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, RE I UE W ZAKRESIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO

MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, RE I UE W ZAKRESIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ZWIĄZKI I ZALEŻNOŚCI MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, I UE W ZAKSIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO Gertruda Uścińska Instytut Pracy i Spraw Socjalnych SCHEMAT 1. ZWIĄZKI I ZALEŻNOŚCI Międzynarodowa Organizacja Pracy

Bardziej szczegółowo

Ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej

Ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej Wstęp do prawa europejskiego Prawo wieczorowe, 2. Rok, r.a. 2017/18 Dr Anna Czaplińska Ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej 1. Rozwój ochrony praw podstawowych w porządku WE/UE Koncepcja ochrony

Bardziej szczegółowo

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015)

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015) Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015) 1. Sposoby pojmowania terminów: prawo europejskie, prawo wspólnotowe, Prawo Unii Europejskiej. 2. Rada Europy charakter prawny, statutowe cele

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM 1 2 3 4 5 1 2 System ochrony praw podstawowych w Unii Europejskiej prawa podstawowe, KPP, rola EKPCz w prawie UE Dr Małgorzata Kożuch 16 lutego 2018r. Co to są prawa podstawowe? Prawa człowieka? godnościowe?

Bardziej szczegółowo

Artykuł 25 MIĘDZYNARODOWY PAKT PRAW GOSPODARCZYCH, SOCJALNYCH I KULTURALNYCH. Oto prawa człowieka

Artykuł 25 MIĘDZYNARODOWY PAKT PRAW GOSPODARCZYCH, SOCJALNYCH I KULTURALNYCH. Oto prawa człowieka Oto prawa człowieka w dokumentach ratyfikowanych przez Polskę (patrz Art. 91 Konstytucji R.P.) POWSZECHNA DEKLARACJA PRAW CZŁOWIEKA (Paryż, 10 grudnia 1948 r.) Artykuł 25 1. Każda osoba ma prawo do poziomu

Bardziej szczegółowo

1. Traktat o Unii Europejskiej

1. Traktat o Unii Europejskiej 1. Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana; Dz.Urz. C 326 z 2012 r., s. 13) Spis treści Preambuła.......................................... 1 Tytuł I. Postanowienia wspólne............................

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT KONSTYTUCYJNY UNII EUROPEJSKIEJ STRUKTURA

TRAKTAT KONSTYTUCYJNY UNII EUROPEJSKIEJ STRUKTURA STRUKTURA Struktura Traktatu Konstytucyjnego Traktat Konstytucyjny jest podzielony na cztery części poprzedzone preambułą. Poszczególne części podzielone są na rozdziały, a niektóre z nich na sekcje i

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wykaz skrótów Przedmowa (Artur Kuś)

Spis treści: Wykaz skrótów Przedmowa (Artur Kuś) Spis treści: Wykaz skrótów Przedmowa (Artur Kuś) Rozdział I. Geneza i rozwój procesów integracyjnych w Europie po II wojnie światowej (Tomasz Sieniow) ı2. PodłoŜe procesów integracyjnych w Europie po II

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Str. Nb. Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII

Spis treści. Str. Nb. Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII Rozdział I. Wprowadzenie... 1 1 1. Pojęcie prawa europejskiego i prawa Unii Europejskiej... 1 1 2. Proces integracji państw europejskich po II wojnie

Bardziej szczegółowo

II. Zasady ochrony praw podstawowych 15. Zobowiązania wynikające dla Polski z KPP w świetle wyznaczników standardów ochronnych

II. Zasady ochrony praw podstawowych 15. Zobowiązania wynikające dla Polski z KPP w świetle wyznaczników standardów ochronnych Autorzy Wykaz skrótów Wstęp (Jan Barcz) I. Uwarunkowania polityczno-prawne n. Punkt wyjścia - postanowienia TUE i TFUE III. Karta Praw Podstawowych w toku dyskusji nad ratyfikacją Traktatu z Lizbony I_.

Bardziej szczegółowo

Obywatelstwo Unii. - wprowadził TM ruch w kierunku unii politycznej

Obywatelstwo Unii. - wprowadził TM ruch w kierunku unii politycznej Obywatelstwo Unii - wprowadził TM ruch w kierunku unii politycznej - stworzenie silniejszej podstawy dla praw przepływu, pobytu i równego traktowania obywateli UE - zebranie istniejących uprawnień pod

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 4. Nieodpłatna pomoc prawna w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym charakterystyka

Spis treści. 4. Nieodpłatna pomoc prawna w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym charakterystyka Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX Wykaz orzecznictwa... LI Wprowadzenie... 1. Założenia metodologiczne... I. Uzasadnienie wyboru tematu... II. Metody badawcze... III. Struktura...

Bardziej szczegółowo

System instytucjonalny i prawny Unii Europejskiej. Autor: Justyna Maliszewska-Nienartowicz CZĘŚĆ I. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA UNII EUROPEJSKIEJ

System instytucjonalny i prawny Unii Europejskiej. Autor: Justyna Maliszewska-Nienartowicz CZĘŚĆ I. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA UNII EUROPEJSKIEJ System instytucjonalny i prawny Unii Europejskiej. Autor: Justyna Maliszewska-Nienartowicz CZĘŚĆ I. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA UNII EUROPEJSKIEJ ROZDZIAŁ 1. CHARAKTER PRAWNY UNII EUROPEJSKIEJ ROZDZIAŁ 2. OSOBOWOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych sporządzona w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. Podstawa prawna: Dz. U. z 2012 r. poz. 1169 - dokument ratyfikacyjny podpisany przez Prezydenta RP w dniu

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE "OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM 3 4 5 6 7 Unia Europejska i prawo unijne po Traktacie z Lizbony -zagadnienia wprowadzające Prof. dr hab. Stanisław Biernat 7 listopada 05 r. Droga Polski do Unii Europejskiej 99 Podpisanie Układu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

K A R T A P R A W P O D S T A W O W Y C H U N I I E U R O P E J S K I E J

K A R T A P R A W P O D S T A W O W Y C H U N I I E U R O P E J S K I E J K A R T A P R A W P O D S T A W O W Y C H U N I I E U R O P E J S K I E J G O D N O Ś Ć W O L N O Ś C I R Ó W N O Ś Ć S O L I D A R N O Ś Ć P R A W A O B Y W A T E L S K I E W Y M I A R S P R A W I E D

Bardziej szczegółowo

Traktat o Unii Europejskiej Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. podstawowych Unii Europejskiej TEKSTY USTAW 3. WYDANIE.

Traktat o Unii Europejskiej Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. podstawowych Unii Europejskiej TEKSTY USTAW 3. WYDANIE. Traktat o Unii Europejskiej Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Karta praw podstawowych Unii Europejskiej TEKSTY USTAW 3. WYDANIE Traktat o Unii Europejskiej Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Droga Polski do Unii Europejskiej

Droga Polski do Unii Europejskiej Prof. dr hab. Stanisław Biernat Unia Europejska i prawo unijne po Traktacie z Lizbony -zagadnienia wprowadzające STUDIA PODYPLOMOWE 7 listopada 2015 r. Droga Polski do Unii Europejskiej 1991 Podpisanie

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE "OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM 1 2 3 4 5 6 1 2 pomiędzy państwa członkowskie i UE oraz Traktacie z Lizbony Prof. UJ Dr hab. Nina Półtorak 6 listopada 2015 r. Cele i wartości UE W preambułach do obu traktatów W początkowych przepisach

Bardziej szczegółowo

ZAKRES ZASTOSOWANIA KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (CFR):PODWAŻANIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW PRAWNYCH NA PODSTAWIE CFR

ZAKRES ZASTOSOWANIA KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (CFR):PODWAŻANIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW PRAWNYCH NA PODSTAWIE CFR ZAKRES ZASTOSOWANIA KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (CFR):PODWAŻANIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW PRAWNYCH NA PODSTAWIE CFR Laurent Pech Middlesex University London (L.Pech@mdx.ac.uk) PLAN 1. KRÓTKIE OMÓWIENIE WYBRANYCH

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 9 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Sylabus modułu kształcenia na studiach podyplomowych. zabezpieczenia społecznego

Załącznik nr 9 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Sylabus modułu kształcenia na studiach podyplomowych. zabezpieczenia społecznego Nazwa modułu kształcenia Nazwa jednostki prowadzącej moduł Kod modułu Język modułu kształcenia Efekty kształcenia dla modułu kształcenia Typ modułu kształcenia (obowiązkowy/fakultatywny) Semestr Imię i

Bardziej szczegółowo

Trybunał Sprawiedliwości UE

Trybunał Sprawiedliwości UE mgr Ewa Bobin Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii, UWr Trybunał Sprawiedliwości UE ZAGADNIENIA OGÓLNE TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ Po co

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. I. Uwagi ogólne

Wprowadzenie. I. Uwagi ogólne I. Uwagi ogólne Prawo Unii Europejskiej stanowi swoisty system prawa, odrębny zarówno od prawa międzynarodowego, jak i prawa poszczególnych państw członkowskich Unii. Dorobek prawny UE jest określany mianem

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRAWA WOLNOŚCI OBYWATELA.

CHARAKTERYSTYKA PRAWA WOLNOŚCI OBYWATELA. Wykład 3 21.03.09 CHARAKTERYSTYKA PRAWA WOLNOŚCI OBYWATELA. I PODZIAŁ PRAW I WOLNOŚCI ( OSOBISTE) 1. Podstawowe wolności człowieka i obywatela: prawo do życia od naturalnego poczęcia do naturalnej śmierci;

Bardziej szczegółowo

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ. Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Uniwersytet Wrocławski

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ. Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Uniwersytet Wrocławski HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Uniwersytet Wrocławski 1944 1948 9 maj 1950 1951 27 maj 1952 1957 1960 1965 1974 1986 1992 Ustanowienie

Bardziej szczegółowo

PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ PO TRAKTACIE Z LIZBONY. Autorzy: Jacek Barcik, Aleksandra Wentkowska. Wykaz skrótów. Wykaz literatury.

PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ PO TRAKTACIE Z LIZBONY. Autorzy: Jacek Barcik, Aleksandra Wentkowska. Wykaz skrótów. Wykaz literatury. PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ PO TRAKTACIE Z LIZBONY Autorzy: Jacek Barcik, Aleksandra Wentkowska Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa Rozdział I. Zagadnienia wstępne 1.Pojęcie instytucji europejskich w

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. I. Uwagi ogólne

Wprowadzenie. I. Uwagi ogólne I. Uwagi ogólne Prawo Unii Europejskiej stanowi swoisty system prawa, odrębny zarówno od prawa międzynarodowego, jak i prawa poszczególnych państw członkowskich Unii. Dorobek prawny UE jest określany mianem

Bardziej szczegółowo

Wyroki TSUE (kolor żółty orzeczenia których tezy są do obowiązkowej lektury przed zajęciami):

Wyroki TSUE (kolor żółty orzeczenia których tezy są do obowiązkowej lektury przed zajęciami): prof. Robert Grzeszczak Katedra Prawa Europejskiego Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Warszawski Sylabus oraz przegląd orzeczeń do tematu: Instytucja obywatelstwa Unii Europejskiej, orzecznictwo

Bardziej szczegółowo

Spis treści. a. Wstęp B. Dumping socjalny jako przeszkoda w liberalizacji rynku wewnętrznego obawa czy skutek?... 24

Spis treści. a. Wstęp B. Dumping socjalny jako przeszkoda w liberalizacji rynku wewnętrznego obawa czy skutek?... 24 Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Wprowadzenie... XIII XVII XLIII Rozdział I. Rynek wewnętrzny Unii Europejskiej... 1 1. Wstęp... 1 2. Wewnętrzny, wspólny, a może jednolity? Próba usystematyzowania

Bardziej szczegółowo

Reforma ustroju UE w latach Traktat nicejski

Reforma ustroju UE w latach Traktat nicejski Reforma ustroju UE w latach 1996-2007. Traktat nicejski Katedra Studiów nad Procesami Integracyjnymi INPiSM UJ ul. Wenecja 2, 33-332 Kraków Aksjologia 1. Wzmocnienie procedury art. 7 ust. 1-6 TUE Etap

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza TEORIA INTEGRACJI, CHARAKTER PRAWNY, STRUKTURA, ZAKRES PRZEDMIOTOWY I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ

Część pierwsza TEORIA INTEGRACJI, CHARAKTER PRAWNY, STRUKTURA, ZAKRES PRZEDMIOTOWY I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ INSTYTUCJE I PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ Autorzy: Barcz J., Górka M., Wyrozumska A. Część pierwsza TEORIA INTEGRACJI, CHARAKTER PRAWNY, STRUKTURA, ZAKRES PRZEDMIOTOWY I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Wykaz skrótów... XIII Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Prawo Unii Europejskiej jako akademicka dyscyplina prawa... 3 I. Rozwój autonomicznej dyscypliny

Bardziej szczegółowo

Zasady ogólne prawa Unii Europejskiej a Karta Praw Podstawowych

Zasady ogólne prawa Unii Europejskiej a Karta Praw Podstawowych Tomasz Jurczyk Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Zasady ogólne prawa Unii Europejskiej a Karta Praw Podstawowych Wstęp Wejście w życie Traktatu z Lizbony w grudniu 2009 r.

Bardziej szczegółowo

UZASADNIONA OPINIA PARLAMENTU NARODOWEGO W SPRAWIE POMOCNICZOŚCI

UZASADNIONA OPINIA PARLAMENTU NARODOWEGO W SPRAWIE POMOCNICZOŚCI Parlament Europejski 2014-2019 Komisja Prawna 19.5.2016 UZASADNIONA OPINIA PARLAMENTU NARODOWEGO W SPRAWIE POMOCNICZOŚCI Przedmiot: Uzasadniona opinia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie wniosku

Bardziej szczegółowo

9116/19 IT/alb JAI.2. Bruksela, 21 maja 2019 r. (OR. en) 9116/19

9116/19 IT/alb JAI.2. Bruksela, 21 maja 2019 r. (OR. en) 9116/19 Bruksela, 21 maja 2019 r. (OR. en) 9116/19 AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY Dotyczy: JAI 490 COPEN 200 CYBER 153 DROIPEN 79 JAIEX 75 ENFOPOL 229 DAPIX 177 EJUSTICE 63 MI 420 TELECOM 211 DATAPROTECT

Bardziej szczegółowo

Prawa mniejszości narodowych w Unii Europejskiej: teoria i praktyka

Prawa mniejszości narodowych w Unii Europejskiej: teoria i praktyka Prawa mniejszości narodowych w Unii Europejskiej: teoria i praktyka Dr Katarzyna Miksza kbogdzevic@mruni.eu Plan 1. Wstęp. Postanowienia Traktatów 2. Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej 3. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Strategia bezpieczeństwa wewnętrznego UE. Dr Agnieszka Nitszke IE ćw. 2016/17 (2)

Strategia bezpieczeństwa wewnętrznego UE. Dr Agnieszka Nitszke IE ćw. 2016/17 (2) Strategia bezpieczeństwa wewnętrznego UE Dr Agnieszka Nitszke IE ćw. 2016/17 (2) Ewolucja polityki bezpieczeństwa wewnętrznego WE/UE Traktat paryski i traktaty rzymskie; TREVI Traktat z Maastricht Traktat

Bardziej szczegółowo

Spór o kształt ustrojowy Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej

Spór o kształt ustrojowy Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej Janusz Józef Węc Spór o kształt ustrojowy Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej 1950-2010 Między ideą ponadnarodowości a współpracą międzyrządową. Analiza politologiczna Kraków 2012 Spis treści Uwagi

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ. Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1. w ogólnym interesie gospodarczym

PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ. Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1. w ogólnym interesie gospodarczym ZAŁĄCZNIK III PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ 1 Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1 Artykuł 14 Artykuł 15 ust. 3 Artykuł 16 ust. 2 Artykuł 18 Artykuł 19 ust. 2 Artykuł 21 ust.

Bardziej szczegółowo

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski 1948 1951 27 maj 1952 1957 1960

Bardziej szczegółowo

Wspólny wniosek DECYZJA RADY

Wspólny wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA WYSOKI PRZEDSTAWICIEL UNII DO SPRAW ZAGRANICZNYCH I POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA Bruksela, dnia 4.8.2016 r. JOIN(2016) 38 final 2016/0243 (NLE) Wspólny wniosek DECYZJA RADY w sprawie zawarcia,

Bardziej szczegółowo

Prawo pierwotne i prawo wtórne

Prawo pierwotne i prawo wtórne Prawo UE Prawo pierwotne i prawo wtórne Jednolity reżim prawny Prawo pierwotne = Traktaty założycielskie, rewizyjne, akcesyjne, ogólne zasady prawa Prawo wtórne = stanowione przez instytucje+ umowy międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

1. Traktat o Unii Europejskiej

1. Traktat o Unii Europejskiej 1. Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana; Dz.Urz. C 202 z 2016 r., s. 13) Spis treści Preambuła.......................................... 1 Tytuł I. Postanowienia wspólne............................

Bardziej szczegółowo

EWOLUCJA USTROJU UNII EUROPEJSKIEJ

EWOLUCJA USTROJU UNII EUROPEJSKIEJ EWOLUCJA USTROJU UNII EUROPEJSKIEJ ] Geneza nadania Unii Europejskiej statusu jednolitej organizacji międzynarodowej Projekt Altiero Spinelliego z 14 lutego 1984 r. nadanie Unii Europejskiej osobowości

Bardziej szczegółowo

2. Zadania Tryb podejmowania decyzji i organizacja pracy... 57

2. Zadania Tryb podejmowania decyzji i organizacja pracy... 57 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... XI Wykaz literatury... XV Wykaz orzeczeń... XIX Przedmowa... XXIII Przedmowa do 5. wydania... XXIV Z przedmowy do 1. wydania... XXV Część 1. Zagadnienia wprowadzające... 1

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część A. Testy. Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz stron internetowych Przedmowa XIII XVII XIX XXI

Spis treści. Część A. Testy. Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz stron internetowych Przedmowa XIII XVII XIX XXI Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz stron internetowych Przedmowa XIII XVII XIX XXI Część A. Testy Test 1 1 Odpowiedzi do testu 1 113 Test 2 6 Odpowiedzi do testu 2 115 Test 3 10 Odpowiedzi do testu 3

Bardziej szczegółowo

Obsługa prawniczych baz danych

Obsługa prawniczych baz danych Obsługa prawniczych baz danych Rok akademicki 2018/2019 Zajęcia nr 3 EUR-Lex, CURIA, IBT mgr Maria Dymitruk maria.dymitruk@uwr.edu.pl Centrum Badań Problemów Prawnych i Ekonomicznych Komunikacji Elektronicznej

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 148cc ust. 1 regulaminu Sejmu, Komisja do Spraw Unii Europejskiej wnosi projekt uchwały:

Na podstawie art. 148cc ust. 1 regulaminu Sejmu, Komisja do Spraw Unii Europejskiej wnosi projekt uchwały: SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII kadencja Komisja do Spraw Unii Europejskiej SUE-21-1-16 Druk nr 410 Warszawa, 12 kwietnia 2016 r. Pan Marek Kuchciński Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ (wersja skonsolidowana) str. 15. TYTUŁ I. Postanowienia wspólne (art. 1-8) str. 17

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ (wersja skonsolidowana) str. 15. TYTUŁ I. Postanowienia wspólne (art. 1-8) str. 17 Spis treści TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ (wersja skonsolidowana) str. 15 PREAMBUŁA str. 15 TYTUŁ I. Postanowienia wspólne (art. 1-8) str. 17 TYTUŁ II. Postanowienia o zasadach demokratycznych (art. 9-12)

Bardziej szczegółowo

TEKSTY PRZYJĘTE. Niedawne wydarzenia w Polsce i ich wpływ na prawa podstawowe określone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej

TEKSTY PRZYJĘTE. Niedawne wydarzenia w Polsce i ich wpływ na prawa podstawowe określone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej Parlament Europejski 2014-2019 TEKSTY PRZYJĘTE P8_TA(2016)0344 Niedawne wydarzenia w Polsce i ich wpływ na prawa podstawowe określone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej Rezolucja Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Prawa człowieka i systemy ich ochrony

Prawa człowieka i systemy ich ochrony Prawa człowieka i systemy ich ochrony Uniwersalizm i regionalizm w ochronie praw człowieka Prawa człowieka i systemy ich ochrony SNP(Z) II rok, semestr zimowy 2018/2019 Wolność zgromadzeń Prawo do skutecznego

Bardziej szczegółowo

Prawa Pracownicze = Prawa Człowieka

Prawa Pracownicze = Prawa Człowieka Prawa Pracownicze = Prawa Człowieka Szkolenie Globalny Świat Pracy Globalne Działania! Godna Praca Godne Życie! Mag. Stefan Grasgruber-Kerl Koordynator Projektu, Südwind Prawa pracownicze = Prawa człowieka

Bardziej szczegółowo

Dokument z posiedzenia PROJEKT REZOLUCJI. złożony w następstwie oświadczeń Rady i Komisji. złożony zgodnie z art. 123 ust.

Dokument z posiedzenia PROJEKT REZOLUCJI. złożony w następstwie oświadczeń Rady i Komisji. złożony zgodnie z art. 123 ust. Parlament Europejski 2014-2019 Dokument z posiedzenia B8-0864/2016 29.6.2016 PROJEKT REZOLUCJI złożony w następstwie oświadczeń Rady i Komisji złożony zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu w sprawie niedawnych

Bardziej szczegółowo

Status Rzecznika Praw Obywatelskich

Status Rzecznika Praw Obywatelskich C 286 E/172 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 27.11.2009 uwzględniając art. 299 ust. 2 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0153/2008), uwzględniając art. 51 Regulaminu,

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM Przekazanie kompetencji ustawodawczych UE dr Aleksandra Sołtysińska Źródła prawa i procedury prawodawcze UE 1-2 grudnia 2017 roku przyjmowanie aktów prawnych wykonanie aktów prawnych środki proceduralne

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. III.2.2. Definicja i cele... 92

SPIS TREŚCI. III.2.2. Definicja i cele... 92 SPIS TREŚCI Uwagi wstępne... 13 Rozdział I. Pod znakiem idei ponadnarodowości... 29 I. Motywy i przesłanki integracji państw Europy Zachodniej... 29 II. Projekty federalistów... 35 II.1. Plan Schumana...

Bardziej szczegółowo

Jerzy Buczkowski (red.) Łukasz Buczkowski Krzysztof Eckhardt

Jerzy Buczkowski (red.) Łukasz Buczkowski Krzysztof Eckhardt Podręczniki uczelniane nr 125 Wyższa Szkoła Prawa i Administracji Rzeszów-Przemyśl Wydział Prawa i Administracji 105 (125) Jerzy Buczkowski (red.) Łukasz Buczkowski Krzysztof Eckhardt PRAWO KONSTYTUCYJNE

Bardziej szczegółowo

ZMIANY WPROWADZONE DO TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ I TRAKTATU USTANAWIAJĄCEGO WSPÓLNOTĘ EUROPEJSKĄ

ZMIANY WPROWADZONE DO TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ I TRAKTATU USTANAWIAJĄCEGO WSPÓLNOTĘ EUROPEJSKĄ 17.12.2007 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 306/9 UZGODNILI, CO NASTĘPUJE: ZMIANY WPROWADZONE DO TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ I TRAKTATU USTANAWIAJĄCEGO WSPÓLNOTĘ EUROPEJSKĄ Artykuł 1 Traktat o

Bardziej szczegółowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 13 czerwca 2012 r. (OR. en) 10449/12. Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2011/0431 (APP) LIMITE

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 13 czerwca 2012 r. (OR. en) 10449/12. Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2011/0431 (APP) LIMITE RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 3 czerwca 202 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 20/043 (APP) 0449/2 LIMITE FREMP 8 JAI 366 COSCE 7 COHOM 22 OC 292 AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY

Bardziej szczegółowo

Prawa człowieka i systemy ich ochrony

Prawa człowieka i systemy ich ochrony Prawa człowieka i systemy ich ochrony Zasady ogólne w Konstytucji RP: 1) zasada nienaruszalności i poszanowania godności człowieka, 2) zasada poszanowania i ochrony wolności człowieka, 3) zasada równości

Bardziej szczegółowo

RESOL-VI/ sesja plenarna w dniach 22 i 23 marca 2017 r. REZOLUCJA. Praworządność w UE z perspektywy lokalnej i regionalnej

RESOL-VI/ sesja plenarna w dniach 22 i 23 marca 2017 r. REZOLUCJA. Praworządność w UE z perspektywy lokalnej i regionalnej RESOL-VI/020 122. sesja plenarna w dniach 22 i 23 marca 2017 r. REZOLUCJA Praworządność w UE z perspektywy lokalnej i regionalnej COR-2017-00961-00-01-RES-TRA (EN) 1/5 Rezolucja Europejskiego Komitetu

Bardziej szczegółowo

Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych DOKUMENT ROBOCZY

Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych DOKUMENT ROBOCZY Parlament Europejski 2014-2019 Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych 26.1.2016 DOKUMENT ROBOCZY w sprawie ustanowienia europejskiego mechanizmu na rzecz demokracji, państwa

Bardziej szczegółowo

Prawa człowieka i systemy ich ochrony

Prawa człowieka i systemy ich ochrony Prawa człowieka i systemy ich ochrony Ogólna charakterystyka i klasyfikacja Prawa człowieka i systemy ich ochrony SNP(Z) II rok, semestr zimowy 2016/2017 Kwestie organizacyjne Prowadzący zajęcia: mgr Agata

Bardziej szczegółowo

Wspólny wniosek DECYZJA RADY

Wspólny wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA WYSOKI PRZEDSTAWICIEL UNII DO SPRAW ZAGRANICZNYCH I POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA Bruksela, dnia 28.11.2016 r. JOIN(2016) 51 final 2016/0367 (NLE) Wspólny wniosek DECYZJA RADY w sprawie zawarcia

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa... XXVII

Spis treœci. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa... XXVII Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XV XXI Przedmowa... XXVII Rozdzia³ I. Zagadnienia wstêpne... 1 1. Pojêcie instytucji europejskich w szerokim i w¹skim znaczeniu... 1 2. Informacje ogólne o organizacjach

Bardziej szczegółowo

WYJAŚNIENIA (*) DOTYCZĄCE KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (2007/C 303/02)

WYJAŚNIENIA (*) DOTYCZĄCE KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (2007/C 303/02) 14.12.2007 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 303/17 WYJAŚNIENIA (*) DOTYCZĄCE KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (2007/C 303/02) Poniższe wyjaśnienia zostały pierwotnie sporządzone w ramach uprawnień Prezydium

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej... 1 1. Uwagi wprowadzające... 2 2. Zasada

Bardziej szczegółowo

Wspólny wniosek DECYZJA RADY

Wspólny wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA WYSOKI PRZEDSTAWICIEL UNII DO SPRAW ZAGRANICZNYCH I POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA Bruksela, dnia 23.11.2016 r. JOIN(2016) 56 final 2016/0373 (NLE) Wspólny wniosek DECYZJA RADY w sprawie zawarcia,

Bardziej szczegółowo

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 115/13 WERSJA SKONSOLIDOWANA TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 115/13 WERSJA SKONSOLIDOWANA TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ 9.5.2008 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 115/13 WERSJA SKONSOLIDOWANA TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ 9.5.2008 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 115/15 PREAMBUŁA JEGO KRÓLEWSKA MOŚĆ KRÓL

Bardziej szczegółowo

NSP (Z) III ćwiczenia nr ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ

NSP (Z) III ćwiczenia nr ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ NSP (Z) III ćwiczenia nr 2 24.03.2013 ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ ZASADY KONSTYTUCYJNE UE 1. Zasada solidarności (lojalności) 2. Zasada pomocniczości 3. Zasada wzmocnionej współpracy ZASADY, NA

Bardziej szczegółowo

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej jako żywy instrument. Poradnik dla organizacji pozarządowych

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej jako żywy instrument. Poradnik dla organizacji pozarządowych Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej jako żywy instrument Poradnik dla organizacji pozarządowych Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej jako żywy instrument Poradnik dla organizacji pozarządowych

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ TUE - Traktat o Unii Europejskiej. TFUE - Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. KPP - Karta praw podstawowych Unii Europejskiej / [redaktor prowadzący Katarzyna Gierłowska]. wyd. 2. Warszawa, cop.

Bardziej szczegółowo

C 326/266 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 26.10.2012. PROTOKÓŁ (nr 7) W SPRAWIE PRZYWILEJÓW I IMMUNITETÓW UNII EUROPEJSKIEJ

C 326/266 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 26.10.2012. PROTOKÓŁ (nr 7) W SPRAWIE PRZYWILEJÓW I IMMUNITETÓW UNII EUROPEJSKIEJ C 326/266 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 26.10.2012 PROTOKÓŁ (nr 7) W SPRAWIE PRZYWILEJÓW I IMMUNITETÓW UNII EUROPEJSKIEJ WYSOKIE UMAWIAJĄCE SIĘ STRONY, MAJĄC NA UWADZE, że zgodnie z artykułem 343

Bardziej szczegółowo

System ochrony prawnej w Unii Europejskiej

System ochrony prawnej w Unii Europejskiej System ochrony prawnej w Unii Europejskiej Joanna Siekiera Chair of International and European Law Centre d excellence Jean Monnet University of Wrocław, Poland 1. Karta Praw Podstawowych Charakter prawny

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Nowe ramy UE na rzecz umocnienia praworządności

ZAŁĄCZNIK KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Nowe ramy UE na rzecz umocnienia praworządności KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 11.3.2014 r. COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 ZAŁĄCZNIK do KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Nowe ramy UE na rzecz umocnienia praworządności PL

Bardziej szczegółowo

Dariusz Makiłła "Karta praw podstawowych z komentarzem", Stefan Hambura, Mariusz Muszyński, Bielsko-Biała 2001 : [reecnzja]

Dariusz Makiłła Karta praw podstawowych z komentarzem, Stefan Hambura, Mariusz Muszyński, Bielsko-Biała 2001 : [reecnzja] Dariusz Makiłła "Karta praw podstawowych z komentarzem", Stefan Hambura, Mariusz Muszyński, Bielsko-Biała 2001 : [reecnzja] Kwartalnik Prawa Publicznego 3/3, 335-338 2003 K W A R T A L N I K P R A W A

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (WYCIĄG)

TRAKTAT O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (WYCIĄG) TRAKTAT O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (WYCIĄG) Artykuł 37. (dawny art. 31 TWE) 1. Państwa Członkowskie dostosowują monopole państwowe o charakterze handlowym w taki sposób, aby wykluczona była wszelka

Bardziej szczegółowo

Europejska Inicjatywa Obywatelska. w obronie Małżeństwa i Rodziny. Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska

Europejska Inicjatywa Obywatelska. w obronie Małżeństwa i Rodziny. Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska Europejska Inicjatywa Obywatelska w obronie Małżeństwa i Rodziny I. Proponowany wniosek do Komisji Europejskiej Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska w obronie

Bardziej szczegółowo

WERSJE SKONSOLIDOWANE

WERSJE SKONSOLIDOWANE 26.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 326/1 WERSJE SKONSOLIDOWANE TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ I TRAKTATU O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (2012/C 326/01) 26.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii

Bardziej szczegółowo