Analiza wybranych czynników ryzyka rozwoju ciąży pozamacicznej

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza wybranych czynników ryzyka rozwoju ciąży pozamacicznej"

Transkrypt

1 Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 1, zeszyt 3, , 2008 Analiza wybranych czynników ryzyka rozwoju ciąży pozamacicznej BEATA OSUCH, JERZY WYGLĘDOWSKI, EWA SURYNT, JERZY STELMACHÓW Streszczenie Ciąża pozamaciczna jest jednym z częstszych i groźnych stanów spotykanych w codziennej praktyce ginekologicznej. Za najważniejszy czynnik ryzyka uważa się uszkodzenie jajowodu spowodowane przebytym stanem zapalnym, zabiegiem chirurgicznym lub endometriozą. Wśród innych czynników ryzyka wymieniane jest leczenie niepłodności technikami wspomaganego rozrodu, stosowanie diethylostylbestrolu i niektórych metod antykoncepcyjnych, nikotynizm, jak również wczesna inicjacja seksualna. Celem pracy było wyodrębnienie czynników ryzyka rozwoju ciąży ekotopowej. Materiał badawczy stanowiły 362 pacjentki hospitalizowane w Katedrze i Klinice Położnictwa i Ginekologii II Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Warszawie w latach z powodu podejrzenia ciąży pozamacicznej. Analizie poddano wiek pacjentek, liczbę przebytych porodów i poronień, regularność cykli miesiączkowych, czas zatrzymania miesiączki, przebyte operacje oraz stany zapalne miednicy mniejszej. Wyodrębnienie czynników ryzyka ciąży ekotopowej usprawnia proces rozpoznawczy. Wśród nich istotne znaczenie mają przebyte choroby przydatków, przebycie ciąży ekotopowej, stratę co najmniej jednej ciąży, wiek powyżej 25. roku życia. Słowa kluczowe: ciąża ekotopowa, czynniki ryzyka Wstęp Ciąża pozamaciczna, czyli zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej poza błoną śluzową jamy macicy, jest jednym z częstszych i groźnych stanów spotykanych w codziennej praktyce ginekologicznej. Pomimo obserwowanego w ostatnich latach dynamicznego rozwoju metod rozpoznawczych oraz leczniczych, pozostaje nadal jednym z trudniejszych problemów klinicznych. Etiologia ciąży pozamacicznej jest złożona. Za najważniejszy czynnik ryzyka uważa się uszkodzenie jajowodu spowodowane przebytym stanem zapalnym, zabiegiem chirurgicznym lub gruczolistością zewnętrzną. Dodatkowo istotne znaczenie ma również leczenie niepłodności technikami wspomaganego rozrodu, stosowanie dietylostilbestrolu i niektórych metod antykoncepcyjnych, nikotynizm, jak również wczesna inicjacja seksualna [3-5, 10]. Do chwili obecnej za najważniejszy czynnik ryzyka ciąży pozamacicznej uważa się pozapalną niedrożność jajowodów [30]. Jednakże w około 50%-75% jajowodów usuniętych z powodu nieprawidłowego zagnieżdżenia się jaja płodowego nie stwierdzono zmian świadczących o przebytym zapaleniu [20, 29]. Mimo to w wyniku zmian zapalnych, niezależnie od czynnika etiologicznego dochodzi do uszkodzenia ścian jajowodu polegającego na powstawaniu blizn, uchyłków oraz zrostów, jak również zaniku rzęsek jajowodowych, co uniemożliwia prawidłową wędrówkę zapłodnionej komórki jajowej. Pacjentki, które przebyły zakażenie Chlamydia trachomatis lub Neisseria gonorrhea, narażone są na dwukrotnie większe ryzyko wystąpienia ciąży ektopowej, natomiast potwierdzone laparoskopowo zapalenie jajowodu zwiększa to ryzyko czterokrotnie [3, 9, 31]. Badania prowadzone w Szwecji i Stanach Zjednoczonych wykazały pozytywne testy serologiczne w kierunku Chlamydia trachomatis u ponad 50% pacjentek z rozpoznaną ciążą pozamaciczną [7, 28]. Powtarzające się epizody stanów zapalnych zwiększają możliwość wystąpienia niedrożności jajowodów. Po jednym incydencie ryzyko to wynosi 12,8%, dwukrotne przebycie stanu zapalnego zwiększa je do 35,5%, natomiast pacjentki, które miały rozpoznane zapalenie jajowodów trzy lub więcej razy narażone są w 75% [31]. Leczenie ciąży pozamacicznej metodą oszczędzającą jajowody zwiększa możliwość powtórzenia się tej patologii. U pacjentek, które przebyły raz ciążę jajowodową, ryzyko jej ponownego wystąpienia jest oceniane na około 10% i odsetek ten rośnie proporcjonalnie do liczby incydentów [3, 16, 25, 27]. Wykonanie operacji chirurgicznej w obrębie jajowodów zwiększa ryzyko wystąpienia ciąży pozamacicznej od 3% do 10% [106]. Stopień zagrożenia zależny jest między innymi od techniki zabiegu. Po koagulacji jajowodu ryzyko jest wyższe niż po jego podwiązaniu lub przecięciu. Pierwsza z wymienionych metod może wiązać się z udrożnieniem jajowodu lub wystąpieniem przetoki, co wpływa na zaburzenie prawidłowej jego budowy i funkcji [49]. Narażenie na ekspozycję dietylostilbestrolem w życiu płodowym powoduje u płodów żeńskich zmiany w budowie ściany jajowodów polegające na zmniejszeniu ilości rzęsek oraz skrócenie i zwężenie narządu. Zmiany te wpływają na pięciokrotne zwiększenie ryzyka wystąpienia ciąży ektopowej w dorosłym życiu [3, 17, 25, 34]. Wkładki wewnątrzmaciczne, tradycyjnie, są postrzegane jako czynnik ryzyka ciąży pozamacicznej. Wieloośrodkowe badania wykazały, że częstość występowania ciąży ektopowej u kobiet stosujących wkładki wewnątrzmaciczne niezawierające progesteronu jest porównywalna z częstością tej patologii u kobiet niestosujących żadnej metody antykoncepcyjnej. Pomimo to, u kobiety z obecnością IUD w jamie macicy zajście w ciążę zwykle wiąże się z jej Katedra i Klinika Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Akademii Medycznej w Warszawie

2 Analiza wybranych czynników ryzyka rozwoju ciąży pozamacicznej 189 pozamaciczną lokalizacją [19, 33]. Zaobserwowano rów-- nież, że stosowanie wkładek wewnątrzmacicznych zawierających progesteron zwiększa ryzyko nieprawidłowej implantacji jaja płodowego [11]. Również kobiety przyjmujące inne hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające wyłącznie pochodne progesteronu są w większym stopniu narażone na ryzyko wystąpienia tej patologii [13]. Szerokie wprowadzenie do codziennej praktyki metod indukcji owulacji oraz technik wspomaganego rozrodu wpłynęło na zwiększenie ryzyka wystąpienia ciąży ektopowej. Na podstawie ścisłego monitorowania ciąż powstałych w wyniku stosowania wspomaganego rozrodu zaobserwowano, że w latach odsetek ciąż ektopowych wynosił 2,8-5,7%. Dane te dotyczyły wszystkich stosowanych technik [2, 26]. Cel pracy Celem pracy było wyodrębnienie czynników ryzyka rozwoju ciąży ektopowej jako elementu usprawniającego proces rozpoznawczy. Materiał i metody Materiał badawczy stanowiły 362 pacjentki hospitalizowane w Katedrze i Klinice Położnictwa i Ginekologii II Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Warszawie w latach z powodu podejrzenia ciąży pozamacicznej. Grupę tę podzielono na dwie podgrupy. Pierwszą stanowiły 182 pacjentki z potwierdzonym rozpoznaniem wstępnym. Natomiast grupa druga to 180 kobiet, u których ostateczne rozpoznanie było inne niż ciąża pozamaciczna. U wszystkich pacjentek przeprowadzono badanie podmiotowe uwzględniające wiek, liczbę porodów i poronień, stosowanie wybranych metod antykoncepcyjnych, przebyte operacje oraz stany zapalne miednicy mniejszej. Analizę statystyczną danych nominalnych wykonano, stosując test chi kwadrat, przy poziomie istotności statystycznej p = 0,01. Wyniki Ponad połowę ogólnej liczby hospitalizowanych pacjentek stanowiły kobiety pomiędzy 21. a 30. rokiem życia. Wśród chorych z potwierdzonym rozpoznaniem ciąży pozamacicznej, najliczniejszą grupę obejmującą 32,9% stanowiły kobiety między 26. a 30. rokiem życia. Natomiast pacjentki, u których ostatecznym rozpoznaniem nie była ciąża ektopowa, najliczniej reprezentowane były w zakresie wieku pomiędzy 21. a 25. rokiem życia (33,9%). W grupie kobiet najmłodszych, poniżej 20. roku życia dominowały pacjentki, u których nie potwierdzono rozpoznania wstępnego. Liczba ich była ponaddwukrotnie wyższa w porównaniu z pacjentkami z rozpoznaną ciążą pozamaciczną. Z kolei w każdej grupie wiekowej powyżej 30. roku życia przeważały kobiety z potwierdzonym rozpoznaniem wstępnym. Dane powyższe przedstawia ryc. 1. Ryc. 1. Wiek badanych pacjentek Wśród 362 pacjentek przyjętych do Kliniki w latach z powodu podejrzenia ciąży pozamacicznej ponad 35% stanowiły kobiety, które nigdy nie były w ciąży. Pacjentek, które co najmniej raz rodziły, ale nigdy nie roniły, było 114, co stanowi 31,5%. Kobiet, które przebyły przynajmniej jedno poronienie, ale nie rodziły przyjęto 40 tj. 11,1%, natomiast tych, które w przeszłości rodziły i roniły 78 tj. 21,5%. Dane powyższe przedstawia ryc. 2. Ryc. 2. Przeszłość położnicza badanych pacjentek W grupie pacjentek z potwierdzonym rozpoznaniem wstępnym kobiety, które nie przebyły poronienia, stanowią 58,2%, natomiast te, które roniły co najmniej jeden raz 42,3%. Wśród przyjętych, u których ostatecznie nie rozpoznano ciąży pozamacicznej, większość też stanowiły kobiety nigdy nieroniące, ale było ich ponad 76%, z kolei pacjentki, które przebyły przynajmniej 1 poronienie tworzyły grupę wynoszącą 23,3%. Powyższe dane zawiera ryc. 3. Ryc. 3. Przebyte poronienia w danej grupie pacjentek

3 190 B. Osuch, J. Wyględowski, E. Surynt, J. Stelmachów Tabela 1. Porównanie czynników ryzyka w obu grupach pacjentek Pacjentki z potwierdzoną ciążą pozamaciczną n = 182 Pacjentki z innym rozpoznaniem ostatecznym n = 180 Choroby przydatków 28* 15,4% 7* 3,9% Przebyta ciąża pozamaciczna 15** 8,2% 1** 0,6% IUD in utero 9 4,9% 7 3,9% p * < 0,001 p ** < 0,001 p *** < 0,001 Leczenie niepłodności 8 4,4% 4 2,2% Zapalenie wyrostka robaczkowego 6*** 3,3% 24*** 13,3% U wszystkich pacjentek poddano analizie obecność czynników ryzyka rozwoju ciąży pozamacicznej takich jak: przebyte choroby przydatków, ciąża pozamaciczna, leczenie niepłodności w wywiadzie, obecność IUD w jamie macicy, przebyte zapalenie wyrostka robaczkowego. Większość wymienionych okoliczności stwierdzano częściej w grupie pacjentek z rozpoznaną ciążą pozamaciczną, jedynie przebycie zapalenie wyrostka robaczkowego czterokrotnie częściej dotyczyło kobiet, u których nie potwierdzono rozpoznania wstępnego. Omówione wyniki przedstawia tabela 1. W grupie pacjentek z potwierdzoną ciążą pozamaciczną przebyte choroby przydatków zgłaszało 28 z nich, co stanowi 15,4%, z kolei wśród kobiet z innym rozpoznaniem ostatecznym potwierdzenie tego rodzaju patologii uzyskano tylko o 7 chorych tj. 3,89%. Różnice te są istotne statystycznie. Podobne różnice występowały przy ocenie przebytych ciąż pozamacicznych. W pierwszej analizowanej grupie przebytą wsześniej ciążę pozamaciczną podawało 15, kobiet co stanowi 8,2%. Natomiast w drugiej grupie ciążę ektopową przebyła tylko 1 chora tj. 0,6% analizowanych pacjentek. Dane te są istotne statystycznie. Mniejsze, nieistotne statystycznie różnice między obiema grupami kobiet stwierdzono w odniesieniu do obecności wkładki wewnątrzmacicznej oraz leczenia niepłodności. I tak pierwszy z wymienionych czynników ryzyka dotyczył 9 chorych spośród grupy z potwierdzoną ciążą pozamaciczną, co stanowi 4,9% oraz 7 kobiet z drugiej analizowanej grupy tj. 3,9%. Z kolei leczenie niepłodności w wywiadzie podawało 8 pacjentek z grupy pierwszej i 4 chore z grupy drugiej, co stanowi odpowiednio 4,4% oraz 2,2%. Istotne statystycznie różnice pomiędzy obiema grupami chorych odnotowano analizując przebycie zapalenia wyrostka robaczkowego. Wśród pacjentek z potwierdzoną ciążą pozamaciczną patologia ta dotyczyła 6 z nich tj. 3,3%, natomiast w grupie kobiet z innym niż ciąża ektopowa rozpoznaniem ostatecznym zapalenie wyrostka robaczkowego w wywiadzie podawały 24 chore, co stanowi 13,3% tej grupy. Dyskusja Za najważniejszy czynnik ryzyka rozwoju ciąży pozamacicznej uważa się pozapalne zmiany w obrębie jajowodów. Opinia ta znajduje swoje potwierdzenie w licznych doniesieniach, w których autorzy wykazali wyraźny związek przyczynowy między przebytym stanem zapalnym w obrębie miednicy mniejszej a ciążą pozamaciczną [1, 3-5, 7-9, 28, 30, 31]. Uzyskane przez nas wyniki potwierdzają tę tezę. W analizowanej grupie 182 pacjentek z ostatecznym rozponaniem ciąży pozamacicznej, przebyte choroby przydatków podawało w wywiadzie 28 z nich tj. 15,4%. Natomiast wśród kobiet z innym rozpoznaniem ostatecznym, patologia przydatków dotyczyła 7 chorych, co stanowi 3,9%. W badaniach Schwatrza i Di Pietro [22] podobnie, 15% badanych z rozpoznaną ciążą pozamaciczną podawało przebyte stany zapalne przydatków. Według DeCherneya [10] oraz Rubina i wsp. [23] wzrost częstości występowania ciąży pozamacicznej wiąże się ze wzrostem częstości występowania stanów zapalnych narządu rodnego oraz ich nieskutecznym leczeniem. Z kolei Westrom i wsp. [31] wykazali, że ciąża ektopowa rozwija się u 4% kobiet z potwierdzonymi laparoskopowo zmianami pozapalnymi w obrębie jajowodów i tylko u 0,7% kobiet, u których powyższych zmian nie rozpoznano. W badanej przez nas grupie 362 kobiet 65% spośród nich przynajmiej raz było w ciąży. Wśród pacjentek z potwierdzoną ciążą pozamaciczną odsetek ten był wyższy i wynosił wynosi 69,2%, natomiast w grupie z innym rozpoznaniem ostatecznym 58,9%. Podobne spostrzeżenia odnotowali Kolasa i wsp. [15], u których aż blisko 80% kobiet z rozpoznaną ciążą pozamaciczną posiadało co najmniej jedno dziecko. Różnice pomiędzy obiema grupami pacjentek dotyczące wywiadu położniczego wykazano także w odniesieniu do przebytych poronień, co może wskazywać na współzależność wystąpienia ciąży ektopowej a przebytymi stratami ciąży. Blisko połowa tj. 42,3% chorych z potwierdzonym rozpoznaniem wstępnym podawała przebyte co najmniej jedno poronienie. W grupie pacjentek z rozpoznaniem ostatecznym innym niż ciąża pozamaciczna odstek ten był prawie dwukrotnie niższy i wynosił tylko 23,3%. Nieco odmienne wyniki, wskazujące jednak na korelację przebytych poronień i wystąpienia ciąży ektopowej, odnotowali Brenner i wsp. [6], w badaniach których 15% kobiet z rozpoznaną ciążą pozamaciczną podawało przebyte poronienie. Z kolei DeCherney [10] uważa, że ryzyko wystąpienia ciąży pozamacicznej wzrasta 1,6 raza w przypadku przebytego jednego poronienia, natomiast 4 razy w przypadku

4 Analiza wybranych czynników ryzyka rozwoju ciąży pozamacicznej 191 dwóch lub więcej poronień. Również Bouyer i wsp. [4, 5] oraz Butts i wsp. [8] wykazali związek między przebytymi poronieniami a nieprawidłowym zagnieżdżeniem się jaja płodowego. Innym czynnikiem ryzyka rozwoju ciąży pozamacicznej wymienianym w wielu publikacjach jest przynajmniej jeden incydent ciąży ektopowej w wywiadzie [3-5, 8, 16, 21, 25, 27]. Według Ankuma i wsp. [3] ryzyko powtórzenia się ciąży pozamacicznej u pacjentek, które raz przebyły tę patologię, jest sześć do ośmiu razy wyższe w porównaniu z innymi kobietami. Natomiast Skejeldestad i wsp. [25] uważają, że ryzyko to rośnie proporcjonalnie do ilości incydentów ciąży ektopowej. Powyższe spostrzeżenia znajdują swoje potwierdzenie w analizowanym przez nas materiale. W grupie 182 pacjentek z potwierdzoną ciążą pozamaciczną, przebytą ciążę ektopową podawało 15 z nich tj. 8,2%, z kolei wśród kobiet z innym rozpoznaniem ostatecznym patologia ta wystąpiła jedynie u 1 badanej, co stanowi 0,6%. Podobnie w badaniach Pietrzaka [21] ciążę ektopową przebyło 10% kobiet z rozpoznaną aktualnie tą patologią. Kolejnym, postrzeganym jako klasyczny, czynnikiem ryzyka rozwoju ciąży ektopowej jest stosowanie wewnątrzmacicznych wkładek antykoncepcyjnych (IUD) [4, 5, 11, 19, 33]. Wyniki badań wieloośrodkowych zmieniają się jednak wraz z upływem czasu i wprowadzaniem nowych rodzajów wkładek wewnątrzmacicznych. Opublikowane w 1985 roku efekty międzynarodowych badań pod patronatem WHO [32], dotyczące wpływu stosowania IUD na ryzyko rozwoju ciąży ektopowej dowodzą, że możliwość wystąpienia ciąży pozamacicznej u kobiety stosującej tę metodę antykoncepcyjną jest sześciokrotnie wyższa w porównaniu z kobietami niestosującymi tego sposobu kontroli urodzeń. Z kolei opublikowane w 1995 roku badania Xionga i wsp. [33] oraz Parraziniego i wsp. [19] wykazują, że ryzyko w obu grupach jest podobne. Jednakże, jeżeli u kobiety stosującej IUD wystąpi ciąża, jest to zwykle ciążą pozamaciczna. Doyle i wsp. [11] zaobserwowali, że stosowanie wkładek wewnątrzmacicznych zawierających progesteron zwiększa ryzyko nieprawidłowej implantacji jaja płodowego. W naszych badaniach nie wykazano wpływu stosowania wkładki wewnątrzmacicznej na ryzyko wystąpienia ciąży pozamacicznej. W obu analizowanych grupach odsetek pacjentek stosujących tę metodę antykoncepcyjną był podobny i wynosił odpowiednio 4,9% wśród kobiet z potwierdzonym rozpoznaniem wstępnym oraz 3,9% w grupie chorych z innym niż ciąża ektopowa rozpoznaniem ostatecznym. Niepłodność małżeńska oraz związane z nią metody lecznicze takie jak indukcja jajeczkowania, zapłodnienie pozaustrojowe, przenoszenie gamet czy transfer zarodka do jamy macicy zwiększają ryzyko wystąpienia ciąży pozamacicznej [2, 4, 5, 12, 14, 18]. Według danych z piśmiennictwa [2, 26] w latach odsetek ciąż pozamacicznych uzyskanych w wyniku stosowania różnych technik wspomaganego rozrodu wahał się od 2,8% do 5,7%. W badaniach Pietrzaka [21] niepłodność w wywiadzie podawało 6,3% pacjentek z rozpoznaną ciążą pozamaciczną. W analizowanym przez nas materiale różnice w obu badanych grupach były niewielkie. Wsród kobiet z potwierdzonym rozpoznaniem wstępnym 4,4% leczyło się wcześniej z powodu niepłodności, z kolei wśród pacjentek tworzących grupę porównawczą odsetek ten wynosił 2,2%. Innym elementem, na który zwraca się uwagę w literaturze jako na czynnik ryzyka wystąpienia ciąży pozamacicznej jest wiek chorych. Różne doniesienia dowodzą, że najliczniejszą grupę pacjentek z rozpoznaną ciążą pozamaciczną stanowią kobiety pomiędzy 25 a 34 rokiem życia [4, 5, 8, 10]. Także w naszych badaniach wydaje się, że wiek kobiet może mieć związek z wystapieniem ciąży ektopowej. Wśród pacjentek z potwierdzonym rozpoznaniem wstępnym, najliczniejszą grupę 32,9% stanowiły kobiety pomiędzy 26. a 30. rokiem życia. Natomiast chore, u których wykluczono ciążę ektopową, najliczniej reprezentowane były w zakresie wieku między 21. a 25. rokiem życia. Odsetek ten wynosił 33,9. W grupie pacjentek najmłodszych, poniżej 20. roku życia dominowały chore, u których nie potwierdzono rozpoznania wstępnego. Liczba ich była ponaddwukrotnie wyższa w porównaniu z pacjentkami z rozpoznaną ciążą pozamaciczną. Z kolei w każdej grupie wiekowej powyżej 30. roku życia przeważały kobiety z potwierdzonym rozpoznaniem wstępnym. Wnioski 1) Wyodrębnienie czynników ryzyka wystąpienia ciąży ektopowej jest pomocnym elementem usprawniającym proces rozpoznawczy. 2) Do czynników ryzyka ciąży pozamacicznej zalicza się: przebyte choroby przydatków, ciążę ektopową w wywiadzie, co najmniej jedną utratę ciąży, wiek powyżej 25. roku życia. Piśmiennictwo [1] Adamcio-Deptulska M., Raszczyk H., Korzon T. i wsp. (1994) Zmiany morfologiczne w jajowodach w ciąży ektopowej. Gin. Pol. 65, supl. 3: [2] American Fertility Society, Medical Research International, SART (Society for Assisted reproductive technologies) (1992). In vitro fertilization-embryo transfer (IVF-ET) in the United States: 1990 results from the IVF-ET Registry. Fertil Steril. 57: [3] Ankum W.M., Mol B.W.J., Van der Veen F., Bossuyt P.M.M. (1996) Risk factors for ectopic pregnancy: A meta-analysis. Fertil Steril. 65: [4] Bouyer J. (2003) Epidemiology of ectopic pregnancy: incidence, risk factors and outcomes. J. Gynecol. Obstet. Biol. Rep. 32(7 suppl): [5] Bouyer J., Coste J., Shojaei T. i wsp. (2003) Risk factors for ectopic pregnancy: a comprehensive analysis based on

5 192 B. Osuch, J. Wyględowski, E. Surynt, J. Stelmachów a large case-control, population-based study in France. Am. J. Epidemiol. 1, 157(3): [6] Brenner P.F. Roy S., Mishell D.R. (1980) Ectopic pregnancy. A study of 300 cosecutive surgically treated cases. JAMA 243, 673. [7] Brunham R.C. i wsp. (1986) Chlamydia trachomatisinfection in women with ectopic pregnancy. Obstet. Gynecol. 67: 722. [8] Butts S., Sammel M., Hummel A. (2003) Risk factors and clinical features of recurrent ectopic pregnancy: a case-control study. Fertil. Steril. 80(6): [9] Chow W., Daling J.R., Cates W., Greenberg R.S. (1987) Epidemiology of ectopic pregnancy. Epidemiol. Rev. 9: [10] DeCherney A.H. (1986) Ectopic pregnancy. An. Aspen. Publication. [11] Doyle M.M., DeCherney A.H., Diamond M.P. (1991) Epidemiology and etiology of ectopic pregnancy. Obstet. Gynecol. Clin. North Am. 18: [12] Dubuisson J.B., Aubriot F.X., Mathieu L. i wsp. (1991) Risk factors for ectopic pregnancy in 556 pregnancies after in vitro fertilization: Implications for preventive management. Fertil. Steril. 56: [13] Furlong L.A. (2002) Ectopic pregnancy risk when contraception fails. J. Rep. Med. 11: [14] Karande V.C., Flood J.T., Heard N. i wsp. (1991) Analysis of ectopic pregnancies resulting from in vitro fertilization and embryo transfer. Hum. Reprod. 6: [15] Kolasa F., Radwan J., Pawlicki J. i wsp. (1993) Współczesne metody wczesnego rozpoznawania i leczenia ciąży ektopowej-jajowodowej. Gin. Pol. 64(10): [16] Lavy G., Diamond M.P., De Cherney A.H. (1987) Ectopic preganacy: its relationship to tubal reconstructive surgery. Fertil. Steril. 47: 543. [17] Marchbanks P.A., Coulam C.B., Annegers J.F. (1985) An association between clomiphene citrate and ectopic pregnancy: a preliminary report. Fertil. Steril. 44: 268. [18] Marcus S.F., Brinsden P.R. (1995) Analysis of the incidence and risk factors associated with ectopic pregnancy following in vitro fertilization and embryo transfer. Hum. Reprod. 10: [19] Parazzini F., Ferraroni M., Tozzi L. i wsp. (1995) Past contraceptive method use and risk of ectopic pregnancy. Contraception 52: [20] Pauerstein C.J. i wsp. (1986) Anatomy and patology of tubal pregnancy. Obstet. Gynecol. 67: 301. [21] Pietrzak Z. (1999) Ocena wartości klinicznej algorytmu diagnostyczno-terapeutycznego ciąży ektopowej ze szczególnym uwzględnieniem możliwości leczenia przy użyciu methotrexatu podawanego domięśniowo. Rozprawa habilitacyjna, Łódź. [22] Ronald O., Schwartz D.L., DiPietro (1980) βhcg as a diagnostic aid for suspected ectopic pregnancy. Obstet. Gynecol. 56: [23] Rubin G. i wsp. (1983) Ectopic pregnancy in the United States. JAMA 249: [24] Russel J.B. (1987) The etiology of ectopic pregnancy. Clin. Obstet. Gynecol. 30: [25] Skejeldestad F.E., Hadgu A., Eriksson N. (1998) Epidemiology of repeat ectopic pregnancy: A population-based prospective cohort. Obstet. Gynecol. 91: [26] Society for Assisted Reproductive Technology and the American Society of Reproductive Medicine. (1998) Assisted reproductive technology in the United States and Canada: 1995 results generated from the American Society for Reproductive Medicine/Society for Assisted Technology registry. Fertil. Steril. 69: [27] Spandorfer S.D., Barnhart K.T. (2003) Role of previous ectopic pregnancy in altering the presentation of suspected ectopic praegnancy. J. Rep. Med. 48: [28] Svensson L. i wsp. (1985) Ectopic pregnancy and antibodies to chlamydia trachomatis. Fertil. Steril. 44: 313. [29] Walters M.D., Carlton E., Pauerstein C.J. (1987) The contralateral corpus luteum and tubal pregnancy. Obstet. Gynecol. 70: 823. [30] Westrom L., Bengtsson L.P., Mardh P.A. (1981) Incidense, trends and risk of ectopic pregnancy in a population of women. Br. Med. J. 282: [31] Westrom L. (1975) Effect of acute pelvic inflammatory disease on fertility. Am. J. Obstet. Gynecol. 121: 707. [32] World Health Organization. (1985) Task Force on intrauterine devices for fertility regulation. A multinational casecontrol study of ectopic pregnancy. Clin. Reprod. Fertil. 3: [33] Xiong X., Buekens P., Wollast E. (1995) IUD use and risk of ectopic pregnancy: A meta-analysis of case-control studies. Contaception 52: [34] Yang C. et al. (1987) Does prior infertility increase the risk of tubal pregnancy? Fertil. Steril. 48: 62. J Beata Osuch Katedra i Klinika Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Akademia Medyczna w Warszawie ul. Kondratowicza 8, Warszawa Analysis of selected risk factors of ectopic pregnancy Ectopic pregnancy is still one of the most common and dangerous condition in gynecological practice. One of the most common risk factor is the Fallopian tube damage caused by pelvic inflammatory disease or previous surgery. Other risk factors connected with ectopic pregnancy is treatment of infertility or sterility by assisted fertility techniques, the use of diethylostylbestrol, some methods of contraception, nicotynism and early sexual onset. The aim of the study was to detect the ectopic pregnancy risk factors. The material consists of the 362 patients group admitted to our hospital between , because of an ectopic pregnancy suspiction. We analysed the age, parity, the contraception use, the previous surgery and pelvic inflammatory disease. Results: The statistical higher frequency of adnexal pathologies or previous ectopic pregnancies in the group of our patients with established ectopic pregnancy diagnosis was observed. This diagnosis was settled down more often in patient at the age over 25 years and with at least one previous miscarriage. Conclusion: According to our results the following conclusion are: 1. The detection of ectopic pregnancy risk factors are helpful to establish the diagnosis. 2. The ectopic pregnancy risk factors are the following: previous pelvic inflammatory disease, ectopic pregnancy in the past, the age over 25. Key words: ectopic pregnancy, risk factors

Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej. Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych

Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej. Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych Co to jest ciąża ektopowa? Ciąża ektopowa- lokalizacja Ciąża ektopowa - lokalizacja Najczęstsza lokalizacja bańka jajowodu

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ciąża ektopowa I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Definicja: ciąża ektopowa - to ciąża rozwijająca się poza jamą macicy. W ostatnim okresie stwierdza się

Bardziej szczegółowo

Salpingotomia vs salpingektomia porównanie płodności kobiet po operacyjnym leczeniu jajowodowej ciąży ektopowej, 24-miesięczne badanie obserwacyjne

Salpingotomia vs salpingektomia porównanie płodności kobiet po operacyjnym leczeniu jajowodowej ciąży ektopowej, 24-miesięczne badanie obserwacyjne Salpingotomia vs salpingektomia porównanie płodności kobiet po operacyjnym leczeniu jajowodowej ciąży ektopowej, 24-miesięczne badanie obserwacyjne Salpingotomy vs salpingectomy a comparison of women s

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ciąża ektopowa I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Definicja: ciąża ektopowa - to ciąża rozwijająca się poza jamą macicy. W ostatnim okresie stwierdza się

Bardziej szczegółowo

Biblioteka ginekologa praktyka

Biblioteka ginekologa praktyka Biblioteka ginekologa praktyka pod redakcją prof. dr. hab. n. med. Mirosława Wielgosia Postępowanie z niepłodną parą 4 Postępowanie z niepłodną parą Gdańsk 2010 Redaktor prowadzący: Agnieszka Frankiewicz

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Polskie Towarzystwo Ginekologiczne Polskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu 2012 Polskie Towarzystwo Ginekologiczne i Polskie Towarzystwo Medycyny

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Lek. Łukasz Głogowski Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Opiekun naukowy: Dr hab. n. med. Ewa Nowakowska-Zajdel Zakład Profilaktyki Chorób

Bardziej szczegółowo

Kwalifikowanie pacjentek do leczenia

Kwalifikowanie pacjentek do leczenia ROZDZIAŁ 1 Kwalifikowanie pacjentek do leczenia JANA SKRZYPCZAK, LECHOSŁAW PUTOWSKI Niepłodność jest definiowana jako brak ciąży po jednym roku regularnego niezabezpieczonego współżycia płciowego [8].

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa 29 października 2012

Konferencja prasowa 29 października 2012 Konferencja prasowa 29 października 2012 Konferencja prasowa 29 października 2012 NAGRODA NOBLA ROBERT GEOFFREY EDWARDS 2010 Nagroda Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii Twórca metody invitro, Laureat

Bardziej szczegółowo

Częstość występowania wad macicy i ich wpływ na płodność

Częstość występowania wad macicy i ich wpływ na płodność Częstość występowania wad macicy i ich wpływ na płodność Prevalence of uterine malformations and their impact on fertility Gruszka Monika 1, Wilczyński Jan 2, Nowakowska Dorota 2 1 Studenckie Koło Naukowe

Bardziej szczegółowo

dr n. med. Norbert Krajczy Zastępca Ordynatora: lek. Krzysztof Kroczak Zastępca Ordynatora: lek. Edmund Lupa Prof. dr hab.

dr n. med. Norbert Krajczy Zastępca Ordynatora: lek. Krzysztof Kroczak Zastępca Ordynatora: lek. Edmund Lupa Prof. dr hab. Ordynator Oddziału: dr n. med. Norbert Krajczy Zastępca Ordynatora: lek. Krzysztof Kroczak Zastępca Ordynatora: lek. Edmund Lupa Prof. dr hab. Marian Gabryś Pielęgniarka oddziałowa: mgr Beata Sajboth Telefony

Bardziej szczegółowo

Leszek Pawelczyk Klinika Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Leszek Pawelczyk Klinika Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Leszek Pawelczyk Klinika Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Nagroda Nobla w dziedzinie Fizjologii i Medcyny 2010 Człowiek należy do gatunku

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Wykłady ul. Medyków 14, sala CSK B. godz. 08.00-11.45 (5h) Lp. Data wykładu Temat wykładu

Wykłady ul. Medyków 14, sala CSK B. godz. 08.00-11.45 (5h) Lp. Data wykładu Temat wykładu Wykłady z przedmiotu Opieka specjalistyczna w położnictwie, neonatologii i ginekologii dla studentów I-go roku studiów II stopnia stacjonarnych Wydziału Nauk o Zdrowiu SUM w Katowicach roku akad. 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Ginekologia i położnictwo Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-GiPoł Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RZĄDOWY* Klinika Leczenia Niepłodności INVICTA ZGŁOSZENIE DO PROGRAMU

PROGRAM RZĄDOWY* Klinika Leczenia Niepłodności INVICTA ZGŁOSZENIE DO PROGRAMU 1 ZGŁOSZENIE DO PROGRAMU Żeby wziąć udział w zdrowotnym programie Leczenie Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego, po jego rozpoczęciu 1 lipca br., para powinna osobiście zgłosić się do Kliniki

Bardziej szczegółowo

"Leczenie niepłodności metodami zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2006-2008"

Leczenie niepłodności metodami zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2006-2008 Projekt z dnia 14.10.2005 r. MINISTERSTWO ZDROWIA Program Polityki Zdrowotnej "Leczenie niepłodności metodami zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2006-2008" Warszawa, październik 2005 I. STRESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

Niepłodność spowodowana endometriozą i techniki wspomaganego rozrodu (ART)

Niepłodność spowodowana endometriozą i techniki wspomaganego rozrodu (ART) Autor: Ros Wood Tłum. DRS INSEMINACJA (IUI) Inseminacja (IUI) jest zabiegiem, który można zastosować w celu ułatwienia kobiecie zajścia w ciążę. Zabieg ten polega na podaniu nasienia partnera lub dawcy

Bardziej szczegółowo

Marzena Woźniak Temat rozprawy: Ocena, monitorowanie i leczenie zakrzepicy żylnej w okresie ciąży i połogu Streszczenie

Marzena Woźniak Temat rozprawy: Ocena, monitorowanie i leczenie zakrzepicy żylnej w okresie ciąży i połogu Streszczenie Marzena Woźniak Rozprawa doktorska na stopień doktora nauk medycznych Temat rozprawy: Ocena, monitorowanie i leczenie zakrzepicy żylnej w okresie ciąży i połogu Streszczenie Okresy ciąży i połogu są wymieniane

Bardziej szczegółowo

Jeśli myślisz. o posiadaniu dziecka po przebytej chorobie nowotworowej, chcemy przekazać Ci potrzebne informacje, które pomogą spełnić to marzenie.

Jeśli myślisz. o posiadaniu dziecka po przebytej chorobie nowotworowej, chcemy przekazać Ci potrzebne informacje, które pomogą spełnić to marzenie. Wstęp Dzięki postępowi medycyny coraz większej liczbie pacjentów udaje się pokonać choroby onkologiczne. W grupie tych pacjentów są również osoby młode, w wieku rozrodczym, które pragną mieć dzieci po

Bardziej szczegółowo

ZDROWIE DZIECI PO LECZENIU NIEPŁODNOŚCI

ZDROWIE DZIECI PO LECZENIU NIEPŁODNOŚCI ZDROWIE DZIECI PO LECZENIU NIEPŁODNOŚCI Rafał Kurzawa rafal.kurzawa@gmail.com Pomorski Uniwersytet Medyczny Sekcja Płodności i Niepłodności PTG Ośrodek Studiów nad Płodnością Człowieka IVF ma 35 lat

Bardziej szczegółowo

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Ginekologia i położnictwo Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-GiP Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil

Bardziej szczegółowo

1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22. Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza?

1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22. Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza? SPIS TREŚCI Wstęp 10 1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22 Zagnieżdżenie 23 Prawdopodobieństwo zajścia w ciążę 23 Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza?

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RZĄDOWY* Klinika Leczenia Niepłodności INVICTA ZGŁOSZENIE DO PROGRAMU

PROGRAM RZĄDOWY* Klinika Leczenia Niepłodności INVICTA ZGŁOSZENIE DO PROGRAMU 1 ZGŁOSZENIE DO PROGRAMU Żeby wziąć udział w zdrowotnym programie Leczenie Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego, po jego rozpoczęciu 1 lipca br., para (kobieta i mężczyzna) powinna osobiście

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

PRZYCZYNY W większości przypadków nie wiadomo dlaczego kobiecie z endometriozą jest trudniej zajść w ciążę.

PRZYCZYNY W większości przypadków nie wiadomo dlaczego kobiecie z endometriozą jest trudniej zajść w ciążę. przez Ros Wood tłum. Basia Kossakowska Ogólnie rzecz biorąc, kobietom z endometriozą trudniej zajść w ciążę od innych kobiet. Jednak, niewiele badań zostało przeprowadzonych na ten temat, więc nie można

Bardziej szczegółowo

Tytuł: W trosce o płodność: NaProTechnology i Creighton Model System

Tytuł: W trosce o płodność: NaProTechnology i Creighton Model System Autor: Natalia Suszczewicz- lekarz, doktorant Zakładu Dydaktyki Ginekologiczno - Położniczej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, w trakcie specjalizacji z ginekologii i położnictwa w Szpitalu Specjalistycznym

Bardziej szczegółowo

Położnictwo i ginekologia

Położnictwo i ginekologia CRASH COURSE Redaktor serii Daniel Horton-Szar Położnictwo i ginekologia Nick Panay, Ruma Dutta, Audrey Ryan, J. A. Mark Broadbent Wydanie pierwsze polskie pod redakcją Jerzego Florjańskiego Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych. pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe

Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych. pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe lek. Krzysztof Kołodziejczyk Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: dr hab. n. med. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej - 2017 1. Proszę wymienić zagrożenia zdrowotne dla kobiety jakie mogą wystąpić w okresie okołomenopauzalnym. 2. Proszę omówić rolę położnej w opiece

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 240/2016 z dnia 28 grudnia 2016 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

Płodność jako element zdrowia. Problemy z płodnością- przyczyny, diagnostyka, terapia.

Płodność jako element zdrowia. Problemy z płodnością- przyczyny, diagnostyka, terapia. Zadanie finansowane ze środków Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020 Płodność jako element zdrowia. Problemy z płodnością- przyczyny, diagnostyka, terapia. Ewa Ślizień Kuczapska Lekarz położnik

Bardziej szczegółowo

GINEKOLOGIA I OPIEKA GINEKOLOGICZNA

GINEKOLOGIA I OPIEKA GINEKOLOGICZNA GINEKOLOGIA I OPIEKA GINEKOLOGICZNA dla studentów II ROKU Kierunku: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie semestry IV, rok akad. 2013-2014 SYMBOL Wk1 +Wk7 Wk16 WYKŁADY LICZBA GODZIN Nieprawidłowości

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa czynniki ryzyka, diagnostyka i leczenie Ectopic pregnancy risk factors, diagnostics and treatment

Ciąża ektopowa czynniki ryzyka, diagnostyka i leczenie Ectopic pregnancy risk factors, diagnostics and treatment Sowa Magdalena, Smuczyński Wojciech, Senterkiewicz Lilla, Kowalska Krystyna, Ciechanowska Katarzyna, Głowacka Iwona. Ciąża ektopowa czynniki ryzyka, diagnostyka i leczenie = Ectopic pregnancy risk factors,

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. Kwart. Ortop. 20, 4, str. 34, ISSN 2083-8697 - - - - - REHABILITACJA STAWU BIODROWEGO I KOLANOWEGO, FINANSOWANA PRZEZ NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA W LATACH 2009 200 REHABILITATION OF THE HIP AND KNEE JOINTS

Bardziej szczegółowo

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Ginekologia i położnictwo Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-GiP Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil

Bardziej szczegółowo

Płocki Zakład Opieki Zdrowotnej, Oddział Ginekologiczno-Położniczy; ordydnator Oddziału: dr med. Romuald Juchnowicz-Bierbasz

Płocki Zakład Opieki Zdrowotnej, Oddział Ginekologiczno-Położniczy; ordydnator Oddziału: dr med. Romuald Juchnowicz-Bierbasz Zmiany patologiczne w jamie macicy u kobiet po menopauzie zale noœæ od czasu trwania menopauzy i przesz³oœci ginekologiczno-po³o niczej, u kobiet z krwawieniami i bez krwawieñ Pathology of uterus cavity

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 186 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 186 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 186 SECTIO D 2004 Klinika Ginekologii Akademii Medycznej w Gdańsku Department of Gynaecology Medical University of Gdańsk

Bardziej szczegółowo

Jarosław Kalinka1, Wojciech Hanke2 ROLA PALENIA TYTONIU JAKO CZYNNIKA RYZYKA H IPO TRO FII PŁODU I PORODU PRZEDWCZESNEGO

Jarosław Kalinka1, Wojciech Hanke2 ROLA PALENIA TYTONIU JAKO CZYNNIKA RYZYKA H IPO TRO FII PŁODU I PORODU PRZEDWCZESNEGO PRZEG. EPID., 1996, 50, 3 Jarosław Kalinka1, Wojciech Hanke2 ROLA PALENIA TYTONIU JAKO CZYNNIKA RYZYKA H IPO TRO FII PŁODU I PORODU PRZEDWCZESNEGO 1 Instytut Ginekologii i Położnictwa AM w Łodzi Dyrektor:

Bardziej szczegółowo

Współczesne metody rozpoznawania i leczenia ciąży pozamacicznej

Współczesne metody rozpoznawania i leczenia ciąży pozamacicznej Współczesne metody rozpoznawania i leczenia ciąży pozamacicznej Ciąża pozamaciczna, czyli zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej poza błoną śluzową jamy macicy, jest jednym z częstszych i groźnych

Bardziej szczegółowo

Rola laparoskopii w przypadku ciąży ektopowej

Rola laparoskopii w przypadku ciąży ektopowej Rola laparoskopii w przypadku ciąży ektopowej This article deals with an ectopic pregnancy, it's epidemiology, diagnosis and therapeutic strategies, with special emphasis on laparoscopic surgery in the

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński VERTIGOPROFIL VOL. 3/Nr 3(11)/2009 Redaktor naczelny: Prof. dr hab. n. med. Antoni Prusiński Zastępca redaktora naczelnego: Dr n. med. Tomasz Berkowicz 2 XXXVI Międzynarodowy Kongres Towarzystwa Neurootologicznego

Bardziej szczegółowo

Ciąża pozamaciczna czy nadal jest to stan naglący?

Ciąża pozamaciczna czy nadal jest to stan naglący? Postępy Nauk Medycznych, t. XXVII, nr 8, 2014 Borgis *Aneta Słabuszewska-Jóźwiak, Michał Ciebiera, Grzegorz Jakiel Ciąża pozamaciczna czy nadal jest to stan naglący? Ectopic pregnancy is it the emergency

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Grzegorz H. Bręborowicz Kierownik Kliniki Perinatologii i Ginekologii Katedra Perinatologii i Ginekologii

Prof. dr hab. n. med. Grzegorz H. Bręborowicz Kierownik Kliniki Perinatologii i Ginekologii Katedra Perinatologii i Ginekologii Pracownia Dydaktyczna Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu ul. Polna 33 Poznań, dnia 21.06.2011r. Prof. dr hab. Ryszard MARCINIAK Dziekan

Bardziej szczegółowo

Ginekologia. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące ginekologii pediatrycznej w WS 360. Klasyfikuj: Rozmnażanie człowieka w WQ 205.

Ginekologia. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące ginekologii pediatrycznej w WS 360. Klasyfikuj: Rozmnażanie człowieka w WQ 205. WP Ginekologia Klasyfikuj prace ogólne dotyczące ginekologii pediatrycznej w WS 360. Klasyfikuj prace dotyczące pielęgniarstwa ginekologicznego oraz opieki nad pacjentami z chorobami ginekologicznymi w

Bardziej szczegółowo

Ocena wiedzy i opinii rodzących na temat komórek macierzystych krwi. 1. Zakład Pielęgniarstwa w Ginekologii i Położnictwie, Katedry Ginekologii i

Ocena wiedzy i opinii rodzących na temat komórek macierzystych krwi. 1. Zakład Pielęgniarstwa w Ginekologii i Położnictwie, Katedry Ginekologii i Ocena wiedzy i opinii rodzących na temat komórek macierzystych krwi pępowinowej PATRYCJA KRAWCZYK 1, ANDRZEJ BARAN 2, URSZULA SIOMA- MARKOWSKA 1, MARIOLA MACHURA 1, SYLWIA KUBASZEWSKA 1, ANNA KANABROCKA

Bardziej szczegółowo

Zapytaj swojego lekarza.

Zapytaj swojego lekarza. Proste, bezpieczne badanie krwi, zapewniające wysoką czułość diagnostyczną Nieinwazyjne badanie oceniające ryzyko wystąpienia zaburzeń chromosomalnych, takich jak zespół Downa; opcjonalnie umożliwia również

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Utrata ciąży a niepłodność

Utrata ciąży a niepłodność Utrata ciąży a niepłodność Utrata ciąży a niepłodność Utrata ciąży po leczeniu niepłodności, a także problemy z ponownym zajściem w ciążę po poronieniu lub ciąży ektopowej mogą wydawać się zbyt trudnym

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 55/2014 z dnia 24 lutego 2014 r. w sprawie oceny leku Gonapeptyl Daily, EAN: 5909990707553, we wskazaniu dysensytyzacja

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie ci¹ y ektopowej

Diagnostyka i leczenie ci¹ y ektopowej DOI: 10.5114/pm.2012.31472 Przegl d menopauzalny 5/2012 Diagnostyka i leczenie ci¹ y ektopowej Diagnosis and treatment of ectopic pregnancy Małgorzata Sobstyl 1, Joanna Tkaczuk-Włach 1, Wiesława Bednarek

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych wwwaotmgovpl Rekomendacja nr 52/2014 z dnia 24 lutego 2014 r Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Gonapeptyl

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

4.5. Joduria. Grupy wieku Płeć >60 Razem Min Max Min Max Min Max

4.5. Joduria. Grupy wieku Płeć >60 Razem Min Max Min Max Min Max 4.5. Joduria. Jodurię w porannej próbce moczu oznaczono u 489 osób (54,9%) z populacji badanej miasta Krakowa w tym u 316 kobiet (55,3%) i 173 mężczyzn (54%). Pozostała część osób nie dostarczyła próbki

Bardziej szczegółowo

Ostre schorzenia chirurgiczne w położnictwie i ginekologii

Ostre schorzenia chirurgiczne w położnictwie i ginekologii Ostre schorzenia chirurgiczne w położnictwie i ginekologii I KATEDRA I KLINIKI POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII WUM prof. dr hab. n. med. Bronisława Pietrzak, dr n. med. Piotr Marianowski, lek. Damian Warzecha

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 października 2015 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia ośrodka medyczn

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 października 2015 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia ośrodka medyczn Szczegółowy program szkolenia ustawicznego dla pielęgniarek i położnych pracujących w ośrodku medycznie wspomaganej prokreacji, których czynności mają bezpośredni wpływ na jakość komórek rozrodczych i

Bardziej szczegółowo

Chemoprewencja raka jelita grubego u chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego Dr n med. Piotr Albrecht

Chemoprewencja raka jelita grubego u chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego Dr n med. Piotr Albrecht Chemoprewencja raka jelita grubego u chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego Dr n med. Piotr Albrecht Klinika Gastroenterologii i Żywienia Dzieci WUM Plan wykładu Jelitowe powikłania WZJG Rak

Bardziej szczegółowo

Program wsparcia prokreacji dla mieszkańców Chojnic na lata

Program wsparcia prokreacji dla mieszkańców Chojnic na lata Program wsparcia prokreacji dla mieszkańców Chojnic na lata 2017-2020 Program wsparcia prokreacji dla mieszkańców Chojnic na lata 2017-2020 CZĘŚCI SKŁADOWE PROGRAMU I. MEDYCZNA A. LECZENIE NIEPŁODNOŚCI

Bardziej szczegółowo

lek. Piotr Morasiewicz

lek. Piotr Morasiewicz lek. Piotr Morasiewicz Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu UM we Wrocławiu Korekcja złożonych zniekształceń okołokolanowych metodą Ilizarowa badania kliniczne i doświadczalne Rozprawa

Bardziej szczegółowo

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Katarzyna Rutkowska Szpital Kliniczny Nr 1 w Zabrzu Wyniki leczenia (clinical outcome) śmiertelność (survival) sprawność funkcjonowania (functional outcome) jakość

Bardziej szczegółowo

Ginekolodzy onkolodzy z całej Polski debatowali w ŚCO

Ginekolodzy onkolodzy z całej Polski debatowali w ŚCO Ginekolodzy onkolodzy z całej Polski debatowali w ŚCO O tym jak skutecznie leczyć nowotwory ginekologiczne oraz jak planować rodzinę w obliczu choroby nowotworowej rozmawiali ginekolodzy z ośrodków onkologicznych

Bardziej szczegółowo

Aktualne poglądy dotyczące chorób tarczycy u kobiet ciężarnych

Aktualne poglądy dotyczące chorób tarczycy u kobiet ciężarnych Aktualne poglądy dotyczące chorób tarczycy u kobiet ciężarnych Artykuł poświęcony aktualnym poglądom dotyczącym chorób tarczycy u kobiet ciężarnych. Stanowi przegląd najczęstszych patologii tarczycy dotyczących

Bardziej szczegółowo

Położnictwo. Klasyfikuj: Pielęgniarstwo położnicze w WY 157.

Położnictwo. Klasyfikuj: Pielęgniarstwo położnicze w WY 157. WQ Położnictwo Klasyfikuj: Pielęgniarstwo położnicze w WY 157. WQ 1-150 Wydawnictwa ogólne i informacyjne WQ 152-175 Poród siłami natury i w domu, akuszerstwo. Opieka prenatalna WQ 200-212 Ciąża WQ 215-260

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA PACJENTA ORAZ FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA KRIOKONSERWACJĘ (ZAMROŻENIE) OOCYTÓW DO PROCEDUR MEDYCZNIE WSPOMAGANEJ PROKREACJI

INFORMACJA DLA PACJENTA ORAZ FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA KRIOKONSERWACJĘ (ZAMROŻENIE) OOCYTÓW DO PROCEDUR MEDYCZNIE WSPOMAGANEJ PROKREACJI Pola do uzupełnienia INFORMACJA DLA PACJENTA ORAZ FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA KRIOKONSERWACJĘ (ZAMROŻENIE) OOCYTÓW DO PROCEDUR MEDYCZNIE WSPOMAGANEJ PROKREACJI Imię PACJENTKA(DAWCZYNI) Nazwisko Data urodzenia

Bardziej szczegółowo

Doustna antykoncepcja hormonalna

Doustna antykoncepcja hormonalna Doustna antykoncepcja hormonalna Gdańsk 2013 Redaktor prowadzący: Agnieszka Frankiewicz Redakcja: Agnieszka Frankiewicz, Izabela Siemaszko Korekta: Agnieszka Frankiewicz, Izabela Siemaszko Projekt okładki

Bardziej szczegółowo

Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę?

Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę? Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę? Piotr Ponikowski Klinika Chorób Serca Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Ośrodek Chorób Serca Szpitala Wojskowego we Wrocławiu Niewydolność

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Epidemiologia niepłodności 11 Jerzy Radwan. Psychologiczny aspekt niepłodności 15 Jerzy Radwan

Spis treści. Epidemiologia niepłodności 11 Jerzy Radwan. Psychologiczny aspekt niepłodności 15 Jerzy Radwan Epidemiologia niepłodności 11 Psychologiczny aspekt niepłodności 15 Czynniki zawodowe i styl życia a płodność 19 Wojciech Hanke Czynniki chemiczne 19 Czynniki fizyczne 21 Czynniki psychologiczne 21 Nikotynizm

Bardziej szczegółowo

Analiza profilu demograficznego pacjentów leczonych z powodu niepłodności metodami rozrodu wspomaganego w latach

Analiza profilu demograficznego pacjentów leczonych z powodu niepłodności metodami rozrodu wspomaganego w latach Ginekol Pol. 2013, 84, P R A C E O R Y G I N A L N E Analiza profilu demograficznego pacjentów leczonych z powodu niepłodności metodami rozrodu wspomaganego w latach 2005-2010 Analysis of the demographic

Bardziej szczegółowo

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2022 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek) Nazwa jednostki

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA PRAKTYCZNE. Harmonogram i tematyka zajęć praktycznych z przedmiotu: Ginekologia i opieka ginekologiczna ( I ROK, I semestr )

ZAJĘCIA PRAKTYCZNE. Harmonogram i tematyka zajęć praktycznych z przedmiotu: Ginekologia i opieka ginekologiczna ( I ROK, I semestr ) PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH Z PRZEDMIOTU GINEKOLOGIA I OPIEKA GINEKOLOGICZNA DLA STUDENTÓW I ROKU STUDIÓW STACJONARNYCH I STOPNIA (LICENCJACKICH) KIERUNEK POŁOŻNICTWO w semestrze zimowym od 010.2015r. 30.02016r.

Bardziej szczegółowo

Ochrona radiologiczna kobiet w ciąży

Ochrona radiologiczna kobiet w ciąży Ochrona radiologiczna kobiet w ciąży Mirosław Lewocki Zachodniopomorskie Centrum Onkologii Instytut Fizyki Uniwersytetu Szczecińskiego ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny Konferencja naukowa Wychowanie seksualne w szkole cele, metody, problemy. Lublin, 10 marca 2014 r. Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny dr n.med Ewa Baszak-Radomańska Gabinety TERPA ryzykowne

Bardziej szczegółowo

Standardy prowadzenia ciąży

Standardy prowadzenia ciąży Standardy prowadzenia ciąży Gdańsk 2015 Redaktor prowadzący: Olga Strzelec Redakcja: Joanna Fiuk, Olga Strzelec Korekta: Joanna Fiuk, Olga Strzelec Projekt okładki: Andrzej Owsiany Skład: Iwona Łytkowska

Bardziej szczegółowo

Ciąża - radiofarmaceityki

Ciąża - radiofarmaceityki Warunki bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej: Ekspozycje medyczne dzieci, kobiet w ciąży i kobiet karmiących Jezierska Karolina Ciąża - radiofarmaceityki

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Klinika Zdrówko s.c. Iwona Adamczak, Rafał Adamczak Al. Adama Mickiewicza 23, 86-032 Niemcz tel.52 375-25-07 www. klinika-zdrowko.

Klinika Zdrówko s.c. Iwona Adamczak, Rafał Adamczak Al. Adama Mickiewicza 23, 86-032 Niemcz tel.52 375-25-07 www. klinika-zdrowko. Klinika Zdrówko s.c. Iwona Adamczak, Rafał Adamczak Al. Adama Mickiewicza 23, 86-032 Niemcz tel.52 375-25-07 www. klinika-zdrowko.pl ZGODA NA WYKONA ZABIEGU WSPOMAGANEGO ROZRODU ( dołączyć do ZGODA NA

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 106/2016 z dnia 13 czerwca 2016 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

Bezpłodność. n Obwiniano kobiety n Tylko modlitwa n Mężczyźni nie rozumiano ich roli

Bezpłodność. n Obwiniano kobiety n Tylko modlitwa n Mężczyźni nie rozumiano ich roli IVF itd Bezpłodność n Obwiniano kobiety n Tylko modlitwa n Mężczyźni nie rozumiano ich roli Definicja n Niemożność zajścia w ciążę przez rok n 10-15% populacji n 15-20 % z tej grupy nie wiadomo dlaczego

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 163/2016 z dnia 6 września 2016 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

1. Oddział tworzą: 1) Pododdziały: a) Położniczy (rooming- in), b) Patologii Ciąży, c) Porodowy ze Szkołą Rodzenia, d) Ginekologii,

1. Oddział tworzą: 1) Pododdziały: a) Położniczy (rooming- in), b) Patologii Ciąży, c) Porodowy ze Szkołą Rodzenia, d) Ginekologii, 1. Oddział tworzą: 1) Pododdziały: a) Położniczy (rooming- in), b) Patologii Ciąży, c) Porodowy ze Szkołą Rodzenia, d) Ginekologii, e) Izolacyjny (poł. gin), 2) Izba Przyjęć Położniczo-Ginekologiczna 1

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 177/2015 z dnia 16 października 2015 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

Niepłodność męska a nowe techniki selekcji plemników do zabiegu wspomaganego

Niepłodność męska a nowe techniki selekcji plemników do zabiegu wspomaganego Niepłodność męska a nowe techniki selekcji plemników do zabiegu wspomaganego rozrodu Prawidłowe wartości parametrów oceny nasienia, nie decydują ostatecznie o rzeczywistej płodności danego mężczyzny. Wyjątkami

Bardziej szczegółowo

Ultrasonography for the prediction of extension of trophoblastic infiltration into the tubal wall in ampullary pregnancy

Ultrasonography for the prediction of extension of trophoblastic infiltration into the tubal wall in ampullary pregnancy Ultrasonography for the prediction of extension of trophoblastic infiltration into the tubal wall in ampullary pregnancy Ultrasonografia w przewidywaniu rozległości nacieku trofoblastu w obręb ściany jajowodu

Bardziej szczegółowo

Problemy płodności i ciąży w nieswoistych zapalnych chorobach jelit. Maria Kłopocka Bydgoszcz

Problemy płodności i ciąży w nieswoistych zapalnych chorobach jelit. Maria Kłopocka Bydgoszcz Problemy płodności i ciąży w nieswoistych zapalnych chorobach jelit Maria Kłopocka Bydgoszcz Płodność Przebieg ciąży i poród Bezpieczeństwo leczenia w okresie ciąży i karmienia Sytuacje szczególne Edukacja

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

Analiza kosztów leczenia niezamierzonej bezdzietności metodą zapłodnienia pozaustrojowego. Porównanie terapii w różnych modelach prawnych

Analiza kosztów leczenia niezamierzonej bezdzietności metodą zapłodnienia pozaustrojowego. Porównanie terapii w różnych modelach prawnych Ginekol Pol. 2010, 81, 125-130 P R A C E P O G L Ñ D O W E Analiza kosztów leczenia niezamierzonej bezdzietności metodą zapłodnienia pozaustrojowego. Porównanie terapii w różnych modelach prawnych Cost-effectiveness

Bardziej szczegółowo

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Świerblewski M. 1, Kopacz A. 1, Jastrzębski T. 1 1 Katedra i

Bardziej szczegółowo

Rodzaj przyczepu pępowiny a stan urodzeniowy bliźniąt

Rodzaj przyczepu pępowiny a stan urodzeniowy bliźniąt Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 2, zeszyt 1, 12-16, 2009 przyczepu pępowiny a stan urodzeniowy bliźniąt SŁAWOMIR SZYMAŃSKI 1, WITOLD MALINOWSKI 1, ELŻBIETA RONIN-WALKNOWSKA 2 Streszczenie

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 75 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 75 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 75 SECTIO D 24 Katedra Środowiskowej Opieki Zdrowotnej* (Chair of Community Health Care) z Zakładem Pielęgniarstwa Środowiskowego

Bardziej szczegółowo

Medycyna wspomaganego rozrodu w Polsce raport za rok 2011 Sekcji Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego (SPiN PTG)

Medycyna wspomaganego rozrodu w Polsce raport za rok 2011 Sekcji Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego (SPiN PTG) Ginekol Pol. 2014, 85, 549-556 R A P O R T Medycyna wspomaganego rozrodu w Polsce raport za rok 2011 Sekcji Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego (SPiN PTG) Assisted reproductive

Bardziej szczegółowo

Podstawy Diagnostyki Płodności Kobiet

Podstawy Diagnostyki Płodności Kobiet Podstawy Diagnostyki Płodności Kobiet Trudności związane z poczęciem są istotnym i coraz częstszym problemem współczesnego świata. Wbrew powszechnie panującej opinii, od kilkudziesięciu lat występowanie

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa w rogu macicy

Ciąża ektopowa w rogu macicy Ann. Acad. Med. Gedan., 2010, 40, 145 154 Wojciech Grzybowski, Anna Partyka, Katarzyna Ciach, Mariusz Łukaszuk, Krzysztof Preis Ciąża ektopowa w rogu macicy Cornual pregnancy Klinika Położnictwa, Katedra

Bardziej szczegółowo

Opis:... ... ... 22. Zgon matki: a. podczas ciąŝy: ciąŝa ektopowa, poronienie wczesne do 12 t.c.

Opis:... ... ... 22. Zgon matki: a. podczas ciąŝy: ciąŝa ektopowa, poronienie wczesne do 12 t.c. Pieczęć oddziału/kliniki Miejscowość, dnia... adres, tel./fax Analiza zgonu kobiety w okresie ciąŝy, porodu i połogu I. DANE OGÓLNE: 1. Imię i nazwisko matki :... 2. Data urodzenia:... Wiek:... 3. Miejsce

Bardziej szczegółowo