Zasoby geotermalne w Polsce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zasoby geotermalne w Polsce"

Transkrypt

1 Potencjał geotermii w Polsce wymiana doświadczeń Zasoby geotermalne w Polsce Prof. dr hab. inż. Wojciech Górecki Dr inż. Anna Sowiżdżał Mgr inż. Marek Hajto Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Katedra Surowców Energetycznych Warszawa 2 października 2014

2 pubs.usgs.gov Geologiczne uwarunkowania rozmieszczenia zasobów geotermalnych Geological conditions of geothermal resources distribution

3 Wysokotemperaturowe systemy geotermalne High-temperature systems Iceland Podstawowa koncepcja tektoniki płyt The basic concept of plate tectonics Obszar pary geotermalnej wraz z jego elementami: obszar zasilania, nieprzepuszczalny nadkład, zbiornik i źródło ciepła A geothermal steam field with its elements recharge area, impermeable cover, reservoir and heat source (Barbier, 1997)

4 Niskotemperaturowe systemy geotermalne (temp < 150 o C) Low- temperature systems Poland Naturalne baseny sedymentacyjno-strukturalne wypełnione gorącymi wodami podziemnymi o zróżnicowanych temperaturach. Natural sedimentologically-structural basins with hot groundwaters of differential temperatures Temperatury wód od kilkudziesięciu do ponad 90 C, a w skrajnych przypadkach osiągają sto kilkadziesiąt stopni. Temperatures of waters to above 90 C, some cases above one houndred and few dozen C

5 MAPA ROZKŁADU TEMPERATUR NA GŁĘBOKOŚCI 2000 m ppt NA OBSZARZE NIŻU POLSKIEGO Distribution map of temperatures at 2,000 m depth below surface in the Polish Lowlands

6 Warunki geotermalne Polski Geothermal conditions of Poland Zasoby geotermalne zakumulowane są w 4 głównych prowincjach hydrogeotermalnych Geothermal resources in Poland are accumulated in 4 main hydrogeothermal provinces 1. Niż Polski 80% powierzchni kraju (ok. 272 tys. km 2 ) Polish Lowland Province* 2. Prowincja Karpacka Carpathian Province* 3. Zapadlisko Przedkarpackie Fore-Carpathian Province 4. Rejon Sudecki Sudetes Region * The most prospective

7 Badania geotermalne w Polsce Geothermal reasearch in Poland lata 80-te XX wieku - w Instytucie Surowców Energetycznych Akademii Górniczo-Hutniczej, w ramach programu badawczo-rozwojowego, finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozpoczęto badania regionalne nad możliwością wykorzystania liasowych wód geotermalnych na Niżu Polskim oraz trzeciorzędowych i mezozoicznych wód rejonu Karpat. The first research projects devoted to utilization of warm groundwaters and geothermal energy were undertaken in 1980-ties at the AGH-University of Science and Technology (current name) in Krakow rok 1987 rok - włączenie badań nad praktycznymi aspektami wykorzystania wód i energii geotermalnej w Polsce z inicjatywy prof. dr hab. inż. Romana Neya do Centralnego Programu Badawczo-Rozwojowego (CPBR 5.2) The breaking point for studies on utilization of geothermal waters and energy in Poland was the inclusion of geothermal energy studies into the Central R&D Programme in 1987 (on the initiative of Professor R. Ney).

8 równolegle z prowadzonymi badaniami o charakterze podstawowym, w tym dotyczącymi metodyki szacowania zasobów, prowadzono prace wdrożeniowe, których efektem było powstanie pierwszej instalacji geotermalnej w Polsce na Podhalu At the same time research and implementation project for utilization of Eocene geothermal waters in the Podhale area were carried out. W latach z inicjatywy Zakładu Surowców Energetycznych Akademii Górniczo-Hutniczej przeprowadzono na terenie Polski prace badawcze dotyczące analizy możliwości budowy instalacji geotermalnych w blisko 200 miastach Polski niżowej In the years the joint initiative of the Department of Fossil Fuels and the Chief-geologist of Poland led to the research project focused on feasibility analysis of geothermal installations construction in almost 200 towns of the Polish Lowlands.

9 ATLASY ZASOBÓW GEOTERMALNYCH Atlases of geothermal resources wydane w Katedrze Surowców Energetycznych (AGH) w latach zamawiający: Ministerstwo Środowiska finansujący: NFOŚiGW wykonawca: AGH Projekty badawczo-rozwojowe (Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, NCBiR) 2013

10 Inne opracowania Other studies

11 Regionalne rozpoznanie zasobów wód geotermalnych w Polsce Regional identification of geothermal resources in Poland Niż Polski Polish Lowlands 2 - Karpaty zachodnie Western Carpathians 3 Karpaty wschodnie Eastern Carpathians 4 Zapadlisko przedkarpackie Carpathians Foredeep

12 Klasyfikacja zasobów geotermalnych Classification of geothermal resources Diagram McKelvey a NIEODKRYTE geotermalna baza zasobowa (resource base) całkowite zasoby geotermalne dostępna baza zasobowa (accessible resource base) dostępne zasoby geotermalne Wartość gospodarcza Stopień rozpoznania

13 Klasyfikacja zasobów geotermalnych Classification of geothermal resources

14 Oprogramowanie do zintegrowanej interpretacji danych geologicznych, geofizycznych i hydrogeologicznych Software for integrated interpretation of geological, geophysical and hydrogeological data

15 Ok otworów Ca wells Potencjał danych Data potential

16 Perspektywiczne zbiorniki występowania wód geotermalnych w rejonie Niżu Polskiego Most perspective geothermal aquifers of Polish Lowlands!Zbiornik dolnokredowy Lower Cretaceous aquifer Zbiornik dolnojurajski Lower Jurassic aquifer Research area Formation I. Lower Cretaceous aquifer II. Upper Jurassic aquifer III. Middle Jurassic aquifer IV. Lower Jurassic aquifer V. Upper Triassic aquifer VI. Lower Triassic aquifer Temperature [ o C] Area [km 2 ] Static resources [J*10 20 ] RESOURCES Static Disposable reserves recoverable Area Energy Energy resources [J*10 19 ] [km 2 ] [J/year* [TOE/year* ] ] <40 98, , , , , , Total 115, , <40 167, , , , , , > Total 198, , <40 140, , , , , , , >100 1, , Total 202, , <40 97, , , , , , , , >100 2, , Total 158, , <40 62, , , , , , >100 7, , Total 175, , <40 70, , , , , , , , , , , , >160 1, , Total 229, ,

