I PRZESTRZEŃ DO DALSZYCH BADAŃ /

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "I PRZESTRZEŃ DO DALSZYCH BADAŃ /"

Transkrypt

1 NIEKONWENCJONALNE WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ I PRZESTRZEŃ DO DALSZYCH BADAŃ / INWESTYCJI Marek Jarosiński, PIG-PIB Warszawa, 24 sierpnia 2012 r.

2 Geotermia niekonwencjonalna: Enhanced Geothermal System EGS, wzbudzany system geotermalny, geotermia HDR, Ze względu na kompakcję skał na głębokościach większych niż 3 km najwięcej energii cieplnej zgromadzonej jest w skałach suchych lub o słabej przepuszczalności. Z przyczyn ekonomicznych, EGS stosuje się do głębokości nie wiele przekraczającej 4 km. Podstawą utworzenia systemu odbioru ciepła jest szczelinowanie hydrauliczne otworów wiertnicznych. Enhanced geothermal system 1 Reservoir 2 Pump house 3 Heat exchanger 4 Turbine hall 5 Production well 6 Injection well 7 Hot water to district heating 8 Porous sediments 9 Observation well 10 Crystalline bedrock

3 SPECYFIKA WZBUDZANEGO SYSTEMU GEOTERMALNEGO Szczelinowanie przez zatłaczanie kilku do kilkunastu tysięcy m 3 wody w ciągu kilku dni uruchamia struktury ścięciowe. W konsekwencji uzyskuje się duży zasięg przestrzeni szczelinowanej oraz wzbudzanie odczuwalnych wstrząsów sejsmicznych. Najczęściej stosowane systemy dubletów lub trypletów o otworach zakrzywionych. Precyzyjne projektowanie połączeń hydraulicznych między otworami (z uwzględnieniem czynnika geomechanicznego) Sterowanie tempem przepływu i zmiany dróg migracji płynów przez zatłoczenie np. cementu lub żelu silikonowego wzrost produktywności lub przedłużenie żywotności EGS Temperatury powyżej 90 o C generacja energii elektrycznej systemy binarne z czynnikiem parującym w niższych niż woda temp. EGS wielootworowe lub jednootworowe z dwoma poziomami szczelinowania, z wymiennikiem w głębi otworu itd.

4 Przykłady większych projektów EGS W USA Department of Energy w 2009 utworzył fundusz 84 mln $ do zainwestowania w EGS na przestrzeni 6 lat.

5 Niemiecki pilotażowy projekt EGS Gross Schoenebeck

6 Obecnie realizowany projekt EGS pt. Ocena potencjału, bilansu cieplnego i perspektywicznych struktur geologicznych dla potrzeb zamkniętych systemów geotermicznych (HDR) w Polsce Wybrano i przeanalizowano kilka obszarów reprezentatywnych dla różnych typów EGS w Polsce Przeprowadzono analizy potencjalnych systemów zamkniętych w w skałach krystalicznych (Sudety, Lubelszczyzna i kraton) i skałach osadowych (T i P) Projekt kończy się w połowie 2013 r. III Ogólnopolska Konferencja Naukowa pt. Złoża kopalin poszukiwanie, badanie, dokumentowanie. Warszawa

7 Wstępne wnioski z projektu Najlepsze perspektywy EGS w Wielkopolsce, gdzie na bloku Gorzowa skały wulkaniczne na głębokości do 3-4 km osiągają temperatury o C Średnie perspektywy w rejonie Karkonoszy - skały magmowe o niskiej radiogeniczności bez pokrywy skał izolacyjnych. W innych regionach Polski stwierdzono jedynie możliwość produkcji energii cieplnej. Spośród kompleksów osadowych EGS możliwy jest w izolowanych hydrodynamicznie kompleksach T i P o niskiej przepuszczalności. Temperatura na głębokości 3 km, PIG-PIB

8 PŁYTKA GEOTERMIA NISKOTEMPERATUROWA (na podstawie Geotermia niskotemperaturowa w Polsce i na świecie stan aktualny i perspektywy rozwoju, 2010, Kapuściński i Rodzoch, NFOŚiGW) Jej cechą uniwersalną jest zastosowanie pomp ciepła (GPC gruntowe pompy ciepła) w zakresie niskich temperatur GPC to osobna dziedzina geotermii dla nas najważniejsza: boom w krajach cywilizowanych opłacalność i mniejsze ryzyko naturalne/inwestycyjne opóźnienie i ogromny potencjał wzrostu w PL W USA GPC zastosowane już w latach 40-tych technologia rozwijana systematycznie od lat 70-tych. W ostatnich latach średni przyrost liczby instalacji w USA ok /rok (8 x więcej niż wszystkich w PL). W Europie po stagnacji lat 80-tych szybki rozkwit od lat 90-tych do dziś. Z ponad MWth zainstalowanej mocy Szwecja przoduje w EU (światowy lider per capita).

9 Geotermia płytka w Europie 2008 (dla porównania: USA moc zainstalowana w 2007 r.: MWth)

10 Czynniki stymulujące i blokujące rozwój GPC w Polsce Czynniki pozytywne Zbliżenie się do krytycznej ilości urządzeń w Polsce - zdjęcie odium ryzykownej nowości otwarcie na EU Wzrost różnorodność technologii GPC (z akumulacją ciepła) Spadek cen pomp ciepła i wierceń (postęp technologiczny) Podniesienie standardów izolacji obiektów Nacisk na technologie bezemisyjne Bariery Nieprzewidywalny rynek handlu emisjami Jednorazowa inwestycja wyższa niż przy tradycyjnych instalacjach Brak doświadczenia i zaufania do nowych rozwiązań Brak dostatecznej informacji (o warunkach geologicznych) dla GPC w Polsce

