ATLAS ZASOBÓW GEOTERMALNYCH FORMACJI MEZOZOICZNEJ NA NIŻU POLSKIM. pod redakcją Wojciecha Góreckiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ATLAS ZASOBÓW GEOTERMALNYCH FORMACJI MEZOZOICZNEJ NA NIŻU POLSKIM. pod redakcją Wojciecha Góreckiego"

Transkrypt

1 .

2 ..

3 .

4 .

5 MINISTERSTWO ŚRODOWISKA NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA W KRAKOWIE ZAKŁAD SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH AGH PAŃSTWOWY INSTYTUT GEOLOGICZNY W WARSZAWIE ATLAS ZASOBÓW GEOTERMALNYCH FORMACJI MEZOZOICZNEJ NA NIŻU POLSKIM pod redakcją Wojciecha Góreckiego MINISTERSTWO ŒRODOWISKA NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŒRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA W KRAKOWIE PAÑSTWOWY INSTYTUT GEOLOGICZNY W WARSZAWIE KRAKÓW 2006

6 .

7 MINISTRY OF THE ENVIRONMENT THE NATIONAL FUND FOR ENVIRONMENTAL PROTECTION AND WATER MANAGEMENT AGH - UNIVERSITY OF SCIENCE AND TECHNOLOGY DEPARTMENT OF FOSSIL FUELS POLISH GEOLOGICAL INSTITUTE ATLAS OF GEOTHERMAL RESOURCES OF MESOZOIC FORMATIONS IN THE POLISH LOWLANDS edited by: Wojciech Górecki MINISTERSTWO ŒRODOWISKA NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŒRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA W KRAKOWIE PAÑSTWOWY INSTYTUT GEOLOGICZNY W WARSZAWIE KRAKÓW 2006

8 .

9 Wykonawca: Akademia Górniczo-Hutnicza im. S. Staszica w Krakowie Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Zakład Surowców Energetycznych Kraków, Al. Mickiewicza 30 tel tel/fax Redaktor naukowy: prof. dr hab. inż. Wojciech Górecki Koordynator Projektu: mgr inż. Marek Hajto Autorzy: prof. dr hab. inż. Wojciech Górecki 1, prof. dr hab. inż. Andrzej Szczepański 1, prof. dr hab. inż. Andrzej Sadurski 2, mgr inż. Marek Hajto 1, mgr inż. Bartosz Papiernik 1, mgr inż. MBA Tomasz Kuźniak 1, mgr inż. MBA Tomasz Kozdra 1, mgr inż. Jan Soboń 1, dr Jan Szewczyk 2, mgr Andrzej Sokołowski 2, prof. dr hab. inż. Wojciech Strzetelski 1, dr inż. Andrzej Haładus 1, dr inż. Jarosław Kania 1, prof. dr hab. inż. Krzysztof Kurzydłowski 5, prof. dr hab. inż. Andrzej Gonet 1, dr inż. Marek Capik 1,drinż.TomaszŚliwa 1, prof. dr hab. inż. Roman Ney 3, dr inż. Beata Kępińska 3, dr inż. Wiesław Bujakowski 3, dr inż. Lucyna Rajchel 1, prof. dr hab. inż. Jacek Banaś 1, dr inż. Wojciech Solarski 1, dr inż. Bogusław Mazurkiewicz 1, prof. dr hab. inż. Maciej Pawlikowski 1, dr hab. inż. Stanisław Nagy 1, dr hab. Krzysztof Szamałek 4, dr Anna Feldman-Olszewska 2, prof. dr hab. Ryszard Wagner 2, dr inż. Tomasz Kozłowski 8, mgr inż. Zdzisław Malenta 7, mgr inż. Aneta Sapińska-Śliwa 6, mgr inż. Anna Sowiżdżał 1, mgr inż. Jarosław Kotyza 3, dr Krzysztof P. Leszczyński 2, mgr inż. Marzena Gancarz 1 Współpraca: dr inż. Paweł Kosakowski, dr Jędrzej Pokorski, mgr inż. Barbara Masłowska-Kuśnierz, mgr inż. Ewa Zubel, mgr inż. Grzegorz Machowski, mgr inż. Izabela Zych, mgr inż. Monika Szczygieł, mgr inż. Joanna Ciągło 1 Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie 2 Państwowy Instytut Geologiczny w Warszawie 3 Polska Akademia Nauk o./kraków 4 Uniwersytet Warszawski 5 Politechnika Warszawska 6 Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cites 7 Eko-Invest S.A. 8 Geotermia Stargard Sp. z o.o. Projekt okładki i stron tytułowych: Marek Hajto, Maciej Florek Redaktor tekstu: Robert Warzecha, Marek Hajto, Anna Sowiżdżał Redakcja techniczna: Marek Hajto, Anna Sowiżdżał, Michał Maruta, Piotr Czwarkiel Tłumaczenie na język angielski: Wojciech Mayer, Wojciech Strzetelski, Julian Krach Redakcja komputerowa map/skład: Marek Hajto, Robert Warzecha Druk i oprawa: GOLDRUK (www.goldruk.com.pl) c Wszelkie prawa zastrzeżone PrintedinPoland ISBN ISBN

10 .

11 Contractor: AGH - University of Science and Technology in Krakow Faculty of Geology, Geophysics and Environment Protection Department of Fossil Fuels Mickiewicza 30 Avenue, Krakow phone phone/fax Scientific Editor: Professor Wojciech Górecki Project Manager: M.Sc. Eng. Marek Hajto Authors: Professor Wojciech Górecki 1, Professor Andrzej Szczepański 1, Professor Andrzej Sadurski 2, M.Sc. Eng. Marek Hajto 1, M.Sc. Eng. Bartosz Papiernik 1, M.Sc. Eng. MBA Tomasz Kuźniak 1, M.Sc. Eng. MBA Tomasz Kozdra 1, M.Sc. Eng. Jan Soboń 1, Ph.D Jan Szewczyk 2, M.Sc. Andrzej Sokołowski 2, Professor Wojciech Strzetelski 1, Eng. Ph.D Andrzej Haładus 1, Eng. Ph.D Jarosław Kania 1, Professor Krzysztof Kurzydłowski 5, Professor Andrzej Gonet 1, Eng. Ph.D Marek Capik 1,Eng.Ph.DTomaszŚliwa 1, Professor Roman Ney 3, Eng. Ph.D Beata Kępińska 3, Eng. Ph.D Wiesław Bujakowski 3, Eng. Ph.D Lucyna Rajchel 1, Professor Jacek Banaś 1, Eng. Ph.D Wojciech Solarski 1, Eng. Ph.D Bogusław Mazurkiewicz 1, Professor Maciej Pawlikowski 1, Eng. Ph.D Stanisław Nagy 1, Ph.D Krzysztof Szamałek 4, Ph.D Anna Feldman-Olszewska 2, Professor Ryszard Wagner 2, Eng. Ph.D Tomasz Kozłowski, M.Sc. Eng. Zdzisław Malenta, M.Sc. Eng. Aneta Sapińska-Śliwa 6, M.Sc. Eng. Anna Sowiżdżał 1, M.Sc. Eng. Jarosław Kotyza 3,Ph.D Krzysztof P. Leszczyński 2, M.Sc. Eng. Marzena Gancarz 1 Cooperation: Eng. Ph.D Paweł Kosakowski, Ph.D Jędrzej Pokorski, M.Sc. Eng. Barbara Masłowska-Kuśnierz, M.Sc. Eng. Ewa Zubel, M.Sc. Eng. Grzegorz Machowski, M.Sc. Eng. Izabela Zych, M.Sc. Eng. Monika Szczygieł, M.Sc. Eng. Joanna Ciągło 1 AGH University of Science and Technology Krakow 2 Polish Geological Institute 3 Polish Academy of Sciences Krakow 4 Warsaw University 5 Warsaw University of Technology 6 Energie Cites 7 Eko-Invest S.A. 8 Geotermia Stargard Sp. z o.o. Cover and Title page designed by: Marek Hajto, Maciej Florek Text Editors: Robert Warzecha, Marek Hajto, Anna Sowiżdżał Technical Editors: Marek Hajto, Anna Sowiżdżał, Michał Maruta, Piotr Czwarkiel Translations: Wojciech Mayer, Wojciech Strzetelski, Julian Krach Computer Editors: Marek Hajto, Robert Warzecha Printed by: GOLDRUK (www.goldruk.com.pl) c All Rights Reserved PrintedinPoland ISBN ISBN

12 .

13 .

14 ..

15 .

16 ..

17 WPROWADZENIE Zakład Surowców Energetycznych od wielu lat prowadzi badania i prace wdrożeniowe obejmujące wybór optymalnych stref dla budowy ciepłowni geotermalnych. W Zakładzie analizowane są zasoby energii geotermalnej oraz technologie zagospodarowania złóż wód geotermalnych na NiżuPolskim. Podstawowe zasoby wód geotermalnych na Niżu Polskim związane są z warstwami wodonośnymi ery mezozoicznej. Wody geotermalne zakumulowane są przede wszystkim w formacjach piaszczystych dolnej kredy i dolnej jury. Znaczne zasoby energii geotermalnej zakumulowane są w wodachzbiorników:górnojurajskiego,środkowojurajskiego,górnotriasowego i dolnotriasowego. Prace badawcze przeprowadzone w ostatnich latach przez zespół Zakładu Surowców Energetycznych Akademii Górniczo-Hutniczej pozwoliły na rozpoznanie potencjału geotermalnego, zgromadzonego w wodonośnych utworach formacji paleozoicznej od kambru do permu. Identyfikacja warunków geotermalnych skał wieku paleozoicznego stanowi istotne uzupełnienie wiedzy na temat krajowych zasobów energii geotermalnejna Niżu Polskim. Uzyskane wyniki dają nowe możliwości rozwoju geotermii i dziedzin pokrewnych w rejonach leżących poza obszarami występowania ciepłych wód podziemnych formacji mezozoicznych. Badania nad wodami i energią geotermalną prowadzone w latach osiemdziesiątych w Akademii Górniczo-Hutniczej, znalazły odzwierciedlenie w licznych publikacjach, opracowaniach i organizowanych konferencjach. Podsumowaniem badań było opublikowanie Atlasu wód geotermalnych na Niżu Polskim (Górecki i in., 1990). Działania publikacyjne i konferencyjne w latach osiemdziesiątych miały również na celu przybliżeniemożliwościwykorzystaniawódienergiigeotermalnej,społecznościomlokalnym,władzomsamorządowymipotencjalnyminwestorom. W roku 1987 utworzono w Instytucie Surowców Energetycznych AGH Zakład Geotermii z interdyscyplinarnym zespołem specjalistów z zakresu geologii, hydrogeologii, geochemii, sejsmiki, geofizyki wiertniczej, wiertnictwa, ciepłownictwa, aplikacji komputerowych i ocen ekonomicznych. W Zakładzie Geotermii prowadzi się badania podstawowe i wdrożeniowe dotyczące rozpoznania optymalnych stref geotermalnych w basenach sedymentacyjnych Polski, metodyki oceny zasobów, eksploatacji i zatłaczania wód, obliczeń efektywności ekonomicznej i projektowania instalacji geotermalnych. Równocześnie utworzono specjalność Odnawialne Źródła Energii, co umożliwiło m.in. kształcenie specjalistówwzakresiegeotermii. W latach w Zakładzie Surowców Energetycznych prowadzono systematyczne badania nad oceną zasobów wód i energii geotermalnej. Podsumowanie badań opublikowano w 1995 roku w Atlasie zasobów energii geotermalnej na Niżu Polskim. W latach w Zakładzie Surowców Energetycznych podjęto prace badawcze, w których analizowano możliwości budowy ciepłowni geotermalnych w blisko 200 miastach Polski Niżowej. Badania miały na celu zdynamizowanie wykorzystania energii geotermalnej w tych miastach, gdzie warunki hydrogeotermalne i lokalny rynek ciepłowniczy gwarantują wykorzystanie wód i energii w sposób ekonomicznie uzasadniony. Studia możliwości inwestycyjnych dla poszczególnych miast stanowiły ważny dokument dla władz miejskich i samorządowych i dla potencjalnych inwestorów. Z analizowanych blisko 200 miast dokonano wyboru najlepszych kilkudziesięciu, dla których opracowano koncepcje zagospodarowania ciepła wód geotermalnych. Pracownicy Zakładu Surowców Energetycznych są współautorami dzieła wydanego w 2002 roku przez Komisję Europejską pt. Atlas of Geothermal Resources in Europe. Kolejne dwa atlasy geotermalne pt. Atlas zasobów geotermalnych na Niżu Polskim dla formacji mezozoicznej i dla formacji paleozoicznej stanowią podsumowanie kilkunastoletnich badańnad poszczególnymi zbiornikami geotermalnymi na NiżuPolskim..

18 ..

19 Przedstawiona w Atlasie dla formacji mezozoicznej treść zawiera pełne informacje obejmujące całość interdyscyplinarnych zagadnień z dziedziny geotermii, które mogą być przydatne wszystkim tym, którzy zajmują się tą dziedziną wiedzy. Wyniki badań i ocena zasobów przedstawione w Atlasach geotermalnych umożliwiły wytypowanie stref optymalnych dla wykorzystania wód i energii geotermalnej. W strefach tych możliwajestbudowaciepłownigeotermalnych.głównecelestrategicznebudowyciepłownigeotermalnychsąnastępujące: poprawa stanu środowiska naturalnego w miastach; likwidacja rozproszonych niewydolnych źródeł ciepła, bądź modyfikacja istniejących systemów zaopatrzenia w ciepło,wceluograniczenia emisji zanieczyszczeńpyłowychigazowych; stabilizacja iewentualneobniżenieponoszonych kosztów produkcjienergiicieplnejoraz zwiększeniejakościusługciepłowniczych;stymulowanie dalszego rozwoju miastpoprzez rozwój jednego z ważniejszych elementów infrastruktury; stworzenie warunków dla rozwoju dziedzin słabo rozwiniętych, bądź nowych jak np.: ogrodnictwo, balneologia i rekreacja; zagospodarowanie nadwyżek niskotemperaturowego ciepła geotermalnego prowadzić będzie do wzrosturentowności przedsięwzięćgeotermalnych; centralizacja dostaw ciepła w miastach, gdzie jest ona ograniczona bądźnie istnieje, obejmująca głównie budownictwo wielorodzinne, usługi oraz częśćprzemysłu,uporządkowaniegospodarkicieplnej,zwiększeniedostępudousługciepłowniczychdlawspólnotmiejskich. Przy ocenie wielkości zasobów eksploatacyjnych i możliwości budowy instalacji geotermalnychwzięto pod uwagę następująceuwarunkowania: energiauzyskana z wódgeotermalnychmożebyćwykorzystywanawmiejscachwydobywaniawód;zasobyeksploatacyjnebędąwięcograniczonedo rejonów miast i miejscowości,rejonówprzemysłowych,rolniczychirekreacyjno-wypoczynkowych; ze względu na znaczną kapitałochłonność inwestycji geotermalnych, lokalny rynek ciepłowniczy powinien być bardzo atrakcyjny, zdolny do przyciągnięciainwestorów; budowainstalacjigeotermalnychwnaturalnysposóbograniczonajestdoobszarów,gdziewystępująwodygeotermalneooptymalnychwłasnościach. Treść poszczególnych rozdziałów przedstawiona w języku polskim i angielskim ilustrowana jest rysunkami, a kolejne opisywane zbiorniki geotermalnezałącznikamigraficznymiwpostacimapiprzekrojów. Autorzy składają podziękowanie firmie Halliburton za możliwość wykorzystania oprogramowania Landmark Graphics Corporation do wielowariantowej analizy podstawowych parametrów hydrogeotermalnych oraz obliczeń. Oprogramowanie jest użytkowane przez Zakład Surowców Energetycznych wakademiigórniczo-hutniczej na podstawie grantu nr 2006-COM Autorzy składają podziękowania Ministerstwu Środowiska i Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej za sfinansowanie badań i kosztów wydania Atlasów. Szczególne podziękowania kierujemy do pracowników Departamentu Geologii Ministerstwa Środowiska za stałe i życzliwe wspieranie badań geotermalnych. Podziękowania składamy członkom Komisji Dokumentacji Hydrogeologicznych, przewodniczącemu Prof. dr hab. Bronisławowi Paczyńskiemu i mgr Teresie Stachowiak oraz recenzentowi mgr Jackowi Kapuścińskiemu za wnikliwe uwagi i opinie, uwzględnione w końcowej redakcjiatlasów. Serdeczne podziękowania przekazujemy mgr inż. Halinie Sobkowskiej, emerytowanej specjalistce Komitetu Badań Naukowych za wieloletnie zaangażowanie w realizację programów badań geotermalnych w Polsce.. Prof. dr hab. inż. Wojciech Górecki Kierownik Zakładu Surowców Energetycznych w Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica

20 ..

21 INTRODUCTION Since decades the Department of Fossil Fuels of the Faculty of Geology, Geophysics and Environment Protection at the AGH-University of ScienceandTechnology(formerlytheUniversityofMiningandMetallurgy) in Kraków hascarried on theresearch and development projects focused on the selection of optimum areas for construction of geothermal heat plants. These projects included analyses of geothermal energy resources and development technologies of geothermal waters in the Polish Lowlands. The principal resources of geothermal waters in the Polish Lowlands are reservoired in the Mesozoic groundwater horizons. Geothermal waters are accumulated first of all in the Lower Cretaceous and Lower Jurassic formations but significant resources of geothermal energy are reservoired also in the Upper Jurassic,Middle Jurassic,Upper Triassic and Lower Triassic formations. Research studies undertaken in last years at the Department of Fossil Fuels enabled the recognition of geothermal potential accumulated in Paleozoic groundwater horizons (from the Cambrian to the Permian). Identification of geothermal conditions in Paleozoic sequences is an important supplementtoour knowledge on domestic resources of geothermal energy in the Polish Lowlands. The resultsofstudiesopen the new opportunitiesin thedevelopmentof geothermicsandrelated branches in the areas outside the occurrence of hot groundwaters in Mesozoic aquifers. Results of studies of geothermal waters and energy carried on in the 1980-ties at the University of Mining and Metallurgy were reflected in many publications, unpublished reports and conference materials. The summary of these studies is the Atlas of geothermal waters in the Polish Lowlands (Górecki et al., 1990). Publications and conference materials is sued in 1980-ties aimed to spread the knowledge on possibilities of geothermal waters and energy utilization among the local communities and authorities,and among the potential investors. In 1987 the Department of Geothermics was organized within the Institute of Fossil Fuels at the University of Mining and Metallurgy. The staff included specialists in geology, hydrogeology, geochemistry, seismics, well-log geophysics, drilling engineering, heat engineering, computer science and economics. The department has run both the basic and the applied research aimed to exploiration of optimum geothermal zones in sedimentary basins in Poland, methodology of resources calculation, production and injection of waters, economic effectiveness evaluation and designing of geothermal installations. Simultaneously, the new specialization: Renewable Energy Sources was included in the Faculty curriculum. The specialization is focusedon the educationof specialists in geothermics. In the years the systematic studies were carried on at the Department of Fossil Fuels on the evaluation of geothermal waters and energy resources.theresults of these studies were summarized in the Atlasofgeothermalresourcesofthe PolishLowlands published in In the period the staff of the Department of Fossil Fuels has undertaken the feasibility analyses of geothermal heat plants construction in nearly 200 towns in the Polish Lowlands. The studies aimed to dynamize the utilization of geothermal energy in those sites where both the hydrogeothermal conditions and the local heat market ensure the commercial utilization of geothermal waters and energy. Studies on investment opportunities of particular towns provided important materials for local authorities and for potential investors. From nearly 200 towns some tens were selected of most favourable conditions, for which the concepts of development of geothermal heat were prepared..

22 ..

23 The staff of the Department of Fossil Fuels cooperated in the edition of the Atlas of Geothermal Resources in Europe issued in 2002 by the European Commission. The two forthcoming geothermal atlases for the Mesozoic and Paleozoic aquifers, edited jointly as the Atlas of geothermal resources of the Polish Lowlands summarize the results of long-term studies on particular geothermal aquifers in Poland. Data included into the Atlas for the Mesozoic aquifers contain relatively comprehensive, interdisciplinary information on broadly understood geothermics, which can be valuable for all specialists interested in this branch of science. The results of studies and the evaluation of resources contained in the Atlas enabled the selection of the areas of optimum conditions for utilization of geothermal waters and energy, i.e. the areas where the construction of geothermal heat plants is possible. Theprincipaltargetsofgeothermal heatplantsare: to improve the quality of environment in urban areas by closure of dispersed, inefficient heat plants or by modernization of existing heat supply systems in order toreducedustand gas emissions into theatmosphere, to stabilize or even to reduce running costs of energy generation and improvement of the quality of heat supply, stimulation of the growth of urban areasbydevelopmentofoneofcrucial components of the infrastructure, to provide conditions for the growth of underdeveloped or entirely new economic activities: gardening, balneology, recreation; consumption of the excessive, low-temperaturegeothermal energyinorder to improve theeffectivenessof geothermal installations, to centralize the heat supply in urban areas, mostly to apartment buildings, services and industrial plants, optimization of heat management, extension of theaccess to heat supply for local communities. In the evaluation of exploitable geothermal resources and possibilities of the construction of new geothermal installations the following factors were considered: energy produced from geothermal waters can be utilized at the site of waters production, hence, the exploitable resources will be limited to urban,rural and recreational areas,and to industrial zones, due to high capital intensityof geothermal investments,thelocal heat market must be very attractive to the investors, construction of geothermal installations is limited to the areas where geothermal waters of optimum properties are reservoired. The chapters are illustrated with figures and thedescribed aquifers are supplied with appendices containing maps and cross-sections. The Authors are grateful to the Ministry of Environment and to the National Fund for Environmental Protection and Water Management for providing funds necessary to undertake the editions of the Atlases. Sincere thanks are due to the Staff of the Department of Geology at the Ministry of Environment for continuous and friendly support of our studies. The Authors are very much indebted to the members of the Commission of Hydrogeological Assessments, particularly to Professor Bronisław Paczyński,Presidentof thecommissionandtoms.teresastachowiak as well astomr.jacek Kapuściński, the reviewer of the Atlas for important remarks and opinions,which improved the value of the Atlases. Out cordial thanks are expressed toms.halinasobkowska,emeritus expert of the past Committee for Scientific Research for many years of her deep involvement in realization of geothermal research projects in Poland.. Professor Wojciech Górecki Head, Department of Fossil Fuels AGH-University of Science and Technology

24 ..

25 SPIS TREŚCI Spis treści Przedmowa 15 Foreword 15 Wprowadzenie 17 Introduction 21 1 Wstęp (W.Górecki) Charakterystyka systemów geotermalnych na świecie i w Polsce (W.Górecki) Opiszastosowańwódienergiigeotermalnej Podstawowe sposoby eksploatacji złóż wód i energii geotermalnej (W.Górecki) Sposobywykorzystywaniaenergiigeotermalnej(W.Górecki) Stan wykorzystania wód i energii geotermalnej na świecie (W.Górecki, B.Kępińska) Wody geotermalne w rozwoju cywilizacji (B.Kępińska) RozwójbadańiwykorzystaniaenergiigeotermalnejwEuropie Warunkigeotermalne-podstawoweinformacje(B.Kępińska) Stan wykorzystania energii geotermalnej w Europie (B.Kępińska) Główne dziedziny wykorzystania wód i energii geotermalnej w Europie (B.Kępińska) Wykorzystanie wód oraz energii geotermalnej w Polsce (W.Bujakowski, W.Górecki,B.Kępińska,R.Ney) Opis funkcjonujących instalacji geotermalnych w Polsce (W.Bujakowski, B.Kępińska,R.Ney,Z.Malenta,T.Kozłowski) Zastosowanie wód geotermalnych w balneoterapii i rekreacji (L.Rajchel) Zastosowanie wód chlorkowych (solanek) w balneoterapii (L.Rajchel) Zastosowanie wód siarczanowo-siarczkowych w balneoterapii (L.Rajchel) Możliwości wykorzystania wód geotermalnych formacji paleozoicznej i mezozoicznej na Niżu Polskim w balneologii i rekreacji (L.Rajchel) Wnioski Introduction (W.Górecki) Characterization of geothermal systems in the world and in Poland (W.Górecki) Descriptionofgeothermalwatersandenergyapplications Exploitation methods of geothermal waters and energy (W.Górecki) Utilization methods of geothermal energy (W.Górecki) Utilization of geothermal waters and energy in the world - the state of theart(w.górecki,b.kępińska) Geothermal waters in the history of civilization (B.Kępińska) Development of scientific research and utilization of geothermal waters and energyineurope Geothermalconditions-basicinformation(B.Kępińska) Utilization of geothermal energy in Europe - the state of the art (B.Kępińska) Principal applications of geothermal waters and energy in Europe (B.Kępińska) Utilization of geothermal waters and energy in Poland (W.Bujakowski, W.Górecki,B.Kępińska,R.Ney) Description of geothermal installations operating in Poland (W.Bujakowski, B.Kępińska,R.Ney,Z.Malenta,T.Kozłowski) Usability prospects of subsurface thermal brines from paleozoic and mesozoic aquifers in the Polish Lowlands for balneotherapy and recreation purposes (L.Rajchel) Techniczne i technologiczne uwarunkowania eksploatacji, przesyłu i zatłaczania wód geotermalnych oraz odbioru ciepła Systemywydobywczo-zatłaczającewódgeotermalnych(J.Soboń) Technikaitechnologiawykonywaniaotworówgeotermalnych Technikawierceniaotworów(A.Gonet,M.Capik,T.Śliwa) Technologiawierceniaotworów(A.Gonet,M.Capik,T.Śliwa) Konstrukcjeotworów(A.Gonet,M.Capik,T.Śliwa) Konstrukcje otworów wydobywczych i zatłaczających w strefie udostępnianychgeotermalnychhoryzontówzbiornikowych(j.soboń) Koszty geotermalnych otworów wiertniczych na Niżu Polskim (M.Capik) Opróbowaniapoziomówgeotermalnychipompywgłębne Opróbowanie poziomów geotermalnych (A.Gonet, M. Capik, T.Śliwa) Pompy głębinowe do pozyskiwania wód geotermalnych (A.Gonet, M. Capik,T.Śliwa) Infrastruktura napowierzchniowa geotermalnych systemów ciepłowniczych (T.Kuźniak) Przesył wody geotermalnej oraz sieć przesyłu dystrybucji ciepła (T.Kuźniak) Systemy grzewcze odbiorców i wymienniki ciepła (T.Kuźniak) Pompyciepła(T.Kuźniak) Niskotemperaturowe układy grzewcze z pompami ciepła - płytka geotermia(j.kotyza) Zatłaczanie wód geotermalnych w piaskowcowych i węglanowych skałach zbiornikowych do otworu chłonnego (W.Bujakowski, W.Górecki, B.Kępińska, S.Nagy,J.Soboń) Skały zbiornikowe i ich cechy kolektorskie (W.Bujakowski, W.Górecki, B.Kępińska,S.Nagy,J.Soboń) Zjawiska hydrodynamiczne występujące przy zatłaczaniu wody geotermalnej do ośrodków porowych i szczelinowych (W.Bujakowski, W.Górecki,B.Kępińska,S.Nagy,J.Soboń) Czynniki wpływające na pogorszenie własności skał zbiornikowych (W.Bujakowski,W.Górecki,B.Kępińska,S.Nagy,J.Soboń) Podstawowe metody stymulacji skał zbiornikowych (W.Bujakowski, W.Górecki,B.Kępińska,S.Nagy,J.Soboń)

26 2.6 Przykłady stymulacji odwiertów i złóż geotermalnych przy zastosowaniu metody miękkiegokwasowania (W.Bujakowski,B.Kępińska) Technical and technological condition of exploitation, transmission and injection of geothermal waters and heat perception Production-injectionsystemsofgeothermalwaters(J.Soboń) Technique and technology of drilling geothermal wells Drilling technique (A.Gonet, M.Capik, T.Śliwa) Technique of drilling wells (A.Gonet, M.Capik, T.Śliwa) Technique of drilling wells (A.Gonet, M.Capik, T.Śliwa) Costs of geothermal wells drilled in the Polish Lowlands (J.Soboń) Costs of geothermal wells drilled in the Polish Lowlands (M.Capik) Samplingofgeothermalbedsanddownholepumps Samplingofgeothermalbeds(A.Gonet,M.Capik,T.Śliwa) Downhole pumps for geothermal waters (A.Gonet, M.Capik, T.Śliwa) Surface infrastructure of geothermal heat supply systems (T.Kuźniak) Transportofgeothermalwaters(T.Kuźniak) End-userheatingsystemsandheatexchangers(T.Kuźniak) Heatpumps(T.Kuźniak) Low-temperatureheatingsystemswithheatpumps(J.Kotyza) Injection of geothermal waters back into sandstone and carbonate reservoir (W.Bujakowski,W.Górecki,B.Kępińska,S.Nagy,J.Soboń) Reservoir rocks and their properties (W.Bujakowski, W.Górecki, B.Kępińska,S.Nagy,J.Soboń) Factors deteriorating the reservoir properties of rocks (W.Bujakowski,W.Górecki,B.Kępińska,S.Nagy,J.Soboń) Factors deteriorating the reservoir properties of rocks (W.Bujakowski,W.Górecki,B.Kępińska,S.Nagy,J.Soboń) Examples of geothermal well and reservoir stimulation with the soft acidization method(w.bujakowski,b.kępińska) Problemy związane z korozją materiałów konstrukcyjnych i wytrącaniem osadów w wodach geotermalnych Korozjamateriałówkonstrukcyjnychwwodachgeotermalnych Wprowadzenie (J.Banaś, M.Pawlikowski, W.Górecki, K.Kurzydłowski) Agresywność korozyjna wód geotermalnych (J.Banaś, M.Pawlikowski, W.Górecki,K.Kurzydłowski) Sposoby ochrony przed korozją w systemach eksploatujących wody geotermalne (J.Banaś, M.Pawlikowski, W.Górecki, K.Kurzydłowski) Stale odporne na korozję przeznaczone do stosowania w systemach geotermalnych Korozja rur i innych elementów instalacji geotermalnych (J.Banaś, B.Mazurkiewicz,W.Solarski) Propozycje doboru stali na rury i inne elementy instalacji geotermalnych (J.Banaś,W.Solarski,B.Mazurkiewicz) Podsumowanie(J.Banaś,B.Mazurkiewicz,W.Solarski) Wytrącanie substancji mineralnych w systemach i instalacjach geotermalnych Wprowadzenie(J.Banaś,B.Mazurkiewicz,W.Solarski) Stan termodynamiczny płynów geotermalnych (J.Banaś, B.Mazurkiewicz,W.Solarski) Metody obliczeń i graficznego przedstawiania stanu termodynamicznego układu woda - skała w systemach geotermalnych (J.Banaś, B.Mazurkiewicz,W.Solarski) Minerały najczęściej wytrącające się w systemach geotermalnych (J.Banaś,B.Mazurkiewicz,W.Solarski) Metody ograniczania wytrącania substancji mineralnych w systemach geotermalnych(j.banaś,b.mazurkiewicz,w.solarski) Opróbowanie i analiza składu fizyko-chemicznego wód geotermalnych (J.Banaś,W.Solarski,B.Mazurkiewicz) Monitoring zmian składu chemicznego wody geotermalnej w trakcie eksploatacji(j.banaś,b.mazurkiewicz,w.solarski) Interpretacja geochemiczna wody geotermalnej wydobywanej z otworu Pyrzyce GT-1 na Niżu Polskim (J.Banaś, B.Mazurkiewicz, W.Solarski, J.Kania) Problems connected with corrosion of construction materials and sediments precipitating in geothermal waters Corrosionofconstructionmaterialsingeothermalwaters Introduction (J.Banaś, M.Pawlikowski, W.Górecki, K.Kurzydłowski) Corrosion aggressiveness of geothermal waters (J.Banaś, M.Pawlikowski,W.Górecki,K.Kurzydłowski) Methods of protection from corrosion in exploitation systems of geothermal waters (J.Banaś, M.Pawlikowski, W.Górecki, K.Kurzydłowski) Corrosion resistant steels in geothermal water for tubing, casing and pipelines Corrosion of pipelines and other geothermal installation elements (J.Banaś,B.Mazurkiewicz,W.Solarski) Material suggestions for pipelines and other geothermal installation elements(j.banaś,b.mazurkiewicz,w.solarski) Summary(J.Banaś,B.Mazurkiewicz,W.Solarski) Precipitationofsolidsingeothermalsystemsandinstallations Introduction(J.Banaś,B.Mazurkiewicz,W.Solarski) Thermodynamic conditions of geothermal fluids (J.Banaś, B.Mazurkiewicz,W.Solarski) Calculation methods and graphic presentation of thermodynamic condition in water-rock geothermal systems (J.Banaś, B.Mazurkiewicz, W.Solarski) Most common minerals precipitating in geothermal systems (J.Banaś, B.Mazurkiewicz,W.Solarski) Prevention methods of secondary minerals precipitation in geothermal systems(j.banaś,b.mazurkiewicz,w.solarski) Sampling and analysis of chemical composition and physical parameters ofgeothermalwaters(j.banaś,b.mazurkiewicz,w.solarski)

ATLAS ZASOBÓW GEOTERMALNYCH FORMACJI MEZOZOICZNEJ NA NIŻU POLSKIM. pod redakcją Wojciecha Góreckiego

ATLAS ZASOBÓW GEOTERMALNYCH FORMACJI MEZOZOICZNEJ NA NIŻU POLSKIM. pod redakcją Wojciecha Góreckiego . .. . . MINISTERSTWO ŚRODOWISKA NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA W KRAKOWIE ZAKŁAD SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH AGH PAŃSTWOWY INSTYTUT GEOLOGICZNY W WARSZAWIE

Bardziej szczegółowo

Badania i geotermalne projekty inwestycyjne w Polsce przegląd

Badania i geotermalne projekty inwestycyjne w Polsce przegląd INSTYTUT GOSPODARKI SUROWCAMI MINERALNYMI I ENERGIĄ POLSKIEJ AKADEMII NAUK MINERAL AND ENERGY ECONOMY RESEARCH INSTITUTE OF THE POLISH ACADEMY OF SCIENCES Badania i geotermalne projekty inwestycyjne w

Bardziej szczegółowo

Szanse na rozwój j geotermii w Polsce

Szanse na rozwój j geotermii w Polsce Szanse na rozwój j geotermii w Polsce mgr Andrzej Przybycin, Z-ca Dyrektora w Departamencie Geologii i Koncesji Geologicznych Ministerstwa Środowiska Wody termalne-kopaliny zaliczenie wód w d termalnych

Bardziej szczegółowo

Zasoby geotermalne w Polsce

Zasoby geotermalne w Polsce Potencjał geotermii w Polsce wymiana doświadczeń Zasoby geotermalne w Polsce Prof. dr hab. inż. Wojciech Górecki Dr inż. Anna Sowiżdżał Mgr inż. Marek Hajto Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8)

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Name, Affiliation Krzysztof Wojdyga, Marcin Lec, Rafal Laskowski Warsaw University of technology E-mail krzysztof.wojdyga@is.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne dla geotermii w Polsce

Uwarunkowania prawne dla geotermii w Polsce Uwarunkowania prawne dla geotermii w Polsce Dr hab. inż. Barbara Tomaszewska, prof. IGSMiE PAN Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zakład Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Możliwości współpracy niemiecko polskiej w sektorze geotermii

Możliwości współpracy niemiecko polskiej w sektorze geotermii Możliwości współpracy niemiecko polskiej w sektorze geotermii Dr hab. inż. Beata Kępińska, prof. IGSMiE PAN Polskie Stowarzyszenie Geotermiczne, prezes Zarządu Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi

Bardziej szczegółowo

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Stan i możliwości rozwoju geotermalnych sieci c.o.

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Stan i możliwości rozwoju geotermalnych sieci c.o. Promowanie systemów geotermalnego centralnego ogrzewania w Europie Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ZWIÊKSZENIA POZYSKIWANIA CIEP A GEOTERMALNEGO W ŒWIETLE NOWYCH INWESTYCJI ZREALIZOWANYCH NA TERENIE NI U POLSKIEGO

PERSPEKTYWY ZWIÊKSZENIA POZYSKIWANIA CIEP A GEOTERMALNEGO W ŒWIETLE NOWYCH INWESTYCJI ZREALIZOWANYCH NA TERENIE NI U POLSKIEGO Bogdan NOGA Technika Poszukiwañ Geologicznych Przedsiêbiorstwo Geologiczne POLGEOL S.A. Geotermia, Zrównowa ony Rozwój nr 2/2013 ul. Berezyñska 39, 03-908 Warszawa Instytut Mechaniki Stosowanej i Energetyki

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju geotermii w Polsce. Stand und Perspektiven der Geothermie in Polen

Stan i perspektywy rozwoju geotermii w Polsce. Stand und Perspektiven der Geothermie in Polen Stan i perspektywy rozwoju geotermii w Polsce Stand und Perspektiven der Geothermie in Polen Marek Hajto AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Katedra Surowców

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD KONSTRUKCJI ARCHIWALNYCH I NOWYCH OTWORÓW WIERTNICZYCH WYKONANYCH NA NIŻU POLSKIM W CELU POZYSKIWANIA ENERGII GEOTERMALNEJ

PRZEGLĄD KONSTRUKCJI ARCHIWALNYCH I NOWYCH OTWORÓW WIERTNICZYCH WYKONANYCH NA NIŻU POLSKIM W CELU POZYSKIWANIA ENERGII GEOTERMALNEJ MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 44, s. 21-28, Gliwice 2012 PRZEGLĄD KONSTRUKCJI ARCHIWALNYCH I NOWYCH OTWORÓW WIERTNICZYCH WYKONANYCH NA NIŻU POLSKIM W CELU POZYSKIWANIA ENERGII GEOTERMALNEJ HENRYK

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

Geotermia we Francji i perspektywy w Województwie Świętokrzyskim

Geotermia we Francji i perspektywy w Województwie Świętokrzyskim Geotermia we Francji i perspektywy w Województwie Świętokrzyskim na podstawie materiałów misji branżowej Świętokrzysko-Podkarpackiego Klastra Energetycznego i opracowania PIG Oddział Kielce Stefan Dunin-Wąsowicz

Bardziej szczegółowo

Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi?

Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi? Bezpieczeństwo energetyczne regionu potrzeby, wyzwania, problemy Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi? dr inż. Michał POMORSKI Wrocław, dn. 18.02.2013 r. Plan wystąpienia 1. Wprowadzenie 2. Geotermia głęboka

Bardziej szczegółowo

Koncepcja rozwoju geotermii w polskich miastach

Koncepcja rozwoju geotermii w polskich miastach Promowanie systemów geotermalnego centralnego ogrzewania w Europie Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów

Bardziej szczegółowo

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies 544524-TEMPUS-1-2013-1-PL-TEMPUS-SMHES Qualifications Frameworks for Environmental Studies at Ukrainian Universities Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental

Bardziej szczegółowo

Zasoby geotermalne Polski metodologia oceny potencjału geoenergetycznego.

Zasoby geotermalne Polski metodologia oceny potencjału geoenergetycznego. Zasoby geotermalne Polski metodologia oceny potencjału geoenergetycznego. Prof. dr hab. inż. Jacek Zimny Katedra Maszyn i Urządzeń Energetycznych Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Akademia Górniczo-Hutnicza

Bardziej szczegółowo

METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO

METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO Prowadzący: Mgr inż. Bartosz Papiernik Konspekt opracowali w postaci prezentacji PowerPoint B.Papiernik i M. Hajto na podstawie materiałów opracowanych

Bardziej szczegółowo

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe Promote Geothermal District Heating Systems in Europe Promowanie geotermalnego ciepłownictwa sieciowego w Europie GeoDH Warsztaty Szkoleniowe 13.10.2014 Uniejów Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi

Bardziej szczegółowo

WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA

WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA UNIEJÓW 2008 Energia geotermalna odnawialne źródło energii wykorzystujące ciepło energii z wnętrza Ziemi wędruje do powierzchni ziemi

Bardziej szczegółowo

I PRZESTRZEŃ DO DALSZYCH BADAŃ /

I PRZESTRZEŃ DO DALSZYCH BADAŃ / NIEKONWENCJONALNE WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ I PRZESTRZEŃ DO DALSZYCH BADAŃ / INWESTYCJI Marek Jarosiński, PIG-PIB Warszawa, 24 sierpnia 2012 r. Geotermia niekonwencjonalna: Enhanced Geothermal

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEPARTAMENT GEOLOGII I KONCESJI GEOLOGICZNYCH

MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEPARTAMENT GEOLOGII I KONCESJI GEOLOGICZNYCH MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEPARTAMENT GEOLOGII I KONCESJI GEOLOGICZNYCH ZASADY DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ ZWIĄZANYCH Z ROZWOJEM GEOTERMII W POLSCE Warszawa, lipiec 2003r. 2 Skrót

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Możliwości wykorzystania geotermii w sieciach c.o. w Polsce na tle Europy

Możliwości wykorzystania geotermii w sieciach c.o. w Polsce na tle Europy Możliwości wykorzystania geotermii w sieciach c.o. w Polsce na tle Europy Beata Kępińska Polskie Stowarzyszenie Geotermiczne Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Zarząd Międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013

Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013 Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013 Czesław Ślimak Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Geotermia Podhalańska S.A. jest największym

Bardziej szczegółowo

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Nasza działalność skupia się na zagadnieniach z dziedziny energetyki, w szczególności efektywności energetycznej, zarządzania energią oraz ochrony środowiska.

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

EKSPLOATACJA WODY TERMALNEJ PRZED I PO ZAMIANIE ROLI OTWORU CHŁONNEGO NA OTWÓR EKSPLOATACYJNY NA PRZYKŁADZIE GEOTERMII STARGARD SZCZECIŃSKI

EKSPLOATACJA WODY TERMALNEJ PRZED I PO ZAMIANIE ROLI OTWORU CHŁONNEGO NA OTWÓR EKSPLOATACYJNY NA PRZYKŁADZIE GEOTERMII STARGARD SZCZECIŃSKI MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 44, s. 15-20, Gliwice 2012 EKSPLOATACJA WODY TERMALNEJ PRZED I PO ZAMIANIE ROLI OTWORU CHŁONNEGO NA OTWÓR EKSPLOATACYJNY NA PRZYKŁADZIE GEOTERMII STARGARD SZCZECIŃSKI

Bardziej szczegółowo

MO LIWOŒCI WYKORZYSTANIA WÓD TERMALNYCH W NIECCE ÓDZKIEJ

MO LIWOŒCI WYKORZYSTANIA WÓD TERMALNYCH W NIECCE ÓDZKIEJ Beata WIKTOROWICZ Pañstwowy Instytut Geologiczny Pañstwowy Instytut Badawczy Oddzia³ Œwiêtokrzyski im. J. Czarnockiego 25-95 Kielce, ul. Zgoda 21 e-mail: beata.wiktorowicz@pgi.gov.pl Technika Poszukiwañ

Bardziej szczegółowo

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8)

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Name, Affiliation Krzysztof Wojdyga, Marcin Lec, Rafal Laskowski Warszaw University of Technology E-mail krzysztof.wojdyga@is.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Ciepłownie geotermalne w Polsce stan obecny i planowany

Ciepłownie geotermalne w Polsce stan obecny i planowany Ciepłownie geotermalne w Polsce stan obecny i planowany Autorzy: prof. dr hab. inż. Władysław Nowak, dr inż. Aleksander A. Stachel ( Czysta Energia lipiec/sierpień 2004) Pomimo znacznego potencjału energetycznego

Bardziej szczegółowo

Regionalny SEAP w województwie pomorskim

Regionalny SEAP w województwie pomorskim ENNEREG International Conference Transfer of knowledge in the field of sustainable use of energy 22 May 2012, Wielkopolska Voivodship Office, Poznań, Poland Regionalny SEAP w województwie pomorskim Katarzyna

Bardziej szczegółowo

REAMBULACJA ARKUSZY MHP 1:50 000 NA PRZYK ADZIE REGIONU GDAÑSKIEGO

REAMBULACJA ARKUSZY MHP 1:50 000 NA PRZYK ADZIE REGIONU GDAÑSKIEGO BIULETYN PAÑSTWOWEGO INSTYTUTU GEOLOGICZNEGO 454: 121 132, 2013 R. REAMBULACJA ARKUSZY MHP 1:50 000 NA PRZYK ADZIE REGIONU GDAÑSKIEGO VERIFICATION OF THE HYDROGEOLOGICAL MAP OF POLAND (HMP), 1:50 000 EXEMPLIFIED

Bardziej szczegółowo

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project:

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project: Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Title of the project - System of the heat storage at different temperature level. Krótki opis projektu: Opracowanie systemu akumulacji ciepła

Bardziej szczegółowo

Energia geotermalna geothermal energy. Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Energia geotermalna geothermal energy. Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/13

Bardziej szczegółowo

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 SHALE GAS, TIGHT GAS MINIONY ROK W POSZUKIWANIACH mgr inż. Aldona Nowicka

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2014. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk

Warszawa, październik 2014. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Warszawa, październik 2014 Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Projekt geotermalny na Podhalu był pierwszym tego typu w Polsce. Początkowo realizowany jako projekt naukowy, szybko przekształcił się w zadanie

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Dr Michał Wilczyński Niezależny ekspert CZY DEPONOWANIE DWUTLENKU WĘGLA W LITOSFERZE JEST MOŻLIWE I ZGODNE Z FILOZOFIĄ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU?

Dr Michał Wilczyński Niezależny ekspert CZY DEPONOWANIE DWUTLENKU WĘGLA W LITOSFERZE JEST MOŻLIWE I ZGODNE Z FILOZOFIĄ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU? Dr Michał Wilczyński Niezależny ekspert CZY DEPONOWANIE DWUTLENKU WĘGLA W LITOSFERZE JEST MOŻLIWE I ZGODNE Z FILOZOFIĄ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU? 1 METODY ELIMINACJI GAZÓW CIEPLARNIANYCH METODA SKUTECZNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Niekonwencjonalne źródła energii

Niekonwencjonalne źródła energii Niekonwencjonalne źródła energii ENERGIA GEOTERMALNA Energia geotermalna- jest wewnętrznym ciepłem Ziemi nagromadzonym w skałach oraz w wodach wypełniających pory i szczeliny skalne. Ogromna ilość ciepła

Bardziej szczegółowo

PROJEKT ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE GMINY WOŹNIKI NA LATA 2012-2030

PROJEKT ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE GMINY WOŹNIKI NA LATA 2012-2030 05. Paliwa gazowe 5.1. Wprowadzenie... 1 5.2. Zapotrzebowanie na gaz ziemny - stan istniejący... 2 5.3. Przewidywane zmiany... 3 5.4. Niekonwencjonalne paliwa gazowe... 5 5.1. Wprowadzenie W otoczeniu

Bardziej szczegółowo

Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli

Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli 3 4 luty 2011 GIERŁOŻ prof.nzw.dr hab.inż. Krzysztof Wojdyga 1 PROJEKT Innowacyjne rozwiązania w celu ograniczenia emisji CO 2 do atmosfery przez wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gliwice, 25 września 2012 r. prof. dr hab. inż. Maciej KALISKI dr hab. inż. Stanisław NAGY, prof. AGH prof. zw. dr hab. inż. Jakub SIEMEK dr inż. Andrzej SIKORA

Bardziej szczegółowo

CENTRUM ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU I POSZANOWANIA ENERGII MIĘKINIA

CENTRUM ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU I POSZANOWANIA ENERGII MIĘKINIA CENTRUM ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU I POSZANOWANIA ENERGII MIĘKINIA Prof. Wojciech Górecki Przewodniczący Rady Programowej Centrum Miękinia Jarosław Kotyza Kierownik Laboratorium Odnawialnych Źródeł i Poszanowania

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

Geotermia w Saksonii. 1. Krótki zarys na temat energii geotermalnej w Saksonii

Geotermia w Saksonii. 1. Krótki zarys na temat energii geotermalnej w Saksonii Geotermia w Saksonii 1. Krótki zarys na temat energii geotermalnej w Saksonii Zasoby geotermalne nabierają coraz większego znaczenia pośród energii odnawialnych. Posiadają one również w Saksonii, przy

Bardziej szczegółowo

Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego

Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego Małgorzata Woźnicka - Gaz łupkowy w Polsce i na Lubelszczyźnie Gaz łupkowy (shale gas) Gaz ziemny o genezie termogenicznej Niekonwencjonalne złoża gazu ziemnego

Bardziej szczegółowo

Standard Planu Gospodarki Niskoemisyjnej

Standard Planu Gospodarki Niskoemisyjnej Standard Planu Gospodarki Niskoemisyjnej Piotr Kukla FEWE - Fundacja na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii ul. Rymera 3/4, 40-048 Katowice tel./fax +48 32/203-51-14 e-mail: office@fewe.pl; www.fewe.pl

Bardziej szczegółowo

POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL. Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités. Kierownik Projektów

POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL. Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités. Kierownik Projektów POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités Maria Stankiewicz Dyrektor Anna Jaskuła Kierownik Projektów Jakie możliwości otwierają się przed miastami, które

Bardziej szczegółowo

konsekwencje Świecie

konsekwencje Świecie Tematy referatów, Autobus I na zajęciach Wyjazdy technologiczne i terenowe Bańska Niżna (18.04.2013) prowadzonych w ramach projektu Ochrona środowiska studia z pasją i przyszłością (POKL.04.01.02-00-040/11)

Bardziej szczegółowo

Konferencja. Silesia Power Meeting. Technologie Gazowe w Polskiej Mapie Drogowej 2050. Termin: 12.04.2013

Konferencja. Silesia Power Meeting. Technologie Gazowe w Polskiej Mapie Drogowej 2050. Termin: 12.04.2013 Konferencja Silesia Power Meeting Technologie Gazowe w Polskiej Mapie Drogowej 2050 Termin: 12.04.2013 Expo Silesia, Sosnowiec, Braci Mieroszewskich 124 Linia przewodnia : Rolą gazowych technologii energetycznych,

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach Część I Szczecin 2013 Tytuł monografii naukowej: Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych

Bardziej szczegółowo

The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31]

The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31] The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31] 994. pracy w Polsce do standardów Unii Europejskiej : Część A. Program realizacji badań naukowych i prac rozwojowych 1.01 31.12.2002.

Bardziej szczegółowo

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne Poniższy przykład ilustruje w jaki sposób można przeprowadzić analizę technicznoekonomiczną zastosowania w budynku jednorodzinnym systemu grzewczego opartego o konwencjonalne źródło ciepła - kocioł gazowy

Bardziej szczegółowo

Opracował: Prof. dr hab. inż. Jacek Zimny, AGH Kraków, Polska Geotermalna Asocjacja - Przewodniczący. Sejm, 15 luty 2007

Opracował: Prof. dr hab. inż. Jacek Zimny, AGH Kraków, Polska Geotermalna Asocjacja - Przewodniczący. Sejm, 15 luty 2007 Energia zasobów odnawialnych Polski możliwości wykorzystania, zobowiązania międzynarodowe Nowa strategia bezpieczeństwa energetycznego Opracował: Prof. dr hab. inż. Jacek Zimny, AGH Kraków, Polska Geotermalna

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii

Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii Leszek Pająk, Antoni Barbacki pajak.leszek@gmail.com AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Geotermalne sieci ciepłownicze

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Geotermalne sieci ciepłownicze Promowanie systemów geotermalnego centralnego ogrzewania w Europie Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów

Bardziej szczegółowo

Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii Poznań, 22.05.2012. Tomasz Pawelec

Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii Poznań, 22.05.2012. Tomasz Pawelec DZIAŁANIA LOKALNE I REGIONALNE W ZAKRESIE ZRÓWNOWAŻONEJ ENERGII I OGRANICZANIA EMISJI GAZÓW CIEPLARNIANYCH PRZYKŁADY POLSKICH DOŚWIADCZEŃ REGIONALNYCH I LOKALNYCH Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Audyting energetyczny w budownictwie na potrzeby termomodernizacji oraz certyfikacji energetycznej budynków (Dyrektywy 2010/31/UE, 2012/27/UE)

Audyting energetyczny w budownictwie na potrzeby termomodernizacji oraz certyfikacji energetycznej budynków (Dyrektywy 2010/31/UE, 2012/27/UE) 1 Audyting energetyczny w budownictwie na potrzeby termomodernizacji oraz certyfikacji energetycznej budynków (Dyrektywy 2010/31/UE, 2012/27/UE) ORGANIZATORZY: Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Inżynierii

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Paweł Bućko Konferencja Rynek Gazu 2015, Nałęczów, 22-24 czerwca 2015 r. Plan prezentacji KATEDRA ELEKTROENERGETYKI Stan

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE 2 z 5 Szanowni Państwo, Urzędy gmin i miast będąc gospodarzami na swoim terenie, poprzez

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym tom XLI(2011), nr 1, 59 64 Władysław Nowak AleksandraBorsukiewicz-Gozdur Roksana Mazurek Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Katedra Techniki Cieplnej

Bardziej szczegółowo

PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. 3.1 WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI.

PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. 3.1 WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. Spis treści PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ROZDZIAŁ 1... BŁĄD! NIE RYNEK GAZU ZIEMNEGO ZASADY FUNKCJONOWANIA.... BŁĄD! NIE 1.1. RYNEK GAZU ZIEMNEGO ZMIANY STRUKTURALNE

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii. 2) kategoria II:

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii. 2) kategoria II: Dziennik Ustaw Nr 275 15898 Poz. 1629 1629 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 1 i 3 5 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

OPEN ACCESS LIBRARY. Kształtowanie struktury i własności użytkowych umacnianej wydzieleniowo miedzi tytanowej. Jarosław Konieczny. Volume 4 (22) 2013

OPEN ACCESS LIBRARY. Kształtowanie struktury i własności użytkowych umacnianej wydzieleniowo miedzi tytanowej. Jarosław Konieczny. Volume 4 (22) 2013 OPEN ACCESS LIBRARY SOWA Scientific International Journal of the World Academy of Materials and Manufacturing Engineering publishing scientific monographs in Polish or in English only Published since 1998

Bardziej szczegółowo

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Prawo geologiczne i górnicze Art.42 Dokumentacja hydrogeologiczna 1. Dokumentację hydrogeologiczną sporządza się w celu: 1) ustalenia zasobów wód podziemnych; 2)

Bardziej szczegółowo

Elektrownie Geotermalne

Elektrownie Geotermalne Elektrownie Geotermalne Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY RO LINNEJ POCHODZENIA ROLNICZEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM

SZACOWANIE POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY RO LINNEJ POCHODZENIA ROLNICZEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM SZACOWANIE POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY ROLINNEJ POCHODZENIA ROLNICZEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W pracy oszacowano potencjał energetyczny biomasy rolinnej pozyskiwanej z produkcji rolniczej,

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Geotermia w Polsce stan, zasoby, możliwo. liwości wykorzystania

Geotermia w Polsce stan, zasoby, możliwo. liwości wykorzystania Geotermia w Polsce stan, zasoby, możliwo liwości wykorzystania Wykorzystanie energii geotermalnej w Polsce na tle Europy Beata Kępińska Otw. Bańska IG 1 1 szy eksploatowany w celach grzewczych DZG Bańska

Bardziej szczegółowo

GEOTERMIA W POLSCE AKTUALNE REGULACJE PRAWNE

GEOTERMIA W POLSCE AKTUALNE REGULACJE PRAWNE Witold MUCHA Technika Poszukiwañ Geologicznych Departament Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Z³o em Geotermia, Zrównowa ony Rozwój nr 1 2/2011 Wy szy Urz¹d Górniczy 40-956 Katowice, ul. Poniatowskiego 31

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE Katedra Statystyki ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE VI Międzynarodowa Konferencja Naukowa Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie Wiedza Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Geofizyczne oraz hydrogeologiczne warunki pozyskiwania energii geotermicznej w Polsce

Geofizyczne oraz hydrogeologiczne warunki pozyskiwania energii geotermicznej w Polsce Przegl¹d Geologiczny, vol. 58, nr 7, 21 Geofizyczne oraz hydrogeologiczne warunki pozyskiwania energii geotermicznej w Polsce Jan Szewczyk 1 Geophysical and hydrogeological aspects of utilization of thermal

Bardziej szczegółowo

Wojciech Piskorski Prezes Zarządu Carbon Engineering sp. z o.o. 27/09/2010 1

Wojciech Piskorski Prezes Zarządu Carbon Engineering sp. z o.o. 27/09/2010 1 PRAKTYCZNE ASPEKTY OBLICZANIA REDUKCJI EMISJI NA POTRZEBY PROJEKTÓW WYKORZYSTUJĄCYCH DOFINANSOWANIE Z SYSTEMU ZIELONYCH INWESTYCJI W RAMACH PROGRAMU PRIORYTETOWEGO ZARZĄDZANIE ENERGIĄ W BUDYNKACH UŻYTECZNOŚCI

Bardziej szczegółowo

ENERGIA ODNAWIALNA WOJEWÓDZTWO MIEJSCOWOŚĆ TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA MAŁOPOLSKIE TRANSFER WIEDZY I TECHNOLOGII DLA REGIONALNYCH STRATEGII INNOWACYJNYCH

ENERGIA ODNAWIALNA WOJEWÓDZTWO MIEJSCOWOŚĆ TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA MAŁOPOLSKIE TRANSFER WIEDZY I TECHNOLOGII DLA REGIONALNYCH STRATEGII INNOWACYJNYCH ENERGIA ODNAWIALNA TRANSFER WIEDZY I TECHNOLOGII DLA REGIONALNYCH STRATEGII INNOWACYJNYCH WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE MIEJSCOWOŚĆ Województwo małopolskie zajmuje powierzchnię 15 108 km² a liczba ludności wynosi

Bardziej szczegółowo

STUDIA TURYSTYKI I REKREACJI W POLSCE

STUDIA TURYSTYKI I REKREACJI W POLSCE Zygmunt Jaworski STUDIA TURYSTYKI I REKREACJI W POLSCE Programy i podmioty propozycje standardów Tourism and recreation studies in Poland Syllabuses and subjects propositions of standards Warszawa 2008

Bardziej szczegółowo

Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne

Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne 8 grudnia 2010 roku, Hotel SOFITEL Victoria, Warszawa 1 Rynek gazu w Europie Środkowej. Polska na przecięciu tras przesyłu gazu Północ-Południe i

Bardziej szczegółowo

Finansowanie zadań. związanych z oszczędnością energii. w tym z energią geotermalną

Finansowanie zadań. związanych z oszczędnością energii. w tym z energią geotermalną Finansowanie zadań związanych z oszczędnością energii w tym z energią geotermalną ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie prezentuje: Józef Kała I Zastępca Prezesa

Bardziej szczegółowo

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych - wprowadzenie, najważniejsze zmiany Adam Ujma Wydział Budownictwa Politechnika Częstochowska 10. Dni Oszczędzania Energii Wrocław 21-22.10.2014

Bardziej szczegółowo

Rytro, sierpień 2015. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk

Rytro, sierpień 2015. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Rytro, sierpień 2015 Czesław Ślimak Barbara Okularczyk GENEZA POWSTANIA GEOTERMII PODHALAŃSKIEJ Projekt geotermalny na Podhalu był pierwszym tego typu w Polsce. Początkowo realizowany jako projekt naukowy,

Bardziej szczegółowo

Geothermal Energy in Uniejów - Characteristics

Geothermal Energy in Uniejów - Characteristics Geothermal Energy in Uniejów - Characteristics Maciej MICHALOWSKI 1), Ewelina SARAN 2), Adrian WÓJCIK 3) 1) Ing., Ph.D.; AGH University of Science and Technology, Mickiewicza 30, 30-059 Cracow, Poland;

Bardziej szczegółowo

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe Promote Geothermal District Heating Systems in Europe Promowanie geotermalnego ciepłownictwa sieciowego w Europie GeoDH Warsztaty Szkoleniowe 13.10.2014 Uniejów Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi

Bardziej szczegółowo

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r.

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r. Politechnika Śląska Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl Gliwice, 28 czerwca

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Samsel Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Katarzyna Samsel Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Katarzyna Samsel Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Programy międzynarodowe FLAG-ERA http://ncbr.gov.pl/programy-miedzynarodowe/era-net/flag-era/ M-ERA.NET http://www.ncbir.pl/programy-miedzynarodowe/era-net/m-eranet/

Bardziej szczegółowo

METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH GUS I OSZACOWAŃ PROGRAMU EMEP

METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH GUS I OSZACOWAŃ PROGRAMU EMEP Ekonomia i Środowisko 2 (49) 2014 Jan Cetner Kazimierz Dyguś Marta Ogonowska Jerzy Wojtatowicz METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH

Bardziej szczegółowo

Wiejskie organizacje pozarządowe

Wiejskie organizacje pozarządowe Wiejskie organizacje pozarządowe Rural Non-Governmental Organisations Editor Maria Halamska Institute of Rural and Agricultural Development Polish Academy of Sciences Warsaw 2008 Wiejskie organizacje pozarządowe

Bardziej szczegółowo

ANALIZA POPRAWY EFEKTYWNOŒCI DZIA ANIA CIEP OWNI GEOTERMALNEJ W PYRZYCACH W WYNIKU ZASTOSOWANIA MODYFIKACJI ODCZYNU PH ZAT ACZANEJ WODY TERMALNEJ

ANALIZA POPRAWY EFEKTYWNOŒCI DZIA ANIA CIEP OWNI GEOTERMALNEJ W PYRZYCACH W WYNIKU ZASTOSOWANIA MODYFIKACJI ODCZYNU PH ZAT ACZANEJ WODY TERMALNEJ Bogdan NOGA Technika Poszukiwañ Geologicznych Przedsiêbiorstwo Geologiczne POLGEOL S.A. Geotermia, Zrównowa ony Rozwój nr 1/2013 ul. Berezyñska 39, 03-908 Warszawa Instytut Mechaniki Stosowanej i Energetyki

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości!

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości! Warto budować lepszą przyszłość! Czyste środowisko, efektywne systemy energetyczne, komfort życia dr inż. Piotr Ziembicki Instytut Inżynierii Środowiska Uniwersytet Zielonogórski WYZWANIA WSPÓŁCZESNOŚCI

Bardziej szczegółowo