17 Lokalizacja perspektywicznych obszarów wykorzystania wód termalnych do celów ciepłowniczych w obrębie wytypowanych zbiorników hydrotermalnych na Niżu Polskim Location of perspective areas for use of geothermal waters in the Polish Lowlands Kreda Dolna Lower Cretaceous Jura Dolna Lower Jurassic km km km2 Jura Górna Upper Jurassic Trias Górny Upper Triassic Jura Środkowa Middle Jurassic km km km 2 Trias Dolny Lower Triassic km km km 2 1.Dolna Kreda 2.Górna Jura 3.Środkowa Jura 4.Dolna Jura 5.Górny Trias 6.Dolny Trias 7.Dolny Perm 8.Karbon 9.Dewon Perm Dolny Lower Permian Karbon Carboniferous Dewon Devonian

18 Perspektywy wykorzystania zasobów wód i energii geotermalnej w Karpatach i Zapadlisku Przedkarpackim Location of perspective areas for use of geothermal waters in the Carpathians and Carpathian Foredeep

19 Wyniki szacowania zasobów geotermalnych Results of geothermal resources assesments

20 Wyniki szacowania zasobów geotermalnych Results of geothermal resources assesments J J J J/rok = TOE/rok J/rok ( TOE/rok)

21 Zasoby geotermalne - oszacowanie potencjału dla ciepłownictwa Geothermal resources potential for heating purposes Sumaryczne zasoby dyspozycyjne Disposable reserves Przy założeniu, że wykorzystane zostanie 1,5 2,5% zasobów dyspozycyjnych, wielkość zasobów eksploatacyjnych wyniosłaby: J/rok Stanowi to równowartość instalacji geotermalnych, z których każda uzyskuje rocznie około 500 TJ ciepła

22 Potencjał zasobów geotermalnych Potential of geothermal resources - średnie zużycie energii = 540 MJ/m 2 (150 kwh/m 2 )* - pow. mieszkania 100 m 2 ok. 54 GJ/rok J/rok = mieszkań/rok J/rok = mieszkań/rok podsumowując: można ogrzać od ok 2,5 mln do 4 mln mieszkań teoretycznie!! Na podst.: Pompy ciepła. Poradnik.Technika Instalacyjna w Budownictwie - Rubik M., 2006

23 Czynniki wpływające na opłacalność wykorzystania zasobów geotermalnych The cost effectiveness of geothermal waters utilization is controlled by several factors 1. Factors dependent on hydrogeothermal conditions in the site area 2. Factors dependent on the mode of installation load 3. Factors dependent on macroeconomics 1. Czynniki zależne od warunków hydrogeotermalnych występujących na danym obszarze: wydajność eksploatacyjna wód podziemnych temperatura wód geotermalnych głębokość zalegania warstwy wodonośnej skład chemiczny wody/mineralizacja 2. Czynniki zależne od sposobu obciążenia instalacji ciepła geotermalnego: roczny współczynnik obciążenia instalacji - czas wykorzystania pełnej mocy cieplnej ujęcia stopień schłodzenia wody geotermalnej odległość geotermalnych otworów wiertniczych od odbiorcy ciepła koncentracja zapotrzebowania na ciepło na obszarze jego odbioru 3. Czynniki zależne od makrootoczenia koszty produkcji ciepła metodami konwencjonalnymi/ceny paliw poziom stop procentowych kredytów inwestycyjnych proekologiczna polityka państwa wysokość środków finansowych przeznaczonych na badania naukowe i promocję odnawialnych źródeł energii

24 Możliwości budowy nowych instalacji geotermalnych The possibility of building new geothermal installations niecka szczecińska niecka warszawska A Funkcjonujące zakłady geotermalne: A - Bańska - Biały Dunajec B - Mszczonów C - Uniejów D - Pyrzyce E - Stargard Szczeciński Lokalizacje miast o korzystnych warunkach dla budowy ciepłowni geotermalnych niecka mogileńsko-łódzka obszary perspektywiczne

25 Możliwe kierunki zagospodarowania wód geotermalnych Directions of geothermal water utilizations Ciepłownictwo - heating (głównie w miejscowościach posiadających sieci ciepłownicze, lokalizacja otworów geotermalnych blisko sieci odbiorców, miejscowości o skupionej zabudowie i dostatecznej liczbie odbiorców ciepła) Balneoterapia / Rekreacja - balneotherapy/recreation (uzdrowiska, ośrodki terapii ruchowej, baseny termalne, ośrodki SPA i inne) Produkcja prądu elektrycznego electricity production Odzysk substancji towarzyszących mediom geotermalnym recovery of accompanying substances (sole lecznicze i kąpielowe, surowce dla przemysłu chemicznego, odzysk pierwiastków: jod, brom, potas, magnez, lit, stront i inne)

26 Rozpoznanie potencjału zasobowego dla instalacji binarnych Recognizing of the geothermal potential for binary installations

27 Perspektywiczne lokalizacje: Bańska Niżna Cieplice Śląskie- Zdrój Stargard Szczeciński Konin Chociwel Łowicz Koło Turek Żnin Rozpoznanie potencjału zasobowego dla instalacji binarnych Recognizing of the geothermal potential for binary installations

28 Rozpoznanie potencjału zasobowego dla instalacji HDR/EGS Recognizing the geothermal potential for HDR/EGS

29 Rozpoznanie potencjału zasobowego dla instalacji HDR/EGS Recognizing the geothermal potential for HDR/EGS 1. Monoklina Przedsudecka rejon Gorzowa Wielkopolskiego: wulkanity dolnopermskie 2. Kraton wschodnioeuropejski obszar Wigier 3. Masyw Karkonoski rejon Szklarskiej Poręby: górnokarbońskie granity plutonu Karkonoszy 4. Kraton wschodnioeuropejski obszar Lubelszczyzny: eokambryjskie intruzje, wizeńskie dajki 5. Polska centralna skały osadowe triasu i starsze

30 Lokalizacja perspektywiczna dla wykorzystania energii petrogeotermalnej w Polsce (strefa Krośniewice-Kutno) Location of perspective areas for use of petrogeothermal energy in Poland an example Trias dolny Strop m ppm Miąższość > 1000 m porowatość rzędu 2,5% Niska przepuszczalność (0,1 md) Temp C

31 Współpraca Akademii Górniczo Hutniczej z instytucjami islandzkimi Cooperation beetwen AGH-UST and Icelandic institutions Keillir Institute of Technology FSS program 2014 UNU-GTP Geothermal Training

32 PODSUMOWANIE Summary W Polsce występują niskotemperaturowe zasoby geotermalne (<150 o C) In Poland low- temperature geothermal resources occurs Na obszarze Polski zakumulowany jest znaczący, niewykorzystany potencjał energetyczny wód geotermalnych Significant unused potential of geothermal waters and energy exist Znaczne zasoby geotermalne związane z wodami o zróżnicowanych temperaturach od 20 do ponad o C, Geothermal resources are associated with waters of different temperatures from 20 to over 80/100 C Wody geotermalne mogą być wykorzystane w szerokim zakresie do celów grzewczych Geothermal waters can be used in a wide range for heating purposes (individual and communal), preparation of hot tap water and others Prowadzone są badania nad możliwościami wykorzystania zasobów geotermalnych do produkcji energii elektrycznej Research of the possibilities of using geothermal resources for electricity production are carried out

33 Blue Lagoon Spa, Iceland I C E L A N D Reykjanes Geothermal Power Plant, Iceland Dziękuję za uwagę Thank you for your attention Geothermal pool, Podhale region, Poland P O L A N D Geothermal installation, Bańska, Podhale region, Poland

Stan i perspektywy rozwoju geotermii w Polsce. Stand und Perspektiven der Geothermie in Polen

Stan i perspektywy rozwoju geotermii w Polsce. Stand und Perspektiven der Geothermie in Polen Stan i perspektywy rozwoju geotermii w Polsce Stand und Perspektiven der Geothermie in Polen Marek Hajto AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Katedra Surowców

Bardziej szczegółowo

Badania i geotermalne projekty inwestycyjne w Polsce przegląd

Badania i geotermalne projekty inwestycyjne w Polsce przegląd INSTYTUT GOSPODARKI SUROWCAMI MINERALNYMI I ENERGIĄ POLSKIEJ AKADEMII NAUK MINERAL AND ENERGY ECONOMY RESEARCH INSTITUTE OF THE POLISH ACADEMY OF SCIENCES Badania i geotermalne projekty inwestycyjne w

Bardziej szczegółowo

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Stan i możliwości rozwoju geotermalnych sieci c.o.

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Stan i możliwości rozwoju geotermalnych sieci c.o. Promowanie systemów geotermalnego centralnego ogrzewania w Europie Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów

Bardziej szczegółowo

Geotermia w Polsce stan, zasoby, możliwo. liwości wykorzystania

Geotermia w Polsce stan, zasoby, możliwo. liwości wykorzystania Geotermia w Polsce stan, zasoby, możliwo liwości wykorzystania Wykorzystanie energii geotermalnej w Polsce na tle Europy Beata Kępińska Otw. Bańska IG 1 1 szy eksploatowany w celach grzewczych DZG Bańska

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi?

Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi? Bezpieczeństwo energetyczne regionu potrzeby, wyzwania, problemy Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi? dr inż. Michał POMORSKI Wrocław, dn. 18.02.2013 r. Plan wystąpienia 1. Wprowadzenie 2. Geotermia głęboka

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ZWIÊKSZENIA POZYSKIWANIA CIEP A GEOTERMALNEGO W ŒWIETLE NOWYCH INWESTYCJI ZREALIZOWANYCH NA TERENIE NI U POLSKIEGO

PERSPEKTYWY ZWIÊKSZENIA POZYSKIWANIA CIEP A GEOTERMALNEGO W ŒWIETLE NOWYCH INWESTYCJI ZREALIZOWANYCH NA TERENIE NI U POLSKIEGO Bogdan NOGA Technika Poszukiwañ Geologicznych Przedsiêbiorstwo Geologiczne POLGEOL S.A. Geotermia, Zrównowa ony Rozwój nr 2/2013 ul. Berezyñska 39, 03-908 Warszawa Instytut Mechaniki Stosowanej i Energetyki

Bardziej szczegółowo

Geotermia we Francji i perspektywy w Województwie Świętokrzyskim

Geotermia we Francji i perspektywy w Województwie Świętokrzyskim Geotermia we Francji i perspektywy w Województwie Świętokrzyskim na podstawie materiałów misji branżowej Świętokrzysko-Podkarpackiego Klastra Energetycznego i opracowania PIG Oddział Kielce Stefan Dunin-Wąsowicz

Bardziej szczegółowo

Geotermia w Polsce - stan i możliwości wykorzystania. Geothermal in Poland - state and development prospects. Beata Kępińska

Geotermia w Polsce - stan i możliwości wykorzystania. Geothermal in Poland - state and development prospects. Beata Kępińska Geotermia w Polsce - stan i możliwości wykorzystania Geothermal in Poland - state and development prospects Beata Kępińska Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Mineral & Energy Economy

Bardziej szczegółowo

Szanse na rozwój j geotermii w Polsce

Szanse na rozwój j geotermii w Polsce Szanse na rozwój j geotermii w Polsce mgr Andrzej Przybycin, Z-ca Dyrektora w Departamencie Geologii i Koncesji Geologicznych Ministerstwa Środowiska Wody termalne-kopaliny zaliczenie wód w d termalnych

Bardziej szczegółowo

ATLAS ZASOBÓW GEOTERMALNYCH FORMACJI MEZOZOICZNEJ NA NIŻU POLSKIM. pod redakcją Wojciecha Góreckiego

ATLAS ZASOBÓW GEOTERMALNYCH FORMACJI MEZOZOICZNEJ NA NIŻU POLSKIM. pod redakcją Wojciecha Góreckiego . .. . . MINISTERSTWO ŚRODOWISKA NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA W KRAKOWIE ZAKŁAD SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH AGH PAŃSTWOWY INSTYTUT GEOLOGICZNY W WARSZAWIE

Bardziej szczegółowo

ATLAS ZASOBÓW GEOTERMALNYCH FORMACJI MEZOZOICZNEJ NA NIŻU POLSKIM. pod redakcją Wojciecha Góreckiego

