MODEL ROZWOJU MIKROSTRUKTURY WSPÓŁPRACUJĄCY Z SYSTEMEM STEROWANIA WALCOWNIĄ BLACH GRUBYCH

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MODEL ROZWOJU MIKROSTRUKTURY WSPÓŁPRACUJĄCY Z SYSTEMEM STEROWANIA WALCOWNIĄ BLACH GRUBYCH"

Transkrypt

1 MODEL ROZWOJU MIKROSTRUKTURY WSPÓŁPRAUJĄY Z SYSTEMEM STEROWANIA WALOWNIĄ BLAH GRUBYH D. Svietlichnyj *, H. Kusiak **, J. Ujma ***, M. Pietrzyk ** * Akademia Metalurgiczna Ukrainy, Dniepropietrowsk ** Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie *** Huta zęstochowa

2 Model of microstructure evolution and mechanical properties implemented in the on-line control system for plate rolling ABSTRAT An inclusion of the microstructure evolution model into the computer program for the on-line control of hot plate rolling process is the main objective of the project. The model is not used in the control of the rolling mill directly. Its task is supplying an information regarding the microstructure evolution during rolling and prediction of the final mechanical properties of plates in the room temperature. This allows the operator of the mill an assessment of the rolling technology designed by the control system. The model includes equations describing recrystallization, precipitation, grain growth, transformation and mechanical properties in carbon-manganese and microalloyed steels. Typical results of simulation are presented in the paper. 1. WSTĘP Podstawowym kryterium stanowiącym funkcję celu w optymalizacji procesu walcowania blach grubych są własności i tolerancje wymiarowe wyrobów. O ile geometria blach może być mierzona w systemie on-line, a wyniki takich pomiarów mogą być wykorzystane do sterowania profilowaniem walców i automatyczną regulacją grubości, o tyle pomiar taki nie jest możliwy w przypadku parametrów mikrostruktury i własności mechanicznych gotowych blach. Dlatego w stosowanych obecnie rozwiązaniach należy w pierwszej kolejności określić warunki odkształcenia i temperatury gwarantujące osiągnięcie wymaganych własności blach, natomiast zadaniem systemu sterowania jest realizacja tych założonych gniotów i temperatur. Wadą takiego podejścia jest brak informacji co do rozwoju mikrostruktury w wypadku jakichkolwiek zmian w realizacji założonej technologii walcowania spowodowanych zakłóceniami pracy walcowni. Dlatego za cel niniejszej pracy postawiono sobie włączenie modelu rozwoju mikrostruktury do programu sterującego walcownią. Model ten nie odgrywa żadnej roli bezpośrednio w sterowaniu procesem walcowania, stanowi jedynie dodatkowe źródło informacji dla operatorów walcarek. Pozwala on śledzić na bieżąco zmiany parametrów mikrostruktury i przewidywanych własności wyrobów gotowych, uwzględniając aktualne parametry technologiczne realizowane przez system sterowania. Model został zweryfikowany doświadczalnie w warunkach laboratoryjnych oraz w dwuklatkowej walcowni blach grubych.

3 . OPIS MODELU Modele matematyczne sterowania dwuklatkową walcownią blach grubych składa się z dwóch podstawowych segmentów, a mianowicie z modelu zmian temperatury pasma [1] i programu projektującego schemat gniotów []. Te modele omówione są szczegółowo w publikacjach [1,] i nie są opisane w niniejszej pracy. Modelowanie rozwoju mikrostruktury prowadzono w oparciu o pół-empiryczne równania opisujące zjawiska rekrystalizacji i zmian wielkości ziarna, zgodnie z koncepcją opisaną w pracy Sellarsa [3]. Do programu wprowadzono modele dla wszystkich grup stali walcowanych w analizowanej walcowni blach grubych. Ze względu na szczupłość miejsca w niniejszej pracy przedstawiono wyniki uzyskane dla dwóch grup stali, a mianowicie węglowo-manganowych oraz mikrostopowych z dodatkiem niobu. Zastosowane równania zebrano w Tablicach 1 i. Przyjęte w tych tablicach oznaczenia: - odkształcenie, D - wielkość ziarna austenitu przed odkształceniem, R - stała gazowa, T - w skali bezwzględnej, Dr - wielkość ziarna po rekrystalizacji, t - czas, Z - parametr Zenera-Hollomona, [], [N], [Nb] - zawartości procentowe odpowiednio węgla, azotu i niobu w stali. Tablica 1. Równania opisujące rozwój mikrostruktury dla stali węglowo-manganowej Wielkość, [literatura] Równanie zas połowy rekrystalizacji Roberts i in. [4] t.x 1 D exp RT zas rekrystalizacji t t Roberts i in. [4].9X. X Wielkość zrekrystalizowanego ziarna Roberts i in. [4] Rozrost ziarna Roberts i in. [4] 3 D r 6..7D..6 exp RT D t D t T D r t 1 dla t < s T D r t 1 dla t > s t Tablica. Równania opisujące rozwój mikrostruktury i czas wydzieleń dla stali z dodatkiem niobu. Wielkość, [literatura] Równanie zas połowy rekrystalizacji [Nb] 33 Hodgson [] t.x.4 [Nb] 1 D exp RT zas początku rekrystaliza t cji Hodgson [].X. X zas końca rekrystalizacji t t Hodgson [].9X. X zas do rozpoczęcia wydzieleń węglikoazotków Dutta i Sellars [6] Wielkość zrekrystalizowanego ziarna, Sellars [3] Rozrost ziarna t. p 31 6 [Nb] 1 1 Z. gdzie współczynnik rozpuszczalności: D t 4. D 4. r D r D exp exp RT T ln k Nb N ks T 1 43 t exp RT s 1 14

4 W przypadku rekrystalizacji stali z mikrododatkami procesy rekrystalizacji są kontrolowane przez wydzielenia węglikoazotków i modele rozwoju mikrostruktury mają inny charakter. Obok kinetyki rekrystalizacji uwzględniana jest kinetyka wydzieleń węglikoazotków. Wydzielanie aktywowane jest odkształceniem plastycznym austenitu i powoduje całkowite zatrzymanie rekrystalizacji w niższych ch. Idea uwzględnienia wpływu wydzieleń na rozwój mikrostruktury pokazana jest na rys.1, gdzie t jest czasem przerwy między przepustami. Rys.1. Schemat blokowy obliczeń rozwoju mikrostruktury dla stali z mikrododatkiem niobu. Efektem analizy nowoczesnego procesu technologicznego musi być modelowanie współzależności pomiędzy historią termomechaniczną i własnościami mechanicznymi końcowego produktu. Do obliczeń wielkości ziarna ferrytu oraz własności mechanicznych zastosowano propozycje rozwiązań przedstawione przez różnych badaczy. W Tablicy 3 zebrano równania wykorzystane w niniejszej pracy, opisujące wielkość ziarna ferrytu i własności mechaniczne gotowych blach dla stali węglowo manganowych, a w Tablicy 4 analogiczne równania dla stali z dodatkiem niobu. Przyjęte w tych tablicach oznaczenia: D - wielkość ziarna austenitu, D - wielkość ziarna ferrytu, r - prędkość chłodzenia, r - odkształcenie austenitu w czasie przemiany, t - czas, [Mn], [Si], [P], [u], [N] - procentowe zawartości odpowiednio manganu, krzemu, fosforu, miedzi i azotu w stali, Xf - ułamek zawartości ferrytu. Należy zaznaczyć, że podane w Tablicy 3 równania opisujące twardość i temperaturę progu kruchości dla stali węglowo-manganowych są uproszczone i mogą służyć wyłącznie do przybliżonych obliczeń mających na celu porównawczą analizę różnych wariantów technologicznych. 3. WERYFIKAJA DOŚWIADZALNA Doświadczalna weryfikacja modeli mikrostrukturalnych wymaga dokładnych informacji odnośnie pól odkształceń i temperatur. Przyjmowane powszechnie założenia izotermicznych warunków i stałej prędkości odkształcenia wprowadzają duży błąd. Dlatego w celu lepszej oceny dokładności modeli rozwoju mikrostruktury włączono te modele do programów z metody elementów skończonych symulujących procesy spęczania i walcowania. Pozwoliło to na porównanie zmierzonych i obliczonych parametrów mikrostrukturalnych przy znanych wartościach odkształceń i temperatur wewnątrz strefy odkształcenia. Tak przeprowadzona weryfikacja dla stali węglowo-manganowych [1] i stali z dodatkiem niobu [13] potwierdziła dobrą dokładność modeli rozwoju mikrostruktury.

5 Tablica 3. Równania opisujące wielkość ziarna ferrytu i własności mechaniczne dla stali węglowomanganowych. Wielkość, [ref.] Równanie Wielkość ziarna ferrytu Beynon i Sellars [8] Ułamek objętości ferrytu Kuziak [9] Granica plastyczności Granica wytrzymałości Twardość Yada [1] Temperatura progu kruchości, Gladman[11] X f Re Mn Rm D 1.4 r 1/ 1/ r 1 exp 1.1 D 4 exp exp 8.81 D r 6.Si 79P 1.9u 386N D Mn 99.7Si 61.9P. Ni 3339 N 11.1D T Si 17 X f mf HV X 1 ITT Si.. 7N 1 11.D Tablica 4. Równania opisujące wielkość ziarna ferrytu i własności mechaniczne dla stali z dodatkiem niobu. Wielkość, [ref.] Równanie Wielkość ziarna ferrytu Beynon i Sellars [8] Granica plastyczności Granica wytrzymałości Re 6.6 Rm D 1/ 1.4 r 1/ X f. 3 r 1 exp 1.1 D f 6.1 Mn 6.Si 79P 1.9u 386N. Nb D Mn 99.7Si 61.9P. Ni 3339N Nb 11.1D Weryfikacja modeli rozwoju mikrostruktury w warunkach przemysłowych jest trudna. Praktycznie nie ma możliwości zamrożenia mikrostruktury austenitu w różnych fazach procesu i pomiaru wielkości ziarna. Dlatego w ramach niniejszej pracy porównano wyniki obliczeń i pomiarów dla parametrów mikrostruktury i własności mechanicznych blach w temperaturze otoczenia. W Tablicy podano składy chemiczne stali, dla których przeprowadzono badania. Tablica. Składy chemiczne stali dla których wykonano pomiary parametrów mikrostruktury i własności mechanicznych w temperaturze otoczenia po walcowaniu normalizującym. Stal Mn Si P S u r Ni Mo Nb N -Mn_ Mn_ < Nb_ Nb_ Nb_ Wybrane przykłady technologii walcowania oraz wyniki pomiarów i obliczeń wielkości ziarna ferrytu, granicy plastyczności i granicy wytrzymałości dla stali -Mn_1 podano w Tablicy 6, dla stali -Mn_ w Tablicy 7 oraz dla stali z niobem w Tablicy 8. Przyjęte w tych tablicach oznacze-

6 nia: hs - grubość slaba, h - grubość podwalcówki, h - grubość gotowej blachy, n - liczba przepustów w klatce wykańczającej, T - wsadu, T1 - podwalcówki, T - początku walcowania w grupie wykańczającej, Tk - końca walcowania, (p) - pomiar, (o) - obliczenia. Analiza wyników wykazuje bardzo zróżnicowaną dokładność obliczeń parametrów blach w temperaturze otoczenia dla różnych gatunków stali. W przypadku stali -Mn_1 otrzymano dobrą zgodność pomiarów i obliczeń dla wielkości ziarna ferrytu oraz dla granicy wytrzymałości. Pomiary granicy plastyczności tej stali wskazują na większe zróżnicowanie wartości niż przewiduje to model. Biorąc pod uwagę fakt, że różnice w technologii walcowania poszczególnych blach ze stali -Mn_1 były niewielkie, oraz że pomiary wielkości ziarna ferrytu i granicy plastyczności charakteryzują się małym rozrzutem, przyczyn rozbieżności między obliczeniami i pomiarami w przypadku granicy plastyczności można dopatrywać się raczej w błędach pomiarowych. Gorszą dokładność obliczeń analizowanych parametrów zaobserwowano dla stali -Mn_ oraz dla stali z mikrododatkiem niobu. W przypadku tych ostatnich stali model przewiduje nieco większe ferrytu niż zmierzone. Wyniki otrzymane dla własności wytrzymałościowych nie są zgodne z ogólnie znaną zależnością między wielkością ziarna ferrytu i tymi własnościami. Obliczone wartości granicy plastyczności i granicy wytrzymałości są znacznie większe od wartości otrzymanych z pomiarów. Należy przypuszczać, że wpływ wydzieleń węglikoazotków niobu na wzrost własności wytrzymałościowych jest znacznie mniejszy niż przewidywany równaniem Hodgsona i Gibbsa [7] w Tablicy 4. Tablica 6. Wyniki pomiarów i obliczeń wielkości ziarna ferrytu oraz własności wytrzymałościowych blach ze stali -Mn_1 walcowanych według różnych technologii. Nr h h n T1 T Tk D(p) D(o) Re(p) Re(o) Rm(p) Rm(o) mm mm m m MPa MPa MPa MPa Tablica 7. Wyniki pomiarów i obliczeń wielkości ziarna ferrytu oraz własności wytrzymałościowych blach ze stali -Mn_ walcowanych według różnych technologii. Nr hs h n T1 T Tk D(p) D(o) Re(p) Re(o) Rm(p) Rm(o) mm mm m m MPa MPa MPa MPa Tablica 8. Wyniki pomiarów i obliczeń wielkości ziarna ferrytu oraz własności wytrzymałościowych blach ze stali z niobem walcowanych według różnych technologii. Nr hs h n T T1 Tk D(p) D(o) Re(p) Re(o) Rm(p) Rm(o) mm mm m m MPa MPa MPa MPa Nb_ Nb_ Nb_ Nb_ Nb_

7 W ramach badań doświadczalnych wykonano również obszerne obliczenia i pomiary twardości blach oraz temperatury progu kruchości. Przykładowy wykres przedstawiający zależność udarności i udziału przełomów kruchych od temperatury pokazano na rys.. Wyniki obliczeń przeprowadzonych dla stali węglowo-manganowych wskazują, że najwyższą twardość HV = i najniższą temperaturę progu kruchości ITT = -4 o zaobserwowano dla blach numer i 9, natomiast najniższą twardość HV = 17 i najwyższą temperaturę ITT = -3 o dla blach numer 4, 6 i 7. Dla stali z dodatkiem niobu wartości te wynosiły HV = 17 i ITT = -77 o dla blachy Nb_3- oraz HV = 17 i ITT = -8 o dla blachy Nb_1-1. Wyniki te zgadzają się jakościowo z pomiarami własności walcowanych blach. 4. PRZYKŁADY SYMULAJI Opracowany model rozwoju mikrostruktury włączono do programu sterującego pracą walcowni. Dla pokazania możliwości modelu w zakresie przewidywania rozwoju mikrostruktury wykonano obliczenia dla wybranych przypadków walcowania blach ze stali węglowo-manganowych oraz z mikrododatkiem niobu. Typowe wyniki obliczeń zmian temperatury i wielkości ziarna austenitu dla przypadku w Tablicy 6 pokazano na rys.3a, natomiast analogiczne wyniki dla przypadku Nb_1- w Tablicy 8 na rys. 4a. Na rys. 3bc oraz 4bc przedstawiono wyniki dla tych samych przypadków walcowania z nieco zmienionymi parametrami technologicznymi. Energia łamania, J poprzecznie energia łamania udział przełomów kruchych wzdłużnie Temperatura, o 1 Rys.. Wyniki pomiaru udarności i procentowego udziału przełomów kruchych dla blachy Nb_3-1. Krzywe pokazane dla stali węglowo-manganowej (rys.3) dotyczą walcowania w obydwu klatkach, natomiast dla stali z niobem (rys.4) ostatniego przepustu w klatce wstępnej oraz całego walcowania w klatce wykańczającej. W przypadku stali węglowo-manganowej podstawowe obliczenia wykonano dla temperatury nagrzewania wsadu 1 o i czasu przerwy między klatką wstępną i wykańczającą 1 s (rys.3a). Na rys.3b zamieszczono wykresy zmian temperatury i wielkości ziarna dla czasu przerwy skróconego do 6 s, natomiast na rys.3c dla temperatury wsadu obniżonej do 1 o. Podstawowe parametry technologiczne dla stali z niobem to wyjścia z klatki wstępnej 19 o i czas przerwy 8 s (rys.4a). Wyniki na rys.4b i 4c otrzymano dla temperatury wyjścia i czasu przerwy wynoszących odpowiednio 11 o i 6 s oraz 173 o i 1 s. Analiza wyników wykazuje, że najdrobniejsze austenitu dla stali węglowo-manganowej otrzymano dla parametrów na rys.3c natomiast dla stali z niobem dla parametrów na rys.4b. Walcowanie stali z niobem prowadzone jest w zbyt wysokiej temperaturze, co powoduje nadmierny rozrost ziarna w czasie przerwy między klatką wstępną i wykańczającą oraz w czasie przerw między przepustami w klatce wykańczającej. Opracowany w pracy [1] model oblicza rozkład temperatury na grubości pasma, co pozwala również analizować rozkłady parametrów mikrostruktury i własności mechanicznych. Wyniki pokazane na rys.3 i 4 dotyczą dwóch punktów na grubości blachy, a mianowicie środka i obszaru przy powierzchni. Jak widać na rys.3 różnice wielkości ziarna między środkiem i powierzchnią dla stali -Mn nie są duże. Inaczej jest w przypadku stali z niobem. Przykładowo dla parametrów na rys.4c rekrystalizacja w obszarze przy powierzchni została zatrzymana przy dużych wielkościach ziarna, co nie pozwoliło na jego rozdrobnienie w dalszych przepustach. W przypadkach na rys.4a i 4b austenit w warstwie przy powierzchni rekrystalizuje w początkowych przepustach w klatce wykańczającej i końcowa wielkość ziarna jest taka sama lub nawet mniejsza niż w środku blachy Udział przełomów kruchych, %

8 a) b) c) Rys.3. Zmiany wielkości ziarna austenitu i temperatury w czasie walcowania blachy ze stali - Mn_1. Temperatura wsadu i czas przerwy między klatką wstępną i wykańczającą: a) 1 o i 1 s, b) 1 o i 6 s, c) 1 o i 1 s a) b) c) Rys.4. Zmiany wielkości ziarna austenitu i temperatury w czasie walcowania blachy ze stali Nb_1-. Temperatura wyjścia z klatki wstępnej i czas przerwy między klatkami: a) 19 o i 8 s, b) 11 o i 6 s, c) 173 o i 1 s

9 . WNIOSKI W pracy opisano model rozwoju mikrostruktury i własności mechanicznych dla blach grubych ze stali węglowo-manganowych i stali z mikrododatkiem niobu. Jak już wspomniano, zadanie zaprezentowanego modelu jest tylko informacyjne i nie bierze on bezpośrednio udziału w sterowaniu procesem walcowania. Model jest jednak włączony do programu sterującego walcownią i obliczenia rozwoju mikrostruktury mogą być prowadzone równolegle z projektowaniem planu gniotów. W konsekwencji operator może w każdej chwili uzyskać informację odnośnie przewidywanej mikrostruktury i własności mechanicznych blach dla technologii walcowania zaprojektowanej przez system sterowania. Jest to szczególnie użyteczne w przypadku jakichkolwiek zakłóceń pracy walcowni, na przykład w przypadku awaryjnego dodatkowego wytrzymania pasma w czasie walcowania. Analogiczne modele rozwoju mikrostruktury i własności mechanicznych opracowano dla innych gatunków stali walcowanych w analizowanej walcowni blach grubych i wprowadzono do systemu sterowania. Uwaga końcowa: Praca wykonana w ramach projektu celowego KBN nr. 7 T8B 8 96/874. LITERATURA 1. Malinowski Z., Głowacki M., Matematyczny model zmian temperatury w procesie walcowania wyrobów płaskich, Mat. Konf. KomPlasTech'99, Szczyrk, Svietlichnyj D., Urbanowicz Z., Pietrzyk M., Propozycja modelu projektowania schematu gniotów w walcowni blach grubych na gorąco, przystosowanego do pracy w systemie on-line, Mat. Konf. KomPlasTech'98, ed., Pietrzyk M., Kusiak J., Piela A., Bukowina Tatrzańska, 1998, Sellars.M., Modelling Microstructural Development During Hot Rolling, Mat. Sci. Techn., 6, 199, Roberts W., Sandberg A., Siwecki T., Welefors T., Prediction of Microstructure Development during Recrystallization Hot Rolling of Ti-V Steels, Proc. onf. HSLA Steels, Technology and Applications, Philadelphia, ASM, 1983, Hodgson P.D., Models of Recrystallization Behaviour of -Mn and Nb Microalloyed Steels, Mat. Forum, 17, 1993, Dutta B., Sellars.M., Effect of omposition and Process Variables on Nb(,N) Precipitation in Niobium Microalloyed Austenite, Mat. Sci. Techn., 3, 1987, Hodgson P.D., Gibbs R.K., A Mathematical Model to Predict the Mechanical Properties of Hot Rolled -Mn and Microalloyed Steels, ISIJ Int. 3, 199, Beynon J.H., Sellars.M., Modelling Microstructure and Its Effects during Multipass Hot Rolling, ISIJ Int., 3, 199, Kuziak R., Matematyczne modelowanie zmian mikrostrukturalnych podczas nagrzewania, przeróbki cieplno-plastycznej i chłodzenia stali perlitycznych, Prace IMŻ, 49, 1997, Yada H, Prediction of Microstructural hanges and Mechanical Properties in Hot Strip Rolling, Proc. Symp. Accelerated ooling of Rolled Steel, (eds), Ruddle, G.E. and rawley, A.F., Pergamon Press, Winnipeg, 1987, Gladman T., Dulieu D., McIvor I., Structure-Property Relationships in High-Strength Microalloyed Steels, Microalloying'7, Union arbide orp., New York, 197, Pietrzyk M., Kędzierski Z., Kusiak H., Madej W., Lenard J.G., Evolution of the Microstructure in the Hot Rolling Process, Steel res., 64, 1993, Pietrzyk M., Roucoules., Hodgson P.D., Modelling the Thermomechanical and Microstructural Evolution during Rolling of a Nb HSLA Steel, ISIJ Int., 3, 199,

MODELOWANIE ON-LINE PROCESÓW WALCOWANIA BLACH GRUBYCH NA GORĄCO.

MODELOWANIE ON-LINE PROCESÓW WALCOWANIA BLACH GRUBYCH NA GORĄCO. MODELOWANIE ON-LINE PROCESÓW WALCOWANIA BLACH GRUBYCH NA GORĄCO. D. SVIETLICHNYJ*, M. PIETRZYK** *Akademia Metalurgiczna, Dniepropietrowsk, Ukraina **Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków STRESZCZENIE Artykuł

Bardziej szczegółowo

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI PL0400058 STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI Instytut Metalurgii Żelaza im. S. Staszica, Gliwice

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE PROCESÓW WALCOWANIA BLACH CIENKICH ZE STALI MARAGING

MODELOWANIE PROCESÓW WALCOWANIA BLACH CIENKICH ZE STALI MARAGING MODELOWANIE PROCESÓW WALCOWANIA BLACH CIENKICH ZE STALI MARAGING Dmitry SVIETLICHNYJ *, Ryszard OKOŃ **, Maciej PIETRZYK ** * Akademia Metalurgiczna Ukrainy, al. Gagarina 4, 32635 Dniepropietrowsk, Ukraina

Bardziej szczegółowo

Analiza efektywności wdrożenia technologii walcowania normalizującego w przedsiębiorstwie hutniczym

Analiza efektywności wdrożenia technologii walcowania normalizującego w przedsiębiorstwie hutniczym S. 294 Hutnik Wiadomości hutnicze Nr 6 Dr inż. Marcin KNAPIŃSKI UKD: 669-122.:669-41:669.013.003(438):621.771-534 Dr inż. Anna Kawałek Prof. dr hab. inż. Henryk Dyja Politechnika Częstochowska, Wydział

Bardziej szczegółowo

Stal - definicja Stal

Stal - definicja Stal \ Stal - definicja Stal stop żelaza z węglem,plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,11% co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali

Bardziej szczegółowo

5. Wyniki badań i ich omówienie

5. Wyniki badań i ich omówienie Strukturalne i mechaniczne czynniki umocnienia i rekrystalizacji stali z mikrododatkami odkształcanych plastycznie na gorąco 5. Wyniki badań i ich omówienie 5.1. Wyniki badań procesu wysokotemperaturowego

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne stale bainityczne

Nowoczesne stale bainityczne Nowoczesne stale bainityczne Klasyfikacja, projektowanie, mikrostruktura, właściwości oraz przykłady zastosowania Wykład opracował: dr hab. inż. Zdzisław Ławrynowicz, prof. nadzw. UTP Zakład Inżynierii

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WANADU I MOLIBDENU ORAZ OBRÓBKI CIEPLNEJ STALIWA Mn-Ni DLA UZYSKANIA GRANICY PLASTYCZNOŚCI POWYŻEJ 850 MPa

WPŁYW WANADU I MOLIBDENU ORAZ OBRÓBKI CIEPLNEJ STALIWA Mn-Ni DLA UZYSKANIA GRANICY PLASTYCZNOŚCI POWYŻEJ 850 MPa 7/8 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2003, Rocznik 3, Nr 8 Archives of Foundry Year 2003, Volume 3, Book 8 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW WANADU I MOLIBDENU ORAZ OBRÓBKI CIEPLNEJ STALIWA Mn-Ni DLA UZYSKANIA

Bardziej szczegółowo

Fizyczne modelowanie walcowania normalizującego blach grubych ze stali S355J2G3

Fizyczne modelowanie walcowania normalizującego blach grubych ze stali S355J2G3 S. 296 Hutnik Wiadomości hutniczen nr 6 Dr inż. JAROSŁAW markowski UKD 621.771.23.001.57:669-153:669-12: Dr inż. MARCIN KNAPIŃSKI, 669-413:669.14.018.298.3:669.017 Dr inż. BARTOSZ KOCZURKIEWICZ Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Jarosław MARCISZ, Bogdan GARBARZ, Mariusz ADAMCZYK. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica

Jarosław MARCISZ, Bogdan GARBARZ, Mariusz ADAMCZYK. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica 138 Prace IMŻ 1 (2012) Jarosław MARCISZ, Bogdan GARBARZ, Mariusz ADAMCZYK Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica OPRACOWANIE PODSTAW PRZEMYSŁOWEJ TECHNOLOGII WYTWARZANIA WYROBÓW ZE STALI KONSTRUKCYJNEJ

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MODELU NUMERYCZNEGO DO ANALIZY PRZEMYSŁOWEGO PROCESU WALCOWANIA PRĘTÓW

ZASTOSOWANIE MODELU NUMERYCZNEGO DO ANALIZY PRZEMYSŁOWEGO PROCESU WALCOWANIA PRĘTÓW Prace IMŻ 4 (2010) 15 Barbara NIŻNIK Instytut Metalurgii Żelaza Maciej PIERZYK Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie ZASOSOWANIE MODELU NUMERYCZNEGO DO ANALIZY PRZEMYSŁOWEGO PROCESU WALCOWANIA PRĘÓW W

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE PODSTAW PRZEMYSŁOWEJ TECHNOLOGII WYTWARZANIA BLACH ZE STALI KONSTRUKCYJNEJ WIELOFAZOWEJ Z ZASTOSOWANIEM METODY PÓŁPRZEMYSŁOWEJ SYMULACJI

OPRACOWANIE PODSTAW PRZEMYSŁOWEJ TECHNOLOGII WYTWARZANIA BLACH ZE STALI KONSTRUKCYJNEJ WIELOFAZOWEJ Z ZASTOSOWANIEM METODY PÓŁPRZEMYSŁOWEJ SYMULACJI 146 Prace IMŻ 1 (2012) Artur ŻAK, Valeriy PIDVYSOTS KYY, Dariusz WOŹNIAK, Rafał PALUS Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica OPRACOWANIE PODSTAW PRZEMYSŁOWEJ TECHNOLOGII WYTWARZANIA BLACH ZE STALI

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZALECEŃ TECHNOLOGICZNYCH DO WALCOWANIA BLACH W LPS NA PODSTAWIE WYNIKÓW Z SYMULACJI NUMERYCZNYCH I FIZYCZNYCH

OPRACOWANIE ZALECEŃ TECHNOLOGICZNYCH DO WALCOWANIA BLACH W LPS NA PODSTAWIE WYNIKÓW Z SYMULACJI NUMERYCZNYCH I FIZYCZNYCH 95 Marek HETMAŃCZYK, Grzegorz NIEWIELSKI, Dariusz KUC, Eugeniusz HADASIK Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Materiałowej i Metalurgii OPRACOWANIE ZALECEŃ TECHNOLOGICZNYCH DO WALCOWANIA BLACH W LPS

Bardziej szczegółowo

6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA

6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA 6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA 6.1. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z rodzajami obróbki cieplno plastycznej i ich wpływem na własności metali. 6.2. Wprowadzenie Obróbką cieplno-plastyczną, zwaną potocznie

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228 (21) Numer zgłoszenia: 331212 ( 13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 04.07.1997 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

BADANIE WPŁYWU PARAMETRÓW PROFILU TEMPERATUROWEGO DLA PROCESU WYŻARZANIA CIĄGŁEGO NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE BLACH CIENKICH ZE STALI DP

BADANIE WPŁYWU PARAMETRÓW PROFILU TEMPERATUROWEGO DLA PROCESU WYŻARZANIA CIĄGŁEGO NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE BLACH CIENKICH ZE STALI DP 42 Prace IMŻ 2 (2011) Ryszard MOLENDA, Roman KUZIAK Instytut Metalurgii Żelaza BADANIE WPŁYWU PARAMETRÓW PROFILU TEMPERATUROWEGO DLA PROCESU WYŻARZANIA CIĄGŁEGO NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE BLACH CIENKICH

Bardziej szczegółowo

1. OZNACZANIE STALI WEDŁUG NORM EUROPEJSKICH

1. OZNACZANIE STALI WEDŁUG NORM EUROPEJSKICH 1. OZNACZANIE STALI WEDŁUG NORM EUROPEJSKICH Zgodnie z Normami Europejskimi obowiązują dwa systemy oznaczania stali: znakowy (według PN-EN 10027-1: 1994); znak stali składa się z symboli literowych i cyfr;

Bardziej szczegółowo

Henryk DYJA, Sebastian MRÓZ, Anna KAWAŁEK, Piotr SZOTA, Andrzej STEFANIK

Henryk DYJA, Sebastian MRÓZ, Anna KAWAŁEK, Piotr SZOTA, Andrzej STEFANIK Prace IMŻ 1 (2012) 89 Henryk DYJA, Sebastian MRÓZ, Anna KAWAŁEK, Piotr SZOTA, Andrzej STEFANIK Politechnika Częstochowska, Wydział Inżynierii Procesowej, Materiałowej i Fizyki Stosowanej WERYFIKACJA NUMERYCZNEGO

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TEMPERATURY HARTOWANIA NA MIKROSTRUKTURĘ I WŁASNOŚCI MECHANICZNE STALI DP

WPŁYW TEMPERATURY HARTOWANIA NA MIKROSTRUKTURĘ I WŁASNOŚCI MECHANICZNE STALI DP KRZYSZTOF MIERNIK, RAFAŁ BOGUCKI, STANISŁAW PYTEL WPŁYW TEMPERATURY HARTOWANIA NA MIKROSTRUKTURĘ I WŁASNOŚCI MECHANICZNE STALI DP EFFECT OF HARDENING TEMPERATURE ON MICROSTRUCTURE AND MECHANICAL PROPERTIES

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY KONSTRUKCYJNE

MATERIAŁY KONSTRUKCYJNE Stal jest to stop żelaza z węglem o zawartości węgla do 2% obrobiona cieplnie i przerobiona plastycznie Stale ze względu na skład chemiczny dzielimy głównie na: Stale węglowe Stalami węglowymi nazywa się

Bardziej szczegółowo

Normalizacja i ocena jakości metali. Stale spawalne o podwyższonej wytrzymałości

Normalizacja i ocena jakości metali. Stale spawalne o podwyższonej wytrzymałości Normalizacja i ocena jakości metali Stale spawalne o podwyższonej wytrzymałości 1 Spawalność - podstawowa własność niskostopowych stali spawalnych Spawalność jest właściwością technologiczną określającą

Bardziej szczegółowo

Józef GAWOR, Dariusz WOŹNIAK, Władysław ZALECKI. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica

Józef GAWOR, Dariusz WOŹNIAK, Władysław ZALECKI. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica 168 Prace IMŻ 1 (2010) ózef GAWOR, Dariusz WOŹNIAK, Władysław ZALECKI Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica KSZTAŁTOWANIE MIKROSTRUKTURY I WŁAŚCIWOŚCI BLACH GRUBYCH ZE STALI KONSTRUKCYNE Z ZASTOSOWANIEM

Bardziej szczegółowo

Inżynieria materiałowa : stal / Marek Blicharski. wyd. 2 zm. i rozsz. - 1 dodr. (PWN). Warszawa, Spis treści. Wstęp 11

Inżynieria materiałowa : stal / Marek Blicharski. wyd. 2 zm. i rozsz. - 1 dodr. (PWN). Warszawa, Spis treści. Wstęp 11 Inżynieria materiałowa : stal / Marek Blicharski. wyd. 2 zm. i rozsz. - 1 dodr. (PWN). Warszawa, 2017 Spis treści Wstęp 11 1. Wytwarzanie stali 13 1.1. Wstęp 13 1.2. Wsad do wielkiego pieca 15 1.3. Wytwarzanie

Bardziej szczegółowo

PL B1. AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE, Kraków, PL BUP 08/13

PL B1. AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE, Kraków, PL BUP 08/13 PL 223497 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 223497 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 399322 (51) Int.Cl. B23P 17/00 (2006.01) C21D 8/12 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Podział stali stopowych ze względu na zastosowanie: stale konstrukcyjne stale narzędziowe stale o szczególnych właściwościach STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Ważniejsze grupy stali:

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. Strukturalne i mechaniczne czynniki umocnienia i rekrystalizacji stali z mikrododatkami odkształcanych plastycznie na gorąco

1. Wprowadzenie. Strukturalne i mechaniczne czynniki umocnienia i rekrystalizacji stali z mikrododatkami odkształcanych plastycznie na gorąco Strukturalne i mechaniczne czynniki umocnienia i rekrystalizacji stali z mikrododatkami odkształcanych plastycznie na gorąco 1. Wprowadzenie Korzyści techniczne i ekonomiczne wynikające ze stosowania stali

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałowe II Wykład 2 Technologia wyżarzania stali

Technologie Materiałowe II Wykład 2 Technologia wyżarzania stali KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I SPAJANIA ZAKŁAD INŻYNIERII SPAJANIA Technologie Materiałowe II Wykład 2 Technologia wyżarzania stali dr hab. inż. Jerzy Łabanowski, prof.nadzw. PG Kierunek studiów: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Ważniejsze grupy stali: stale spawalne o podwyższonej

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane stale wysokowytrzymałe dla przemysłu motoryzacyjnego - geneza, cykl wytwarzania, właściwości mechaniczne i użytkowe. R.

Zaawansowane stale wysokowytrzymałe dla przemysłu motoryzacyjnego - geneza, cykl wytwarzania, właściwości mechaniczne i użytkowe. R. Zaawansowane stale wysokowytrzymałe dla przemysłu motoryzacyjnego - geneza, cykl wytwarzania, właściwości mechaniczne i użytkowe R.Kuziak W prezentacji wykorzystano materiały: 1. Politechnika Śląska dr

Bardziej szczegółowo

Adam PŁACHTA, Dariusz KUC, Grzegorz NIEWIELSKI. Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Materiałowej i Metalurgii, Katowice

Adam PŁACHTA, Dariusz KUC, Grzegorz NIEWIELSKI. Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Materiałowej i Metalurgii, Katowice 76 Prace IMŻ 1 (2012) Adam PŁACHTA, Dariusz KUC, Grzegorz NIEWIELSKI Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Materiałowej i Metalurgii, Katowice OPRACOWANIE CHARAKTERYSTYK TECHNOLOGICZNEJ PLASTYCZNOŚCI

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inŝ. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INśYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium InŜynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 8 Opracowali: dr

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH BADANIE TWORZYW SZTUCZNYCH OZNACZENIE WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH PRZY STATYCZNYM ROZCIĄGANIU

Bardziej szczegółowo

FIZYCZNE SYMULACJE PROCESU KONTROLOWANEGO WALCOWANIA PRĘTÓW Z EKSPERYMENTALNEJ SUPERDROBNOZIARNISTEJ STALI KONSTRUKCYJNEJ

FIZYCZNE SYMULACJE PROCESU KONTROLOWANEGO WALCOWANIA PRĘTÓW Z EKSPERYMENTALNEJ SUPERDROBNOZIARNISTEJ STALI KONSTRUKCYJNEJ 78 Prace IMŻ 1 (2010) Marcin KNAPIŃSKI, Henryk DYJA, Marcin KWAPISZ Politechnika Częstochowska FIZYCZNE SYMULACJE PROCESU KONTROLOWANEGO WALCOWANIA PRĘTÓW Z EKSPERYMENTALNEJ SUPERDROBNOZIARNISTEJ STALI

Bardziej szczegółowo

TEMAT PRACY DOKTORSKIEJ

TEMAT PRACY DOKTORSKIEJ Krynica, 12.04.2013 Wpływ cyrkonu i skandu na zmiany mikrostruktury i tekstury w silnie odkształconych stopach aluminium ---------------------------------------------------------------------------- TEMAT

Bardziej szczegółowo

Dariusz WOŹNIAK, Marek BURDEK, Józef GAWOR, Mariusz ADAMCZYK, Rafał PALUS. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica

Dariusz WOŹNIAK, Marek BURDEK, Józef GAWOR, Mariusz ADAMCZYK, Rafał PALUS. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica 110 Prace IMŻ 1 (2012) Dariusz WOŹNIAK, Marek BURDEK, Józef GAWOR, Mariusz ADAMCZYK, Rafał PALUS Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica OPRACOWANIE METODYKI PÓŁPRZEMYSŁOWEJ SYMULACJI WALCOWANIA NA

Bardziej szczegółowo

Cr+Cu+Mo+Ni P235GH 1.1 EN ,16 0,35 1,20 0,025 0,020 0,020 c 0,30 0,30 0,08 0,01 b 0,30 0,04 b 0,02 b 0,70

Cr+Cu+Mo+Ni P235GH 1.1 EN ,16 0,35 1,20 0,025 0,020 0,020 c 0,30 0,30 0,08 0,01 b 0,30 0,04 b 0,02 b 0,70 MATERIAŁ (1) skład chemiczny (analiza wytopu), w % masy a / część I Nazwa stali Grupa stali wg CR ISO 15608 Numer C Si Mn P S Al całk. Cr Cu Mo Nb Ni Ti V Inne Cr+Cu+Mo+Ni P235TR2 1.1 EN 10216-1 1.0255

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 5 Temat: Stale stopowe, konstrukcyjne, narzędziowe i specjalne. Łódź 2010 1 S t r

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI Dr inż. Danuta MIEDZIŃSKA, email: dmiedzinska@wat.edu.pl Dr inż. Robert PANOWICZ, email: Panowicz@wat.edu.pl Wojskowa Akademia Techniczna, Katedra Mechaniki i Informatyki Stosowanej MODELOWANIE WARSTWY

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE PROCESÓW ROZWOJU MIKROSTRUKTURY PODCZAS OBRÓBKI CIEPLNO PLASTYCZNEJ PRĘTÓW OKRĄGŁYCH ZE STALI S355J0

MODELOWANIE PROCESÓW ROZWOJU MIKROSTRUKTURY PODCZAS OBRÓBKI CIEPLNO PLASTYCZNEJ PRĘTÓW OKRĄGŁYCH ZE STALI S355J0 1 MODELOWANIE PROCESÓW ROZWOJU MIKROSTRUKTURY PODCZAS OBRÓBKI CIEPLNO PLASTYCZNEJ PRĘTÓW OKRĄGŁYCH ZE STALI S355J0 Grzegorz Stradomski Politechnika Częstochowska, Wydział Inżynierii Procesowej, Materiałowej

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ODKSZTAŁCENIA NA ZIMNO I OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ TAŚM PRZEZNACZONYCH NA PIŁY TAŚMOWE

WPŁYW ODKSZTAŁCENIA NA ZIMNO I OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ TAŚM PRZEZNACZONYCH NA PIŁY TAŚMOWE 22 Prace IMŻ 1 (2013) Jerzy WIEDERMANN, Krzysztof RADWAŃSKI Instytut Metalurgii Żelaza Andrzej ADAMIEC Przeróbka Plastyczna na Zimno Baildon Sp. z o.o. Jarosław GAZDOWICZ Instytut Metalurgii Żelaza WPŁYW

Bardziej szczegółowo

Produkcja i badania obręczy kolejowych. Ireneusz Mikłaszewicz

Produkcja i badania obręczy kolejowych. Ireneusz Mikłaszewicz Produkcja i badania obręczy kolejowych Ireneusz Mikłaszewicz Podstawowa dokumentacja techniczna dot. produkcji obręczy kolejowych - Karta UIC CODE 810-1 - Norma PN-84/H-84027/06 - Norma PN-91/K-91032 Gatunki

Bardziej szczegółowo

MODEL NUMERYCZNY PROCESU WALCOWANIA BLACH I PRĘTÓW DLA WARUNKÓW LINII LPS I WARUNKÓW PRZEMYSŁOWYCH

MODEL NUMERYCZNY PROCESU WALCOWANIA BLACH I PRĘTÓW DLA WARUNKÓW LINII LPS I WARUNKÓW PRZEMYSŁOWYCH 24 Prace IMŻ 1 (2012) Franciszek GROSMAN, Eugeniusz HADASIK, Zdzisław CYGANEK, Marek TKOCZ Politechnika Śląska, Katedra Technologii Materiałów MODEL NUMERYCZNY PROCESU WALCOWANIA BLACH I PRĘTÓW DLA WARUNKÓW

Bardziej szczegółowo

Wykład 8. Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem. Przemiany zachodzące podczas nagrzewania

Wykład 8. Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem. Przemiany zachodzące podczas nagrzewania Wykład 8 Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem Przemiany zachodzące podczas nagrzewania Nagrzewanie stopów żelaza powyżej temperatury 723 O C powoduje rozpoczęcie przemiany perlitu w austenit

Bardziej szczegółowo

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA oprac. dr inż. Jarosław Filipiak Cel ćwiczenia 1. Zapoznanie się ze sposobem przeprowadzania statycznej

Bardziej szczegółowo

KONTROLA STALIWA GXCrNi72-32 METODĄ ATD

KONTROLA STALIWA GXCrNi72-32 METODĄ ATD 54/14 Archives of Foundry, Year 2004, Volume 4, 14 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2004, Rocznik 4, Nr 14 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 KONTROLA STALIWA GXCrNi72-32 METODĄ ATD S. PIETROWSKI 1, G. GUMIENNY 2

Bardziej szczegółowo

Bogdan GARBARZ, Dariusz WOŹNIAK, Wojciech BURIAN, Barbara NIŻNIK, Rafał PALUS. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica

Bogdan GARBARZ, Dariusz WOŹNIAK, Wojciech BURIAN, Barbara NIŻNIK, Rafał PALUS. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica 129 Bogdan GARBARZ, Dariusz WOŹNIAK, Wojciech BURIAN, Barbara NIŻNIK, Rafał PALUS Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica OPRACOWANIE PODSTAW PRZEMYSŁOWEJ TECHNOLOGII WYTWARZANIA BLACH Z SUPERTWARDEJ

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Samochodowych

Zespół Szkół Samochodowych Zespół Szkół Samochodowych Podstawy Konstrukcji Maszyn Materiały Konstrukcyjne i Eksploatacyjne Temat: OTRZYMYWANIE STOPÓW ŻELAZA Z WĘGLEM. 2016-01-24 1 1. Stopy metali. 2. Odmiany alotropowe żelaza. 3.

Bardziej szczegółowo

Badanie wytwarzania korpusów granatów kumulacyjno-odłamkowych metodą wyciskania na gorąco

Badanie wytwarzania korpusów granatów kumulacyjno-odłamkowych metodą wyciskania na gorąco BIULETYN WAT VOL. LVII, NR 3, 2008 Badanie wytwarzania korpusów granatów kumulacyjno-odłamkowych metodą wyciskania na gorąco JERZY STĘPIEŃ, JAN MATERNIAK*, ZDZISŁAW KACZMAREK**, DARIUSZ SZAŁATA** Instytut

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 22 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Obróbka cieplna stali

Obróbka cieplna stali Obróbka cieplna stali Obróbka cieplna stopów: zabiegi cieplne, które mają na celu nadanie im pożądanych cech mechanicznych, fizycznych lub chemicznych przez zmianę struktury stopu. Podstawowe etapy obróbki

Bardziej szczegółowo

Konstrukcje Metalowe Laboratorium 1. GATUNKI I ODMIANY PLASTYCZNOŚCI STALI STOSOWANYCH W BUDOWNICTWIE

Konstrukcje Metalowe Laboratorium 1. GATUNKI I ODMIANY PLASTYCZNOŚCI STALI STOSOWANYCH W BUDOWNICTWIE 1. GATUNKI I ODMIANY PLASTYCZNOŚCI STALI STOSOWANYCH W BUDOWNICTWIE 1.1 STALE WĘGLOWE (niskowęglowe C < 0.25 %) A) Stale niskowęglowe konstrukcyjne ogólnego przeznaczenie (niestopowe) PN-88/H- 84020 St3SX

Bardziej szczegółowo

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (15) nr 1, 2002 Stanisław JURA Roman BOGUCKI ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Streszczenie: W części I w oparciu o teorię Bittera określono

Bardziej szczegółowo

Stale niestopowe jakościowe Stale niestopowe specjalne

Stale niestopowe jakościowe Stale niestopowe specjalne Ćwiczenie 5 1. Wstęp. Do stali specjalnych zaliczane są m.in. stale o szczególnych własnościach fizycznych i chemicznych. Są to stale odporne na różne typy korozji: chemiczną, elektrochemiczną, gazową

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Alchemia S.A. Oddział Walcownia Rur Andrzej, ul. Lubliniecka 12, Zawadzkie

ZAPYTANIE OFERTOWE. Alchemia S.A. Oddział Walcownia Rur Andrzej, ul. Lubliniecka 12, Zawadzkie Zawadzkie, 29.05.2017 ZAPYTANIE OFERTOWE dotyczy: Przeprowadzenia procedury wyboru najkorzystniejszej oferty w związku z planowaną realizacją Projektu w ramach Poddziałania 1.1.1 Badania przemysłowe i

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 5 Temat: Stale niestopowe, stopowe, konstrukcyjne, narzędziowe, specjalne. Łódź 2010

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU I POWOLNYM CHŁODZENIU STALI 3.