11 PODSUMOWANIE W ostatnich latach wykonano syntezy (sfinansowane przez NFOŚiGW) Atlasy zasobów geotermalnych formacji mezozoicznej na Niżu Polskim, 2006 pod redakcją Góreckiego Atlas zasobów wód i energii geotermalnej Karpat Zachodnich, 2011 pod redakcją Góreckiego i Hajto. Geotermia niskotemperaturowa w Polsce i na świecie stan aktualny i perspektywy rozwoju, 2010, pod redakcją Kapuścińskiego i Rodzocha Obecnie wykonywana: Ocena potencjału, bilansu cieplnego i perspektywicznych struktur geologicznych dla potrzeb zamkniętych systemów geotermicznych (HDR) w Polsce - zakończony będzie w połowie 2013 r. Obecnie tworzony jest Bank wód zaliczanych do kopalin udostępniany w internecie - stałe zdanie PSH Model numeryczny 3D pokrywy osadowej Polski zaakceptowane do realizacji

12 Rekomendacje dla dalszych badań (z perspektywy i pod egidą PSG i PSH) System internetowego udostępniania map parametrów zbiorników wód termalnych i bilansu zasobów (statycznych i dyspozycyjnych) - cyklicznie aktualizowanych. Stworzenie warunków do optymalizacji lokalizacji instalacji głębokiej geotermii, analizy konfliktu interesów oraz szacowania zasobów wydobywalnych i eksploatacyjnych dla regionów (model pokrywy osadowej 3D) Rozważyć należy możliwość sfinansowania instalacji demonstracyjnej w technologii EGS na bloku Gorzowa (otwór Dębno-1 + dublet) (kogeneracja) ok. 80 mln zł, zasilanie Dębna (ok. 14 tys. mieszkańców) Rozpoczęcie kategoryzacji obszarów płytkiej geotermii pod względem zastosowania optymalnych technologii oraz bilansu zasobów GPC - wykorzystanie sieci monitoringu wód podziemnych (PSH), atlasów geologicznoinżynierskich aglomeracji oraz przestrzennych modeli płytkiej budowy geologicznej (PSG) Promocja rozwoju płytkiej geotermii niskotemperaturowej w Polsce Utworzenie systemu/zespołu oceny projektów instalacji geotermalnych pod kątem: optymalizacji lokalizacji, racjonalnego wykorzystania zasobów ciepła, unikania konfliktu interesów, szacowania ryzyka ekonomicznego (procedura współfinansowana przez oferenta).

13 Dlaczego i w jaki sposób winniśmy wspierać energię geotermalną?... uwagi na temat Konieczność przeprowadzenia wielowariantowych analiz efektywności wspierania różnych form geotermii dla różnych scenariuszy rozwoju sektora energetycznego Rekomendacja dla dotowania instalacji o charakterze innowacyjnym np. eksploatacja solanek (mineralizacja do 150 g/l), kaskadowe systemy odzyskiwania ciepła, wzbudzane systemy geotermalne (EGS), instalacja jednootworowe zamknięte Instalacje konwencjonalne głębokiej geotermii o najmniejszym ryzyku geologicznym i ekonomicznym powinny się bilansować bez dotacji przy dostępnych kredytach preferencyjnych i odpowiednich ulgach w opłatach eksploatacyjnych. Przy czasie zwrotu inwestycji < 8 lat i małym ryzyku geologicznym płytka geotermia powinna się rozwijać bez dotacji przy dostępnych kredytach komercyjnych i ulgach w opłatach eksploatacyjnych. Należy rozważyć sensowność utworzenia funduszu gwarancyjnego obniżającego ryzyko inwestycje w głęboką geotermię. W przypadku wystąpienia przeszkód naturalnych (np. nieodpowiednie parametry petrofizyczne, tektonika) uniemożliwiających kontynuację inwestycji fundusz gwarancyjny wypłacałby (częściową) rekompensatę poniesionych kosztów. Objęcie zabezpieczeniem byłoby warunkowe na podstawie rekomendacji przedsięwzięcia przez zespół oceny projektów instalacji geotermalnych.

Możliwości współpracy niemiecko polskiej w sektorze geotermii

Możliwości współpracy niemiecko polskiej w sektorze geotermii Możliwości współpracy niemiecko polskiej w sektorze geotermii Dr hab. inż. Beata Kępińska, prof. IGSMiE PAN Polskie Stowarzyszenie Geotermiczne, prezes Zarządu Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi

Bardziej szczegółowo

HDR/EGS Energia z wnętrza Ziemi science fiction czy rzeczywistość?*

HDR/EGS Energia z wnętrza Ziemi science fiction czy rzeczywistość?* HDR/EGS Energia z wnętrza Ziemi science fiction czy rzeczywistość?* Adam Wójcicki & zespół projektu *Wykorzystano wyniki projektu Ocena potencjału, bilansu cieplnego i perspektywicznych struktur geologicznych

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ I PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA ZASOBÓW GEOTERMALNYCH W POLSCE WSPIERANIE PRZEZ PIG PIB ROZWOJU GEOTERMII W POLSCE

POTENCJAŁ I PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA ZASOBÓW GEOTERMALNYCH W POLSCE WSPIERANIE PRZEZ PIG PIB ROZWOJU GEOTERMII W POLSCE POTENCJAŁ I PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA ZASOBÓW GEOTERMALNYCH W POLSCE WSPIERANIE PRZEZ PIG PIB ROZWOJU GEOTERMII W POLSCE ANDRZEJ GĄSIEWICZ, ADAM WÓJCICKI MARIUSZ SOCHA, GRZEGORZ RYŻYŃSKI EDYTA MAJER DANE

Bardziej szczegółowo

Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi?

Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi? Bezpieczeństwo energetyczne regionu potrzeby, wyzwania, problemy Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi? dr inż. Michał POMORSKI Wrocław, dn. 18.02.2013 r. Plan wystąpienia 1. Wprowadzenie 2. Geotermia głęboka

Bardziej szczegółowo

Geotermia we Francji i perspektywy w Województwie Świętokrzyskim

Geotermia we Francji i perspektywy w Województwie Świętokrzyskim Geotermia we Francji i perspektywy w Województwie Świętokrzyskim na podstawie materiałów misji branżowej Świętokrzysko-Podkarpackiego Klastra Energetycznego i opracowania PIG Oddział Kielce Stefan Dunin-Wąsowicz

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE. PROJEKTY I INSTALACJE EKSPLOATOWANE

WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE. PROJEKTY I INSTALACJE EKSPLOATOWANE INSTYTUT GOSPODARKI SUROWCAMI MINERALNYMI I ENERGIĄ POLSKIEJ AKADEMII NAUK Zakład Odnawialnych Źródeł Energii i Badań Środowiskowych 31-261 Kraków ul. Wybickiego 7 WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ W

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne dla geotermii w Polsce

Uwarunkowania prawne dla geotermii w Polsce Uwarunkowania prawne dla geotermii w Polsce Dr hab. inż. Barbara Tomaszewska, prof. IGSMiE PAN Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zakład Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Projekt Unii Europejskiej TransGeoTherm

Projekt Unii Europejskiej TransGeoTherm Projekt Unii Europejskiej TransGeoTherm Energia geotermalna dla transgranicznego rozwoju regionu Nysy. Projekt pilotażowy Midterm-Meeting w dniu 24.09.2013 w Görlitz Geotermia w Saksonii Dipl. Geoökol.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo realizacji badań geologicznych pod kątem projektu CCS. Marek Jarosiński, PIG-PIB kierownik Programu Bezpieczeństwo Energetyczne

Bezpieczeństwo realizacji badań geologicznych pod kątem projektu CCS. Marek Jarosiński, PIG-PIB kierownik Programu Bezpieczeństwo Energetyczne Bezpieczeństwo realizacji badań geologicznych pod kątem projektu CCS Marek Jarosiński, PIG-PIB kierownik Programu Bezpieczeństwo Energetyczne Łódź, 30 maja 2012 Sposoby podziemnego składowania CO2 Największe

Bardziej szczegółowo

Koncepcja rozwoju geotermii w polskich miastach

Koncepcja rozwoju geotermii w polskich miastach Promowanie systemów geotermalnego centralnego ogrzewania w Europie Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów

Bardziej szczegółowo

V OGÓLNOPOLSKI KONGRES GEOTERMALNY,

V OGÓLNOPOLSKI KONGRES GEOTERMALNY, Mapy potencjału geotermii niskotemperaturowej: cele zastosowań, typy i przykłady z Polski i Europy V OKG Wiesław Kozdrój Państwowy Instytut Badawczy V OGÓLNOPOLSKI KONGRES GEOTERMALNY, 11 13.10.2016, Mszczonów

Bardziej szczegółowo

autor dr inż. Piotr Długosz Prezes Zarządu

autor dr inż. Piotr Długosz Prezes Zarządu Energia Geotermalna niedocenione źródło energii odnawialnej. Polska energetyka w świetle ustaleń szczytu klimatycznego COP21 i najnowszych regulacji prawnych autor dr inż. Piotr Długosz Prezes Zarządu

Bardziej szczegółowo

Niekonwencjonalne źródła energii

Niekonwencjonalne źródła energii Niekonwencjonalne źródła energii ENERGIA GEOTERMALNA Energia geotermalna- jest wewnętrznym ciepłem Ziemi nagromadzonym w skałach oraz w wodach wypełniających pory i szczeliny skalne. Ogromna ilość ciepła

Bardziej szczegółowo

Geotermia w Saksonii. 1. Krótki zarys na temat energii geotermalnej w Saksonii

Geotermia w Saksonii. 1. Krótki zarys na temat energii geotermalnej w Saksonii Geotermia w Saksonii 1. Krótki zarys na temat energii geotermalnej w Saksonii Zasoby geotermalne nabierają coraz większego znaczenia pośród energii odnawialnych. Posiadają one również w Saksonii, przy

Bardziej szczegółowo

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe Promote Geothermal District Heating Systems in Europe Promowanie geotermalnego ciepłownictwa sieciowego w Europie GeoDH Warsztaty Szkoleniowe 13.10.2014 Uniejów Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi

Bardziej szczegółowo

Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego

Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego Małgorzata Woźnicka - Gaz łupkowy w Polsce i na Lubelszczyźnie Gaz łupkowy (shale gas) Gaz ziemny o genezie termogenicznej Niekonwencjonalne złoża gazu ziemnego

Bardziej szczegółowo

Badania środowiskowe w procesie poszukiwania i rozpoznawania gazu z formacji łupkowych

Badania środowiskowe w procesie poszukiwania i rozpoznawania gazu z formacji łupkowych Badania środowiskowe w procesie poszukiwania i rozpoznawania gazu z formacji łupkowych dr Małgorzata Woźnicka - 29.10.2013 r., Warszawa Poszukiwanie i rozpoznawanie gazu z łupków - etapy realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków

Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - Gospodarka wodna przedsięwzięcia 1. Etap poszukiwania i rozpoznawania złóż 2. Etap eksploatacji Rodzaj potrzeb wodnych Gospodarka wodna Lokalizacja

Bardziej szczegółowo

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Stan i możliwości rozwoju geotermalnych sieci c.o.

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Stan i możliwości rozwoju geotermalnych sieci c.o. Promowanie systemów geotermalnego centralnego ogrzewania w Europie Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów

Bardziej szczegółowo

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - 8.10.2013 r., Lublin Szczelinowanie hydrauliczne niezbędne dla wydobycia gazu ze złoża niekonwencjonalnego

Bardziej szczegółowo

Mapy geotermiczne Zastosowanie praktyczne dla wszystkich

Mapy geotermiczne Zastosowanie praktyczne dla wszystkich Mapy geotermiczne Zastosowanie praktyczne dla wszystkich TransGeoTherm 20 listopada 2014, Zgorzelec mgr geoekologii. Karina Hofmann, LfULG, Wydział 10 Geologii, Zespół projektowy Geotermia Zalety geotermii

Bardziej szczegółowo

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe Promote Geothermal District Heating Systems in Europe Promowanie geotermalnego ciepłownictwa sieciowego w Europie GeoDH Warsztaty Szkoleniowe 13.10.2014 Uniejów Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi

Bardziej szczegółowo

METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO

METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO Prowadzący: Mgr inż. Bartosz Papiernik Konspekt opracowali w postaci prezentacji PowerPoint B.Papiernik i M. Hajto na podstawie materiałów opracowanych

Bardziej szczegółowo

ENERGIA GEOTERMALNA. Jarosław Kotyza

ENERGIA GEOTERMALNA. Jarosław Kotyza ENERGIA GEOTERMALNA Jarosław Kotyza Energia geotermalna jest wewnętrznym ciepłem Ziemi, zakumulowanym w systemach hydrotermalnych lub suchych skałach. Obszar pary geotermalnej wraz z jego elementami: obszar

Bardziej szczegółowo

Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy. Państwowa Służba Geologiczna Państwowa Służba Hydrogeologiczna

Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy. Państwowa Służba Geologiczna Państwowa Służba Hydrogeologiczna Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy Państwowa Służba Geologiczna Państwowa Służba Hydrogeologiczna GEOTERMIA TYPY SYSTEMÓW GEOTERMALNYCH [1] [2] 100 m 3 km 10 0 C GEOTERMIA NISKOTEMPERATUROWA

Bardziej szczegółowo

WĘGIEL KAMIENNY PODSTAWOWY SUROWIEC POLSKIEJ ENERGETYKI ZASOBY GEOLOGICZNE BILANSOWE

WĘGIEL KAMIENNY PODSTAWOWY SUROWIEC POLSKIEJ ENERGETYKI ZASOBY GEOLOGICZNE BILANSOWE Fot. Lubelski Węgiel BOGDANKA WĘGIEL KAMIENNY PODSTAWOWY SUROWIEC POLSKIEJ ENERGETYKI Państwowa służba geologiczna weryfikuje zasoby Obecnie na podstawie nowych kryteriów bilansowości i kierując się perspektywami

Bardziej szczegółowo

G-TERM ENERGY Sp. z o.o. Geotermia Stargard

G-TERM ENERGY Sp. z o.o. Geotermia Stargard 1 G-TERM ENERGY Sp. z o.o. Geotermia Stargard 16.05.2016 2 Energia geotermalna jest energią cieplną wydobytych na powierzchnię ziemi wód geotermalnych Energię tę zalicza się do energii odnawialnej, bo

Bardziej szczegółowo

POLSKA GEOTERMALNA ASOCJACJA IM. PROF. JULIANA SOKOŁOWSKIEGO WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I ROBOTYKI AGH

POLSKA GEOTERMALNA ASOCJACJA IM. PROF. JULIANA SOKOŁOWSKIEGO WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I ROBOTYKI AGH prof. n. dr hab. inż. Jacek Zimny, Narodowa Rada Rozwoju przy Prezydencie RP, przewodniczący Polskiej Geotermalnej Asocjacji, Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki AGH, Konsorcjum Naukowo-Przemysłowo-Wdrożeniowe

Bardziej szczegółowo

Badania i geotermalne projekty inwestycyjne w Polsce przegląd

Badania i geotermalne projekty inwestycyjne w Polsce przegląd INSTYTUT GOSPODARKI SUROWCAMI MINERALNYMI I ENERGIĄ POLSKIEJ AKADEMII NAUK MINERAL AND ENERGY ECONOMY RESEARCH INSTITUTE OF THE POLISH ACADEMY OF SCIENCES Badania i geotermalne projekty inwestycyjne w

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

ŁÓDZKIE NA GAZIE CENTRUM ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

ŁÓDZKIE NA GAZIE CENTRUM ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU ŁÓDZKIE NA GAZIE CENTRUM ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU Mapa czerwonego spągowca Potencjalna lokalizacja gazu łupkowego i ropy Czerwony spągowiec na terenie Polski Koncesje wydane na poszukiwanie gazu i ropy w

Bardziej szczegółowo

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Geotermalne sieci ciepłownicze

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Geotermalne sieci ciepłownicze Promowanie systemów geotermalnego centralnego ogrzewania w Europie Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów

Bardziej szczegółowo

LOTOS Petrobaltic S.A. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. Akademia Górniczo- Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie

LOTOS Petrobaltic S.A. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. Akademia Górniczo- Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Ścieżka A BG-1/5 EKOŁUPKI 5 499 000 5 499 000 Przyjazne środowisku i wykonalne z ekonomicznego punktu widzenia technologie gospodarowania wodą, ściekami i odpadami przy wydobyciu gazu z łupków BG-1/6 GASLUPMIKORS

Bardziej szczegółowo

Szanse na rozwój j geotermii w Polsce

Szanse na rozwój j geotermii w Polsce Szanse na rozwój j geotermii w Polsce mgr Andrzej Przybycin, Z-ca Dyrektora w Departamencie Geologii i Koncesji Geologicznych Ministerstwa Środowiska Wody termalne-kopaliny zaliczenie wód w d termalnych

Bardziej szczegółowo

Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH. WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o.

Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH. WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Promowanie systemów geotermalnego centralnego ogrzewania w Europie Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów

Bardziej szczegółowo

Nowy Targ, styczeń Czesław Ślimak Barbara Okularczyk

Nowy Targ, styczeń Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Nowy Targ, styczeń 2015 Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Projekt geotermalny na Podhalu był pierwszym tego typu w Polsce. Początkowo realizowany jako projekt naukowy, szybko przekształcił się w zadanie

Bardziej szczegółowo

Wody geotermalne w powiecie nyskim

Wody geotermalne w powiecie nyskim Wody geotermalne w powiecie nyskim Temat został opracowany na podstawie analizy warunków hydrotermalnych dla powiatu nyskiego wykonanej przez Zakład Energii Odnawialnej Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA NATURALNE W OTWOROWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH

ZAGROŻENIA NATURALNE W OTWOROWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH ZAGROŻENIA NATURALNE W OTWOROWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH. ZAGROŻENIE ERUPCYJNE Zagrożenie erupcyjne - możliwość wystąpienia zagrożenia wywołanego erupcją wiertniczą rozumianą jako przypływ płynu złożowego

Bardziej szczegółowo

VI TARGI ENERGII 2009 22/23.10.2009 Jachranka

VI TARGI ENERGII 2009 22/23.10.2009 Jachranka VI TARGI ENERGII 2009 22/23.10.2009 Jachranka Założenia Programu Priorytetowego Racjonalizacja zużycia energii efektywne zarządzanie energią w przedsiębiorstwach materiał do dyskusji w bloku seminaryjnym

Bardziej szczegółowo

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe Promote Geothermal District Heating Systems in Europe Promowanie geotermalnego ciepłownictwa sieciowego w Europie GeoDH Warsztaty Szkoleniowe 13.10.2014 Uniejów Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii www.nowepgg.pl Wortal prawa geologicznego i górniczego 1/6 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii (Dz. U. nr 275, poz. 1629) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Anna Sowiżdżał Jarosław Kotyza

Anna Sowiżdżał Jarosław Kotyza ENERGIA GEOTERMALNA Anna Sowiżdżał Jarosław Kotyza Energia geotermalna jest wewnętrznym ciepłem Ziemi, zakumulowanym w systemach hydrotermalnych lub suchych skałach. Obszar pary geotermalnej wraz z jego

Bardziej szczegółowo

Zasoby geotermalne Polski metodologia oceny potencjału geoenergetycznego.

Zasoby geotermalne Polski metodologia oceny potencjału geoenergetycznego. Zasoby geotermalne Polski metodologia oceny potencjału geoenergetycznego. Prof. dr hab. inż. Jacek Zimny Katedra Maszyn i Urządzeń Energetycznych Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Akademia Górniczo-Hutnicza

Bardziej szczegółowo

Warsztaty GeoDH Uniejów

Warsztaty GeoDH Uniejów Warsztaty GeoDH 13.10.2014 Uniejów Promowanie geotermalnego ciepłownictwa sieciowego w Europie GeoDH Sekcja B Ciepłownictwo sieciowe Wstęp Planowanie Ciepłownia geotermalna Opracowanie: Morten Hofmeister

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju geotermii w Polsce. Stand und Perspektiven der Geothermie in Polen

Stan i perspektywy rozwoju geotermii w Polsce. Stand und Perspektiven der Geothermie in Polen Stan i perspektywy rozwoju geotermii w Polsce Stand und Perspektiven der Geothermie in Polen Marek Hajto AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Katedra Surowców

Bardziej szczegółowo

Bazy danych geologiczno-inżynierskich Państwowej Służby Geologicznej w procesie inwestycyjnym i w planowaniu przestrzennym

Bazy danych geologiczno-inżynierskich Państwowej Służby Geologicznej w procesie inwestycyjnym i w planowaniu przestrzennym Bazy danych geologiczno-inżynierskich Państwowej Służby Geologicznej w procesie inwestycyjnym i w planowaniu przestrzennym Grzegorz Ryżyński Program Bezpieczna Infrastruktura i Środowisko PIG-PIB Etapy

Bardziej szczegółowo

Projekt TransGeoTherm główne założenia, cele i osiągnięte rezultaty

Projekt TransGeoTherm główne założenia, cele i osiągnięte rezultaty TransGeoTherm Energia geotermalna dla transgranicznego rozwoju regionu Nysy. Projekt pilotażowy Projekt TransGeoTherm główne założenia, cele i osiągnięte rezultaty dr Maciej Kłonowski*, dr Wiesław Kozdrój*,

Bardziej szczegółowo

Środowiskowe aspekty wydobycia gazu z łupków

Środowiskowe aspekty wydobycia gazu z łupków Środowiskowe aspekty wydobycia gazu z łupków Małgorzata Woźnicka - Perspektywy gazu niekonwencjonalnego w Polsce 18 listopad 2011 r. Analiza presji na środowisko naturalne Szczelinowanie hydrauliczne,

Bardziej szczegółowo

WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA

WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA UNIEJÓW 2008 Energia geotermalna odnawialne źródło energii wykorzystujące ciepło energii z wnętrza Ziemi wędruje do powierzchni ziemi

Bardziej szczegółowo

GAZ Z ŁUPKÓW PRZYSZŁOŚĆ DLA POLSKI

GAZ Z ŁUPKÓW PRZYSZŁOŚĆ DLA POLSKI GAZ Z ŁUPKÓW PRZYSZŁOŚĆ DLA POLSKI Projekt kierunkowych założeń do ustawy o wydobywaniu węglowodorów, ich opodatkowaniu i Węglowodorowym Funduszu Pokoleń Gaz z łupków przyszłość dla Polski Już teraz Polska

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii. 2) kategoria II:

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii. 2) kategoria II: Dziennik Ustaw Nr 275 15898 Poz. 1629 1629 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 1 i 3 5 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Potencjał i perspektywy wykorzystania zasobów wód termalnych w Polsce

Potencjał i perspektywy wykorzystania zasobów wód termalnych w Polsce Zasoby i możliwości techniczne rozwoju technologii geotermalnych w Polsce Warszawa 17 maja 2016r. Potencjał i perspektywy wykorzystania zasobów wód termalnych w Polsce Wysoki potencjał wód termalnych?

Bardziej szczegółowo

2. DOTYCHCZASOWA REALIZACJA ZADAŃ W DZIEDZINIE GEOLOGII INŻYNIERSKIEJ

2. DOTYCHCZASOWA REALIZACJA ZADAŃ W DZIEDZINIE GEOLOGII INŻYNIERSKIEJ Spis treści 1. Wstęp 3 2. Dotychczasowa realizacja zadań w dziedzinie geologii inżynierskiej 4 3. Główne kierunki działań na lata 2008-2015 4 3.1. Oceny oraz prognozy zmian warunków geologiczno-inżynierskich

Bardziej szczegółowo

wiedza o gazie z łupków w Europie

wiedza o gazie z łupków w Europie Środowiskowe aspekty poszukiwań i eksploatacji niekonwencjonalnych złóż węglowodorów amerykańskie doświadczenia i europejskie wyzwania Paweł Poprawa Państwowy Instytut Geologiczny-Państwowy Instytut Badawczy

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ SEMINARIUM STAN I PERSPEKTYWY ROZWOJU PRZEMYSŁU U CHEMICZNEGO W POLSCE Marek Ściążko WARSZAWA 15 MAJA 2012 1/23 STRATEGIA działalno alności

Bardziej szczegółowo

Monitoring jako podstawowe narzędzie. eksploatacji gazu z łupków

Monitoring jako podstawowe narzędzie. eksploatacji gazu z łupków Monitoring jako podstawowe narzędzie w analizie presji procesu eksploatacji gazu z łupków na środowisko naturalne Małgorzata Woźnicka Monika Konieczyńska - XXVII Forum Energia Efekt Środowisko Analiza

Bardziej szczegółowo

Możliwości wykorzystania geotermii w sieciach c.o. w Polsce na tle Europy

Możliwości wykorzystania geotermii w sieciach c.o. w Polsce na tle Europy Możliwości wykorzystania geotermii w sieciach c.o. w Polsce na tle Europy Beata Kępińska Polskie Stowarzyszenie Geotermiczne Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Zarząd Międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2012 roku

Warszawa, czerwiec 2012 roku Dofinansowanie inwestycji w zakresie inteligentnych sieci energetycznych realizowanych w przestrzeniach pilotażowych w ramach programu priorytetowego NFOŚiGW Warszawa, czerwiec 2012 roku 1 Agenda prezentacji

Bardziej szczegółowo

Ewa Zalewska Dyrektor Departament Geologii i Koncesji Geologicznych Ministerstwo rodowiska. Lublin

Ewa Zalewska Dyrektor Departament Geologii i Koncesji Geologicznych Ministerstwo rodowiska. Lublin S h a l e g a s w r e g i o n i e l u b e l s k i m d z i a ł a n i a M Ś j a k o o r g a n u a d m i n i s t r a c j i g e o l o g i c z n e j Ewa Zalewska Dyrektor Departament Geologii i Koncesji Geologicznych

Bardziej szczegółowo

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 SHALE GAS, TIGHT GAS MINIONY ROK W POSZUKIWANIACH mgr inż. Aldona Nowicka

Bardziej szczegółowo

1. Pojęcie wiatru, cyrkulacja powietrza w atmosferze. Historia wykorzystania energii wiatru, typy wiatraków występujących na ziemiach polskich

1. Pojęcie wiatru, cyrkulacja powietrza w atmosferze. Historia wykorzystania energii wiatru, typy wiatraków występujących na ziemiach polskich WYDZIAŁ GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: EKOLOGICZNE ŹRÓDŁA ENERGII RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2015/2016 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Energetyka

Bardziej szczegółowo

GDZIE UWIĘZIONY JEST GAZ ŁUPKOWY I CZY ŁATWO GO WYDOBYĆ

GDZIE UWIĘZIONY JEST GAZ ŁUPKOWY I CZY ŁATWO GO WYDOBYĆ X Międzynarodowe Targi i Konferencja GEOLOGIA GEO - ECO - TECH GDZIE UWIĘZIONY JEST GAZ ŁUPKOWY I CZY ŁATWO GO WYDOBYĆ Grzegorz Wróbel Paweł Lis Warszawa, 24 maja 2012 r. Gdzie występuje gaz łupkowy fot:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR

PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR NALICZANYCH W OPARCIU O USTAWĘ PRAWO ENERGETYCZNE Schemat finansowania

Bardziej szczegółowo

LIDER WYKONAWCY. PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Elektrownia Turów http://www.elturow.pgegiek.pl/

LIDER WYKONAWCY. PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Elektrownia Turów http://www.elturow.pgegiek.pl/ LIDER WYKONAWCY PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Elektrownia Turów http://www.elturow.pgegiek.pl/ Foster Wheeler Energia Polska Sp. z o.o. Technologia spalania węgla w tlenie zintegrowana

Bardziej szczegółowo

Polityka Surowcowa Polski

Polityka Surowcowa Polski Polityka Surowcowa Polski z perspektywy państwowej służby geologicznej PIG-PIB Andrzej Przybycin Zastępca Dyrektora PIG-PIB Dyrektor ds. państwowej służby geologicznej 19.11.2014 r. Misja Państwowej służby

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy niekonwencjonalne źródło energii

Gaz łupkowy niekonwencjonalne źródło energii Gaz łupkowy niekonwencjonalne źródło energii Powiślańska Regionalna Agencja Zarządzania Energią Kwidzyn 2012 Gaz łupkowy termin stosowany w odniesieniu do gazu ziemnego, którego złoża znajdują się w drobnoziarnistych

Bardziej szczegółowo

ELEKTROWNIE I ELEKTROCIEPŁOWNIE GEOTRMALNE Z WYKORZYSTANIEM OBIEGÓW ORC

ELEKTROWNIE I ELEKTROCIEPŁOWNIE GEOTRMALNE Z WYKORZYSTANIEM OBIEGÓW ORC Prof. dr hab. Władysław Kryłłowicz Instytut Maszyn Przepływowych Politechnika Łódzka ELEKTROWNIE I ELEKTROCIEPŁOWNIE GEOTRMALNE Z WYKORZYSTANIEM OBIEGÓW ORC Wyjaśnienie: ORC Organic Rankine Cycle Organiczny

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE Katedra Statystyki ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE VI Międzynarodowa Konferencja Naukowa Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie Wiedza Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Eksploatacja gazu z łupków a gospodarka wodna kraju

Eksploatacja gazu z łupków a gospodarka wodna kraju Eksploatacja gazu z łupków a gospodarka wodna kraju Małgorzata Woźnicka - Państwowa Służba Hydrogeologiczna Gospodarka wodna i gospodarka odpadami w procesie poszukiwania i wydobycia węglowodorów ze złóż

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 31 marca 2016 r. Poz. 425 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii

Warszawa, dnia 31 marca 2016 r. Poz. 425 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 31 marca 2016 r. Poz. 425 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Znaczenie audytów efektywności energetycznej w optymalizacji procesów energetycznych

Znaczenie audytów efektywności energetycznej w optymalizacji procesów energetycznych Znaczenie audytów efektywności energetycznej w optymalizacji Utrzymanie Ruchu w Przemyśle Spożywczym V Konferencja Naukowo-Techniczna Bielsko-Biała 18-19. 03.2013r. Tomasz Słupik Poprawa efektywności energetycznej

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEPARTAMENT GEOLOGII I KONCESJI GEOLOGICZNYCH

MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEPARTAMENT GEOLOGII I KONCESJI GEOLOGICZNYCH MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEPARTAMENT GEOLOGII I KONCESJI GEOLOGICZNYCH ZASADY DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ ZWIĄZANYCH Z ROZWOJEM GEOTERMII W POLSCE Warszawa, lipiec 2003r. 2 Skrót

Bardziej szczegółowo

CBDG. Wojciech Paciura. www.pgi.gov.pl. Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy

CBDG. Wojciech Paciura. www.pgi.gov.pl. Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy CBDG Wojciech Paciura CBDG Centralna Baza Danych Geologicznych coraz bardziej dostępna geologia Historia 1994 inicjatywa utworzenia CBDG 1996 powołanie CBDG przy Centralnym Archiwum Geologicznycm 2014

Bardziej szczegółowo

Potencjał energii geotermalnej Polski i Niemiec stan na 2005 rok.

Potencjał energii geotermalnej Polski i Niemiec stan na 2005 rok. Potencjał energii geotermalnej Polski i Niemiec stan na 2005 rok. Prof. dr hab. inż. Jacek Zimny Katedra Maszyn i Urządzeń Energetycznych Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Akademia Górniczo Hutnicza

Bardziej szczegółowo

Elektrownie Geotermalne

Elektrownie Geotermalne Elektrownie Geotermalne Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres

Bardziej szczegółowo

Mobilna Energia Chłodnicza i Elektryczna w Przemyśle Chemicznym

Mobilna Energia Chłodnicza i Elektryczna w Przemyśle Chemicznym Mobilna Energia Chłodnicza i Elektryczna w Przemyśle Chemicznym Remonty i Utrzymanie Ruchu w Przemyśle Chemicznym VI Konferencja Naukowo-Techniczna 5-6 czerwca 2013 r. Światowy lider wynajmu generatorów

Bardziej szczegółowo

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Prawo geologiczne i górnicze Art.42 Dokumentacja hydrogeologiczna 1. Dokumentację hydrogeologiczną sporządza się w celu: 1) ustalenia zasobów wód podziemnych; 2)

Bardziej szczegółowo

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - 1.10.2013 r., Gdańsk Szczelinowanie hydrauliczne niezbędne dla wydobycia gazu ze złoża niekonwencjonalnego

Bardziej szczegółowo

Wykonanie stymulacji produktywności metanu w otworach Gilowice 1 i Gilowice 2H

Wykonanie stymulacji produktywności metanu w otworach Gilowice 1 i Gilowice 2H Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA Wykonanie stymulacji produktywności metanu w otworach Gilowice 1 i Gilowice 2H Projekt realizowany

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2014. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk

Warszawa, październik 2014. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Warszawa, październik 2014 Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Projekt geotermalny na Podhalu był pierwszym tego typu w Polsce. Początkowo realizowany jako projekt naukowy, szybko przekształcił się w zadanie

Bardziej szczegółowo

TransGeoTherm główne założenia, cele i planowane rezultaty projektu

TransGeoTherm główne założenia, cele i planowane rezultaty projektu TransGeoTherm główne założenia, cele i planowane rezultaty projektu Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy Oddział Dolnośląski PIG-PIB OD Sächsisches Landesamt für Umwelt, Landwirtschaft

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI GEOGRAFII DLA UCZNIÓW KLASY I (ZAKRES PODSTAWOWY) SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH

SCENARIUSZ LEKCJI GEOGRAFII DLA UCZNIÓW KLASY I (ZAKRES PODSTAWOWY) SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH SCENARIUSZ LEKCJI GEOGRAFII DLA UCZNIÓW KLASY I (ZAKRES PODSTAWOWY) SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH TEMAT: Gaz z łupków wsparcie energetyczne Polski CZAS TRWANIA ZAJĘĆ 45 minut PODSTAWA PROGRAMOWA: IV etap edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Prawne aspekty przygotowania i realizacji w Polsce projektów demonstracyjnych typu CCS (car bon capture and storage) w kontekście składowania CO2.

Prawne aspekty przygotowania i realizacji w Polsce projektów demonstracyjnych typu CCS (car bon capture and storage) w kontekście składowania CO2. prof. nadzw. dr hab. Maciej Rudnicki kierownik katedry Prawa Zarządzania Środowiskiem Wydział Prawa KUL w Lublinie Prawne aspekty przygotowania i realizacji w Polsce projektów demonstracyjnych typu CCS

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KOGENERACJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA

ZAGADNIENIA KOGENERACJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Bałtyckie Forum Biogazu ZAGADNIENIA KOGENERACJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Piotr Lampart Instytut Maszyn Przepływowych PAN, Gdańsk Gdańsk, 7-8 września 2011 Kogeneracja energii elektrycznej i ciepła

Bardziej szczegółowo

*Woda biały węgiel. Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska

*Woda biały węgiel. Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska *Woda biały węgiel Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska Wrocław, Hotel JPII, 18-02-2013 MEW? *Energia elektryczna dla *Centralnej sieci elektroen. *Sieci wydzielonej *Zasilania urządzeń zdalnych

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Ministra Środowiska 1) z dnia 22 czerwca 2005 r. (Dz. U. Nr 116, poz. 982 ze zm. z 2006 r. Nr 164, poz. 1159)

Rozporządzenie Ministra Środowiska 1) z dnia 22 czerwca 2005 r. (Dz. U. Nr 116, poz. 982 ze zm. z 2006 r. Nr 164, poz. 1159) Rozporządzenie Ministra Środowiska 1) z dnia 22 czerwca 2005 r. (Dz. U. Nr 116, poz. 982 ze zm. z 2006 r. Nr 164, poz. 1159) w sprawie rozporządzania prawem do informacji geologicznej za wynagrodzeniem

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa

Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa TOMASZ SŁUPIK Konferencja techniczna Jak obniżać koszty remontów i utrzymania

Bardziej szczegółowo

POMPY CIEPŁA W SYSTEMACH GEOTERMII NISKOTEMPERATUROWEJ

POMPY CIEPŁA W SYSTEMACH GEOTERMII NISKOTEMPERATUROWEJ technologie energii odnawialnej POMPY CIEPŁA W SYSTEMACH GEOTERMII NISKOTEMPERATUROWEJ Marian Rubik POMPY CIEPŁA W SYSTEMACH GEOTERMII NISKOTEMPERATUROWEJ Tekst: dr Marian Rubik Recenzent: prof. dr inż.

Bardziej szczegółowo

Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013

Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013 Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013 Czesław Ślimak Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Geotermia Podhalańska S.A. jest największym

Bardziej szczegółowo

Promowanie geotermalnych systemów centralnego ogrzewania w Europie

Promowanie geotermalnych systemów centralnego ogrzewania w Europie Promowanie geotermalnych systemów centralnego ogrzewania w Europie Geotermalne centralne ogrzewanie W Europie działa ponad 5000 sieci centralnego ogrzewania (c.o.), w tym 240 z udziałem geotermii. Pierwszymi

Bardziej szczegółowo

MOśLIWOŚCI REALIZACJI CCS W GRUPIE LOTOS Z WYKORZYSTANIEM ZŁÓś ROPY NAFTOWEJ NA BAŁTYKU C.D.

MOśLIWOŚCI REALIZACJI CCS W GRUPIE LOTOS Z WYKORZYSTANIEM ZŁÓś ROPY NAFTOWEJ NA BAŁTYKU C.D. MOśLIWOŚCI REALIZACJI CCS W GRUPIE LOTOS Z WYKORZYSTANIEM ZŁÓś ROPY NAFTOWEJ NA BAŁTYKU C.D. Jerzy DomŜalski Gdańsk, 7 stycznia 2009 GEOLOGICZNA SEKWESTRACJA CO2 GEOLOGICZNA SEKWESTRACJA CO2 (geosekwestracja)

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 F u n d a c ja n a r z e c z E n e r g e ty k i Z r ó w n o w a żo n e j PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 Cele Dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promocji wykorzystania energii z OZE Osiągnięcie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. WSTĘP 13 Bibliografia 16

Spis treści. WSTĘP 13 Bibliografia 16 Przegląd uwarunkowań i metod oceny efektywności wykorzystania odnawialnych źródeł energii w budownictwie : praca zbiorowa / pod red. Joachima Kozioła. Gliwice, 2012 Spis treści WSTĘP 13 Bibliografia 16

Bardziej szczegółowo

Moduły i wybrane przedmioty na poszczególnych specjalnościach. Przedmioty

Moduły i wybrane przedmioty na poszczególnych specjalnościach. Przedmioty y i wybrane przedmioty na poszczególnych specjalnościach GEOLOGIA INŻYNIERSKA GEOLOGIA INŻYNIERSKA GEOINŻ GRT GEOMECH GEOF INFO geologia inżynierska*, mechanika gruntów, projektowanie geotechniczne, metodologia

Bardziej szczegółowo

Opracowanie metody programowania i modelowania systemów wykorzystania odnawialnych źródeł energii na terenach nieprzemysłowych...

Opracowanie metody programowania i modelowania systemów wykorzystania odnawialnych źródeł energii na terenach nieprzemysłowych... monoklina śląsko-krakowska w północnej i środkowej części województwa jako przedłużenie monokliny przedsudeckiej południowej. Jej zasięg wyznacza obszar występowania utworów jury i triasu. zapadlisko górnośląskie

Bardziej szczegółowo

Program priorytetowy:

Program priorytetowy: Program priorytetowy: Efektywne wykorzystanie energii Część 7) Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach Agnieszka Rendemann Doradca Departament Przedsięwzięć Przemysłowych Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie odnawialnych źródeł energii w Górnośląskim Przedsiębiorstwie Wodociągów S.A. 26 listopada 2014

Zastosowanie odnawialnych źródeł energii w Górnośląskim Przedsiębiorstwie Wodociągów S.A. 26 listopada 2014 Zastosowanie odnawialnych źródeł energii w Górnośląskim Przedsiębiorstwie Wodociągów S.A. 26 listopada 2014 Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. jest największym w kraju i jednym z większych w

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU. o dofinansowanie ze środków WFOŚiGW w Poznaniu. przedsięwzięć realizowanych w ramach. Programu Priorytetowego NFOŚiGW p.t.

REGULAMIN KONKURSU. o dofinansowanie ze środków WFOŚiGW w Poznaniu. przedsięwzięć realizowanych w ramach. Programu Priorytetowego NFOŚiGW p.t. REGULAMIN KONKURSU o dofinansowanie ze środków WFOŚiGW w Poznaniu przedsięwzięć realizowanych w ramach Programu Priorytetowego NFOŚiGW p.t.: Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii

Bardziej szczegółowo

NODA System Zarządzania Energią

NODA System Zarządzania Energią STREFA sp. z o.o. Przedstawiciel i dystrybutor systemu NODA w Polsce NODA System Zarządzania Energią Usługi optymalizacji wykorzystania energii cieplnej Piotr Selmaj prezes zarządu STREFA Sp. z o.o. POLEKO:

Bardziej szczegółowo

Kredyty bankowe a finansowanie energooszczędnych budynków

Kredyty bankowe a finansowanie energooszczędnych budynków Grażyna Kasprzak ekspert ds. inżynierii środowiska Bank Ochrony Środowiska S.A. Kredyty bankowe a finansowanie energooszczędnych budynków IV Forum Budownictwa Energooszczędnego i Pasywnego BUDMA, Poznań,

Bardziej szczegółowo