ATLAS ZASOBÓW GEOTERMALNYCH FORMACJI MEZOZOICZNEJ NA NIŻU POLSKIM. pod redakcją Wojciecha Góreckiego . .. . . MINISTERSTWO ŚRODOWISKA NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA W KRAKOWIE ZAKŁAD SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH AGH PAŃSTWOWY INSTYTUT GEOLOGICZNY W WARSZAWIE

Bardziej szczegółowo

I PRZESTRZEŃ DO DALSZYCH BADAŃ /

I PRZESTRZEŃ DO DALSZYCH BADAŃ / NIEKONWENCJONALNE WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ I PRZESTRZEŃ DO DALSZYCH BADAŃ / INWESTYCJI Marek Jarosiński, PIG-PIB Warszawa, 24 sierpnia 2012 r. Geotermia niekonwencjonalna: Enhanced Geothermal

Bardziej szczegółowo

Geotermia w Gminie Olsztyn

Geotermia w Gminie Olsztyn Geotermia w Gminie Olsztyn Tomasz Kucharski Wójt Gminy Olsztyn Europejski Kongres Gospodarczy Katowice, 18 maja 2011 r. Gmina Olsztyn Gmina Olsztyn położona jest niespełna 10 km od Częstochowy. Zajmuje

Bardziej szczegółowo

ENERGIA GEOTERMALNA. Jarosław Kotyza

ENERGIA GEOTERMALNA. Jarosław Kotyza ENERGIA GEOTERMALNA Jarosław Kotyza Energia geotermalna jest wewnętrznym ciepłem Ziemi, zakumulowanym w systemach hydrotermalnych lub suchych skałach. Obszar pary geotermalnej wraz z jego elementami: obszar

Bardziej szczegółowo

Niekonwencjonalne źródła energii

Niekonwencjonalne źródła energii Niekonwencjonalne źródła energii ENERGIA GEOTERMALNA Energia geotermalna- jest wewnętrznym ciepłem Ziemi nagromadzonym w skałach oraz w wodach wypełniających pory i szczeliny skalne. Ogromna ilość ciepła

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe Promote Geothermal District Heating Systems in Europe Promowanie geotermalnego ciepłownictwa sieciowego w Europie GeoDH Warsztaty Szkoleniowe 13.10.2014 Uniejów Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne dla geotermii w Polsce

Uwarunkowania prawne dla geotermii w Polsce Uwarunkowania prawne dla geotermii w Polsce Dr hab. inż. Barbara Tomaszewska, prof. IGSMiE PAN Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zakład Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEPARTAMENT GEOLOGII I KONCESJI GEOLOGICZNYCH

MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEPARTAMENT GEOLOGII I KONCESJI GEOLOGICZNYCH MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEPARTAMENT GEOLOGII I KONCESJI GEOLOGICZNYCH ZASADY DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ ZWIĄZANYCH Z ROZWOJEM GEOTERMII W POLSCE Warszawa, lipiec 2003r. 2 Skrót

Bardziej szczegółowo

Anna Sowiżdżał Jarosław Kotyza

Anna Sowiżdżał Jarosław Kotyza ENERGIA GEOTERMALNA Anna Sowiżdżał Jarosław Kotyza Energia geotermalna jest wewnętrznym ciepłem Ziemi, zakumulowanym w systemach hydrotermalnych lub suchych skałach. Obszar pary geotermalnej wraz z jego

Bardziej szczegółowo

Możliwości współpracy niemiecko polskiej w sektorze geotermii

Możliwości współpracy niemiecko polskiej w sektorze geotermii Możliwości współpracy niemiecko polskiej w sektorze geotermii Dr hab. inż. Beata Kępińska, prof. IGSMiE PAN Polskie Stowarzyszenie Geotermiczne, prezes Zarządu Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Koncepcja rozwoju geotermii w polskich miastach

Koncepcja rozwoju geotermii w polskich miastach Promowanie systemów geotermalnego centralnego ogrzewania w Europie Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów

Bardziej szczegółowo

Wody geotermalne w powiecie nyskim

Wody geotermalne w powiecie nyskim Wody geotermalne w powiecie nyskim Temat został opracowany na podstawie analizy warunków hydrotermalnych dla powiatu nyskiego wykonanej przez Zakład Energii Odnawialnej Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.

Bardziej szczegółowo

Ciepłownie geotermalne w Polsce stan obecny i planowany

Ciepłownie geotermalne w Polsce stan obecny i planowany Ciepłownie geotermalne w Polsce stan obecny i planowany Autorzy: prof. dr hab. inż. Władysław Nowak, dr inż. Aleksander A. Stachel ( Czysta Energia lipiec/sierpień 2004) Pomimo znacznego potencjału energetycznego

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA WÓD I ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE DO CELÓW REKREACYJNYCH I BALNEOTERAPEUTYCZNYCH

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA WÓD I ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE DO CELÓW REKREACYJNYCH I BALNEOTERAPEUTYCZNYCH PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA WÓD I ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE DO CELÓW REKREACYJNYCH I BALNEOTERAPEUTYCZNYCH Beata Kępińska Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Polskie Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA

WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA UNIEJÓW 2008 Energia geotermalna odnawialne źródło energii wykorzystujące ciepło energii z wnętrza Ziemi wędruje do powierzchni ziemi

Bardziej szczegółowo

REAMBULACJA ARKUSZY MHP 1:50 000 NA PRZYK ADZIE REGIONU GDAÑSKIEGO

REAMBULACJA ARKUSZY MHP 1:50 000 NA PRZYK ADZIE REGIONU GDAÑSKIEGO BIULETYN PAÑSTWOWEGO INSTYTUTU GEOLOGICZNEGO 454: 121 132, 2013 R. REAMBULACJA ARKUSZY MHP 1:50 000 NA PRZYK ADZIE REGIONU GDAÑSKIEGO VERIFICATION OF THE HYDROGEOLOGICAL MAP OF POLAND (HMP), 1:50 000 EXEMPLIFIED

Bardziej szczegółowo

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe Promote Geothermal District Heating Systems in Europe Promowanie geotermalnego ciepłownictwa sieciowego w Europie GeoDH Warsztaty Szkoleniowe 13.10.2014 Uniejów Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi

Bardziej szczegółowo

Regionalny SEAP w województwie pomorskim

Regionalny SEAP w województwie pomorskim ENNEREG International Conference Transfer of knowledge in the field of sustainable use of energy 22 May 2012, Wielkopolska Voivodship Office, Poznań, Poland Regionalny SEAP w województwie pomorskim Katarzyna

Bardziej szczegółowo

GEOTERMIA GORĄCY TEMAT

GEOTERMIA GORĄCY TEMAT GEOTERMIA GORĄCY TEMAT Od wieków ludzie wykorzystują naturalne ciepłe źródła do kąpieli i ogrzewania ciała, podgrzewania i gotowania pożywienia oraz leczenia ran i odpoczynku. Na dużą skalę z wód termalnych

Bardziej szczegółowo

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project:

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project: Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Title of the project - System of the heat storage at different temperature level. Krótki opis projektu: Opracowanie systemu akumulacji ciepła

Bardziej szczegółowo

Możliwości wykorzystania geotermii w sieciach c.o. w Polsce na tle Europy

Możliwości wykorzystania geotermii w sieciach c.o. w Polsce na tle Europy Możliwości wykorzystania geotermii w sieciach c.o. w Polsce na tle Europy Beata Kępińska Polskie Stowarzyszenie Geotermiczne Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Zarząd Międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY RO LINNEJ POCHODZENIA ROLNICZEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM

SZACOWANIE POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY RO LINNEJ POCHODZENIA ROLNICZEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM SZACOWANIE POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY ROLINNEJ POCHODZENIA ROLNICZEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W pracy oszacowano potencjał energetyczny biomasy rolinnej pozyskiwanej z produkcji rolniczej,

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD KONSTRUKCJI ARCHIWALNYCH I NOWYCH OTWORÓW WIERTNICZYCH WYKONANYCH NA NIŻU POLSKIM W CELU POZYSKIWANIA ENERGII GEOTERMALNEJ

PRZEGLĄD KONSTRUKCJI ARCHIWALNYCH I NOWYCH OTWORÓW WIERTNICZYCH WYKONANYCH NA NIŻU POLSKIM W CELU POZYSKIWANIA ENERGII GEOTERMALNEJ MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 44, s. 21-28, Gliwice 2012 PRZEGLĄD KONSTRUKCJI ARCHIWALNYCH I NOWYCH OTWORÓW WIERTNICZYCH WYKONANYCH NA NIŻU POLSKIM W CELU POZYSKIWANIA ENERGII GEOTERMALNEJ HENRYK

Bardziej szczegółowo

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies 544524-TEMPUS-1-2013-1-PL-TEMPUS-SMHES Qualifications Frameworks for Environmental Studies at Ukrainian Universities Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental

Bardziej szczegółowo

Dr Michał Wilczyński Niezależny ekspert CZY DEPONOWANIE DWUTLENKU WĘGLA W LITOSFERZE JEST MOŻLIWE I ZGODNE Z FILOZOFIĄ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU?

Dr Michał Wilczyński Niezależny ekspert CZY DEPONOWANIE DWUTLENKU WĘGLA W LITOSFERZE JEST MOŻLIWE I ZGODNE Z FILOZOFIĄ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU? Dr Michał Wilczyński Niezależny ekspert CZY DEPONOWANIE DWUTLENKU WĘGLA W LITOSFERZE JEST MOŻLIWE I ZGODNE Z FILOZOFIĄ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU? 1 METODY ELIMINACJI GAZÓW CIEPLARNIANYCH METODA SKUTECZNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju basenów termalnych w krajach Grupy Wyszehradzkiej Magdalena Dej, Maciej Huculak, Wojciech Jarczewski Instytut Rozwoju Miast

Uwarunkowania rozwoju basenów termalnych w krajach Grupy Wyszehradzkiej Magdalena Dej, Maciej Huculak, Wojciech Jarczewski Instytut Rozwoju Miast Uwarunkowania rozwoju basenów termalnych w krajach Grupy Wyszehradzkiej Magdalena Dej, Maciej Huculak, Wojciech Jarczewski Instytut Rozwoju Miast Kraków, 26 kwietnia 2013 r. ZAGADNIENIA: 1 2 Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Modernizacja gminnych systemów grzewczych z wykorzystaniem OŹE Przygotował: Prof. dr hab. inż. Jacek Zimny Mszczonów Miasto Mszczonów leży w województwie mazowieckim, 60 km na południowy- zachód od Warszawy.

Bardziej szczegółowo

Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków

Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - Gospodarka wodna przedsięwzięcia 1. Etap poszukiwania i rozpoznawania złóż 2. Etap eksploatacji Rodzaj potrzeb wodnych Gospodarka wodna Lokalizacja

Bardziej szczegółowo

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym tom XLI(2011), nr 1, 59 64 Władysław Nowak AleksandraBorsukiewicz-Gozdur Roksana Mazurek Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Katedra Techniki Cieplnej

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

ELEKTROWNIE I ELEKTROCIEPŁOWNIE GEOTRMALNE Z WYKORZYSTANIEM OBIEGÓW ORC

ELEKTROWNIE I ELEKTROCIEPŁOWNIE GEOTRMALNE Z WYKORZYSTANIEM OBIEGÓW ORC Prof. dr hab. Władysław Kryłłowicz Instytut Maszyn Przepływowych Politechnika Łódzka ELEKTROWNIE I ELEKTROCIEPŁOWNIE GEOTRMALNE Z WYKORZYSTANIEM OBIEGÓW ORC Wyjaśnienie: ORC Organic Rankine Cycle Organiczny

Bardziej szczegółowo

Zasoby geotermalne Polski metodologia oceny potencjału geoenergetycznego.

Zasoby geotermalne Polski metodologia oceny potencjału geoenergetycznego. Zasoby geotermalne Polski metodologia oceny potencjału geoenergetycznego. Prof. dr hab. inż. Jacek Zimny Katedra Maszyn i Urządzeń Energetycznych Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Akademia Górniczo-Hutnicza

Bardziej szczegółowo

MO LIWOŒCI WYKORZYSTANIA WÓD TERMALNYCH W NIECCE ÓDZKIEJ

MO LIWOŒCI WYKORZYSTANIA WÓD TERMALNYCH W NIECCE ÓDZKIEJ Beata WIKTOROWICZ Pañstwowy Instytut Geologiczny Pañstwowy Instytut Badawczy Oddzia³ Œwiêtokrzyski im. J. Czarnockiego 25-95 Kielce, ul. Zgoda 21 e-mail: beata.wiktorowicz@pgi.gov.pl Technika Poszukiwañ

Bardziej szczegółowo

GEOTERMIA W POLSCE AKTUALNE REGULACJE PRAWNE

GEOTERMIA W POLSCE AKTUALNE REGULACJE PRAWNE Witold MUCHA Technika Poszukiwañ Geologicznych Departament Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Z³o em Geotermia, Zrównowa ony Rozwój nr 1 2/2011 Wy szy Urz¹d Górniczy 40-956 Katowice, ul. Poniatowskiego 31

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia.

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia. Pompy ciepła Zasada działania pompy ciepła polega na pozyskiwaniu ciepła ze środowiska ( wody, gruntu i powietrza) i przekazywaniu go do odbiorcy jako ciepło grzewcze. Ciepło pobrane z otoczenia sprężane

Bardziej szczegółowo

Stan badań w dziedzinie geologicznego składowania CO2 w Polsce

Stan badań w dziedzinie geologicznego składowania CO2 w Polsce Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy Marek Jarosiński & Adam Wójcicki Stan badań w dziedzinie geologicznego składowania CO2 w Polsce Wcześniejsze badania i eksperymenty w Polsce Wykonane

Bardziej szczegółowo

Geotermia w Saksonii. 1. Krótki zarys na temat energii geotermalnej w Saksonii

Geotermia w Saksonii. 1. Krótki zarys na temat energii geotermalnej w Saksonii Geotermia w Saksonii 1. Krótki zarys na temat energii geotermalnej w Saksonii Zasoby geotermalne nabierają coraz większego znaczenia pośród energii odnawialnych. Posiadają one również w Saksonii, przy

Bardziej szczegółowo

EKSPLOATACJA WODY TERMALNEJ PRZED I PO ZAMIANIE ROLI OTWORU CHŁONNEGO NA OTWÓR EKSPLOATACYJNY NA PRZYKŁADZIE GEOTERMII STARGARD SZCZECIŃSKI

EKSPLOATACJA WODY TERMALNEJ PRZED I PO ZAMIANIE ROLI OTWORU CHŁONNEGO NA OTWÓR EKSPLOATACYJNY NA PRZYKŁADZIE GEOTERMII STARGARD SZCZECIŃSKI MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 44, s. 15-20, Gliwice 2012 EKSPLOATACJA WODY TERMALNEJ PRZED I PO ZAMIANIE ROLI OTWORU CHŁONNEGO NA OTWÓR EKSPLOATACYJNY NA PRZYKŁADZIE GEOTERMII STARGARD SZCZECIŃSKI

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii

Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii Leszek Pająk, Antoni Barbacki pajak.leszek@gmail.com AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska

Bardziej szczegółowo

Geothermal Energy in Uniejów - Characteristics

Geothermal Energy in Uniejów - Characteristics Geothermal Energy in Uniejów - Characteristics Maciej MICHALOWSKI 1), Ewelina SARAN 2), Adrian WÓJCIK 3) 1) Ing., Ph.D.; AGH University of Science and Technology, Mickiewicza 30, 30-059 Cracow, Poland;

Bardziej szczegółowo

Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects

Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects President of The Board mgr inż. Roman Łój Katowicki Holding Węglowy S.A. Katowicki

Bardziej szczegółowo

GEOTERMIA W POLSCE - W CELU PROMOWANIA GEOTERMII. Ministerstwo Środowiska Departament Geologii i Koncesji Geologicznych

GEOTERMIA W POLSCE - W CELU PROMOWANIA GEOTERMII. Ministerstwo Środowiska Departament Geologii i Koncesji Geologicznych GEOTERMIA W POLSCE - DZIAŁANIA ANIA MINISTERSTWA ŚRODOWISKA W CELU PROMOWANIA GEOTERMII Ministerstwo Środowiska Departament Geologii i Koncesji Geologicznych ZŁOśA WÓD TERMALNYCH W POLSCE Woda termalna

Bardziej szczegółowo

OCENA PRACY I ZASIÊGU ODDZIA YWANIA DU EGO UJÊCIA WÓD PODZIEMNYCH PO 40 LATACH U YTKOWANIA

OCENA PRACY I ZASIÊGU ODDZIA YWANIA DU EGO UJÊCIA WÓD PODZIEMNYCH PO 40 LATACH U YTKOWANIA BIULETYN PAÑSTWOWEGO INSTYTUTU GEOLOGICZNEGO 456: 627 632, 2013 R. OCENA PRACY I ZASIÊGU ODDZIA YWANIA DU EGO UJÊCIA WÓD PODZIEMNYCH PO 40 LATACH U YTKOWANIA EVALUATION OF FUNCTIONING AND THE INFLUENCE

Bardziej szczegółowo

Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER

Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER Samorządowa jednostka organizacyjna Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER Institute for Territorial Development / Climate-Kic 1 PRZEMYSŁAW MALCZEWSKI LOWER SILESIA COORDINATOR OF REGIONAL ACTIVITY AFFILIATED

Bardziej szczegółowo

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG 69 Spotkanie Forum EEŚ Warszawa, NFOŚiGW 28 stycznia 2015 Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Konferencja: Ciepło ze źródeł odnawialnych - stan obecny i perspektywy rozwoju, Warszawa, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Elektrownie Geotermalne

Elektrownie Geotermalne Elektrownie Geotermalne Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres

Bardziej szczegółowo

Andrzej Gonet*, Tomasz Śliwa*, Zbigniew Jezuit**, Aneta Sapińska-Śliwa*, Dariusz Knez* KONCEPCJA WYKORZYSTANIA ODWIERTÓW NAFTOWYCH W KARPATACH***

Andrzej Gonet*, Tomasz Śliwa*, Zbigniew Jezuit**, Aneta Sapińska-Śliwa*, Dariusz Knez* KONCEPCJA WYKORZYSTANIA ODWIERTÓW NAFTOWYCH W KARPATACH*** wiertnictwo nafta gaz TOM 27 ZESZYT 4 2010 Andrzej Gonet*, Tomasz Śliwa*, Zbigniew Jezuit**, Aneta Sapińska-Śliwa*, Dariusz Knez* KONCEPCJA WYKORZYSTANIA ODWIERTÓW NAFTOWYCH W KARPATACH*** 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy. Państwowa Służba Geologiczna Państwowa Służba Hydrogeologiczna

Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy. Państwowa Służba Geologiczna Państwowa Służba Hydrogeologiczna Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy Państwowa Służba Geologiczna Państwowa Służba Hydrogeologiczna GEOTERMIA TYPY SYSTEMÓW GEOTERMALNYCH [1] [2] 100 m 3 km 10 0 C GEOTERMIA NISKOTEMPERATUROWA

Bardziej szczegółowo

Energia geotermalna geothermal energy. Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Energia geotermalna geothermal energy. Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/13

Bardziej szczegółowo

PRACA ZINTEGROWANEGO UKŁADU GRZEWCZO- CHŁODZĄCEGO W BUDYNKU ENERGOOSZCZĘDNYM I PASYWNYM

PRACA ZINTEGROWANEGO UKŁADU GRZEWCZO- CHŁODZĄCEGO W BUDYNKU ENERGOOSZCZĘDNYM I PASYWNYM Budynek energooszczędny, budynek pasywny, układ zintegrowany grzewczo- chłodzący Grzegorz KRZYŻANIAK* PRACA ZINTEGROWANEGO UKŁADU GRZEWCZO- CHŁODZĄCEGO W BUDYNKU ENERGOOSZCZĘDNYM I PASYWNYM Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju energetyki słonecznej cieplnej

Perspektywy rozwoju energetyki słonecznej cieplnej Perspektywy rozwoju energetyki słonecznej cieplnej DOROTA CHWIEDUK Instytut Techniki Cieplnej WydziałMechaniczny Energetyki i Lotnictwa Politechnika Warszawska POLEKO 2.11.2010 Poznań Polskie Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Energetyka w Środowisku Naturalnym

Energetyka w Środowisku Naturalnym Energetyka w Środowisku Naturalnym Energia w Środowisku -technika ograniczenia i koszty Wykład 11-15.XII.2015 Zygmunt Szefliński Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów szef@fuw.edu.pl http://www.fuw.edu.pl/~szef/

Bardziej szczegółowo

Adaptacja technologii wykorzystywanych w geotermii dla potrzeb energetyki zawodowej. Leszek Pająk PAN Kraków

Adaptacja technologii wykorzystywanych w geotermii dla potrzeb energetyki zawodowej. Leszek Pająk PAN Kraków Adaptacja technologii wykorzystywanych w geotermii dla potrzeb energetyki zawodowej Leszek Pająk PAN Kraków III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina 2012 45 46 III Konferencja

Bardziej szczegółowo

METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO

METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO Prowadzący: Mgr inż. Bartosz Papiernik Konspekt opracowali w postaci prezentacji PowerPoint B.Papiernik i M. Hajto na podstawie materiałów opracowanych

Bardziej szczegółowo

NAJMNIEJSZE I JEDYNE UZDROWISKO KARPACKIE Z WODAMI SIARCZKOWYMI W MIEJSCOWOŒCI WAPIENNE KO O GORLIC

NAJMNIEJSZE I JEDYNE UZDROWISKO KARPACKIE Z WODAMI SIARCZKOWYMI W MIEJSCOWOŒCI WAPIENNE KO O GORLIC BIULETYN PAÑSTWOWEGO INSTYTUTU GEOLOGICZNEGO 456: 75 80, 2013 R. NAJMNIEJSZE I JEDYNE UZDROWISKO KARPACKIE Z WODAMI SIARCZKOWYMI W MIEJSCOWOŒCI WAPIENNE KO O GORLIC THE SMALLEST AND THE ONLY CARPATHIAN

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia miasta Katowice w zakresie wzrostu efektywności energetycznej. Kurs dotyczący gospodarowania energią w gminie Szczyrk, 9 czerwca 2015r.

Doświadczenia miasta Katowice w zakresie wzrostu efektywności energetycznej. Kurs dotyczący gospodarowania energią w gminie Szczyrk, 9 czerwca 2015r. Doświadczenia miasta Katowice w zakresie wzrostu efektywności energetycznej Kurs dotyczący gospodarowania energią w gminie Szczyrk, 9 czerwca 2015r. Plan prezentacji: 1. Energia w mieście Katowice 2. Działania

Bardziej szczegółowo

1. Zakład ciepłowniczy w Słomnikach

1. Zakład ciepłowniczy w Słomnikach 1. Zakład ciepłowniczy w Słomnikach W 2002 roku otwarto instalację geotermalną w mieście Słomniki k. Krakowa. Instalacja ta wykorzystuje płytko zalegający horyzont wodonośny na głębokości 150 300 m p.p.t.,

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo realizacji badań geologicznych pod kątem projektu CCS. Marek Jarosiński, PIG-PIB kierownik Programu Bezpieczeństwo Energetyczne

Bezpieczeństwo realizacji badań geologicznych pod kątem projektu CCS. Marek Jarosiński, PIG-PIB kierownik Programu Bezpieczeństwo Energetyczne Bezpieczeństwo realizacji badań geologicznych pod kątem projektu CCS Marek Jarosiński, PIG-PIB kierownik Programu Bezpieczeństwo Energetyczne Łódź, 30 maja 2012 Sposoby podziemnego składowania CO2 Największe

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA CIEPŁOWNI GEOTERMALNO GAZOWEJ WYKORZYSTUJĄCEJ NISKOTEMPERATUROWE GEOTERMALNE ŹRÓDŁO CIEPŁA

KONCEPCJA CIEPŁOWNI GEOTERMALNO GAZOWEJ WYKORZYSTUJĄCEJ NISKOTEMPERATUROWE GEOTERMALNE ŹRÓDŁO CIEPŁA KONCEPCJA CIEPŁOWNI GEOTERMALNO GAZOWEJ WYKORZYSTUJĄCEJ NISKOTEMPERATUROWE GEOTERMALNE ŹRÓDŁO CIEPŁA Anna Nitkiewicz, Robert Sekret ( Rynek Energii nr 6/2010) Słowa kluczowe: niskotemperaturowe geotermalne,

Bardziej szczegółowo

Finansowanie zadań. związanych z oszczędnością energii. w tym z energią geotermalną

Finansowanie zadań. związanych z oszczędnością energii. w tym z energią geotermalną Finansowanie zadań związanych z oszczędnością energii w tym z energią geotermalną ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie prezentuje: Józef Kała I Zastępca Prezesa

Bardziej szczegółowo

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Prawo geologiczne i górnicze Art.42 Dokumentacja hydrogeologiczna 1. Dokumentację hydrogeologiczną sporządza się w celu: 1) ustalenia zasobów wód podziemnych; 2)

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe

Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Konferencja AHK, Warszawa 10 czerwca 2014 Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce Źródło:

Bardziej szczegółowo

ANALIZA CHEMIZMU WÓD PODZIEMNYCH UTWORÓW MIOCENU W ZAPADLISKU PRZEDKARPACKIM POD K TEM W AŒCIWOŒCI LECZNICZYCH

ANALIZA CHEMIZMU WÓD PODZIEMNYCH UTWORÓW MIOCENU W ZAPADLISKU PRZEDKARPACKIM POD K TEM W AŒCIWOŒCI LECZNICZYCH Anna SOWI D A Joanna JASNOS Katedra Surowców Energetycznych Wydzia³ Geologii, Geofizyki i Ochrony Œrodowiska Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanis³awa Staszica Al. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków tel. (+48

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Specjalność: ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. 1. Praktyka obligatoryjna:

Specjalność: ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. 1. Praktyka obligatoryjna: Specjalność: ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII 1. Praktyka obligatoryjna: a. Energetyka konwencjonalna 1. Systemy energetyki zawodowej elektrociepłownia 2. Systemy pozyskania paliw konwencjonalnych kopalnia odkrywkowa

Bardziej szczegółowo

Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013

Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013 Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013 Czesław Ślimak Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Geotermia Podhalańska S.A. jest największym

Bardziej szczegółowo

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Geotermalne sieci ciepłownicze

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Geotermalne sieci ciepłownicze Promowanie systemów geotermalnego centralnego ogrzewania w Europie Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów

Bardziej szczegółowo

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław Produkcja energii przez Fortum: 40% źródła odnawialne, 84% wolne od CO 2 Produkcja energii Produkcja ciepła Hydro power 37% Biomass fuels 25%

Bardziej szczegółowo

Geofizyczne oraz hydrogeologiczne warunki pozyskiwania energii geotermicznej w Polsce

Geofizyczne oraz hydrogeologiczne warunki pozyskiwania energii geotermicznej w Polsce Przegl¹d Geologiczny, vol. 58, nr 7, 21 Geofizyczne oraz hydrogeologiczne warunki pozyskiwania energii geotermicznej w Polsce Jan Szewczyk 1 Geophysical and hydrogeological aspects of utilization of thermal

Bardziej szczegółowo

Rada Gminy Krupski Młyn

Rada Gminy Krupski Młyn Rada Gminy w Krupskim Młynie Załącznik do uchwały Nr VIII/48/11 Rady Gminy Krupski Młyn z dnia 26 kwietnia 2011 roku Rada Gminy Krupski Młyn TARYFY DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW

Bardziej szczegółowo

CBDG. Wojciech Paciura. www.pgi.gov.pl. Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy

CBDG. Wojciech Paciura. www.pgi.gov.pl. Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy CBDG Wojciech Paciura CBDG Centralna Baza Danych Geologicznych coraz bardziej dostępna geologia Historia 1994 inicjatywa utworzenia CBDG 1996 powołanie CBDG przy Centralnym Archiwum Geologicznycm 2014

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii

Alternatywne źródła energii Eco-Schubert Sp. z o.o. o ul. Lipowa 3 PL-30 30-702 Kraków T +48 (0) 12 257 13 13 F +48 (0) 12 257 13 10 E biuro@eco eco-schubert.pl Alternatywne źródła energii - Kolektory słonecznes - Pompy ciepła wrzesień

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA NATURALNE W OTWOROWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH

ZAGROŻENIA NATURALNE W OTWOROWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH ZAGROŻENIA NATURALNE W OTWOROWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH. ZAGROŻENIE ERUPCYJNE Zagrożenie erupcyjne - możliwość wystąpienia zagrożenia wywołanego erupcją wiertniczą rozumianą jako przypływ płynu złożowego

Bardziej szczegółowo

Energia w Szwecji. Warszawa, 5 maja 2011r. Józef Neterowicz Radscan Intervex/ Związek Powiatów Polskich 602 787 787 jozef.neterowicz@radscan.

Energia w Szwecji. Warszawa, 5 maja 2011r. Józef Neterowicz Radscan Intervex/ Związek Powiatów Polskich 602 787 787 jozef.neterowicz@radscan. Energia w Szwecji Warszawa, 5 maja 2011r. Józef Neterowicz Radscan Intervex/ Związek Powiatów Polskich 602 787 787 jozef.neterowicz@radscan.se Gunnar Haglund, Ambasada Szwecji 606 28 89 57 gunnar.haglund@foreign.ministry.se

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do wybranych narzędzi i modeli do zrównoważonego planowania energetycznego na poziomie lokalnym: REAM i SEC-BENCH

Wprowadzenie do wybranych narzędzi i modeli do zrównoważonego planowania energetycznego na poziomie lokalnym: REAM i SEC-BENCH Wprowadzenie do wybranych narzędzi i modeli do zrównoważonego planowania energetycznego na poziomie lokalnym: REAM i SEC-BENCH Endre Ottosen, NEPAS Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych

Bardziej szczegółowo

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 SHALE GAS, TIGHT GAS MINIONY ROK W POSZUKIWANIACH mgr inż. Aldona Nowicka

Bardziej szczegółowo

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe Promote Geothermal District Heating Systems in Europe Promowanie geotermalnego ciepłownictwa sieciowego w Europie GeoDH Warsztaty Szkoleniowe 13.10.2014 Uniejów Promowanie systemów geotermalnego centralnego

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

Budynki i zabudowania na terenie (T/N) Buildings / other constructions on site (Y/N)

Budynki i zabudowania na terenie (T/N) Buildings / other constructions on site (Y/N) Poziom wód gruntowych [m] Underground water level [m] Czy były prowadzone badania geologiczne terenu (T/) Were geological research done (Y/) Ryzyko wystąpienia zalań lub obsunięć terenu (T/) Risk of flooding

Bardziej szczegółowo

Elektrotechnika II stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólnoakademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES)

Elektrotechnika II stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólnoakademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo