Wpływ zmian klimatycznych i cyrkulacji wód na morfodynamikę brzegów Południowego Bałtyku

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ zmian klimatycznych i cyrkulacji wód na morfodynamikę brzegów Południowego Bałtyku"

Transkrypt

1 Wpływ zmian klimatycznych i cyrkulacji wód na morfodynamikę brzegów Południowego Bałtyku prof. dr hab. Stanisław Musielak Uniwersytet Szczeciński, Wydział Nauk o Ziemi, Instytut Nauk o Morzu 1. Wstęp Zmiany klimatyczne wpływają na cyrkulację wód u brzegów Południowego Bałtyku uaktywniając wiele czynników i złożonych procesów, których natężenie i kierunki zmieniają się w czasie i przestrzeni. Pulsacyjne zmiany ciśnienia i ruchy powietrza przemieszczającego się nad wodą i lądem, występujące w atmosferze, wywołują wiatr stanowiący główne źródło energii fal i prądów oraz wahań poziomu wody, a także procesy eoliczne, działające na plaży i wydmach nadmorskich. Obserwowane w strefie brzegowej zjawiska morfodynamiczne mają wiele uwarunkowań, wynikających z budowy geologicznej, morfologii brzegu i zmienności warunków hydrologiczno-meteorologicznych (Musielak, 2013). Nie udało się jednak stworzyć kompleksowego modelu funkcjonowania systemu strefy brzegowej, który uwzględniałby jej rozwój w czasie i przestrzeni, chociaż podejmowane były próby określenia występujących pomiędzy nimi zależności (Musielak, 1978; Massel, 1989; Pruszak, 1998; Zawadzka-Kahlau, 1999, 2012). Z tego względu konieczne jest prowadzenie dalszych badań oraz monitoringu zmian zachodzących w tej strefie i ich modelowanie, umożliwiające prognozowanie zdarzeń. Celem niniejszego referatu jest przedstawienie wpływu zjawisk i procesów wywoływanych przez zmiany klimatyczne na rozwój brzegów Południowego Bałtyku. Rozważania oparto na opublikowanych wynikach prac badawczych, prowadzonych w różnych ośrodkach naukowych, w tym przede wszystkim w Instytucie Nauk o Morzu Uniwersytetu Szczecińskiego. 2. Procesy hydrodynamiczne i ich rola w morfodynamicznym rozwoju brzegów Falowanie i prądy przybrzeżne oraz zmienność położenia powierzchni wody w strefie brzegowej, określane jako wahania poziomu morza, abrazja klifów i dna morskiego, transport osadów oraz ich akumulacja, to najważniejsze procesy, które przez ostatnie tysiąclecia formowały wybrzeże Południowego Bałtyku. Nakładały się one i przenikały nawzajem, dynamicznie oddziałując na strefę brzegową oraz dno morskie. Intensywnie je przekształcały (Musielak, 2006, 2013), wpływając na jego obecną postać i tworzyły różne rodzaje specyficznych form rzeźby. Prądy przybrzeżne, tj. wzdłużbrzegowe prądy energetyczne, powrotne prądy kompensacyjne (prostopadłe do brzegu), a także rozrywające prądy gradientalne, wywołane przez lokalne różnice stanów morza, odgrywają istotną rolę w morfodynamice strefy brzegowej, polegającą na przekształcaniu rzeźby i transporcie osadów (Furmańczyk, Musielak, 1999). 1

2 Za najważniejsze w akwenach mórz bezpływowych takich jak Bałtyk, uznaje się falowanie, będące procesem bardzo złożonym i zróżnicowanym z powodu dużej zmienności wywołujących je wiatrów. Krótkookresowe falowanie wiatrowe przekazuje największą ilość energii w kierunku dna, wpływając na intensywność ruchu osadów. Stwierdzono, że właśnie to falowanie decyduje o zmianach rzeźby przybrzeża i abrazji brzegu (Massel, 1989; Basiński i in., 1993). Fale przemieszczające się z obszarów głębokowodnych w kierunku lądu podlegają silnej transformacji wskutek intensywnego oddziaływania dna, co kończy się ich załamaniem. Zmniejszające się głębokości akwenu stanowią specyficzny filtr korygujący wysokość przemieszczających się fal i rozproszenie niesionej przez nie energii, tzw. stretacja (Musielak, 1978). Stwierdzić należy, że najbardziej znacząco na morfodynamikę brzegów wpływają wahania poziomu wody, powodujące przesuwanie się strefy załamywania fal i działania prądów przybrzeżnych w stronę lądu, co stwarza zagrożenie dla nadwodnej części strefy brzegowej, w tym erozję plaży, rozmywanie wydm, jak również niszczenie umocnień brzegowych (Musielak, 2006). 3. Wpływ wahań poziomu morza na morfodynamikę brzegów Przyczyną wahań poziomu morza jest eustatyczne podnoszenie lub obniżanie poziomu wody w oceanie światowym, będące zjawiskiem o charakterze globalnym, a także podnoszenie lub obniżanie lądu, wynikające z tendencji glacjoizostatycznych, występujących na obszarze Bałtyku w okresie polodowcowym (Mörner,1980; Rotnicki, Borzyszkowska, 1999; Uścinowicz, 2003). Zmiany w strefie przybrzeżnej mogą mieć charakter drgań okresowych (pływy, sejsze) lub nieokresowych (fale baryczne, wezbrania sztormowe, dopływ wód rzecznych). Podnoszenie się poziomu wody w strefie przybrzeżnej, wywołuje wzmożoną aktywność procesów abrazji, doprowadzając często do sytuacji katastrofalnych, takich jak przerwanie mierzei (Półwysep Helski), intensyfikacja procesów osuwiskowych na klifach (Jastrzębia Góra i Śliwno Bałtyckie), zanik plaży (Ustronie Morskie, Kołobrzeg) i powodzie sztormowe w miejscowościach nadmorskich (Musielak, 2013). Krótkookresowe wahania powierzchni wody w strefie brzegowej następują w przedziale czasowym od kilkunastu minut do kilku dni. Należą do nich oscylacje pośrednie pomiędzy falowaniem wiatrowym a wahaniami sezonowymi. Najważniejsze są zjawiska zwane wezbraniami sztormowymi. Każde podwyższenie powierzchni wody w strefie brzegu powoduje erozję, szczególnie widoczną podczas ekstremalnych sztormów (Musielak S., Wochna S., 2006). Przykładem tego procesu jest erozja brzegu Mierzei Bramy Świny, która nastąpiła pod wpływem wezbrania sztormowego r. Sezonowe zmiany położenia poziomu wód, zarejestrowane na mareografach w Świnoujściu, Kołobrzegu, Ustce, Władysławowie i Gdańsku, związane z napełnianiem akwenu Morza Bałtyckiego, ich średnich i ekstremalnych wartości, przeanalizowano za okres (Wolski i in., 2012). Stwierdzono, że amplitudy pomiędzy ekstremalnymi wartościami rocznymi na ww. stacjach pomiarowych nie różniły się znacząco i wynosiły: w Świnoujściu 3,03 m, w Kołobrzegu 2,77 m, w Ustce i Władysławowie 2,32 m oraz w Gdańsku 2,30 m. Podobnie jak krótkookresowe zmiany sztormowe, bezpośrednio wpływają one na przebieg procesów erozyjnych i akumulacyjnych zachodzących w strefie brzegowej w profilu plaży (Musielak S., 2006). W sezonach sztormowych (jesień-zima), gdy poziom 2

3 wód jest wysoki, zachodzi intensywne rozmywanie wzdłuż całego profilu poprzecznego brzegu. W czasie wiosenno-letnim, przy braku silniejszego falowania i niskim stanie wody, materiał osadowy jest akumulowany. Sezonowa zmienność szerokości plaży (rozmywanie w sezonie jesienno-zimowym i odbudowa w okresie wiosenno-letnim), zostanie pokazana na przykładzie wybranego odcinka Wybrzeża Trzebiatowskiego w rejonie Dziwnówka. Wieloletnie wahania poziomu morza są spowodowane głównie długookresowymi zmianami w przebiegu zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych, zachodzącymi w ciągu kilku, kilkunastu lub kilkudziesięciu lat. Podnoszenie się poziomu wody w strefie przybrzeżnej, zarówno w skali krótkookresowej jak i wieloletniej, powoduje zachwianie stabilności brzegu i pojawienie się procesów intensywnej erozji widocznej na brzegach klifowych i wydmowych. Stwarza ono również zagrożenie dla zlokalizowanej w tej strefie infrastruktury. Innymi negatywnymi zjawiskami wynikającymi z podnoszenia się poziomu morza są: powodzie sztormowe oraz wynoszenie materiału osadowego poza strefę brzegową, co osłabia odporność brzegu na procesy erozyjne. W referacie przedstawione zostaną przykłady zniszczenia infrastruktury strefy brzegowej spowodowane erozją zachodzącą podczas sztormów przy ekstremalnym położeniu poziomu morza. 4. Zakończenie Strefa brzegowa odgrywa ważną rolę nie tylko pod względem przyrodniczym, ale ma również duże znaczenie gospodarcze, gdyż na jej obszarze intensywnie rozwijają się różnorodne formy działalności człowieka. Jak wynika ze źródeł historycznych, antropopresja w strefie Południowego Bałtyku trwa z różnym natężeniem już od połowy XIX wieku. Obecnie na terenie polskiego wybrzeża, mającego powierzchnię około 2% terytorium kraju, mieszka ponad 1,8 mln ludzi (Dutkowski, 2006), a liczba ta znacznie zwiększa się wskutek wzmożonego ruchu turystycznego w okresie wakacyjnym, co nie pozostaje bez wpływu na stan środowiska. Procesy wywoływane przez zmiany klimatu (w tym wzrastający poziom morza), powodują m.in., cofanie się brzegów, co jest zjawiskiem naturalnym, natomiast działalność człowieka, zmierzająca do pozostawienia brzegu w niezmienionym położeniu jest postępowaniem wbrew prawom przyrody. W ostatnim czasie odnotowano olbrzymi postęp w badaniach procesów zachodzących w strefie brzegowej (Holland, Holma, 1996; Furmańczyk, Musielak, 1999; Uścinowicz, 2003; Karpiński i in., 2007; Pruszak i in., 2008; Wiśniewski, Wolski, 2009; Zawadzka-Kahlau, 1999, 2012), ale nadal prognozowanie zmian w dużym stopniu opiera się tylko na modelach prawdopodobieństwa. Działania zapobiegawcze, związane z problemem erozji wymuszają konieczność dokładnego rozpoznania i ciągłego rejestrowania zachodzących zmian. Pomocnym w tym względzie stał się rozwój nowoczesnych metod badawczych, w tym zastosowanie innowacyjnych technik pomiarowych, odbiorników działających w oparciu o Globalny System Nawigacji Satelitarnej (Global Navigation Satelite System GNSS), które umożliwiają ciągłą, powtarzalną i szybką rejestrację wybranych elementów strefy brzegowej we wszystkich porach roku, w różnych warunkach hydrometeorologicznych. Dzięki nowoczesnej aparaturze pomiarowej i skonstruowaniu zintegrowanych urządzeń skanowania laserowego LiDAR, można obecnie przeprowadzać precyzyjne pomiary rzeźby, pozwalające na tworzenie dokładniejszego niż do tej pory kartograficznego obrazu 3

4 zmian zachodzących zarówno w nadbrzeżu, jak i podbrzeżu (Dudzińska-Nowak, Wężyk, 2006). Jednakże nadal brakuje zsynchronizowania pomiarów z rejestracją czynników wywołujących te zmiany, takich jak wahania powierzchni wody w strefie przybrzeżnej. Istnieje potrzeba stałego monitorowania zjawisk klimatycznych, wpływających na procesy morfodynamiczne zachodzące wzdłuż całego polskiego wybrzeża oraz ich modelowania, a także prognozowania. Literatura Basiński T., Pruszak Z., Tarnowska M., Zeidler R., 1993, Ochrona brzegów morskich, Wydawnictwo IBW PAN, Gdańsk. Cieślak A., Strategia ochrony brzegów [w:] Furmańczyk K, (red.), ZZOP w Polsce stan obecny i perspektywy, Problemy erozji brzegu, INoM, Szczecin, Dudzińska-Nowak J., Wężyk P., 2006, Możliwości wykorzystania technologii LiDAR w badaniach strefy brzegowej [w:] Furmańczyk K, (red.), ZZOP w Polsce stan obecny i perspektywy, Brzeg morski zrównoważony, cz. 2, INoM, Szczecin, Dutkowski M., 2006, Społeczne i gospodarcze znaczenie zasobów i walorów polskiej strefy brzegowe [w:] Furmańczyk K, (red.), ZZOP w Polsce stan obecny i perspektywy, Brzeg morski zrównoważony, cz. 2, INoM, Szczecin, Furmańczyk K., 1994, Współczesny rozwój strefy brzegowej morza bezpływowego w świetle badań teledetekcyjnych południowych wybrzeży Bałtyku, Rozprawy i Studia, t. 161, Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin. Furmańczyk K., Musielak S., 1999, Circulation system of the coastal zone and their role in South Baltic morphodynamic of the coast, Quatern. Studies in Poland, Spec. Issue 22, Poznań, Furmańczyk K., Musielak S., 2004, Typy i rodzaje brzegów. Stan i tendencje zmian brzegu, zagrożenia [w:] Cz. Koźmiński, B. Michalska (red)), Atlas zasobów i zagrożeń klimatycznych Pomorza, Akademia Rolnicza, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin. Holland K.T., Holman R.A., 1996, Field observation of beach cusps and swash motion, Marine Geology, Vol. 134, Kostrzewski A., Musielak S., 2008, Współczesna ewolucja rzeźby wybrzeża Południowego Bałtyku, [w:] Starkel L. i in.,(red), Współczesne przemiany rzeźby Polski, IGIGP UJ, Kraków, Kramarska R., Frydel J., Jegliński W., 2011, Zastosowanie metody naziemnego skaningu laserowego do oceny geodynamiki wybrzeża na przykładzie klifu Jastrzębiej Góry, Biuletyn PIG, Oddział Geologii Morza, Gdańsk. Massel S., 1989, Hydrodynamice of coastal zones, Wydawnictwo IBW PAN, Gdańsk. Miętus M., Filipiak J., Owczarek M., 2004, Klimat wybrzeża południowego Bałtyku. Stan obecny i perspektywy zmian [w:] Cyberski J., (red.), Środowisko polskiej strefy brzegowej południowego Bałtyku stan obecny i przewidywane zmiany w przededniu integracji europejskiej, GTN, Gdańsk, Mörner N.A.,1980, Eustasy and Geoid Changes as a Function of Core/man-the Changes, [w:] Mörner N.A., (red), Earth, Rheology, Isostasy and Eustasy, Willey, Toronto. Musielak S., 1978, Procesy litodynamiczne w strefie przyboju, Oceanologia, Nr 8,

5 Musielak S., 2006, Geneza i funkcjonowanie systemu przyrodniczego morskiej strefy brzegowej, [w:] Furmańczyk K., (red) ZZOP w Polsce, Brzeg morski zrównoważony, cz. 2, Uniwersytet Szczeciński, INoM, Szczecin, Musielak S., 2013, Procesy brzegowe na polskim wybrzeżu Bałtyku w świetle badań geologiczno-geomorfologicznych [w:] Cyberski J., (red), Ochrona wybrzeża w polityce morskiej państwa, Kaszubsko-Pomorska Szkoła Wyższa, Wejherowo, Pruszak Z., 1998, Dynamika brzegu i dna morskiego, IBW PAN, Gdańsk, Rosa B., 1963, O rozwoju morfologicznym wybrzeża Polski w świetle dawnych form brzegowych, Studia Societatis Stientiarum Torunensis, Sec. C, vol. V, Toruń. Rosa B., 1984, Rozwój brzegu i jego odcinki akumulacyjne, [w:] Augustowski B. (red.), Pobrzeże Bałtyku, GTN, Gdańsk, Rotnicki K., Borzyszkowska W., 1999, Przyspieszony wzrost poziomu morza i jego składowe na Polskim wybrzeżu Bałtyku w latach , [w:] Borówka R.K., i in. (red.) Ewolucja geosystemów nadmorskich południowego Bałtyku w latach , Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań-Szczecin, Wiśniewski B., Wolski T., 2009, Katalog wezbrań i obniżeń sztormowych poziomów morza oraz ekstremalne poziomy wód na polskim wybrzeżu, Wydawnictwo Naukowe Akademii Morskiej, Szczecin, Wolski T., Wiśniewski B., Musielak S., 2012, Zmiany położenia poziomu morza w strefie brzegowej i ich wpływ na rozwój polskich brzegów Bałtyku [w:] Furmańczyk K., (red) ZZOP w Polsce stan obecny i perspektywy, Zagrożenia i systemy ostrzegania, cz. 2, INoM, Szczecin, Uścinowicz Sz., 2003, The Southern Balic relative sea level changes, glacjo-izostatic rebound and shoreline displacement, Państwowy Instytut Geologiczny, Prace Specjalne, nr 10, Warszawa, Zawadzka-Kahlau E., 1999, Tendencje rozwojowe polskich brzegów Bałtyku Południowego, GTN, Gdańsk, Zawadzka-Kahlau E., 2012, Morfodynamika brzegów wydmowych południowego Bałtyku, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk,

Badanie i prognozowanie zmian brzegu morza bezpływowego.

Badanie i prognozowanie zmian brzegu morza bezpływowego. Zakład Teledetekcji i Kartografii Morskiej Instytut Nauk o Morzu Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytet Szczeciński Badanie i prognozowanie zmian brzegu morza bezpływowego. (w pracach Zakładu Teledetekcji i

Bardziej szczegółowo

Skala zjawisk abrazyjnych w minionym 20 leciu na przykładzie Mierzei Dziwnowskiej

Skala zjawisk abrazyjnych w minionym 20 leciu na przykładzie Mierzei Dziwnowskiej Skala zjawisk abrazyjnych w minionym 20 leciu na przykładzie Mierzei Dziwnowskiej Kazimierz Furmańczyk, Joanna Dudzińska-Nowak Uniwersytet Szczeciński, Instytut Nauk o Morzu Europejska Agencja Środowiska:

Bardziej szczegółowo

Mapy zagrożenia powodziowego od strony morza

Mapy zagrożenia powodziowego od strony morza Mapy zagrożenia powodziowego od strony morza Wyniki - Centrum Modelowania Powodzi i Suszy w Gdyni Monika Mykita IMGW PIB Oddział Morski w Gdyni 28.11.2012 r. Obszar działania CMPiS w Gdyni Obszar działania

Bardziej szczegółowo

Mofrolitodynamika plaży w rejonie Cypla Rewskiego

Mofrolitodynamika plaży w rejonie Cypla Rewskiego WPROWADZENIE Mofrolitodynamika plaży w rejonie Cypla Rewskiego mgr Alicja Hańćkowiak, dr Agnieszka Kubowicz-Grajewska Z pewnością każdy okoliczny mieszkaniec świadomy jest istnienia Cypla Rewskiego (Rys.1.).

Bardziej szczegółowo

Skala zjawisk abrazyjnych w minionym 20 leciu na przykładzie Mierzei Dziwnowskiej

Skala zjawisk abrazyjnych w minionym 20 leciu na przykładzie Mierzei Dziwnowskiej Skala zjawisk abrazyjnych w minionym 20 leciu na przykładzie Mierzei Dziwnowskiej Kazimierz Furmańczyk, Joanna Dudzińska-Nowak Uniwersytet Szczeciński, Instytut Nauk o Morzu Europejska Agencja Środowiska:

Bardziej szczegółowo

II Sympozjum Morskiej Geomorfologii Poziom Morza, linia brzegowa

II Sympozjum Morskiej Geomorfologii Poziom Morza, linia brzegowa II Sympozjum Morskiej Geomorfologii Poziom Morza, linia brzegowa I N S T Y T U T M O R S K I W G D A Ń S K U Gdańsk 2014 Zakład Oceanografii Operacyjnej, Instytut Morski w Gdańsku Stowarzyszenie Geomorfologów

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z WYKONANIA MAP ZAGROZ ENIA POWODZIOWEGO I MAP RYZYKA POWODZIOWEGO ZAŁĄCZNIK NR 2

RAPORT Z WYKONANIA MAP ZAGROZ ENIA POWODZIOWEGO I MAP RYZYKA POWODZIOWEGO ZAŁĄCZNIK NR 2 Projekt: Informatyczny system osłony kraju przed nadzwyczajnymi zagrożeniami Nr Projektu: POIG.07.01.00 00 025/09 RAPORT Z WYKONANIA MAP ZAGROZ ENIA POWODZIOWEGO I MAP RYZYKA POWODZIOWEGO ZAŁĄCZNIK NR

Bardziej szczegółowo

Pakiet Roboczy 1 Sztormy Historyczne

Pakiet Roboczy 1 Sztormy Historyczne Pakiet Roboczy 1 Sztormy Historyczne Joanna Dudzińska-Nowak Uniwersytet Szczeciński Instytut Nauk o Morzu Baza danych wezbrań sztormowych polskiego wybrzeża Bałtyku. Baza danych zniszczeń sztormowych polskiego

Bardziej szczegółowo

Charakterystyki i związki temperatury wód u polskich brzegów Bałtyku

Charakterystyki i związki temperatury wód u polskich brzegów Bałtyku Charakterystyki i związki temperatury wód u polskich brzegów Bałtyku Prof. zw. dr hab. Józef Piotr Girjatowicz Uniwersytet Szczeciński, Wydział Nauk o Ziemi Polska, jak i polskie wybrzeże położone jest

Bardziej szczegółowo

Zagrożenie powodzią i erozją morską w warunkach zmiany klimatu a podejmowanie decyzji w obszarze przybrzeżnym

Zagrożenie powodzią i erozją morską w warunkach zmiany klimatu a podejmowanie decyzji w obszarze przybrzeżnym Zagrożenie powodzią i erozją morską w warunkach zmiany klimatu a podejmowanie decyzji w obszarze przybrzeżnym Andrzej Cieślak Urząd Morski w Gdyni cieslak@umgdy.gov.pl Przewidywane zmiany klimatyczne Wzrost

Bardziej szczegółowo

Ochrona brzegów morskich w Kołobrzegu. Przygotował: Adam Borodziuk

Ochrona brzegów morskich w Kołobrzegu. Przygotował: Adam Borodziuk Ochrona brzegów morskich w Kołobrzegu Przygotował: Projekt pn.: Ochrona brzegów morskich w Kołobrzegu Dofinansowanie : Fundusz Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Ochrona

Bardziej szczegółowo

Informacja o seminarium licencjackim z zakresu meteorologii i klimatologii w ramach studiów I stopnia Geografia

Informacja o seminarium licencjackim z zakresu meteorologii i klimatologii w ramach studiów I stopnia Geografia WYDZIAŁ BIOLOGII, GEOGRAFII I OCEANOLOGII INSTYTUT GEOGRAFII Informacja o seminarium licencjackim z zakresu meteorologii i klimatologii w ramach studiów I stopnia Geografia KATEDRA METEOROLOGII I KLIMATOLOGII

Bardziej szczegółowo

Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m

Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m Ruchy wód morskich Falowanie Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m wysokości i 50-100 m długości.

Bardziej szczegółowo

II Sympozjum Morskiej Geomorfologii Poziom Morza, linia brzegowa

II Sympozjum Morskiej Geomorfologii Poziom Morza, linia brzegowa II Sympozjum Morskiej Geomorfologii Poziom Morza, linia brzegowa INSTYTUT MORSKI W GDAŃSKU Gdańsk 2014 Zakład Oceanografii Operacyjnej, Instytut Morski w Gdańsku Stowarzyszenie Geomorfologów Polskich ENVIA

Bardziej szczegółowo

Instytut Budownictwa Wodnego Polskiej Akademii Nauk. Gdańsk Oliwa ul. Kościerska 7. www.ibwpan.gda.pl

Instytut Budownictwa Wodnego Polskiej Akademii Nauk. Gdańsk Oliwa ul. Kościerska 7. www.ibwpan.gda.pl Zakłady Naukowe IBW PAN 1. Zakład Mechaniki i Inżynierii Brzegów 2. Zakład Mechaniki Falowania i Dynamiki Budowli 3. Zakład Dynamiki Wód Powierzchniowych i Podziemnych 4. Zakład Geomechaniki Dyscypliny

Bardziej szczegółowo

I. Obraz Ziemi. 1. sfery Ziemi 2. generalizacja kartograficzna. 3. siatka geograficzna a siatka kartograficzna. 4. podział odwzorowań kartograficznych

I. Obraz Ziemi. 1. sfery Ziemi 2. generalizacja kartograficzna. 3. siatka geograficzna a siatka kartograficzna. 4. podział odwzorowań kartograficznych Zagadnienia do małej matury 2013/2014 z geografii klasy dwujęzycznej obejmują tematy określone w zagadnieniach do małej matury z geografii w brzmieniu załączonym na stronie internetowej szkoły, umieszczonych

Bardziej szczegółowo

Scenariusze zmian poziomu morza w polskiej strefie brzegowej

Scenariusze zmian poziomu morza w polskiej strefie brzegowej Scenariusze zmian poziomu morza w polskiej strefie brzegowej mgr Dawid Biernacik, mgr Bartosz Czernecki, mgr Ewa Jakusik, dr hab. Mirosław Miętus, prof. ndzw., mgr Michał Pilarski, mgr Robert Wójcik Zależność

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu orkanów Barbara i Aleks na morfologię wybrzeża klifowego wyspy Wolin

Analiza wpływu orkanów Barbara i Aleks na morfologię wybrzeża klifowego wyspy Wolin Paweł Terefenko 1, Dominik Paprotny 2, Andrzej Giza 1, Adam Kubicki 3, Marcin Winowski 4 1 Uniwersytet Szczeciński Instytut Nauk o Morzu 2 Delft University of Technology 3 GEO Ingenieurservice Nord-West,

Bardziej szczegółowo

Nowa typologia wód przejściowych i przybrzeżnych w Polsce. Wojciech Kraśniewski, Włodzimierz Krzymiński IMGW-PIB oddział Morski w Gdyni

Nowa typologia wód przejściowych i przybrzeżnych w Polsce. Wojciech Kraśniewski, Włodzimierz Krzymiński IMGW-PIB oddział Morski w Gdyni Nowa typologia wód przejściowych i przybrzeżnych w Polsce Wojciech Kraśniewski, Włodzimierz Krzymiński IMGW-PIB oddział Morski w Gdyni JCWP i typy wód wg typologii z 2004 roku JCWP i typy wód wg typologii

Bardziej szczegółowo

System Wczesnego Ostrzegania przed skutkami sztormów

System Wczesnego Ostrzegania przed skutkami sztormów System Wczesnego Ostrzegania przed skutkami sztormów Schemat i koncepcja działania Natalia Brzezowska Uniwersytet Szczecioski Instytut Nauk o Morzu Moduł obserwacji Moduł obserwacji, w którym gromadzone

Bardziej szczegółowo

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Obciążenia, warunki środowiskowe. Modele, pomiary. Tomasz Marcinkowski

Obciążenia, warunki środowiskowe. Modele, pomiary. Tomasz Marcinkowski Obciążenia, warunki środowiskowe. Modele, pomiary. Tomasz Marcinkowski 1. Obciążenia środowiskowe (wiatr, falowanie morskie, prądy morskie, poziomy zwierciadła wody, oddziaływanie lodu) 2. Poziomy obciążeń

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016)

ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016) ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016) Malarz R., Więckowski M., Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era, Warszawa 2012 (numer dopuszczenia

Bardziej szczegółowo

Informacja o ścieżce specjalizacyjnej z zakresu meteorologii i klimatologii w ramach MSU Geografia

Informacja o ścieżce specjalizacyjnej z zakresu meteorologii i klimatologii w ramach MSU Geografia WYDZIAŁ BIOLOGII, GEOGRAFII I OCEANOLOGII INSTYTUT GEOGRAFII Informacja o ścieżce specjalizacyjnej z zakresu meteorologii i klimatologii w ramach MSU Geografia KATEDRA METEOROLOGII I KLIMATOLOGII HISTORIA

Bardziej szczegółowo

Informacja o seminarium magisterskim z zakresu meteorologii i klimatologii w ramach MSU Geografia fizyczna

Informacja o seminarium magisterskim z zakresu meteorologii i klimatologii w ramach MSU Geografia fizyczna KATEDRA METEOROLOGII I KLIMATOLOGII INSTYTUT GEOGRAFII WYDZIAŁ OCEANOGRAFII I GEOGRAFII Informacja o seminarium magisterskim z zakresu meteorologii i klimatologii w ramach MSU Geografia fizyczna SKŁAD

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Regionalne ćwiczenia terenowe Wybrzeże. Regional field classes - the Baltic coast. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Regionalne ćwiczenia terenowe Wybrzeże. Regional field classes - the Baltic coast. Kod Punktacja ECTS* 2 Geografia, I stopień studia stacjonarne semestr 6 Aktualizacja 2016/2017 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Regionalne ćwiczenia terenowe Wybrzeże Regional field classes - the Baltic coast Kod Punktacja

Bardziej szczegółowo

Stosowane metody stabilizacji brzegu morskiego w aspekcie zachowania i odtwarzania plaż oraz trwałość stosowanych rozwiązań

Stosowane metody stabilizacji brzegu morskiego w aspekcie zachowania i odtwarzania plaż oraz trwałość stosowanych rozwiązań Jastarnia 28.06.2010 r. Stosowane metody stabilizacji brzegu morskiego w aspekcie zachowania i odtwarzania plaż oraz trwałość stosowanych rozwiązań Marek Szmytkiewicz Instytut Budownictwa Wodnego PAN w

Bardziej szczegółowo

Seminaria projektu SatBałtyk semestr letni 2014 sala seminaryjna IO PAN, godz. 11:30

Seminaria projektu SatBałtyk semestr letni 2014 sala seminaryjna IO PAN, godz. 11:30 Seminaria projektu SatBałtyk semestr letni 2014 sala seminaryjna IO PAN, godz. 11:30 Data Referenci Tematyka wystąpienia lub temat referatu 19 02 2014 prof. Bogdan Woźniak, dr Dariusz Ficek (Instytut Fizyki

Bardziej szczegółowo

2.2.6. Wskaźnik opisowy W10 Śmieci w morzu

2.2.6. Wskaźnik opisowy W10 Śmieci w morzu Raport do Komisji Europejskiej dot. Wstępnej oceny stanu środowiska morskiego 133 2.2.6. Wskaźnik opisowy W10 Śmieci w morzu W10: Właściwość ani ilość znajdujących się w wodzie morskiej nie powodują szkód

Bardziej szczegółowo

2

2 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Średnia liczba dni z opadem 30 mm w województwie pomorskim wynosi w półroczu ciepłym od 0,5 w części południowej i wschodniej województwa do 1,5 w części zachodniej. Najwięcej takich

Bardziej szczegółowo

dynamika i ewolucja środowiska Przyrodniczego strefy nadmorskiej w polsce przyczyny, skutki, prognoza

dynamika i ewolucja środowiska Przyrodniczego strefy nadmorskiej w polsce przyczyny, skutki, prognoza Maciej Przewoźniak dynamika i ewolucja środowiska Przyrodniczego strefy nadmorskiej w polsce przyczyny, skutki, prognoza Istota strefy nadmorskiej Strefa nadmorska to strefa stałego, bezpośredniego oddziaływania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Symbole i oznaczenia 13. Przedmowa 19. Część I. Podstawy dynamiki płynów 23

Spis treści. Symbole i oznaczenia 13. Przedmowa 19. Część I. Podstawy dynamiki płynów 23 Spis treści Symbole i oznaczenia 13 Przedmowa 19 Część I. Podstawy dynamiki płynów 23 1 Właściwości wody morskiej 25 1.1 Wprowadzenie................................. 25 1.2 Właściwości fizyczne wody morskiej.....................

Bardziej szczegółowo

OBSZARY BADAŃ NAUKOWYCH

OBSZARY BADAŃ NAUKOWYCH OBSZARY BADAŃ NAUKOWYCH WYDZIAŁ NAWIGACYJNY KATEDRA NAWIGACJI... 3 Bezpieczeństwo na morzu... 3 Geodezyjno- kartograficzne podstawy nawigacji morskiej... 3 Kompleksowe badania wpływu warunków hydrometeorologicznych...

Bardziej szczegółowo

OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: GOSPODARKA WODNA

OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: GOSPODARKA WODNA OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: GOSPODARKA WODNA Nazwa kierunku studiów Nazwa jednostki Poziom Polskiej Ramy Kwalifikacji Poziom kształcenia Profil kształcenia Tytuł zawodowy

Bardziej szczegółowo

Instytut Morski w Gdańsku Gdańsk, ul. Abrahama 1, tel.(58) , fax.(58)

Instytut Morski w Gdańsku Gdańsk, ul. Abrahama 1, tel.(58) , fax.(58) W G D A Ń S K U Instytut Morski w Gdańsku 80-307 Gdańsk, ul. Abrahama 1, tel.(58) 552 19 74, fax.(58) 552 46 13 e-mail: zhm@im.gda.pl Monitoring i badania dotyczące aktualnego stanu brzegu morskiego ocena

Bardziej szczegółowo

Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca. Uczeń potrafi:

Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca. Uczeń potrafi: 1. Geograficzny punkt widzenia 2. Mapa źródłem informacji geograficznej definiować pojęcia: geografia, środowisko przyrodnicze i geograficzne, wymienić elementy środowiska przyrodniczego. podać definicję

Bardziej szczegółowo

Raport Specjalny z Rejsu Wielki Wlew do Bałtyku

Raport Specjalny z Rejsu Wielki Wlew do Bałtyku INSTYTUT METEOROLOGII I GOSPODARKI WODNEJ - PIB Oddział Morski w Gdyni 81-342 GDYNIA Waszyngtona 42 tel. (+48) 58 628 81 00 fax (+48) 58 628 81 63 Raport Specjalny z Rejsu Wielki Wlew do Bałtyku Statek:

Bardziej szczegółowo

RZEŹBOTWÓRCZA DZIAŁALNOŚĆ MÓRZ. Działalność mórz zachodzi na wybrzeżu, które wyznacza zasięg działalności fal, prądów i pływów morskich.

RZEŹBOTWÓRCZA DZIAŁALNOŚĆ MÓRZ. Działalność mórz zachodzi na wybrzeżu, które wyznacza zasięg działalności fal, prądów i pływów morskich. RZEŹBOTWÓRCZA DZIAŁALNOŚĆ MÓRZ Działalność mórz zachodzi na wybrzeżu, które wyznacza zasięg działalności fal, prądów i pływów morskich. Możemy wyróżnić: Wybrzeża wynurzone, które powstają w czasie regresji

Bardziej szczegółowo

Deszcze nawalne doświadczenia Miasta Gdańska

Deszcze nawalne doświadczenia Miasta Gdańska Deszcze nawalne doświadczenia Miasta Gdańska Kategorie deszczu wg Chomicza Deszcze nawalne wg klasyfikacji Chomicza oznaczają opady o współczynniku wydajności a od 5,66 do 64,00 Wraz ze wzrostem współczynnika

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie strategicznej oceny. oddziaływania na środowisko,program U OCHRONY BRZEGÓW MORSKICH" NA LATA 2004-2023

Podsumowanie strategicznej oceny. oddziaływania na środowisko,program U OCHRONY BRZEGÓW MORSKICH NA LATA 2004-2023 MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY I ROZWOJU Podsumowanie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko,program U OCHRONY BRZEGÓW MORSKICH" NA LATA 2004-2023 Warszawa 2015 r. Akceptuje: MDP Spis treści 1. Podstawy

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 1

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 1 Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 1 1. Geograficzny punkt widzenia 2. Mapa źródłem informacji geograficznej definiować pojęcia: geografia, środowisko przyrodnicze i geograficzne,

Bardziej szczegółowo

Dane i produkty zintegrowanego systemu satelitarnej teledetekcji Morza Bałtyckiego- SatBałtyk.

Dane i produkty zintegrowanego systemu satelitarnej teledetekcji Morza Bałtyckiego- SatBałtyk. Dane i produkty zintegrowanego systemu satelitarnej teledetekcji Morza Bałtyckiego- SatBałtyk. Mirosław Darecki Marek Kowalewski, Jerzy Dera, Mirosława Ostrowska, Bogdan Woźniak Instytut Oceanologii Polskiej

Bardziej szczegółowo

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas)

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Cechy systemu wczesnego ostrzegania i monitoringu Zbieranie i analiza danych w czasie rzeczywistym Systemy przewidywania zjawisk Rozmieszczenie czujników

Bardziej szczegółowo

Zlodzenie polskiej strefy przybrzeżnej w zimie 2015/2016 The Ice Winter 2015/2016 on the Polish Baltic Sea Coast

Zlodzenie polskiej strefy przybrzeżnej w zimie 2015/2016 The Ice Winter 2015/2016 on the Polish Baltic Sea Coast Zlodzenie polskiej strefy przybrzeżnej w zimie 2015/2016 The Ice Winter 2015/2016 on the Polish Baltic Sea Coast Ida Stanisławczyk ida.stanislawczyk@imgw.pl Sezon zimowy 2015/2016 na polskim wybrzeżu należał

Bardziej szczegółowo

Geodezja i geodynamika - trendy nauki światowej (1)

Geodezja i geodynamika - trendy nauki światowej (1) - trendy nauki światowej (1) Glob ziemski z otaczającą go atmosferą jest skomplikowanym systemem dynamicznym stały monitoring tego systemu interdyscyplinarność zasięg globalny integracja i koordynacja

Bardziej szczegółowo

NaCoBeZU geografia klasa pierwsza

NaCoBeZU geografia klasa pierwsza NaCoBeZU geografia klasa pierwsza Zagadnienie Geografia jako nauka Wyjaśnisz znaczenie terminu: geografia, środowisko przyrodnicze i geograficzne. Wymienisz źródła wiedzy geograficznej. Wymienisz elementy

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania

Przedmiotowy system oceniania 1. Geograficzny punkt widzenia 2. Mapa źródłem informacji geograficznej definiować pojęcia: geografia, środowisko przyrodnicze i geograficzne, wymienić elementy środowiska przyrodniczego. podać definicję

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCHY KOMPETENCJI. Zpoznanie z budową atmosfery i jej pionową stratyfikacją

WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCHY KOMPETENCJI. Zpoznanie z budową atmosfery i jej pionową stratyfikacją I. KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: METEOROLOGIA. Kod przedmiotu: Hd. Jednostka prowadząca: Wydział Nawigacji i Uzbrojenia Okrętowego 4. Kierunek: Nawigacja 5. Specjalność: Wspecjalności na kierunku

Bardziej szczegółowo

Geomorfologia z elementami sedymentologii

Geomorfologia z elementami sedymentologii Geomorfologia z elementami sedymentologii Badania w Zakładzie Geomorfologii koncentrują się na zagadnieniu Dynamika procesów geomorfologicznych w różnych strefach klimatycznych, jej zapis w rzeźbie i osadach

Bardziej szczegółowo

MATERIA Y INFORMACYJNE pod redakcj¹ prof. Kazimierza Furmañczyka

MATERIA Y INFORMACYJNE pod redakcj¹ prof. Kazimierza Furmañczyka MATERIA Y INFORMACYJNE pod redakcj¹ prof. Kazimierza Furmañczyka Uniwersytet Szczeciñski Zak³ad Teledetekcji i Kartografii Morskiej PaŸdziernik 2011 www.micore.ztikm.szczecin.pl SYSTEM WCZESNEGO OSTRZEGANIA

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej Geografii Gimnazjum część 1

Przedmiotowy system oceniania Bliżej Geografii Gimnazjum część 1 Przedmiotowy system oceniania Bliżej Geografii Gimnazjum część 1 Tematy lekcji Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca DZIAŁ 1. MAPA 1. Geograficzny punkt widzenia

Bardziej szczegółowo

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie.

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie. Rozkład materiału plan wynikowy Przedmiot: geografia Podręcznik: Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era Rok szkolny: 2017/18 Nauczyciel: Katarzyna Pierczyk Klas I poziom podstawowy Lp. Klasa I Temat lekcji

Bardziej szczegółowo

Zagrożenie zalania Mierzei Messyńskiej wodami Zatoki Gdańskiej

Zagrożenie zalania Mierzei Messyńskiej wodami Zatoki Gdańskiej Zagrożenie zalania Mierzei Messyńskiej wodami Zatoki Gdańskiej Mgr Magdalena Stella Instytut Budownictwa Wodnego PAN w Gdańsku Naturalną ochronę brzegów morskich, a także przybrzeżnych obszarów depresyjnych

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z geografii Bliżej geografii - klasa II

Wymagania edukacyjne z geografii Bliżej geografii - klasa II Wymagania edukacyjne z geografii Bliżej geografii - klasa II Tematy lekcji 1. Położenie Polski 2. Przeszłość geologiczna Polski 3. Lądolód i polskie pojezierza 4. Od Bałtyku po szczyty Tatr 5. Bogactwo

Bardziej szczegółowo

Działalnośd mórz Wybrzeża wynurzone Wybrzeża zanurzone

Działalnośd mórz Wybrzeża wynurzone Wybrzeża zanurzone Działalnośd mórz Działalnośd mórz zachodzi na wybrzeżu, które wyznacza zasięg działalności fal, prądów i pływów morskich. Możemy wyróżnid: Wybrzeża wynurzone, które powstają w czasie regresji morza, na

Bardziej szczegółowo

Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia

Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia Irena Otop IMGW-PIB Warszawa, 24.02.2016 r. Seminarium PK GWP PLAN PREZENTACJI 1. Wprowadzenia: definicja suszy i fazy rozwoju suszy 2. Czynniki cyrkulacyjne

Bardziej szczegółowo

Morze Bałtyckie utworzyło się po zakończeniu ostatniego zlodowacenia. Wyróżnić tu można cztery główne etapy jego powstawania: utworzenie niecki morza

Morze Bałtyckie utworzyło się po zakończeniu ostatniego zlodowacenia. Wyróżnić tu można cztery główne etapy jego powstawania: utworzenie niecki morza MORZE BAŁTYCKIE Morze Bałtyckie utworzyło się po zakończeniu ostatniego zlodowacenia. Wyróżnić tu można cztery główne etapy jego powstawania: utworzenie niecki morza przez lądolód skandynawski, wypełnienie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 I PLANETA ZIEMIA. ZIEMIA JAKO CZĘŚĆ WSZECHŚWIATA 1. Pierwotne wyobrażenia o kształcie Ziemi i ich ewolucja 11 2. Wszechświat. Układ Słoneczny 12 3. Ruch obrotowy Ziemi i jego konsekwencje

Bardziej szczegółowo

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie.

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie. Rozkład materiału plan wynikowy Przedmiot: geografia Podręcznik: Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era Rok szkolny: 2015/16 Nauczyciel: Katarzyna Pierczyk Klas I poziom podstawowy Lp. Klasa I Temat lekcji

Bardziej szczegółowo

Nazwa kierunku Marine and Coastal Geosciences (studia w języku angielskim)

Nazwa kierunku Marine and Coastal Geosciences (studia w języku angielskim) Nazwa kierunku Marine and Coastal Geosciences (studia w języku angielskim) Tryb studiów stacjonarne Profil studiów ogólnoakademicki Wydział Wydział Nauk o Ziemi Opis kierunku Międzynarodowe, międzyuczelniane

Bardziej szczegółowo

Plany Zarządzania Ryzykiem Powodziowym od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych

Plany Zarządzania Ryzykiem Powodziowym od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych Plany Zarządzania Ryzykiem Powodziowym od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych Beata Kowalska Koordynator ds. Zarządzania Ryzykiem Powodziowym o/s morza, IMGW PIB Oddział Morski w Gdyni Warszawa

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY GEOLOGICZNO- INŻYNIERSKIE W POSADOWIENIU FARM WIATROWYCH NA OBSZARACH MORSKICH RP

PROBLEMY GEOLOGICZNO- INŻYNIERSKIE W POSADOWIENIU FARM WIATROWYCH NA OBSZARACH MORSKICH RP PROBLEMY GEOLOGICZNO- INŻYNIERSKIE W POSADOWIENIU FARM WIATROWYCH NA OBSZARACH MORSKICH RP 28 lutego 2017 r., Warszawa dr Zbigniew Frankowski dr Regina Kramarska Zakres prezentacji 1. Materiały archiwalne

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 25 września 2015 r. Druk nr 1092 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Klimat zmienia się również w Gdańsku Czy jesteśmy przygotowani?

Klimat zmienia się również w Gdańsku Czy jesteśmy przygotowani? Seminarium Skutki zmian klimatu i ich znaczenie dla Rozwoju Gdańska i okolic Gdańsk, 18 grudnia 2007 Klimat zmienia się również w Gdańsku Czy jesteśmy przygotowani? Dorota Kaulbarsz, Zbigniew Kordalski

Bardziej szczegółowo

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej [na podstawie Seeber G., Satellite Geodesy ] dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie cirm.am.szczecin.pl Literatura: 1. Januszewski J., Systemy

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA KLASYFIKACJI TYPOLOGICZNEJ WÓD W OBRĘBIE POLSKICH OBSZARÓW MORSKICH RP

PROBLEMATYKA KLASYFIKACJI TYPOLOGICZNEJ WÓD W OBRĘBIE POLSKICH OBSZARÓW MORSKICH RP PROBLEMATYKA KLASYFIKACJI TYPOLOGICZNEJ WÓD W OBRĘBIE POLSKICH OBSZARÓW MORSKICH RP Włodzimierz Krzymiński Magdalena Kamińska Oddział Morski IMGW w Gdyni Lidia Kruk-Dowgiałło Instytut Morski w Gdańsku

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie i kształtowanie środowiska przyrodniczego

Funkcjonowanie i kształtowanie środowiska przyrodniczego specjalność Funkcjonowanie i kształtowanie Studia stacjonarne II stopnia (2-letnie magisterskie) www.geom.geo.uj.edu.pl Zakład Geomorfologii Zakład Geografii Fizycznej www.geo.uj.edu.pl/zakłady/gfk www.gleby.geo.uj.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Przyrodnicze uwarunkowania planowania przestrzennego w Polskich Obszarach Morskich z uwzględnieniem Sieci NATURA 2000

Przyrodnicze uwarunkowania planowania przestrzennego w Polskich Obszarach Morskich z uwzględnieniem Sieci NATURA 2000 Przyrodnicze uwarunkowania planowania przestrzennego w Polskich Obszarach Morskich z uwzględnienie Sieci NATURA Raport z wykonania zadania.. Opracowanie dla obszaru polskich wód orskich warstw: kliat falowy,

Bardziej szczegółowo

Mapy Zagrożenia (powodzią sztormową)

Mapy Zagrożenia (powodzią sztormową) Mapy Zagrożenia (powodzią sztormową) Joanna Dudzińska-Nowak Uniwersytet Szczeciński Instytut Nauk o Morzu Mapa zagrożenia powodziowego opracowanie kartograficzne prezentujące przestrzenny zasięg strefy

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 2 Zachodniopomorskie leży w północno-zachodniej Polsce, na wybrzeżu Morza Bałtyckiego. Stolicą województwa jest Szczecin. Granica morska w Zachodniopomorskiem

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z geografii klasa 1 gimnazjum

Wymagania edukacyjne z geografii klasa 1 gimnazjum 1. Geograficzny punkt widzenia 2. Mapa źródłem informacji geograficznej Wymagania edukacyjne z geografii klasa 1 gimnazjum definiować pojęcia: geografia, środowisko przyrodnicze i geograficzne, wymienić

Bardziej szczegółowo

Wyrobiska poczerpalne w Zatoce Puckiej

Wyrobiska poczerpalne w Zatoce Puckiej Wyrobiska poczerpalne w Zatoce Puckiej K. Szefler, R. Opioła, S. Rudowski, L. Kruk-Dowgiałło Instytut Morski w Gdańsku Prace czerpalne na Zatoce Puckiej w latach 1989-1997 Prace czerpalne prowadzone były

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie obszarów zagrożonych powodzią - realizacja założeń Dyrektywy Powodziowej w ramach projektu ISOK. Monika Mykita

Wyznaczanie obszarów zagrożonych powodzią - realizacja założeń Dyrektywy Powodziowej w ramach projektu ISOK. Monika Mykita Wyznaczanie obszarów zagrożonych powodzią - realizacja założeń Dyrektywy Powodziowej w ramach projektu ISOK. Monika Mykita 13.04.2012 Główne zadania Centrum Modelowania Powodziowego w ramach projektu ISOK

Bardziej szczegółowo

Dynamika form Mierzei Łebskiej w świetle analiz danych teledetekcyjnych

Dynamika form Mierzei Łebskiej w świetle analiz danych teledetekcyjnych Dynamika form Mierzei Łebskiej w świetle analiz danych teledetekcyjnych Radosław Wróblewski 1,2, Łukasz Sławik 3 1 Katedra Geomorfologii i Geologii Czwartorzędu, Uniwersytet Gdański 2 Pracownia Geomorfologii

Bardziej szczegółowo

Ochrona brzegów morskich w Urzędzie Morskim w Słupsku. Urząd Morski w Słupsku Adam Borodziuk Adam Meller-Kubica Aleksander Duszny

Ochrona brzegów morskich w Urzędzie Morskim w Słupsku. Urząd Morski w Słupsku Adam Borodziuk Adam Meller-Kubica Aleksander Duszny Ochrona brzegów morskich w Urzędzie Morskim. Urząd Morski Adam Borodziuk Adam Meller-Kubica Aleksander Duszny Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Priorytet II: Gospodarka odpadami i ochrona

Bardziej szczegółowo

Ochrona brzegu morskiego Wybrzeża Środkowego Urzędu Morskiego w Słupsku w latach 2005-2006

Ochrona brzegu morskiego Wybrzeża Środkowego Urzędu Morskiego w Słupsku w latach 2005-2006 Ochrona brzegu morskiego Wybrzeża Środkowego Urzędu Morskiego w Słupsku w latach 2005-2006 Jednym ze statutowych zadań urzędów morskich jest ochrona brzegów polskiego wybrzeża. Na Wybrzeżu Środkowym administrowanym

Bardziej szczegółowo

Eksploracja Obszarów Polarnych i Górskich

Eksploracja Obszarów Polarnych i Górskich Wykaz przedmiotów na dwuletnich studiach magisterskich uzupełniających o specjalności: Wydział prowadzący: Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego / Instytut Geofizyki PAN / Instytut Oceanologii PAN

Bardziej szczegółowo

Ewelina Henek, Agnieszka Wypych, Zbigniew Ustrnul. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB)

Ewelina Henek, Agnieszka Wypych, Zbigniew Ustrnul. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB) Ewelina Henek, Agnieszka Wypych, Zbigniew Ustrnul Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB) IT SYSTEM GŁÓWNE KOMPONENTY SYSTEMU ISOK: Dane LIDAR (4- punktów/m ; >00

Bardziej szczegółowo

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie.

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie. Rozkład materiału plan wynikowy Przedmiot: geografia Podręcznik: Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era Rok szkolny: 2016/17 Nauczyciel: Katarzyna Pierczyk Klas I poziom podstawowy Lp. Klasa I Temat lekcji

Bardziej szczegółowo

Atlas multimedialny Pobrzeża Szczecińskiego. praca dyplomowa. Piotr Bakinowski

Atlas multimedialny Pobrzeża Szczecińskiego. praca dyplomowa. Piotr Bakinowski Atlas multimedialny Pobrzeża Szczecińskiego praca dyplomowa Piotr Bakinowski Opiekun: dr Elżbieta Bajkiewicz-Grabowska Wydział Geodezji i Kartografii Politechnika Warszawska Warszawa 2002 1 WSTĘP Wybrzeże

Bardziej szczegółowo

Chronologia holoceńskiej transgresji Bałtyku w rejonie Mierzei Łebskiej

Chronologia holoceńskiej transgresji Bałtyku w rejonie Mierzei Łebskiej Chronologia holoceńskiej transgresji Bałtyku w rejonie Mierzei Łebskiej Późny plejstocen i holocen polskiego brzegu i polskiej strefy ekonomicznej Bałtyku w świetle statystycznych analiz dat radiowęglowych

Bardziej szczegółowo

Wybrzeża świata - analiza porównawcza. Magdalena Oleksy SUM II Geografia niestacjonarna

Wybrzeża świata - analiza porównawcza. Magdalena Oleksy SUM II Geografia niestacjonarna Wybrzeża świata - analiza porównawcza Magdalena Oleksy SUM II Geografia niestacjonarna Wybrzeże to wąski pas na styku lądu z morzem. Jego rzeźba ulega nieustannym zmianom. Wynika to z ciągłego oddziaływania

Bardziej szczegółowo

Bałtyckie Centrum Badawczo-Wdrożeniowe Gospodarki Morskiej i jego rola we wzmacnianiu innowacyjności Pomorza Zachodniego.

Bałtyckie Centrum Badawczo-Wdrożeniowe Gospodarki Morskiej i jego rola we wzmacnianiu innowacyjności Pomorza Zachodniego. Bałtyckie Centrum Badawczo-Wdrożeniowe Gospodarki Morskiej i jego rola we wzmacnianiu innowacyjności Pomorza Zachodniego. KONCEPCJA STRUKTURY ORGANIZACYJNEJ CENTRUM Zakład b-r górnictwa morskiego Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

TYGODNIOWY BIULETYN HYDROLOGICZNY

TYGODNIOWY BIULETYN HYDROLOGICZNY INSTYTUT METEOROLOGII I GOSPODARKI WODNEJ PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY TYGODNIOWY BIULETYN HYDROLOGICZNY 19 25 września 2012 r. Spis treści: 1. Sytuacja hydrologiczna... 2 2. Temperatury ekstremalne w regionach

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z geografii Bliżej geografii - klasa I

Wymagania edukacyjne z geografii Bliżej geografii - klasa I Mapa świata Język Mapa i plan Mapa Skala Mapa źródłem informacji geografic znej Geograficzny punkt widzenia rozdział Temat Wymagania edukacyjne z geografii Bliżej geografii - klasa I Lp. Wymagania na ocenę

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z GEOGRAFII

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z GEOGRAFII POUFNE do dnia... godz.... KOD ZDAJĄCEGO IMIĘ NAZWISKO WPISUJE PISZĄCY PO OTRZYMANIU PRACY - - WPISAĆ PO ROZKODOWANIU PRACY ARKUSZ I PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z GEOGRAFII Czas pracy 90 minut Informacje

Bardziej szczegółowo

Zagrożenie obszaru województwa pomorskiego występowaniem ekstremalnych zjawisk pogodowych w konsekwencji spodziewanej zmiany klimatu

Zagrożenie obszaru województwa pomorskiego występowaniem ekstremalnych zjawisk pogodowych w konsekwencji spodziewanej zmiany klimatu Katedra Meteorologii i Klimatologii IG UG zaprasza na cykl wykładów pt.: Zagrożenie obszaru województwa pomorskiego występowaniem ekstremalnych zjawisk pogodowych w konsekwencji spodziewanej zmiany klimatu

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jaśkowiak Lotnicza pogoda

Andrzej Jaśkowiak Lotnicza pogoda Andrzej Jaśkowiak Lotnicza pogoda - Meteorologia dla pilotów ROZDZIAŁ 1. Atmosfera ziemska ROZDZIAŁ 2. Woda w atmosferze ROZDZIAŁ 3. Temperatura ROZDZIAŁ 4. Stabilność powietrza ROZDZIAŁ 5. Ciśnienie atmosferyczne

Bardziej szczegółowo

Studia stacjonarne II stopnia (2-letnie magisterskie) Specjalność Hydrologia, meteorologia i klimatologia (HMK)

Studia stacjonarne II stopnia (2-letnie magisterskie) Specjalność Hydrologia, meteorologia i klimatologia (HMK) Studia stacjonarne II stopnia (2-letnie magisterskie) Specjalność Hydrologia, meteorologia i klimatologia (HMK) www.klimat.geo.uj.edu.pl www.hydro.geo.uj.edu.pl Fot. Z. Ustrnul Fot. J. Pociask-Karteczka

Bardziej szczegółowo

EROZJA WYDMY W REJONIE DZIWNOWA JAKO REZULTAT ZNACZĄCYCH SZTORMÓW

EROZJA WYDMY W REJONIE DZIWNOWA JAKO REZULTAT ZNACZĄCYCH SZTORMÓW Geologia i geomorfologian n9n nsłupsk 2012, s. 9-18 Kazimierz Furmańczyk, Joanna Dudzińska-Nowak, Konrad Furmańczyk, Barbara Paplińska-Swerpel, Natalia Brzezowska EROZJA WYDMY W REJONIE DZIWNOWA JAKO REZULTAT

Bardziej szczegółowo

ISOK na morzach i oceanach

ISOK na morzach i oceanach ISOK na morzach i oceanach Marcin Matusiak Project Manager Fugro Aerial Mapping B.V. m.matusiak@fugro.com ALB (Airborne LiDAR Bathymetry) Pomiary hydrograficzne / System Mapowania płytkiej wody System

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu obecnych i przyszłych zmian klimatu na strefę polskiego wybrzez a i ekosystem Morza Bałtyckiego

Ocena wpływu obecnych i przyszłych zmian klimatu na strefę polskiego wybrzez a i ekosystem Morza Bałtyckiego Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy Oddział Morski w Gdyni Ocena wpływu obecnych i przyszłych zmian klimatu na strefę polskiego wybrzez a i ekosystem Morza Bałtyckiego

Bardziej szczegółowo

- analiza przykładów z praktyki -

- analiza przykładów z praktyki - - analiza przykładów z praktyki - Monika Selin Stacja Morska IO UG Szkolenie regionalne Natura 2000 a turystyka wodna i nadwodna Hel, 4 października 2011 r. Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Fot.

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie pomiarów sodarowych do oceny warunków anemologicznych Krakowa

Zastosowanie pomiarów sodarowych do oceny warunków anemologicznych Krakowa Zintegrowany system monitorowania danych przestrzennych dla poprawy jakości powietrza w Krakowie Zastosowanie pomiarów sodarowych do oceny warunków anemologicznych Krakowa Ewa Krajny, Leszek Ośródka Zakład

Bardziej szczegółowo

1.Podać przykłady zastosowania wiedzy geograficznej w życiu. 2.Podać powiązania pomiędzy elementami środowiska przyrodniczego i geograficznego.

1.Podać przykłady zastosowania wiedzy geograficznej w życiu. 2.Podać powiązania pomiędzy elementami środowiska przyrodniczego i geograficznego. GEOGRAFIA KL. I Dział Wymagania konieczne i podstawowe Wymagania rozszerzające Wymagania dopełniające Mapa 1.Definiować pojęcie: geografia, środowisko przyrodnicze i geograficzne. 2.Podać źródła wiedzy

Bardziej szczegółowo

Modelowanie numeryczne hydrodynamiki Bałtyku w ramach projektu PROZA

Modelowanie numeryczne hydrodynamiki Bałtyku w ramach projektu PROZA Modelowanie numeryczne hydrodynamiki Bałtyku w ramach projektu Witold Cieślikiewicz, Jordan Badur, Aleksandra Dudkowska, Vitalij Roščinski, Szymon Roziewski Zagrożenia lasów zależne od stanu atmosfery,

Bardziej szczegółowo

Studium Uwarunkowań. zagospodarowania przestrzennego Polskich Obszarów Morskich. III Bałtycki Okrągły Stół

Studium Uwarunkowań. zagospodarowania przestrzennego Polskich Obszarów Morskich. III Bałtycki Okrągły Stół Studium Uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego Polskich Obszarów Morskich III Bałtycki Okrągły Stół 18.11.2014 Jacek Zaucha Monika Michałek Magdalena Matczak Juliusz Gajewski STUDIUM - zespół Kierownik

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNI BILANS OSADU WYDM NADMORSKICH MIERZEI BRAMY ŚWINY. The multi-annual sediment balance of the Świna Gate Sandbar coastal dunes

WIELOLETNI BILANS OSADU WYDM NADMORSKICH MIERZEI BRAMY ŚWINY. The multi-annual sediment balance of the Świna Gate Sandbar coastal dunes Prace i Studia Geograficzne 2012, T. 49, ss. 69 89 Uniwersytet Szczeciński Wydział Nauk o Ziemi Zakład Geomorfologii Morskiej labuztom@univ.szczecin.pl WIELOLETNI BILANS OSADU WYDM NADMORSKICH MIERZEI

Bardziej szczegółowo

Jak zmieniał się Bałtyk

Jak zmieniał się Bałtyk Jak zmieniał się Bałtyk Jednym ze skutków globalnego ocieplenia może być katastrofalny wzrost poziomu mórz i oceanów. Aby ocenić zagrożenie, geolodzy odtwarzają zmiany poziomu mórz, jakie zachodziły w

Bardziej szczegółowo