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU I POWOLNYM CHŁODZENIU STALI 3. PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU I POWOLNYM CHŁODZENIU STALI 3. WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE Definicja obróbki cieplnej Dziedzina

Bardziej szczegółowo

WPŁYW DOGRZEWANIA I EKRANÓW CIEPLNYCH NA ZMIANĘ TEMPERATURY PASMA WALCOWANEGO W LINII LPS

WPŁYW DOGRZEWANIA I EKRANÓW CIEPLNYCH NA ZMIANĘ TEMPERATURY PASMA WALCOWANEGO W LINII LPS Prace IMŻ 1 (2012) 83 Beata HADAŁA, Zbigniew MALINOWSKI, Agnieszka CEBO-RUDNICKA, Andrzej GOŁDASZ AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej WPŁYW DOGRZEWANIA

Bardziej szczegółowo

BADANIA URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH ELEMENTEM SYSTEMU BIEŻĄCEJ OCENY ICH STANU TECHNICZNEGO I PROGNOZOWANIA TRWAŁOŚCI

BADANIA URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH ELEMENTEM SYSTEMU BIEŻĄCEJ OCENY ICH STANU TECHNICZNEGO I PROGNOZOWANIA TRWAŁOŚCI BADANIA URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH ELEMENTEM SYSTEMU BIEŻĄCEJ OCENY ICH STANU TECHNICZNEGO I PROGNOZOWANIA TRWAŁOŚCI Opracował: Paweł Urbańczyk Zawiercie, marzec 2012 1 Charakterystyka stali stosowanych w energetyce

Bardziej szczegółowo

Temat 2 (2 godziny) : Próba statyczna ściskania metali

Temat 2 (2 godziny) : Próba statyczna ściskania metali Temat 2 (2 godziny) : Próba statyczna ściskania metali 2.1. Wstęp Próba statyczna ściskania jest podstawowym sposobem badania materiałów kruchych takich jak żeliwo czy beton, które mają znacznie lepsze

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE NR 2/2017

ZAPYTANIE OFERTOWE NR 2/2017 ZAPYTANIE OFERTOWE NR 2/2017 dotyczące wyboru podwykonawcy w zakresie przeprowadzenia prac badawczo-rozwojowych, niezbędnych do realizacji projektu obejmującego opracowanie koncepcji i wykonanie prac B+R,

Bardziej szczegółowo

MIKROSKOPIA METALOGRAFICZNA

MIKROSKOPIA METALOGRAFICZNA MIKROSKOPIA METALOGRAFICZNA WYKŁAD 3 Stopy żelazo - węgiel dr inż. Michał Szociński Spis zagadnień Ogólna charakterystyka żelaza Alotropowe odmiany żelaza Układ równowagi fazowej Fe Fe 3 C Przemiany podczas

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA I WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE SUPER CIENKICH TAŚM ZE STALI ODPORNYCH NA KOROZJĘ WYTWARZANYCH W PROCESIE WALCOWANIA NA ZIMNO

STRUKTURA I WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE SUPER CIENKICH TAŚM ZE STALI ODPORNYCH NA KOROZJĘ WYTWARZANYCH W PROCESIE WALCOWANIA NA ZIMNO Prace IMŻ 4 (2012) 27 Krzysztof RADWAŃSKI, Jerzy WIEDERMANN Instytut Metalurgii Żelaza Andrzej ADAMIEC Przeróbka Plastyczna na Zimno-Baildon Sp. z o.o. Jarosław GAZDOWICZ Instytut Metalurgii Żelaza STRUKTURA

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 8 Opracowali: dr inż.

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e K 4

Ć w i c z e n i e K 4 Akademia Górniczo Hutnicza Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Katedra Wytrzymałości, Zmęczenia Materiałów i Konstrukcji Nazwisko i Imię: Nazwisko i Imię: Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Grupa

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH BADANIE TWORZYW SZTUCZNYCH OZNACZENIE WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH PRZY STATYCZNYM ROZCIĄGANIU

Bardziej szczegółowo

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: , PCT/FR02/00225 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego:

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: , PCT/FR02/00225 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 196846 (21) Numer zgłoszenia: 362127 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 21.01.2002 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

Obróbka cieplna stali

Obróbka cieplna stali OBRÓBKA CIEPLNA Obróbka cieplna stali Powstawanie austenitu podczas nagrzewania Ujednorodnianie austenitu Zmiany wielkości ziarna Przemiany w stali podczas chłodzenia Martenzytyczna Bainityczna Perlityczna

Bardziej szczegółowo

Wpływ kierunku walcowania blach ze stali obrobionej termomechanicznie na jakość złączy spawanych

Wpływ kierunku walcowania blach ze stali obrobionej termomechanicznie na jakość złączy spawanych Jacek Górka Grzegorz Miler Wpływ kierunku walcowania blach ze stali obrobionej termomechanicznie na jakość złączy spawanych Influence of the rolling direction of the metal steel sheet with thermo-mechanical

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ GONTARZ, ANNA DZIUBIŃSKA

ANDRZEJ GONTARZ, ANNA DZIUBIŃSKA ANDRZEJ GONTARZ, ANNA DZIUBIŃSKA Politechnika Lubelska, Katedra Komputerowego Modelowania i Technologii Obróbki Plastycznej ul. Nadbystrzycka 36, 20-618 Lublin a.gontarz@pollub.pl Własności stopu magnezu

Bardziej szczegółowo

Co to jest stal nierdzewna? Fe Cr > 10,5% C < 1,2%

Co to jest stal nierdzewna? Fe Cr > 10,5% C < 1,2% Cr > 10,5% C < 1,2% Co to jest stal nierdzewna? Stop żelaza zawierający 10,5% chromu i 1,2% węgla - pierwiastki, przyczyniające się do powstania warstwy wierzchniej (pasywnej) o skłonności do samoczynnego

Bardziej szczegółowo

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH Stal stopowa - stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2 % węgla i pierwiastki (dodatki stopowe) wprowadzone celowo dla nadania stali wymaganych właściwości, otrzymany w

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE TECHNOLOGICZNYCH PODSTAW WYTWARZANIA BLACH GRUBYCH WYSOKOWYTRZYMAŁYCH DO ZASTOSOWAŃ W NISKICH TEMPERATURACH

OPRACOWANIE TECHNOLOGICZNYCH PODSTAW WYTWARZANIA BLACH GRUBYCH WYSOKOWYTRZYMAŁYCH DO ZASTOSOWAŃ W NISKICH TEMPERATURACH 27 Józef GAWOR, Dariusz WOŹNIAK Instytut Metalurgii Żelaza OPRACOWANIE TECHNOLOGICZNYCH PODSTAW WYTWARZANIA BLACH GRUBYCH WYSOKOWYTRZYMAŁYCH DO ZASTOSOWAŃ W NISKICH TEMPERATURACH Decydujący wpływ na poziom

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA

POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA Instytut Inżynierii Materiałowej Stale narzędziowe do pracy na zimno CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się ze składem chemicznym, mikrostrukturą, właściwościami mechanicznymi

Bardziej szczegółowo

MIKROSTRUKTURA I WŁASNOŚCI NOWEGO STALIWA BAINITYCZNEGO NA KRZYŻOWNICE KOLEJOWE

MIKROSTRUKTURA I WŁASNOŚCI NOWEGO STALIWA BAINITYCZNEGO NA KRZYŻOWNICE KOLEJOWE ІV OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA NAUKOWO TECHNICZNA SPAWALNICTWO DRÓG SZYNOWYCH - JAKOŚĆ, NIEZAWODNOŚĆ, BEZPIECZEŃSTWO MIKROSTRUKTURA I WŁASNOŚCI NOWEGO STALIWA BAINITYCZNEGO NA KRZYŻOWNICE KOLEJOWE Jerzy Pacyna,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ODKSZTAŁCENIA WZGLĘDNEGO NA WSKAŹNIK ZMNIEJSZENIA CHROPOWATOŚCI I STOPIEŃ UMOCNIENIA WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ PO OBRÓBCE NAGNIATANEM

WPŁYW ODKSZTAŁCENIA WZGLĘDNEGO NA WSKAŹNIK ZMNIEJSZENIA CHROPOWATOŚCI I STOPIEŃ UMOCNIENIA WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ PO OBRÓBCE NAGNIATANEM Tomasz Dyl Akademia Morska w Gdyni WPŁYW ODKSZTAŁCENIA WZGLĘDNEGO NA WSKAŹNIK ZMNIEJSZENIA CHROPOWATOŚCI I STOPIEŃ UMOCNIENIA WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ PO OBRÓBCE NAGNIATANEM W artykule określono wpływ odkształcenia

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH BADANIE ZACHOWANIA SIĘ MATERIAŁÓW PODCZAS ŚCISKANIA Instrukcja przeznaczona jest dla studentów

Bardziej szczegółowo

BADANIA WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH MATERIAŁÓW KONSTRUKCYJNYCH 1. Próba rozciągania metali w temperaturze otoczenia (zg. z PN-EN :2002)

BADANIA WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH MATERIAŁÓW KONSTRUKCYJNYCH 1. Próba rozciągania metali w temperaturze otoczenia (zg. z PN-EN :2002) Nazwisko i imię... Akademia Górniczo-Hutnicza Nazwisko i imię... Laboratorium z Wytrzymałości Materiałów Wydział... Katedra Wytrzymałości Materiałów Rok... Grupa... i Konstrukcji Data ćwiczenia... Ocena...

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie struktury i własności użytkowych umacnianej wydzieleniowo miedzi tytanowej. 7. Podsumowanie

Kształtowanie struktury i własności użytkowych umacnianej wydzieleniowo miedzi tytanowej. 7. Podsumowanie Kształtowanie struktury i własności użytkowych umacnianej wydzieleniowo miedzi tytanowej 7. Podsumowanie Praca wykazała, że mechanizm i kinetyka wydzielania w miedzi tytanowej typu CuTi4, jest bardzo złożona

Bardziej szczegółowo

EKONOMICZNY ASPEKT WYKORZYSTANIA WYKROJÓW MODYFIKOWANYCH PODCZAS WALCOWANIA PRĘTÓW OKRĄGŁYCH

EKONOMICZNY ASPEKT WYKORZYSTANIA WYKROJÓW MODYFIKOWANYCH PODCZAS WALCOWANIA PRĘTÓW OKRĄGŁYCH EKONOMICZNY ASPEKT WYKORZYSTANIA WYKROJÓW MODYFIKOWANYCH PODCZAS WALCOWANIA PRĘTÓW OKRĄGŁYCH Mariola SYGUT, Anna KAWAŁEK, Henryk DYJA Streszczenie: W artykule przedstawiono wyniki wpływu zmodyfikowanej

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWY MODEL UKŁADU STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PRZECHOWALNI JABŁEK

KOMPUTEROWY MODEL UKŁADU STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PRZECHOWALNI JABŁEK Inżynieria Rolnicza 8(117)/2009 KOMPUTEROWY MODEL UKŁADU STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PRZECHOWALNI JABŁEK Ewa Wachowicz, Piotr Grudziński Katedra Automatyki, Politechnika Koszalińska Streszczenie. W pracy

Bardziej szczegółowo

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Stal stopowa stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2% węgla i pierwiastki

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ROZDRABNIANIA WARSTWOWEGO NA PODSTAWIE EFEKTÓW ROZDRABNIANIA POJEDYNCZYCH ZIAREN

ANALIZA ROZDRABNIANIA WARSTWOWEGO NA PODSTAWIE EFEKTÓW ROZDRABNIANIA POJEDYNCZYCH ZIAREN Akademia Górniczo Hutnicza im. Stanisława Staszica Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Katedra Inżynierii Środowiska i Przeróbki Surowców Rozprawa doktorska ANALIZA ROZDRABNIANIA WARSTWOWEGO NA PODSTAWIE

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 7. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż.

ĆWICZENIE Nr 7. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 7 Opracował: dr inż.

Bardziej szczegółowo

Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu.

Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu. STOPY ŻELAZA Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu. Ze względu na bardzo dużą ilość stopów żelaza z węglem dla ułatwienia

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu. Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach

Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu. Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotów Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach Wpływ róŝnych rodzajów

Bardziej szczegółowo

Hartowność jako kryterium doboru stali

Hartowność jako kryterium doboru stali Hartowność jako kryterium doboru stali 1. Wstęp Od stali przeznaczonej do wyrobu części maszyn wymaga się przede wszystkim dobrych właściwości mechanicznych. Stali nie można jednak uznać za stal wysokiej

Bardziej szczegółowo

Mikrostruktura i właściwości mechaniczne wysokostopowych stali Mn-Al typu duplex

Mikrostruktura i właściwości mechaniczne wysokostopowych stali Mn-Al typu duplex 2011 r. HUTNIK-WIADOMOŚCI HUTNICZE S. 641 Dr inż. stanisław lalik Dr inż. DAriusz KuC Dr hab. inż. grzegorz niewielski, prof. nzw. w pol. Śl. Dr inż. JAnusz CEbulsKi Politechnika Śląska, ul Krasińskiego

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE NR 01/03/2017 dotyczące wyboru podwykonawcy części prac merytorycznych projektu

ZAPYTANIE OFERTOWE NR 01/03/2017 dotyczące wyboru podwykonawcy części prac merytorycznych projektu ZAPYTANIE OFERTOWE NR 01/03/2017 dotyczące wyboru podwykonawcy części prac merytorycznych projektu Zakup jest planowany w ramach Projektu, który ubiega się o dofinansowanie w ramach I osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PARAMETRÓW OBRÓBKI CIEPLNEJ TAŚM ZE STALI X6CR17 NA ICH WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ

WPŁYW PARAMETRÓW OBRÓBKI CIEPLNEJ TAŚM ZE STALI X6CR17 NA ICH WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ 2 Prace IMŻ 2 (2012) Krzysztof RADWAŃSKI, Jerzy WIEDERMANN Instytut Metalurgii Żelaza Andrzej ADAMIEC Przeróbka Plastyczna na Zimno Baildon Sp. z o.o. Jarosław GAZDOWICZ Instytut Metalurgii Żelaza WPŁYW

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI ŻELIWA SFEROIDALNEGO FERRYTYCZNEGO

OCENA JAKOŚCI ŻELIWA SFEROIDALNEGO FERRYTYCZNEGO 9/8 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 003, Rocznik 3, Nr 8 Archives of Foundry Year 003, Volume 3, Book 8 PAN - Katowice PL ISSN 164-5308 OCENA JAKOŚCI ŻELIWA SFEROIDALNEGO FERRYTYCZNEGO S. PIETROWSKI 1, G. GUMIENNY

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I dr inż. Hanna Smoleńska UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ Równowaga termodynamiczna pojęcie stosowane w termodynamice. Oznacza stan, w którym makroskopowe

Bardziej szczegółowo

17. 17. Modele materiałów

17. 17. Modele materiałów 7. MODELE MATERIAŁÓW 7. 7. Modele materiałów 7.. Wprowadzenie Podstawowym modelem w mechanice jest model ośrodka ciągłego. Przyjmuje się, że materia wypełnia przestrzeń w sposób ciągły. Możliwe jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Heavy plates. Blachy grube gorącowalcowane

Heavy plates. Blachy grube gorącowalcowane Heavypl at es The heavy plate manufacturing center in San Giorgio di Nogaro, Italy has recently seen major upgrades with the starting of a new quarto rolling mill and a new reheating furnace for thermal

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 9. Zakład Budownictwa Ogólnego. Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella

ĆWICZENIE NR 9. Zakład Budownictwa Ogólnego. Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella Zakład Budownictwa Ogólnego ĆWICZENIE NR 9 Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella Instrukcja z laboratorium: Budownictwo ogólne i materiałoznawstwo Instrukcja do ćwiczenia nr 9 Strona 9.1. Pomiar

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 193

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 193 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 193 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 15, Data wydania: 8 października 2015 r. AB 193 Kod identyfikacji

Bardziej szczegółowo

ZMĘCZENIE MATERIAŁU POD KONTROLĄ

ZMĘCZENIE MATERIAŁU POD KONTROLĄ ZMĘCZENIE MATERIAŁU POD KONTROLĄ Mechanika pękania 1. Dla nieograniczonej płyty stalowej ze szczeliną centralną o długości l = 2 [cm] i obciążonej naprężeniem S = 120 [MPa], wykonać wykres naprężeń y w

Bardziej szczegółowo

The project "TEMPUS - MMATENG"

The project TEMPUS - MMATENG The project "TEMPUS - MMATENG" MAT SPAW PROGRAM WSPOMAGAJĄCY ANALIZĘ SPAWALNOŚCI STALI I OPRACOWANIE TECHNOLOGII SPAWANIA Janusz Mikuła, Dr.-eng. Hab., Professor, Director of Institute Material Engineering

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła próba rozciągania stali Numer ćwiczenia: 1 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo