INTEGRACJA LECZENIA - PRÓBA SYNTEZY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INTEGRACJA LECZENIA - PRÓBA SYNTEZY"

Transkrypt

1 Jacek Bomba INTEGRACJA LECZENIA - PRÓBA SYNTEZY Wstęp Imponujący rozwój nauk medycznych, zwłaszcza w ostatnich dziesięcioleciach, oraz znaczące upowszechnienie opieki medycznej, wyrażające się przede wszystkim zwiększeniem jej dostępności, doprowadziły do zmiany w rozumieniu przez lekarzy ich zadań terapeutycznych. W psychiatrii, także w psychiatrii dzieci i młodzieży zmiana ta wyraża się przede wszystkim w przejściu z orientacji na opiekę - najczęściej długoterminową - na takie postępowanie lecznicze, od którego oczekuje się wyraźnych i trwałych efektów naprawczych - wyzdrowienia. Organizacja leczenia, także w psychiatrii dzieci i młodzieży, formułuje oczekiwania: oparcia planu postępowania na standardowej i porównywalnej diagnostyce, wczesnego stwierdzania istniejących zaburzeń lub sytuacji i stanów stwarzających ryzyko wystąpienia zaburzeń, stosowania w leczeniu metod opartych na naukowych podstawach i o naukowo udowodnionej skuteczności, w leczeniu zaburzeń o przebiegu przewlekłym - wczesnego wprowadzania postępowania rehabilitacyjnego. Realizacja takich oczekiwań poprzedzona jest, także w Polsce, opracowywaniem wzorów nazywanych najczęściej standardami. Odnoszą się one z jednej strony do określenia minimalnej i optymalnej sieci instytucji zajmujących się leczeniem, ich wyposażenia materialnego oraz niezbędnego personelu fachowego, z drugiej zaś - określają zalecane sposoby postępowania w określonych grupach zaburzeń psychicznych występujących u dzieci i młodzieży. Opracowywanie takich wzorów jest zadaniem krajowego nadzoru specjalistycznego w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży, który obecnie jest sprawowany przez konsultanta krajowego. Ich wprowadzanie w życie - jeśli chodzi o organizację - jest zadaniem państwowych i samorządowych organów sprawujących władzę, odpowiedzialnych za opiekę nad zdrowiem. Kierowanie się standardami postępowania w leczeniu zależy od profesjonalistów zajmujących się zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży: psychiatrów, 511

2 psychologów, psychoterapeutów, pielęgniarzy, pracowników socjalnych, pedagogów. Opracowanie standardów postępowania terapeutycznego jest zadaniem złożonym i trudnym. Zanim umieści się metodę terapeutyczną w standardzie postępowania powinno się w sposób naukowy ocenić jej skuteczność albo przynajmniej efektywność. Chodzi o stwierdzenie, dokonane w taki sposób, aby - powtarzając badanie - inny, niezależny badacz mógł osiągnąć porównywalne wyniki. Skuteczność jakiejś metody stwierdza się po wykazaniu, że jej stosowanie przynosi stwierdzalną zmianę, na przykład ustąpienie zaburzenia. O efektywności zaś świadczy korzystny wpływ postępowania terapeutycznego i jest kategorią o mniejszej precyzyjności. W psychiatrii dzieci i młodzieży prawie nie ma metod leczniczych, których skuteczność wykazano by w taki sposób, jakiego wymagają kryteria medycyny opartej na dowodach, a więc w sposób naukowy. Odwołujemy się raczej do przykładu nauczycieli, własnych doświadczeń praktycznych, wyjściowych założeń teoretycznych czy też do wyników badań przeprowadzonych u osób dorosłych*. Niedostatek badań klinicznych nad skutecznością metod leczenia u dzieci i młodzieży pozostaje w związku z wieloma czynnikami, spośród których najczęściej powoływana jest kwestia szczególnych trudności etycznych i formalnych ze względu na sytuację prawną niepełnoletniej osoby z zaburzeniami psychicznymi. Znacznie rzadziej jesteśmy skłonni zdawać sobie sprawę z tego, że postępowanie lekarza czy terapeuty o innym podstawowym przygotowaniu opiera się w dużym stopniu na teoretycznych założeniach wyjściowych. Ma to znaczenie, ponieważ przy słabym udokumentowaniu badawczym sprawdzenia hipotez zbudowanych na założeniach teoretycznych światopogląd terapeutyczny łatwo może stać się ideologią. Teoretyczne założenia terapii W toku przed- i podyplomowego kształcenia profesjonalistów przekazuje się studentom informacje o złożoności funkcjonowania psychicznego człowieka, o złożoności przebiegu rozwoju biologicznego, psychicznego i społecznego. Także o złożoności patogenezy zaburzeń psychicznych i zachowania oraz o umowności kategorii diagnostycznych, jakimi posługujemy się w praktyce. W indywidualnym formowaniu się każdy specjalista dokonuje własnych wyborów i interpretacji, weryfikuje je z codziennym doświadczeniem praktycznym i dochodzi do własnych - chociaż najczęściej w znacznej mierze wspólnych z innymi osobami zajmującymi się tą samą dziedziną - ujęć. Te indywidualne ujęcia nazywamy też czasem osobistą filozofią" terapeutyczną. Użycie słowa filozofia" jest chyba jednak nadmiarem, najczęściej bowiem jest tak, że osobiste wybory, emocjonalne nastawienie specjalisty decydują o stosowanych przez niego koncepcjach zdrowia, normach patologii psychicznej, wyborze postaw moralnych w podejmowaniu działań leczniczych i sposobie wprowadzania ich w życie. Znacznie bardziej na miejscu byłoby raczej posługiwanie się w tym miejscu słowem ideologia". * Patrz także rozdz

3 Od dziesiątków lat psychiatrzy, także psychiatrzy dzieci i młodzieży, wykorzystując osiągnięcia innych (podstawowych) dziedzin nauki o człowieku zgodni są co do tego, że zdrowie i jego zaburzenia są zjawiskiem złożonym i wielopłaszczyznowym. Najbardziej znanym i najczęściej powtarzanym ujęciem tego stanowiska są definicje zdrowia Światowej Organizacji Zdrowia. W odniesieniu do dzieci i młodzieży podkreśla ona, że zdrowie wyraża się wielopłaszczyznowym rozwojem. Mimo to, w codziennej praktyce bardzo często można obserwować redukcję stanowiska specjalisty do jednego wymiaru, uważanego przez niego za najważniejszy. Znaczne nieraz rozbieżności, charakteryzujące osobiste filozofie terapeutyczne psychiatrów, uzasadniane są rozbieżnościami w stanowiskach, jakie w podstawowych nierzadko kwestiach zajmują ci z nich, którzy prowadzą badania naukowe. Niemniej jednak zapomina się przy tym, że sformułowanie i rozwiązywanie problemu naukowego wymaga zawężenia pola obserwacji oraz świadomego zaniedbania niektórych aspektów zjawiska na rzecz tego zjawiska, które skupia zainteresowanie badacza. W praktyce klinicznej takie zaniedbanie najczęściej nie jest uzasadnione. Podstawa i zasady postępowania zintegrowanego Aktywność człowieka podzielono, dla celów opisu badań, a także dla ułatwienia przekazywania wiedzy, na cztery podstawowe wymiary: biologiczny, psychiczny, społeczny i duchowy. Nie oznacza to jednak, że są to obszary rozdzielne. Wręcz przeciwnie, wszystko przemawia za tym, że stanowią postrzegane przez ludzi i pojmowanie dla nich wymiary aktywności człowieka. Konsekwencją pojmowania człowieka jako złożonej całości jest postulat całościowego ujmowania każdego związanego z nim zagadnienia (holizm) [2]. Obecny stan wiedzy wskazuje na istnienie powiązań wyrażających się we wzajemnym wpływie, jaki wywierają na siebie poszczególne, wyróżniane przez nas wymiary. Zaniedbanie społeczne (np. ubóstwo), zaniedbanie psychologiczne (np. niedostatek stymulacji zmysłowej), zaniedbanie biologiczne (np. niedożywienie, niedostatek witamin) czy zaniedbanie duchowe (np. indoktrynacja) szczególnie w okresie rozwoju dają o sobie znać także w innych wymiarach. Klasyczny przykład kretynizmu w niedoborze jodu jest znacznie lepiej znany niż niewykształcenie czynnościowych dróg analizy wzrokowej w następstwie braku stymulacji wzrokowej. Równocześnie nie dysponujemy jeszcze możliwością takiego oddziaływania w jednym z wymiarów, który prowadziłby do oczekiwanych zmian także w innych wymiarach aktywności człowieka. Działanie terapeutyczne powinno zatem odnosić się do wszystkich istotnych obszarów funkcjonowania pacjenta, aby jego efekt był zbliżony do oczekiwanego. Zajmując się ludźmi w okresie intensywnego rozwoju, dotykamy jeszcze innego, ważnego problemu. Zakłócenia zdrowia stwarzają dodatkowe ryzyko istotnego, najczęściej niekorzystnego wpływu na rozwój indywidualny. Najczęściej także spotykamy taki obraz zaburzeń psychicznych i zachowania, jaki tylko w przybliżeniu odpowiada opisanemu w podręcznikach i systemach klasyfikacyjnych. Dodatkowo, rozpoznawanie wymaga także, prócz stwierdzenia obecności jednych objawów, 513

4 wyeliminowania obecności innych oraz uwzględnienia okoliczności, w jakich występują. Integracja leczenia wymaga zatem działania w dwu planach. Pierwszy - to łączenie oddziaływań natury biologicznej, psychologicznej i społecznej (oraz duchowej) w jedną, wzajemnie uzupełniającą się całość. Drugi - łączenie postępowania diagnostycznego, terapeutycznego i rehabilitacyjnego. Stan bieżący Przyjęte w Polsce rozwiązania zalecają w leczeniu dzieci i młodzieży podejście holistyczne, obejmujące rozpatrywanie obecnych w psychopatologii indywidualnej pacjenta objawów w kontekście jego sytuacji rodzinnej i środowiskowej oraz kompleksowe leczenie [3, 4]. Warunkiem kompleksowości leczenia jest nieprzeciwstawianie sobie różnych płaszczyzn oddziaływania, ale dostrzeżenie ich wzajemnego uzupełniania się. Co więcej, kompleksowość leczenia wymaga także konsekwentnego uwzględnienia wzajemnie na siebie wpływających elementów systemu: pacjenta, lekarza, członków rodziny, członków środowiska rówieśniczego, nauczycieli, innych - poza lekarzem - członków zespołu terapeutycznego. Kompleksowość leczenia uwzględniono też w opracowanym w Instytucie Psychiatrii i Neurologii Wykazie standardowych świadczeń psychiatrycznej i odwykowej opieki zdrowotnej" określającym m.in., jakie rodzaje terapii powinny być standardowo stosowane w zakładach opieki nad zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży [8]. Polskie przepisy prawne upoważniają lekarza, i tylko lekarza, do stosowania w leczeniu środków farmakologicznych. Wskazania do posługiwania się nimi w terapii dzieci i młodzieży określają przepisy rejestracji leków*. Wspomniane niedostatki badań nad skutecznością leków psychotropowych u dzieci i młodzieży powodują, że psychiatrzy nie ograniczają się w praktyce do stosowania tylko tych, które są zarejestrowane jako dopuszczalne do stosowania u dzieci. Stosowanie innych metod leczenia podlega mniej wyraźnym regulacjom prawnym. Dopiero w 1998 r. Polskie Towarzystwo Psychiatryczne opublikowało stanowisko Zarządu Głównego [11] w sprawie zasad stosowania psychoterapii. Stwierdza się w nim, że: Psychoterapia jest metodą podstawową stosowaną w leczeniu zaburzeń nerwicowych, związanych ze stresem i pod postacią somatyczną, zespołów behawioralnych związanych z zaburzeniami fizjologicznymi, zaburzeń osobowości i zachowania dorosłych, zaburzeń zachowania i emocji rozpoczynających się zwykle w dzieciństwie i w wieku młodzieńczym". Zaleca się też stosowanie podejścia zindywidualizowanego - opartego zwłaszcza na koncepcjach poznawczo- -behawioralnych, psychodynamicznych, interpersonalnych oraz systemowych, a...w leczeniu zaburzeń występujących u dzieci i młodzieży często podstawową formą powinna być terapia rodziny oparta na podejściu systemowym". W obu cytowanych dokumentach stwierdzono ponadto, że stosowanie psychoterapii wymaga odpowiedniego przygotowania teoretycznego i praktycznego, potwierdzonego Certyfikatem Psychoterapeuty Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego lub Licencją Psychoterapeuty Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. 514 * Patrz także rozdz. 33.

5 Zgoda na leczenie a leczenie kompleksowe Istotnym czynnikiem kształtującym postępowanie terapeutyczne jest prowadzenie go na podstawie zgody pacjenta. W psychiatrii dzieci i młodzieży ta kwestia rozstrzyganajest różnie w krajach europejskich. Regulujące ją przepisy prawne nie są w nich jednakowe. O ile wszędzie koniecznością jest uzyskanie zgody pacjenta, wyrażonej po uzyskaniu od lekarza wyczerpujących i zrozumiałych informacji o celu leczenia, przewidywanych korzyściach i ewentualnych powikłaniach, o tyle ustawodawcy różnie ustalili wiek dziecka, od którego jego zgoda na leczenie jest formalnie wymagana. Polskie ustawodawstwo [9,10] przyjmuje, że do ukończenia 16 lat zgodę taką w imieniu dziecka wyrażają jego rodzice lub inni opiekunowie prawni. Po ukończeniu 16 lat, do ukończenia 18, wymagana jest równoległa zgoda pacjenta i jego opiekunów prawnych. Przestrzega się tej zasady w przypadku hospitalizacji, lecz warto zdawać sobie sprawę, że zasada ta dotyczy każdej formy leczenia. Przepisy prawa, o których mowa, opierają się przede wszystkim na zasadzie poszanowania podmiotowości i swobody człowieka. Dobrze jest jednak zdawać sobie sprawę z tego, że zgoda leczonego jest istotnym czynnikiem warunkującym jego współudział w leczeniu. W tradycji psychoterapeutycznej w psychiatrii podkreślano już dawno wpływ motywacji do leczenia na jego wyniki. W tradycji skupiającej się na leczeniu farmakologicznym przede wszystkim zwrócono uwagę na nieswoiste oddziaływanie przekonania o skuteczności leku, określane jako efekt placebo i dopiero od niedawna podkreśla się znaczenie współpracy pacjenta (complience) dla pomyślnych wyników leczenia. Niezależnie od rodzaju planowanego leczenia, a także niezależnie od tego, jak określany jest proces decyzyjny prowadzący do zgody na leczenie, problem jest ważny. W leczeniu dzieci i młodzieży rozpoczęcie leczenia musi być poprzedzone oceną relacji między zgłaszanymi objawami dziecka a postawami ważnych osób w rodzinie wobec niego samego i jego objawów. Psychiatria rodziny, zwłaszcza w ostatnich latach* poświęciła wiele uwagi konceptualizacji różnic w podejściu pacjenta i członków jego rodziny do objawowych przeżyć i zachowań. Założenie, że świadoma zgoda pacjenta i jego rodziców na leczenie ma istotne znaczenie dla jego wyników powinno zatem skutkować w możliwości przedstawienia rozwiązań alternatywnych i dostosowaniu ostatecznej koncepcji leczenia do sposobów, w jaki są postrzegane przez zainteresowanych. Nie można oczekiwać efektów farmakoterapii, nawet gdy za jej skutecznością przemawiają wyniki badań naukowych, jeśli koncepcja zaburzenia jaką maję rodzice jest np. psychologiczna. Wprowadzona zatem wcześniej terapia rodziny może dopiero doprowadzić do zmian w postrzeganiu zaburzeń dziecka. Psychoterapia Różne podejścia i metody psychoterapii znajdują zastosowanie w leczeniu dzieci z zaburzeniami psychicznymi. Najdłuższą tradycję ma terapia psychoanalityczna**. W tym miejscu warto przypomnieć, że psychoanalityczna psychoterapia dzieci * Patrz także rozdz. 31. ** Patrz także rozdz

6 rozwinęła się na pograniczu postępowania określanego jako pedagogika lecznicza, a autorką podstawowych opracowań celów i metod psychoterapii analitycznej jest Anna Freud [1]. Stosunkowo mało uwagi poświęca się podkreślanemu przez Annę Freud istotnemu dla psychoanalitycznego podejścia w psychoterapii problemowi adekwatności metody terapeutycznej do potrzeb i możliwości rozwojowych dziecka. Problem adekwatności celów i metod terapii jest ważny dla każdej metody leczenia, także psychoterapeutycznego. Drugim z najważniejszych kierunków psychoterapii dzieci jest terapia behawioralna. Jej najżywszy rozwój związany jest z zastosowaniem metod behawioralnych w leczeniu izolowanych objawów, takich jak swoiste fobie dziecięce, i wykazaniem skuteczności metody w takich sytuacjach. Współcześnie zbadano też efektywność terapii behawioralno-poznawczej* stosowanej w różnych grupach zaburzeń psychicznych i zachowania u dzieci i młodzieży. Niemal we wszystkich orientacjach psychoterapeutycznych opracowano metody leczenia indywidualnego i grupowego. Psychoterapia indywidualna ma miejsce zawsze w układzie terapeuta-pacjent, psychoterapia grupowa - w grupie pacjentów lub w naturalnej grupie rodzinnej. W tym drugim przypadku zalecane jest prowadzenie terapii przez dwóch terapeutów. W niektórych podejściach psychoterapii rodzinnej wypracowano swoiste metody współprowadzenia spotkań terapeutycznych przez superwizorów lub obserwatorów śledzących przebieg spotkania z zewnątrz sytuacji terapeutycznej**. Swoiste i nieswoiste czynniki psychoterapii Zainteresowanie badawcze zmierzające do określenia dróg, którymi w psychoterapii osiągany jest efekt leczniczy sięga trzeciej ćwierci ubiegłego wieku. Podobnie jak i w innych metodach leczenia (np. farmakoterapii) zdecydowanie więcej badań dotyczy pacjentów dorosłych niż dzieci i dorastających. Wyniki tych badań doprowadziły do wyróżnienia swoistych i nieswoistych czynników psychoterapii. W grupie swoistych znalazły się te, które wyróżniają poszczególne podejścia teoretyczne i techniczne psychoterapii, takie jak swobodna zabawa czy interpretacje dla psychoterapii analitycznej lub kontrakt, system wzmocnień i wygaszeń dla terapii behawioralnej. Druga grupa czynników nazwana nieswoistymi, jest warunkiem efektywności każdej terapii i decyduje o skuteczności czynników swoistych. Należy do niej przede wszystkim relacja terapeutyczna. Jej najważniejszą cechą jest szczególny rodzaj więzi między leczącym (leczącymi) a pacjentem (pacjentami), pozwalający pacjentowi na poczucie bezpieczeństwa i oparcia. Integrujące podejście w terapii zmierza obecnie do ustalenia relacji między postępowaniem psychoterapeutycznym a zmianami biochemicznymi i strukturalno- -czynnościowymi w mózgu. Dotychczasowe ustalenia tego kierunku badań (znów tylko w odniesieniu do dorosłych) pozwalają na wyprowadzenie analogii między psychoterapią, a działaniem docelowym poszczególnych leków psychotropowych [5]. Niemniej to właśnie badania nad rozwojem dziecka pozwalają na 516 * Patrz także rozdz. 30. ** Patrz także rozdz. 31.

7 sformułowanie ustaleń o zależności między stymulacją w kontakcie emocjonalnym a rozwojem struktur czynnościowych mózgu [7]. Psychoterapeuci na ogól podzielają pogląd, że żadna z metod i orientacji terapeutycznych nie jest uniwersalna w tym sensie, że może być zastosowana w każdych okolicznościach. Równocześnie są zdania, że istnieją metody psychoterapii adekwatne do każdej sytuacji klinicznej. Miejsce elementów składowych w leczeniu zintegrowanym Dobór odpowiednich elementów składowych leczenia kompleksowego powinien zależeć od kilku czynników. Na pierwszym miejscu należy umieścić cel, któremu terapia ma służyć. Chodzi przy tym o cel sformułowany możliwie precyzyjnie i uzgodniony ze wszystkimi stronami biorącymi udział w leczeniu. Zgoda co do celów terapii powinna obejmować osobę leczącą, pacjenta oraz jego najbliższych. Jeśli obraz celów leczenia jest różny u różnych jego uczestników, należy spodziewać się ograniczonych efektów, gdy nie poświęci się temu problemowi czasu i uwagi w postępowaniu terapeutycznym. Można wyróżnić takie cele leczenia zintegrowanego, jak: usunięcie lub redukcja nasilenia objawu, wzmocnienie lub osłabienie określonych aktywności mózgu, wytworzenie lub wzmocnienie pożądanych umiejętności i zachowań, stymulacja rozwoju emocjonalnego i poznawczego, stymulacja socjalizacji, udzielanie wsparcia w pokonywaniu kryzysów sytuacyjnych i rozwojowych, stymulowanie zmian w systemie pacjenta (najczęściej rodzinnym). W leczeniu farmakologicznym kierujemy się zasadą monoterapii (stosowania jednego środka farmakologicznego). Równocześnie wprowadzanie kilku leków powinno być uzasadnione ich wzajemnym uzupełnianiem się w osiąganiu celu leczenia. Łączenie leków w terapii farmakologicznej dzieci i młodzieży ma słabe podstawy*. Proporcja między metodami (modalnościami) psychoterapii w ogromnej mierze zależy od fazy rozwojowej pacjenta oraz od rozpoznanych uwarunkowań zakłóceń przebiegu rozwoju. Miejsce terapii indywidualnej, grupowej i rodzinnej wyznaczają potrzeby pacjenta. Na przykład zakłócenia procesu indywiduacji w średniej i późnej adolescencji skłaniają do przywiązywania większego znaczenia do terapii indywidualnej. Zakłócenia tego samego procesu wyrażające się w dzieciństwie (np. lękiem separacyjnym) czy w okresie wczesnej adolescencji, motywują do nadania istotniejszego znaczenia terapii rodziny. Kolejnym czynnikiem wpływającym na układ czynników tworzących kompleksowe leczenie są kompetencje prowadzącego leczenie. Psychoterapia, podobnie jak każda inna metoda leczenia, wymaga odpowiedniego przygotowania teoretycznego i opanowania umiejętności praktycznych. W sytuacji, w której nie dysponujemy przekonującymi dowodami o większej skuteczności jednego podejścia terapeutycznego, czynnikiem decydującym staje się kompetencja w jednym z uznanych * Patrz także rozdz

8 kierunków psychoterapii, chociaż w leczeniu dzieci i młodzieży korzystna jest orientacja wielokierunkowa, obejmująca wiedzę o przebiegu i uwarunkowaniach rozwoju indywidualnego, rozwoju rodziny oraz kształtowaniu się zachowań. Jako przykład integrowania podejść psychoterapeutycznych mogą służyć rozwiązania w leczeniu zaburzeń jedzenia, w których podejście psychodynamiczne w terapii indywidualnej łączone jest z podejściem behawioralnym podczas hospitalizacji oraz systemową terapią rodziny. Uwagi końcowe Zintegrowane podejście terapeutyczne w psychiatrii dzieci i młodzieży wyraża się uwzględnieniem wszystkich wymiarów rozwoju i funkcjonowania człowieka. Powinno obejmować w zależnych od wielowymiarowej diagnozy celach terapii metody psychoterapeutyczne, socjoterapeutyczne, psychofarmakologiczne i - znów zależnie od potrzeb - inne metody leczenia somatycznego. Proporcja między elementami składowymi kompleksowego leczenia zależy od szczegółowo sformułowanego celu leczenia, fazy rozwojowej dziecka i jego rodziny, innych potrzeb dziecka oraz kompetencji leczącego. Na koniec nie bez znaczenia będzie przypomnienie, że rozwój wiedzy i kompetencji terapeutycznej lekarza należy do podstawowych zobowiązań etycznych tego zawodu. Piśmiennictwo 1. Freud A.: Normality and pathology in childhood. Assessment of development. The Hogarth Press and the Institute of Psychoanalysis, London Kępiński A.: Poznanie chorego. PZWL, Warszawa OrwidM.: Psychiatria młodzieżowa. W: Psychiatria (red. S. Dąbrowski, J. Jaroszyński, S. Pużyński), t. 1, PZWL, Warszawa Orwid M., Pietruszewski K.: Psychiatria dzieci i młodzieży. Wyd. II. Collegium Medicum UJ, Kraków 1996,. 5. Rybakowski J.: Neurobiologiczne aspekty teorii i praktyki psychoterapii. Psychiatr. Pol., 2002, 36, 1, Schore A. N.: The effects of early relational trauma on right brain development, affect regulation, and infant mental health. Infant. Mental Health Journal, 2001, 22 (1-2), Schore A. N.: Effects of a secure attachment relationship on right brain development, affect regulation, and infant mental health. Infant. Mental Health Journal, 2001,22 (1-2), Standard świadczenia usług medycznych Psychiatria", materiały dla świadczeniodawców i płatników. Ministerstwo Zdrowia, Warszawa VII Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego z dnia 19 sierpnia 1994 r. (z późniejszymi zmianami). 10. Ustawa o zawodzie lekarza z dnia 5 grudnia 1996 r. 11. Zasady stosowania psychoterapii. Psychoterapia, 1998, 1 (104),

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia29 kwietnia 2011 r. Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99);

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99); Dziennik Ustaw 51 Poz. 1386 Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna Załącznik nr 6 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach ambulatoryjnych psychiatrycznych i leczenia środowiskowego (domowego) oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii. (Dz. U...r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii. (Dz. U...r.) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii (Dz. U....r.) Na podstawie art. 8 pkt 2 ustawy z dnia o niektórych zawodach medycznych (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

Miejsce psychoterapii indywidualnej w leczeniu dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi

Miejsce psychoterapii indywidualnej w leczeniu dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi Miejsce psychoterapii indywidualnej w leczeniu dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi Jacek Bomba Gdyby przyjąć, że liczba publikacji na temat określonego sposobu postępowania leczniczego jest

Bardziej szczegółowo

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Zespół Leczenia Środowiskowego Wieliczka Paweł Sacha specjalista psychiatra Idea psychiatrycznego leczenia środowiskowego, a codzienna

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. Załącznik nr 4 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW YJNEJ 1 2 świadczenia w oddziale psychiatrycznym świadczenia w oddziale psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży 4700 4701 4703 4705 oddział psychiatryczny oddział psychiatryczny dla dzieci, oddział psychiatryczny

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ZDROWIA Warszawa. JĘ.!: 2013 Podsekretarz Stanu Aleksander Sopliński MZ-MD-P-O734O3 7-2/AT! 13 Pan Marek Michalak Rzecznik Praw Dziecka ul Przemysłowa 30/32 OO-450 Warszawa W nawiązaniu do

Bardziej szczegółowo

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia kliniczna i zdrowia NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK SEMESTR

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Załącznik nr 3 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO Załącznik nr 1 ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO I Program szkolenia w zakresie podstawowych umiejętności udzielania profesjonalnej pomocy psychologicznej obejmuje: 1) Trening interpersonalny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychiatria w pytaniach i odpowiedziach. 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 1999 r. w sprawie organizacji, kwalifikacji personelu, zasad funkcjonowania i rodzajów zakładów lecznictwa odwykowego oraz udziału

Bardziej szczegółowo

ADRESACI SZKOLEŃ : ORGANIZACJA SZKOLEŃ: 24 h ( 4 zjazdy x 6 h) 2 ZJAZDY (2-dniowe: piątek/ sobota) I PROPOZYCJA. 1 ZJAZD (piątek/ sobota)

ADRESACI SZKOLEŃ : ORGANIZACJA SZKOLEŃ: 24 h ( 4 zjazdy x 6 h) 2 ZJAZDY (2-dniowe: piątek/ sobota) I PROPOZYCJA. 1 ZJAZD (piątek/ sobota) Ośrodek Rozwoju Edukacji Niepubliczny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Koninie wpisany w rejestr ewidencji Marszałka Województwa Wielkopolskiego Nr DE.III.1.5471.54/3/2014 działający przy Stowarzyszeniu

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Pielęgniarstwo specjalistyczne - Psychiatria

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Psychopatologia rozwoju dzieci i młodzieży./ Moduł 100.: Psychopatologia rozwoju dzieci i młodzieży

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Psychopatologia rozwoju dzieci i młodzieży./ Moduł 100.: Psychopatologia rozwoju dzieci i młodzieży SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Psychopatologia rozwoju dzieci i młodzieży./ Moduł 100.: Psychopatologia rozwoju dzieci i młodzieży 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim

Bardziej szczegółowo

Pośrednie formy opieki psychiatrycznej

Pośrednie formy opieki psychiatrycznej Terapia środowiskowa- leczenie domowe w schizofrenii Pośrednie formy opieki psychiatrycznej Leczenie środowiskowe zespół leczenia środowiskowego Wspieranie zdrowienia po przebytym epizodzie schizofrenii

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl OBWIESZCZENIE PREZESA AGENCJI OCENY TECHNOLOGII MEDYCZNYCH I TARYFIKACJI Z DNIA 30 WRZEŚNIA 2015 R. W SPRAWIE TARYF ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA:. Podstawy Kod przedmiotu: 104 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Projekty Taryf świadczeń w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień

Projekty Taryf świadczeń w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień Projekty Taryf świadczeń w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień Lp Zakres Świadczenie jednostkowe Projekt Taryfy Uwagi dodatkowe 1 świadczenia psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychologia lekarska 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja w dziedzinie psychologii klinicznej

Specjalizacja w dziedzinie psychologii klinicznej Specjalizacja w dziedzinie Dyrekcja Specjalistycznego Psychiatrycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej im. prof. Antoniego Kępińskiego w Jarosławiu ogłasza nabór na specjalizację z. Specjalizacja w Specjalistycznym

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 7 Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 010/011 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o

SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o potwierdzenie statusu osoby uczestniczącej w programie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do Uchwały nr 18/2012/2013 Senatu Akademickiego Ignatianum dnia 21 maja 2013 r.

Załącznik nr 6 do Uchwały nr 18/2012/2013 Senatu Akademickiego Ignatianum dnia 21 maja 2013 r. Specjalności w ramach studiów na kierunku psychologia studia jednolite magisterskie Program kształcenia przewiduje dwie specjalności do wyboru przez studentów począwszy od 6 semestru (3 roku studiów).

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe. Socjoterapia

Studia Podyplomowe. Socjoterapia Studia Podyplomowe Socjoterapia I. Informacje ogólne II. III. IV. Rekrutacja Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych Program studiów V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne Czas trwania: 2 semestry

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. Zna podstawowe zagadnienia etyczne w psychoterapii i ich tło społeczne.

WIEDZA. Zna podstawowe zagadnienia etyczne w psychoterapii i ich tło społeczne. Nazwa studiów: SZCZEGÓŁOWE PROBLEMY PSYCHOTERAPII I ROK 2015/2016 II ROK 2016/2017 Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna podstawowe zagadnienia etyczne

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2013 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA

Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA Informacje o usłudze Numer usługi 2016/02/03/7294/2820 Cena netto 6 300,00 zł Cena brutto 6 300,00 zł Cena netto za godzinę 0,00 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

Agencja(Oceny(Technologii(Medycznych(i(Taryfikacji

Agencja(Oceny(Technologii(Medycznych(i(Taryfikacji Agencja(Oceny(Technologii(Medycznych(i(Taryfikacji(!! www.aotmit.gov.pl( OBWIESZCZENIE PREZESA AGENCJI OCENY TECHNOLOGII MEDYCZNYCH I TARYFIKACJI Z DNIA 29 CZERWCA 2016 R. W SPRAWIE TARYF ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH

Bardziej szczegółowo

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10 TABELA ODNIESIENIA EFEKTÓW KIERUNKOWYCH DO EFEKTÓW OBSZAROWYCH KIERUNEK FIZJOTERAPIA POZIOM KSZTAŁCENIA - studia i stopnia PROFIL KSZTAŁCENIA - praktyczny OBSZAR KSZTAŁCENIA - obszar nauk medycznych, nauk

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna. Kontakt: Punkt Pielęgniarski: (087) 562 64 83, Sekretariat: (087) 562 64 79 Kliknij po więcej informacji Regulamin Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego w Specjalistycznym Psychiatrycznym

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ MAJ 2009 REZOLUCJA RADY EUROPEJSKICH LEKARZY DENTYSTÓW (CED) KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ WPROWADZENIE Lekarz dentysta jest podstawowym świadczeniodawcą

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 60/2009/DSOZ. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. z dnia 2 listopada 2009 r.

Zarządzenie Nr 60/2009/DSOZ. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. z dnia 2 listopada 2009 r. Zarządzenie Nr 60/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 2 listopada 2009 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychologia lekarska 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH W badaniach nowych leków placebo - nieomal standardem. zasady dopuszczające jego stosowanie u ludzi por. Deklaracja Helsińska dyrektywy Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

SPECJALISTYCZNE PRAKTYKI PSYCHOLOGICZNE

SPECJALISTYCZNE PRAKTYKI PSYCHOLOGICZNE SPECJALISTYCZNE PRAKTYKI PSYCHOLOGICZNE Specjalistyczne praktyki psychologiczne to praktyki psychologiczne pogłębione o specjalistyczne szkolenie ułatwiające wejście do zawodu psychologa i psychoterapeuty.

Bardziej szczegółowo

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39 Wioleta Kitowska Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10 zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi Zespół czołowy F00-F09 zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem

Bardziej szczegółowo

Psychoterapia bez tajemnic. Podstawowa wiedza i praktyczne wskazówki. redakcja naukowa Lidia Grzesiuk, Rafał Styła

Psychoterapia bez tajemnic. Podstawowa wiedza i praktyczne wskazówki. redakcja naukowa Lidia Grzesiuk, Rafał Styła Psychoterapia bez tajemnic. Podstawowa wiedza i praktyczne wskazówki. redakcja naukowa Lidia Grzesiuk, Rafał Styła Książka jest praktycznym przewodnikiem po psychoterapii. Opowiada o tym: - dla kogo psychoterapia

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT: PSYCHOLOGIA KLINICZNA I PSYCHOTERAPIA

PRZEDMIOT: PSYCHOLOGIA KLINICZNA I PSYCHOTERAPIA PRZEDMIOT: PSYCHOLOGIA KLINICZNA I PSYCHOTERAPIA I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Język wykładowy Rodzaj modułu kształcenia (obowiązkowy/fakultatywny) Poziom

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Instytut Psychologii, Katedra Psychologii Klinicznej Kierunek. Mgr Ewa Wyrzykowska

OPIS PRZEDMIOTU. Instytut Psychologii, Katedra Psychologii Klinicznej Kierunek. Mgr Ewa Wyrzykowska OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Psychologia kliniczna dorosłego Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra Instytut Psychologii, Katedra Psychologii Klinicznej Kierunek psychologia

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Zdrowia Karta przedmiotu obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń Załącznik nr 2 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego i, Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Podstawy psychoterapii

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Podstawy psychoterapii Kod S-PP modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Nazwa modułu Specjalność - Poziom studiów Forma studiów Rok studiów I nforma cje ogólne Podstawy psychoterapii

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2013/2014 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób Dziennik Ustaw 22 Poz. 1386 Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Zjawiska w psychoterapii./ Moduł 103.: Psychoterapia między teorią a praktyką.

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Zjawiska w psychoterapii./ Moduł 103.: Psychoterapia między teorią a praktyką. SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Zjawiska w psychoterapii./ Moduł 103.: Psychoterapia między teorią a praktyką. 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Phenomena in

Bardziej szczegółowo

DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK. Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn

DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK. Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn PSYCHOTERAPIA Wywodzi się z greckich określeń: psyche (dusza)

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji

Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia (poz. ) Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego

Bardziej szczegółowo

Pielęgniarstwo Pierwszego stopnia Praktyczny. Znajomość zagadnień z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii, farmakologii.

Pielęgniarstwo Pierwszego stopnia Praktyczny. Znajomość zagadnień z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii, farmakologii. Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające/wymagania wstępne: Nazwa modułu / przedmiotu (przedmiot lub grupa przedmiotów) Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PSYCHOTERAPII POZNAWCZO-BEHAWIORALNEJ SWPS kierowana przez dr A.Popiel i dr E.Pragłowską

SZKOŁA PSYCHOTERAPII POZNAWCZO-BEHAWIORALNEJ SWPS kierowana przez dr A.Popiel i dr E.Pragłowską Adresaci: Studia przeznaczone są dla osób zajmujących się leczeniem zaburzeń psychicznych psychologów i lekarzy osób zorientowanych na zdobycie umiejętności i doskonalenie praktyki klinicznej w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. P. Pawłowski (wykład) dr n. med. Z. Foryś (wykład) dr n. med. Z. Foryś (zajęcia praktyczne)

prof. dr hab. P. Pawłowski (wykład) dr n. med. Z. Foryś (wykład) dr n. med. Z. Foryś (zajęcia praktyczne) 1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych 2. Kierunek Pielęgniarstwo Kod przedmiotu 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: 5. Poziom kształcenia 6. Forma studiów Psychiatria

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia..(poz. ) WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 1 Lp. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin Jednostka prowadząca kierunek: Zakład Zdrowia Publicznego Kierunek: Zdrowie publiczne Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna III rok I 0 studia stacjonarne Pedagogika zdrowia Punkty ECTS: Wykłady: 20 godziny

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2010/2011 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

Standardy Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Standardy Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Załącznik nr 2 do ogłoszenia konkursu dla podmiotów leczniczych na wybór realizatorów świadczeń opieki zdrowotnej w ramach Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2014-2015

Sylabus na rok 2014-2015 (1) Nazwa przedmiotu Podstawy psychoterapii () Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Psycholog w relacji z chorym somatycznie (pierwszy kontakt)./ Moduł 104.: Wybrane zagadnienia psychoterapii.

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Psycholog w relacji z chorym somatycznie (pierwszy kontakt)./ Moduł 104.: Wybrane zagadnienia psychoterapii. SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Psycholog w relacji z chorym somatycznie (pierwszy kontakt)./ Moduł 104.: Wybrane zagadnienia psychoterapii. 2. Nazwa przedmiotu w

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA i ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 W INOWROCŁAWIU

ZASADY UDZIELANIA i ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 W INOWROCŁAWIU ZASADY UDZIELANIA i ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 W INOWROCŁAWIU Udzielanie pomocy psychologiczno- pedagogicznej w szkole reguluje Rozporządzenie MEN z dnia

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Matematyka Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

dr Kazimierz Gelleta dr Kazimierz Gelleta

dr Kazimierz Gelleta dr Kazimierz Gelleta (1) Nazwa przedmiotu Podstawy psychoterapii (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Rok akademicki 2015/2016 Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 listopada 2013 r. Poz. 1386 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 listopada 2013 r.

Warszawa, dnia 27 listopada 2013 r. Poz. 1386 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 listopada 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 27 listopada 2013 r. Poz. 1386 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki

Bardziej szczegółowo

LC) Beata Małecka Libera. RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, października 2014 roku. Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak. Pani.

LC) Beata Małecka Libera. RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, października 2014 roku. Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak. Pani. kwietnia Rzecznik Praw Dziecka 1 Przewodnicząca Beata Małecka Libera ZSS/500 Z/20 14/EK RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, października 2014 roku Marek Michalak Pani jednakowej, wystandaryzowanej profilaktycznej

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PSYCHIATRIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Terapia krótkoterminowa./ Moduł 103.: Psychoterapia - miedzy teorią a praktyką 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Brief therapy

Bardziej szczegółowo

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne Prawo do opieki paliatywnej Dostęp do opieki paliatywnej stanowi prawny obowiązek, potwierdzony przez konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

Dr Sztembis. Dr Sztembis. Rok akademicki 2015/2016. (1) Nazwa przedmiotu Psychologia kliniczna (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot

Dr Sztembis. Dr Sztembis. Rok akademicki 2015/2016. (1) Nazwa przedmiotu Psychologia kliniczna (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot (1) Nazwa przedmiotu Psychologia kliniczna (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Rok akademicki 2015/2016 Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod

Bardziej szczegółowo

Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w Gimnazjum nr 39 im. rtm Witolda Pileckiego we Wrocławiu

Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w Gimnazjum nr 39 im. rtm Witolda Pileckiego we Wrocławiu Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w Gimnazjum nr 39 im. rtm Witolda Pileckiego we Wrocławiu Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Psychologii,

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Psychologii, SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Wybrane aspekty terapii zaburzeń seksualnych./ Moduł 109..: Psychologia miłości. 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Selected aspects

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 65/2011/DSOZ. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. z dnia 17 października 2011 r.

Zarządzenie Nr 65/2011/DSOZ. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. z dnia 17 października 2011 r. Zarządzenie Nr 65/2011/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17 października 2011 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY DOTYCZĄCE ZASAD UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ. Załącznik nr 13

PROCEDURY DOTYCZĄCE ZASAD UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ. Załącznik nr 13 PROCEDURY DOTYCZĄCE ZASAD UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ Załącznik nr 13 Pomoc psychologiczno pedagogiczna to szczególny rodzaj wzajemnego oddziaływania osoby pomagającej

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychologii klinicznej za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychologii klinicznej za rok 2014 Warszawa 2015-02-10 Aleksandra Kühn-Dymecka Instytut Psychiatrii i Neurologii 02-957 Warszawa Al. Sobieskiego 9 Email dymecka@ipin.edu.pl tel., 224582534 Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychologii

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Systemowa terapia rodzin./ Moduł 104..: Wybrane zagadnienia z psychoterapii. 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Systemic family

Bardziej szczegółowo

ŚWIETLICA ŚRODOWISKOWO-TERAPEUTYCZNA CEGIEŁKA W SZKLARSKIEJ PORĘBIE

ŚWIETLICA ŚRODOWISKOWO-TERAPEUTYCZNA CEGIEŁKA W SZKLARSKIEJ PORĘBIE ŚWIETLICA ŚRODOWISKOWO-TERAPEUTYCZNA CEGIEŁKA W SZKLARSKIEJ PORĘBIE PODSTAWY PRAWNE DZIAŁANIA 1. Świetlica środowiskowa Plus działa na podstawie regulaminu oraz w oparciu o następujące akty prawne: - ustawa

Bardziej szczegółowo

Poziom 5 EQF Starszy trener

Poziom 5 EQF Starszy trener Poziom 5 EQF Starszy trener Opis Poziomu: Trener, który osiągnął ten poziom rozwoju kompetencji jest gotowy do wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie i realizację pełnego cyklu szkoleniowego. Pracuje

Bardziej szczegółowo

Jeśli chcesz skorzystać z psychoterapii

Jeśli chcesz skorzystać z psychoterapii Jeśli chcesz skorzystać z psychoterapii Pomyśl o tym co ci dolega, na co, według ciebie, chorujesz. Nie chodzi o nazwę choroby a raczej o to, co ta choroba oznacza w twoim życiu. W czym cię ogranicza?

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 13/2013 z dnia 21 stycznia 2013 r. o projekcie programu Program wczesnej interwencji wobec młodzieży zagrożonej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 października 2013 r. Poz. 1227

Warszawa, dnia 18 października 2013 r. Poz. 1227 Warszawa, dnia 18 października 2013 r. Poz. 1227 OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 9 /2015. Dyrektora Gminnego Przedszkola w Kołczygłowach z dnia 01 września 2015 r.

ZARZĄDZENIE Nr 9 /2015. Dyrektora Gminnego Przedszkola w Kołczygłowach z dnia 01 września 2015 r. ZARZĄDZENIE Nr 9 /2015 Dyrektora Gminnego Przedszkola w Kołczygłowach z dnia 01 września 2015 r. w sprawie: wprowadzenia do stosowania Regulaminu organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci w Gminnym

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIUM PSYCHOTERAPII SPCh 2014 8.02.2014. I. Kryteria kwalifikacji Warunkiem przyjęcia do Studium Psychoterapii SPCh jest: Ukończone

REGULAMIN STUDIUM PSYCHOTERAPII SPCh 2014 8.02.2014. I. Kryteria kwalifikacji Warunkiem przyjęcia do Studium Psychoterapii SPCh jest: Ukończone REGULAMIN STUDIUM PSYCHOTERAPII SPCh 2014 8.02.2014. I. Kryteria kwalifikacji Warunkiem przyjęcia do Studium Psychoterapii SPCh jest: Ukończone studia wyższe magisterskie tj. dyplom lekarza medycyny lub

Bardziej szczegółowo

Dr A. Wołpiuk- Ochocińska. Dr A. Wołpiuk- Ochocińska

Dr A. Wołpiuk- Ochocińska. Dr A. Wołpiuk- Ochocińska (1) Nazwa przedmiotu Psychologia stosowana (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - () Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

Komentarz opiekun w domu pomocy społecznej 346[04] Czerwiec 2009

Komentarz opiekun w domu pomocy społecznej 346[04] Czerwiec 2009 Strona 1 z 15 Strona 2 z 15 Strona 3 z 15 Strona 4 z 15 W pracy egzaminacyjnej podlegały ocenie: I. Tytuł. II. Założenia. III. Rozpoznanie problemów i potrzeb podopiecznej na podstawie analizy opisu przypadku

Bardziej szczegółowo

Termin przekazania: zgodnie z PBSSP 2016 r. Nazwa i adres przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego. leczniczego. leczniczego

Termin przekazania: zgodnie z PBSSP 2016 r. Nazwa i adres przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego. leczniczego. leczniczego MINISTERSTWO SPRAW WEWNĘTRZNYCH DEPARTAMENT ZDROWIA MSW-36 Sprawozdanie z działalności jednostki lecznictwa ambulatoryjnego dla osób z zaburzeniami psychicznymi, osób uzależnionych od alkoholu oraz innych

Bardziej szczegółowo