Zaburzeni a rytmu serca. Przygotowała: Joanna Gnarowska II RM

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zaburzeni a rytmu serca. Przygotowała: Joanna Gnarowska II RM"

Transkrypt

1 Zaburzeni a rytmu serca Przygotowała: Joanna Gnarowska II RM

2 Zaburzenia rytmu serca Zaburzenie rytmu serca stan, w którym skurcze mięśnia sercowego są nieregularne albo wolniejsze lub też szybsze od normalnych albo gdy dochodzi do powstawania pobudzenia w nieprawidłowym miejscu. Zaburzenia rytmu serca nazywane są również arytmiami, dysrytmiami lub niemiarowościami serca. Niektóre są zagrażającymi życiu stanami, mogącymi spowodować zatrzymanie akcji serca i nagłą śmierć. Inne powodują objawy, takie jak świadomość niewłaściwego bicia serca czy palpitacji, które mogą być niepokojące. U dorosłych normalna praca serca wynosi 60 do 100 uderzeń na minutę.

3 Zaburzenia rytmu serca Normalny rytm pracy serca jest wyznaczany przez węzeł zatokowy. Jeżeli węzeł zatokowo-przedsionkowy nie funkcjonuje prawidłowo, może to prowadzić do aktywizacji drugorzędowych ośrodków pobudzenia i w efekcie do zmiany rytmu pracy serca. Istotne znaczenie mają też drogi przewodzenia impulsu z ośrodka pobudzenia: przy ich nieprawidłowej funkcji lub gdy istnieją dodatkowe drogi przewodzenia, może dochodzić do zaburzeń rytmu serca.

4 Niepokojące objawy (1) Objawy małego rzutu Ból w klatce piersiowej, bladość, zimna skóra, hipotensja, zaburzenia świadomości Ciężka tachykardia Wąskie zespoły QRS >200/ min Szerokie zespoły QRS >150/ min

5 Niepokojące objawy(2) Ciężka bradykardia <40/ min lub <60/ min przy małych rezerwach mięśnia sercowego Niewydolność krążenia Obrzęk płuc, podwyższony OCŻ, powiększenie wątroby

6 Możliwości leczenia Bradykardie Stymulacja Tachykardie Kardiowersja Wszystkie arytmie Antyarytmiki i inne leki

7 Stymulacja Pewna metoda leczenia bradykardii Konieczna specjalistyczna pomoc w celu założenia elektrody endokawitarnej Może mieć zastosowanie w przypadku braku odpowiedzi na leczenie farmakologiczne, lub w przypadkach niewydolności krążenia

8 Kardiowersja Skutecznie zmienia tachyarytmie w rytm zatokowy Wskazana w przypadku wystąpienia objawów niewydolności krążenia Leczenie farmakologiczne relatywnie mniej efektywne Może wywołać VF! Wyładowanie musi być zsynchronizowane z załamkami R Wymagana jest sedacja / znieczulenie

9 Antyarytmiki i inne leki Mogą zmienić tachyarytmie w rytm zatokowy Mniej skuteczne od kardiowersji Niewskazane w przypadku wystąpienia objawów niewydolności krążenia Leczenie z wyboru w przypadku bradykardii Mniej efektywne w przypadkach małego rzutu Wszystkie leki antyarytmiczne mogą wywoływać zaburzenia rytmu serca!

10

11 Bradykardia Bradykardia to wolna czynność (praca) serca. Każdy rytm serca poniżej 60 razy na minutę określany jest jako bradykardia. Bradykardia może występować fizjologicznie u sportowców lub osób z wagotonią (nadmierna aktywność nerwu błędnego) oraz patologicznie: zaburzenia powstawania bodźca w układzie bodźcotwórczym, zaburzenia przewodnictwa, działanie leków.

12 Wśród stanów patologicznych powodujących bradykardię można wymienić: zmiany zwyrodnieniowe w układzie bodźcoprzewodzącym; choroba niedokrwienna serca; niedoczynność tarczycy; przedawkowanie beta - adrenolityków, glikozydów; hiperkaliemia - nadmierne stężenie potasu we krwi (może się pojawić u osób przyjmujących środki moczopędne);

13 Bradykardia Czy występują niepokojące objawy? RR < 90 mmhg HR < 40/ min Komorowe zaburzenia rytmu Objawy niewydolności krążenia Jeśli TAK podaj atropinę 500 µ g i.v. i obserwuj efekt

14 Bradykardia Jeśli jest efekt po podaniu atropiny, i Nie ma niepokojących objawów Oceń ryzyko wystąpienia asystolii: Asystolia w wywiadzie? Blok A-V typu Mobitz II? Całkowity blok serca z szerokimi QRS? Przerwa pomiędzy QRS > 3 sekund?

15 Bradykardia Istnieje ryzyko wystąpienia asystolii Nie ma odpowiedzi na podanie atropiny 1. Kolejna dawki atropiny do 3 mg max 2. Zewnętrzna stymulacja serca 3. Wlew adrenaliny, 2-10 µ g min

16 Bradykardia Jeśli jest efekt po podaniu atropiny, i Nie ma ryzyka wystąpienia asystolii Obserwacja

17 BRADYKARDIA (Częstość <40/ min lub zbyt wolna czynność w danej sytuacji hemodynamicznej) Niepokojące objawy? RR <90 mm Hg TAK Atropina 500 µg i.v. Dodatkowe pobudzenia komorowe Niewydolność krążenia Satysfakcjonująca odpowiedź? NIE TAK NIE TAK Możliwości leczenia: Atropina 500 µg i.v. kolejne dawki do 3 mg max Stymulacja zewnętrzna Adrenalina 2-10 µg min Ryzyko asystolii? Asystolia w wywiadzie Blok A-V typu Mobitz II Całkowity blok serca z szerokimi QRS? Przerwa QRS > 3 sek NIE Wezwij specjalistę Przygotuj elektrodę endokawitarną Obserwuj

18

19 Częstoskurcz Najczęstszą arytmią odpowiedzialną za utratę przytomności jest częstoskurcz.zdiagnozowanie częstoskurczu jest możliwe na podstawie standardowego EKG. Z pomocą może przyjść inwazyjne badanie elektrofizjologiczne, podczas którego można określić rodzaj częstoskurczu, jego stabilność oraz możliwości dalszego leczenia. Należy pamiętać, że częstoskurcz może być objawem niedokrwienia mięśnia sercowego. W tej sytuacji należy wykonać koronarografię.

20 Częstoskurcz o szerokich zespołach QRS Czy jest obecny puls? NIE! zastosuj schemat VF TAK czy są niepokojące objawy?

21 Częstoskurcz o szerokich zespołach QRS Niepokojące objawy RR < 90 mmhg Ból w klatce piersiowej Niewydolność krążenia Częstość > 150/ min NIE TAK Leczenie farmakologiczne Wezwij specjalistę Wezwij specjalistę Kardiowersja Kardiowersja Leczenie farmakologiczne Wyrównaj hipokaliemię, podaj magnez

22 Częstoskurcz o szerokich zespołach QRS (Lecz jak utrwalony częstoskurcz nadkomorowy) Jeśli nie wykonano wcześniej, podaj tlen zapewnij dostęp do żyły Tętno? NIE Schemat VF TAK NIE Niepokojące objawy? RR < 90 mmhg Ból w klatce piersiowej Niewydolność krążenia Częstość > 150/ min TAK

23 NIE Niepokojące objawy RR < 90 mmhg Ból w klatce piersiowej Niewydolność krążenia Częstość > 150/ min Jeśli niski poziom potasu patrz w prawo Amiodarone150 mg i.v. W ciągu 10 min lub Ligokaina i.v. 50 mg w ciągu 2 min Powtórzyć co 5 min do max dawki 200mg; Wezwij specjalistę Podaj potas 60 mmol, max 30mmol h-1 Podaj magnez i.v. 5ml 50% w ciągu 30min Kardiowersja 100 J: 200 J: 360 J lub eqwiwalent energi dwufazowej Jeśli będzie potrzeba, dalsze dawki amiodarone 150 mg i.v. W ciągu 10 min, max 300 mg w ciągu godziny

24 Niepokojące objawy RR < 90 mmhg Ból w klatce piersiowej Niewydolność krążenia Częstość > 150/ min-1 Podaj potas 60 mmol, max 30mmol h Podaj magnez i.v. 5ml 50% w ciągu 30min TAK Wezwij specjalistę Kardiowersja 100 J: 200 J: 360 J lub eqwiwalent energi dwufazowej Jeśli niski poziom potasu patrz w lewo Amiodarone150 mg i.v. W ciągu 10 min Dalsze kardiowersje jeśli jest potrzeba W przypadkach opornego częstoskurczu rozważ dodatkowe leczenie: amiodaron, lignocaina, prokainamid lub sotalol lub stymulacja Uwaga leki powodują depresję mięśnia sercowego

25

26 Częstoskurcz o wąskich zespołach QRS (Przypuszczalnie częstoskurcz nadkomorowy) 1. HR > 250/ min, bez tętna 1. kardiowersja 2. Szybkie migotanie przedsionków 1. AF algorytm 3. Częstoskurcz o wąskich zespołach QRS z tętnem

27 Częstoskurcz o wąskich zespołach QRS (Przypuszczalnie częstoskurcz nadkomorowy) 1. Pobudzenie nerwu błędnego Próba Valsalva Masaż zatoki szyjnej 2. Adenozyna i.v. 6mg, szybki bolus 12mg, co 1-2 minuty, (max 3 dawki) Jeśli brak efektu: WEZWIJ SPECJALISTĘ!

28 Częstoskurcz o wąskich zespołach QRS (Przypuszczalnie częstoskurcz nadkomorowy) Brak tętna Częstoskurcz o wąskich zespołach QRS Kardiowersja 100 J: 200 J: 360 J lub eqwiwalent energi dwufazowej Migotanie przedsionków AF algorytm Jeśli nie wykonano wcześniej, podaj tlen zapewnij dostęp do żyły Pobudzenie nerwu błędnego (uwaga masażem zatoki szyjnej można wywołać przejściowe niedokrwienie lub udar mózgu) Adenozyna i.v.6mg, szybki bolus 12mg, co 1-2 minuty, (max 3 dawki) Ostrożnie z adenozyną w przypadkach potwierdzonego WPW

29 Częstoskurcz o wąskich zespołach QRS (Przypuszczalnie częstoskurcz nadkomorowy) Niepokojące objawy RR < 90 mmhg Ból w klatce piersiowej Niewydolność krążenia HR > 200/ min NIE Leczenie farmakologiczne (zwróć uwagą na interakcje leków) TAK Kardiowersja Amiodaron jeśli jest potrzeba

30 Częstoskurcz o wąskich zespołach QRS (Przypuszczalnie częstoskurcz nadkomorowy) Wezwij specjalistę NIE Niepokojące objawy? RR < 90 mmhg Ból w klatce piersiowej Niewydolność krążenia HR > 200/ min-1 Możliwe leczenie farmakologiczne: Esmolol: 40 mg w ciągu 1 min + wlew 4 mg min-1 (bolus może być powtórzony jeśli chory wymaga wlewu > 12 mg min-1 LUB Werapamil 5-10 mg i.v. LUB Amiodaron: 300 mg w ciągu godziny, może być powtórzony jednorazowo LUB Digoxin: max dawka 500 µg w ciągu 30 min x2 TAK Kardiowersja 100 J: 200 J: 360 J lub eqwiwalent energi dwufazowej Amiodarone 150 mg i.v. W ciągu 10 min, do 300 mg w ciągu godziny i powtórzyć kardiowersje

31 Częstoskurcz o wąskich zespołach QRS (Przypuszczalnie częstoskurcz nadkomorowy) Brak tętna (heart rate zwykle > 250 beats min-1) Częstoskurcz o wąskich zespołach QRS Migotanie przesionków Jeśli nie wyjkonano wcześniej, podaj tlen zapewnij dostęp do żyły Kardiowersja 100 J: 200 J: 360 J lub eqwiwalent energi dwufazowej Pobudzenie nerwu błędnego (uwaga masażem zatoki szyjnej można wywołać przejściowe niedokrwienie lub udar mózgu) AF algorytm Adenozyna i.v.6mg, szybki bolus 12mg, co 1-2 minuty, (max 3 dawki) Ostrożnie z adenozyną w przypadkach potwierdzonego WPW Wezwij specjalistę NIE Niepokojące objawy? RR < 90 mmhg Ból w klatce piersiowej Niewydolność krążenia HR > 200/ min-1 Możliwe leczenie farmakologiczne: Esmolol: 40 mg w ciągu 1 min + wlew 4 mg min-1 (bolus może być powtórzony jeśli chory wymaga wlewu > 12 mg min-1 LUB Werapamil 5-10 mg i.v. LUB Amiodaron: 300 mg w ciągu godziny, może być powtórzony jednorazowo LUB Digoxin: max dawka 500 µg w ciągu 30 min x2 TAK Kardiowersja 100 J: 200 J: 360 J lub eqwiwalent energi dwufazowej Amiodarone 150 mg i.v. W ciągu 10 min, do 300 mg w ciągu godziny i powtórzyć kardiowersje

32

33 Migotanie przedsionków Migotanie przedsionków oznacza bardzo szybką, nieskoordynowaną czynność przedsionków. Skurcz przedsionków jest nieefektywny i przypomina falowanie, co powoduje gorsze napełnianie komór i zmniejszenie objętości wyrzutowej serca. Ważnym objawem jest niemiarowa czynność komór, tzn. czas pomiędzy poszczególnymi skurczami jest każdorazowo inny. Wyróżnia się utrwalone migotanie przedsionków (trwające stale) oraz napadowe migotanie przedsionków (trwające - według różnych opracowań - od 3 do 7 dni). W napadowym migotaniu przedsionków w okresach bez migotania występuje z reguły prawidłowy rytm serca.

34 Najczęstsze dolegliwości Czasem migotanie przedsionków przebiega bez uchwytnych objawów i dolegliwości. Niekiedy pacjent odczuwa jedynie niemiarową, szybką lub wolną akcję serca (tzw. arytmia serca). W pozostałych przypadkach migotanie przedsionków może dawać takie objawy i dolegliwości, jak: osłabienie, zawroty głowy, mdłości, przejściowe utraty przytomności, dolegliwości o typie dusznicy bolesnej, duszność, objawy niewydolności krążenia.

35 Migotanie przedsionków Leczenie opiera się na określeniu stopnie ryzyka dla pacjenta Wysokie ryzyko Niskie ryzyko HR < 100/ min HR > 150/ min Ból w klatce piersiowej Słabe lub brak objawów Zaburzenia perfuzji Dobra perfuzja Pośrednie ryzyko HR / min Brak tchu

36 Migotanie przedsionków Wysokie ryzyko HR > 150/ min-1 Ból w klatce piersiowej Zaburzenia perfuzji Wezwij specjalistę! 1. Podaj heparynę 2. Kardiowersja 100 J: 200 J: 360 Lub ekwiwalent energii dwufazowej 3. Amiodaron 300 mg i.v. w ciągu godziny (można powtórzyć dawkę 1 raz)

37 Migotanie przedsionków : wysokie ryzyko Wysokie ryzyko HR > 150/ min Ból w klatce piersiowej Zaburzenia perfuzji TAK Wezwij specjalistę Niezwłocznie Podaj heparynę Kardiowersja 100 J: 200 J: 360 J lub eqwiwalent energi dwufazowej Amiodaron 300 mg i.v. w ciągu godziny (można powtórzyć dawkę 1 raz)

38 Migotanie przedsionków Pośrednie ryzyko HR / min Brak tchu WEZWIJ SPECJALISTĘ! 1. Zaburzenia perfuzji lub strukturalne choroby serca? 2. Początek w ciągu 24 h?

39 Migotanie przedsionków Pośrednie ryzyko Brak zaburzeń perfuzji/strukturalnych chorób serca Początek > 24 godzin: Początek < 24 godzin: Farmakologiczna kontrola HR LUB Antykoagulanty Kardiowersja w późniejszym terminie Heparyna Antyarytmiki Kardiowersja jeśli są wskazania

40 Migotanie przedsionków Pośrednie ryzyko Zaburzenia perfuzji lub strukturalne choroby serca Początek > 24 godzin: Początek < 24 godzin: Kontrola HR amiodaronem + antykoagulanty Heparyna Kardiowersja w późniejszym terminie Kardiowersja jeśli są wskazania Amiodaron

41 Migotanie przedsionków Niskie ryzyko HR < 100/ min-1 Słabe lub brak objawów Dobra perfuzja Początek > 24 godzin: Początek < 24 godzin: Rozważ antykoagulanty Heparyna Kardiowersja w późniejszym terminie Antyarytmiki Kardiowersja jeśli są wskazania

42 Migotanie przedsionków Wysokie ryzyko HR > 150/ min-1 Ból w klatce piersiowej Zaburzenia perfuzji Niskie ryzyko HR < 100/ min-1 Słabe lub brak objawów Dobra perfuzja Pośrednie ryzyko HR / min-1 Brak tchu TAK TAK TAK Początek > 24 godzin? NIE Wezwij specjalistę TAK Wezwij specjalistę Niezwłocznie Podaj heparynę Kardiowersja 100 J: 200 J: 360 J lub eqwiwalent energi dwufazowej Antykoagulanty: Heparyna Warfaryna Kardiowersja w późniejszym terminie Amiodaron 300 mg i.v. w ciągu godziny (można powtórzyć dawkę 1 raz) NIE NIE Kontrola HR: Beta blockery, lub Werapamil, lub Diltiazem, lub Digoxin, lub Antykoagulanty Heparyna Warfaryna Kardiowersja Zaburzenia perfuzji i/lub strukturalne choroby serca? TAK Początek > 24 godzin? Początek > 24 godzin? TAK Próba kardiowersji Heparyna Flecainid mg i.v., lub Amiodaron 300 mg i.v./1 h Kardiowersja Heparyna Amiodaron 300 mg i.v./godzinę (można powtórzyć dawkę 1 raz) LUB Flecainid mg i.v. W ciągu 30 min i/lub kardiowersja NIE Kontrola HR: TAK Heparyna Kardiowersja 100 J: 200 J: 360 J lub eqwiwalent energi dwufazowej Amiodaron 300 mg i.v. w ciągu godziny Antykoagulanty Heparyna Warfaryna Kardiowersja w późniejszym terminie Amiodaron 300 mg i.v. w ciągu godziny (można powtórzyć dawkę 1 raz)

43

44 Asystolia Asystolia - brak czynności elektrycznej serca co w zapisie EKG objawia się w postaci linii zbliżonej do linii poziomej (linii izoelektrycznej) w co najmniej dwu sąsiadujących odprowadzeniach EKG. Jej wystąpienie oznacza zazwyczaj całkowity brak czynności skurczowej serca, poza przypadkami asystolii rzekomej. W przypadku asystolii rzekomej linia izoelektryczna w zapisie EKG spowodowana jest problemami technicznymi sprzętu do rejestracji EKG, złym przyleganiem elektrod do skóry lub błędami w technice badania; czynność mechaniczna serca jest w tych przypadkach zachowana. Czterosekundowa asystolia powoduje u ludzi zawroty głowy, a nawet utratę przytomności. W przypadku gdy trwa dłużej, prowadzi do śmierci.

45 Postępowanie Masaż serca Intubacja Zapewnienie i.v i.v 1 mg adrenaliny Przy braku efektu 3 mg atropiny i.v jednorazowo Powtórzyć dawkę adrenaliny 1mg co 23 min

46

47 Tachykardia Tachykardia jest to określenie częstości akcji serca powyżej 100 na minutę. Wśród przyczyn tachykardii można wyróżnić: nadczynność tarczycy; stany emocjonalne: strach, zdenerwowanie, radość; stosowanie używek - kawa, papierosy (nikotyna), Coca-Cola; migotanie przedsionków, trzepotanie przedsionków; niewydolność serca, infekcyjne zapalenie wsierdzia; zapalenie mięśnia sercowego.

48 Postępowanie Leczenie betablokerami

49

50 Migotanie komór Migotanie komór (ang. Ventricular Fibrilation, VF) to zaburzenie rytmu serca, polegające na szybkiej i nieskoordynowanej pracy serca, które jeśli nie zostanie szybko przerwane (do kilku minut) nieuchronnie prowadzi do śmierci. Jest z jednym najczęstszych mechanizmów śmierci (zatrzymania krążenia) u chorych na zawał mięśnia sercowego. W warunkach pierwszej pomocy, jedyną możliwością leczenia jest przeprowadzenie zabiegów reanimacyjnych. Postępowanie reanimacyjne polega na jak najszybszej defibrylacji i następowym stosowaniu leków antyarytmicznych przerywających migotanie i zapobiegającym nawrotowi migotania komór.

51

52 Trzepotanie przedsionków Trzepotanie przedsionków jest jednym z rodzajów zaburzeń rytmu (arytmii), objawiającą się zbyt szybką, ale miarową czynnością elektryczną i skurczową przedsionków (kurczą się z częstością ok /min.). Węzeł przedsionkowo - komorowy (układ bodźcoprzewodzący serca) częściowo hamuje przewodzenie tak szybkiej fali pobudzenia z przedsionków do komór. Ilość impulsów przewodzonych do mięśniówki komór decyduje jaka jest częstość skurczów serca. Dzięki hamującemu działaniu węzła przedsionkowo - komorowego mimo szybkiej akcji przedsionków akcja serca może być prawidłowa lub lekko przyspieszona.

53 Trzepotanie przedsionków dzielone jest na napadowe (czas trwania do 48 godzin) i utrwalone (czas trwania dłuższy niż 48 godzin). Napadowe trzepotanie przedsionków jest arytmią, wymagającą natychmiastowej interwencji lekarskiej i umiarowienia (przywrócenia prawidłowego rytmu serca) najczęściej w warunkach szpitalnych. Umiarowienie może być uzyskane dwiema drogami : farmakologiczne (podawanymi doustnie lub dożylnie lekami) albo elektryczne (za pomocą kardiowersji elektrycznej).

54 Przyczyny Nadciśnienie tętnicze Choroba niedokrwienna Nadczynność tarczycy Chory węzeł zatokowy Zatorowość płucna Choroba płuc alkohol

55 Leczenie Leki antyrytmiczne Kardiowersja (początkowo 50 J)

56

57 TORSADES DE POINTES Jest to częstoskurcz komorowy ze zmienną osią elektryczną zespołów QRS. TdP rozpoczyna się zazwyczaj od pojedynczego dodatkowego skurczu komorowego z długim czasem sprzężenia i po poprzedzającym go długim odstępie R-R oraz przy zjawisku R na T z powodu wydłużonego QT. Jego częstość wynosi zwykle /min i zazwyczaj ustępuje on samoistnie. Czynniki sprzyjające wystąpieniu TdP to: leki antyarytmiczne (klasa IA: chinidyna, dizopiramid, prokainamid; klasa III: sotalol, amiodaron), nieantyarytmiczne leki wydłużające QT, hipokaliemia, hipomagnezemia, niedokrwienie/zawał serca, bradykardia z wydłużonym QT, wrodzone zespoły wydłużonego QT (LQT), krwawienie podpajęczynówkowe

58 Postępowanie obejmuje identyfikację i neutralizację czynników wywołujących (leki antyarytmiczne, leki wydłużające QT, zaburzenia elektrolitowe, niedokrwienie), - suplementację potasu i magnezu, - przyspieszenie czynności serca poprzez czasową stymulację przezżylną serca lub wlew izoproterenolu (nie stosować w ostrej fazie zawału, dławicy piersiowej lub nadciśnieniu; uwaga na możliwość wystąpienia VT lub migotanie komór). - leki β-adrenolityczne we wrodzonych zespołach LQT - kardiowersję elektryczną/defibrylację w TdP niestabilnym hemodynamicznie.

59 Blok przedsionkowo komorowy

60 Blok przedsionkowo- komorowy Blok serca przedsionkowokomorowy (łac. dissociatio atrioventricularis) to czasowe, napadowe lub stałe zaburzenie przewodzenia bodźców z węzła zatokowo-przedsionkowego do roboczego mięśnia komór, przebiegający w 3 stopniach zaawansowania:

61 Blok przedsionkowo-komorowy I stopnia polega na przedłużeniu czasu przewodzenia między przedsionkami a roboczym mięśniem komór. Wszystkie pobudzenia powstające w przedsionkach przewodzone są do komór. Blok I stopnia charakteryzuje się w badaniu EKG wydłużeniem odstępu PQ powyżej 0,2 s.

62 Blok przedsionkowo-komorowy II stopnia przebiega dwojako: jako blok typu Mobitz I (dawniej: Wenckebacha), charakteryzujący się stopniowym, z każdą ewolucją serca, wydłużaniem odstępu PQ, aż do wypadnięcia zespołu QRS (tzw. periodyka Wenckebacha). jako blok typu Mobitz II (dawniej: Mobitza), polegający na całkowitym wypadnięciu zespołu QRS, pomimo powstałego bodźca przedsionkowego. Charakteryzuje się tym, że po kilku załamkach P następuje brak zespołu QRS. W zależności od stosunku ilości załamków P do ilości zespołów QRS mówimy o typie bloku, najczęściej 3:2, 4:3, 5:4. Jeżeli zespoły QRS nie pojawiają się po przynajmniej dwóch kolejnych załamkach P mówimy o zaawansowanym bloku II stopnia.

63 Blok przedsionkowo-komorowy III stopnia polega na zupełnie nieskoordynowanej pracy przedsionków i komór, czemu towarzyszy niezależne występowanie, odpowiadającym im w badaniu EKG, załamków P i zespołów QRS. Częstotliwość rytmu komór jest wolniejsza niż przedsionków.

64 Przyczyny blok wrodzony (np. zespół Holt-Oram) niedokrwienie mięśnia sercowego kardiomiopatie zmiany zwyrodnieniowe układu przewodzącego (choroba Lenègre'a, choroba Leva) uszkodzenia pozabiegowe, ablacja łącza przedsionkowokomorowego guzy serca leki (β-blokery, werapamil, diltiazem, glikozydy naparstnicy, leki antyarytmiczne klasy I, amiodaron) hiperkaliemia choroby układowe (sarkoidoza, kolagenozy) niedoczynność tarczycy borelioza zaburzenia układu wegetatywnego (sportowcy, niekiedy u zdrowych osób w trakcie snu)

65 Leczenie przewlekły blok I stopnia oraz blok II stopnia typu Mobitz I najczęściej nie wymagają postępowania leczniczego, a jedynie okresowej kontroli. Należy dążyć do odstawienia leków zwalniających przewodzenie przedsionkowo-komorowe, zwłaszcza gdy odstęp PQ wynosi > 0,24-0,26 s. u chorych z blokiem II stopnia typu Mobitz II oraz blokiem III stopnia zwykle istnieją wskazania do wszczepienia stymulatora serca, gł. ze względu na niebezpieczeństwo wystąpienia groźnych zaburzeń rytmu (np. torsade de pointes) oraz objawowej bradykardii (tzw. napady MAS).

66 Blok I stopnia

67 Blok II stopnia

68 Wackenbach

69 Blok III stopnia

Zaburzenia rytmu serca. Monika Panek-Rosak

Zaburzenia rytmu serca. Monika Panek-Rosak Zaburzenia rytmu serca Monika Panek-Rosak załamek P depolaryzacja przedsionków QRS depolaryzacja komór załamek T repolaryzacja komór QRS < 0,12 sek PR < 0,2 sek ROZPOZNAWANIE ZAPISU EKG NA MONITORZE 1.

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków Aleksandra Jarecka Studenckie Koło Naukowe przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus w Warszawie Kierownik Kliniki - prof. dr hab. Piotr

Bardziej szczegółowo

Układ bodźcoprzewodzący

Układ bodźcoprzewodzący ZABURZENIA RYTMU I PRZEWODZENIA II KATEDRA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 2014 Układ bodźcoprzewodzący Węzeł zatokowo-przedsionkowy Węzeł przedsionkowo-komorowy Pęczek Hisa lewa i prawa odnoga Włókna

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE EKG, ZABURZENIA RYTMU SERCA RC (UK)

MONITOROWANIE EKG, ZABURZENIA RYTMU SERCA RC (UK) MONITOROWANIE EKG, ZABURZENIA RYTMU SERCA Zagadnienia Wskazania i techniki monitorowania elektrokardiogramu Podstawy elektrokardiografii Interpretacja elektrokardiogramu formy NZK groźne dla życia zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia rytmu serca zagrażające życiu

Zaburzenia rytmu serca zagrażające życiu Zakład Medycyny Ratunkowej 02-005 Warszawa ul. Lindleya 4 Kierownik Zakładu Dr n. med. Zenon Truszewski Sekretariat: +48225021323 E-mail: med_ratunkowa.wp.pl Zaburzenia rytmu serca zagrażające życiu Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Układ bodźcoprzewodzący ZABURZENIA. Prawidłowa generacja i przewodzenie impulsów RYTMU I PRZEWODZENIA

Układ bodźcoprzewodzący ZABURZENIA. Prawidłowa generacja i przewodzenie impulsów RYTMU I PRZEWODZENIA Układ bodźcoprzewodzący ZABURZENIA RYTMU I PRZEWODZENIA Węzeł zatokowo-przedsionkowy Węzeł przedsionkowo-komorowy Pęczek Hisa lewa i prawa odnoga Włókna Purkinjego II KATEDRA KARDIOLOGII CM CM UMK UMK

Bardziej szczegółowo

II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK

II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 6 elektrod przedsercowych V1 do V6 4 elektrody kończynowe Prawa ręka Lewa ręka Prawa noga Lewa noga 1 2 Częstość i rytm Oś Nieprawidłowości P Odstęp PQ Zespół QRS (morfologia,

Bardziej szczegółowo

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Jak wspomniano we wcześniejszych artykułach cyklu, strategia postępowania w migotaniu przedsionków (AF) polega albo na kontroli częstości rytmu komór i zapobieganiu

Bardziej szczegółowo

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. <X>: gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna]

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. <X>: gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT : gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 4.3 Przeciwwskazania Zarówno

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Podstawy fizyczne elektrokardiografii... 11. 2. Rejestracja elektrokardiogramu... 42. 3. Ocena morfologiczna elektrokardiogramu...

SPIS TREŚCI. 1. Podstawy fizyczne elektrokardiografii... 11. 2. Rejestracja elektrokardiogramu... 42. 3. Ocena morfologiczna elektrokardiogramu... SPIS TREŚCI 1. Podstawy fizyczne elektrokardiografii.............................. 11 Wstęp................................................................ 11 Ogólny opis krzywej elektrokardiograficznej...................................

Bardziej szczegółowo

EKG w stanach nagłych. Dr hab. med. Marzenna Zielińska

EKG w stanach nagłych. Dr hab. med. Marzenna Zielińska EKG w stanach nagłych Dr hab. med. Marzenna Zielińska Co to jest EKG????? Układ bodźco-przewodzący serca (Wagner, 2006) Jakie patologie, jakie choroby możemy rozpoznać na podstawie EKG? zaburzenia rytmu

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

Rodzaje omdleń. Stan przedomdleniowy. Omdlenie - definicja. Diagnostyka różnicowa omdleń

Rodzaje omdleń. Stan przedomdleniowy. Omdlenie - definicja. Diagnostyka różnicowa omdleń Omdlenie - definicja Diagnostyka różnicowa omdleń Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie ilości tlenu dostarczonego

Bardziej szczegółowo

Przy przyjęciu w EKG AFL z czynnością komór 120/min. Bezpośrednio przed zabiegiem, na sali elektrofizjologicznej,

Przy przyjęciu w EKG AFL z czynnością komór 120/min. Bezpośrednio przed zabiegiem, na sali elektrofizjologicznej, Opis przypadku Częstoskurcz z szerokimi zespołami QRS u pacjenta po zawale serca czy zawsze VT? Wide QRS complex tachycardia in a patient after myocardial infarction: is it always ventricular tachycardia?

Bardziej szczegółowo

Arytmia - kiedy Twoje serce bije nierówno

Arytmia - kiedy Twoje serce bije nierówno Arytmia - kiedy Twoje serce bije nierówno Zaburzenia rytmu serca spowodowane są przez nieprawidłowe wytwarzanie bodźców w układzie rozrusznikowym lub zaburzone przewodzenie bodźców elektrycznych w obrębie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13 Spis treści Przedmowa................ 11 1. Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi.................. 13 Najważniejsze problemy diagnostyczne....... 13 Ból w klatce piersiowej........... 14 Ostry

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGICZNE I PATOFIZJOLOGICZNE PODSTAWY INTERPRETACJI EKG. Aleksandra Jarecka

FIZJOLOGICZNE I PATOFIZJOLOGICZNE PODSTAWY INTERPRETACJI EKG. Aleksandra Jarecka FIZJOLOGICZNE I PATOFIZJOLOGICZNE PODSTAWY INTERPRETACJI EKG Aleksandra Jarecka CO TO JEST EKG? Graficzne przedstawienie zmian potencjałów kardiomiocytów w czasie mierzone z powierzchni ciała Wielkość

Bardziej szczegółowo

EKG u pacjentów z kołataniem serca i utratą przytomności

EKG u pacjentów z kołataniem serca i utratą przytomności EKG u pacjentów z kołataniem serca i utratą przytomności Wywiad i badanie fizykalne 56 Kołatania serca 56 Zawroty głowy i omdlenia 56 Badanie fizykalne 58 EKG pomiędzy napadami kołatań serca i omdleń 6

Bardziej szczegółowo

Uniwersalny schemat ALS 2010

Uniwersalny schemat ALS 2010 Zakład Medycyny Ratunkowej 02-005 Warszawa ul. Lindleya 4 Kierownik Zakładu Dr n. med. Zenon Truszewski Sekretariat: +48225021323 Uniwersalny schemat ALS 2010 Zagadnienia Leczenie pacjentów z NZK: migotanie

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia i symptomatologia. Piotr Abramczyk

Patofizjologia i symptomatologia. Piotr Abramczyk Patofizjologia i symptomatologia niewydolności serca Piotr Abramczyk Definicja Objawy podmiotowe i przedmiotowe niewydolności serca Obiektywny dowód dysfunkcji serca i i Odpowiedź na właściwe leczenie

Bardziej szczegółowo

EKG Zaburzenia rytmu i przewodzenia cz. II

EKG Zaburzenia rytmu i przewodzenia cz. II EKG Zaburzenia rytmu i przewodzenia cz. II Karol Wrzosek KATEDRA I KLINIKA KARDIOLOGII, NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO I CHORÓB WEWNĘTRZNYCH Mechanizmy powstawania arytmii Ektopia Fala re-entry Mechanizm re-entry

Bardziej szczegółowo

Definicja MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW. Epidemiologia. Etiologia 2015-04-23

Definicja MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW. Epidemiologia. Etiologia 2015-04-23 Definicja MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW tachyarytmia nadkomorowa, którą cechuje szybka (350-600/min), nieskoordynowana aktywacja przedsionków, z niemiarową czynnością komór II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK II KATEDRA

Bardziej szczegółowo

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 2014 Definicja tachyarytmia nadkomorowa, którą cechuje szybka (350-600/min), nieskoordynowana aktywacja przedsionków,

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wskazania do ablacji RF wg ACC/AHA/ ESC

Podstawowe wskazania do ablacji RF wg ACC/AHA/ ESC Podstawowe wskazania do ablacji RF wg A/AHA/ ES Najprostsze wskazania do konsultacji Udokumentowany częstoskurcz z wąskimi QRS Udokumentowany częstoskurcz z szerokimi QRS Nieokreślony, napadowy częstoskurcz

Bardziej szczegółowo

Migotanie i trzepotanie przedsionków.

Migotanie i trzepotanie przedsionków. Migotanie i trzepotanie przedsionków. Migotanie przedsionków (AF) DEFINICJA I ETIOPATOGENEZA Najczęstsza tachyarytmia nadkomorowa, którą cechuje szybka (350 700/min), nieskoordynowana aktywacja przedsionków,

Bardziej szczegółowo

Ostra niewydolność serca

Ostra niewydolność serca Ostra niewydolność serca Prof. dr hab. Jacek Gajek, FESC Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Niewydolność serca Niewydolność rzutu minutowego dla pokrycia zapotrzebowania na tlen tkanek i narządów organizmu.

Bardziej szczegółowo

10. Zmiany elektrokardiograficzne

10. Zmiany elektrokardiograficzne 10. Zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowyh 309 Zanim zaczniesz, przejrzyj streszczenie tego rozdziału na s. 340 342. zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowych

Bardziej szczegółowo

Częstoskurcz z szerokimi zespołami QRS część I

Częstoskurcz z szerokimi zespołami QRS część I R O Z D Z I A Ł 6 Częstoskurcz z szerokimi zespołami QRS część I June Edhouse, Francis Morris Częstoskurcz z szerokimi zespołami QRS może powstawać w różnych mechanizmach. Może być zarówno częstoskurczem

Bardziej szczegółowo

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument D043528/02 Annex.

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument D043528/02 Annex. Rada Unii Europejskiej Bruksela, 8 marca 2016 r. (OR. en) 6937/16 ADD 1 TRANS 72 PISMO PRZEWODNIE Od: Komisja Europejska Data otrzymania: 7 marca 2016 r. Do: Nr dok. Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny

Bardziej szczegółowo

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW INFORMATOR PACJENTA

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW INFORMATOR PACJENTA MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW INFORMATOR PACJENTA WSTĘP Jeżeli zostało u Ciebie rozpoznane migotanie przedsionków lub trzepotanie przedsionków lub Twój lekarz podejrzewa jedną z tych chorób, niniejszy informator

Bardziej szczegółowo

Przypadki kliniczne EKG

Przypadki kliniczne EKG Przypadki kliniczne EKG Przedrukowano z: Mukherjee D. ECG Cases pocket. Börm Bruckmeier Publishing LLC, Hermosa Beach, CA, 2006: 135 138 (przypadek 31) i 147 150 (przypadek 34) PRZYPADEK NR 1 1.1. Scenariusz

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia przewodzenia zatokowo-przedsionkowego Disorders of the sino-atrial impuls conduction

Zaburzenia przewodzenia zatokowo-przedsionkowego Disorders of the sino-atrial impuls conduction 224 GERIATRIA 2011; 5: 224-230 Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Otrzymano/Submitted: 13.05.2011 Zaakceptowano/Accepted: 20.05.2011 Zaburzenia przewodzenia

Bardziej szczegółowo

9. Zaburzenia rytmu serca i przewodzenia

9. Zaburzenia rytmu serca i przewodzenia 9. Zaburzenia rytmu serca i przewodzenia Katarzyna Bieganowska Węzeł zatokowo-przedsionkowy, zwany też węzłem zatokowym, jest nadrzędnym ośrodkiem bodźcotwórczym; rytm zatokowy to rytm prawidłowy. U zdrowych

Bardziej szczegółowo

Postępowanie w migotaniu przedsionków

Postępowanie w migotaniu przedsionków Postępowanie w migotaniu przedsionków Najnowsze wytyczne American College of Cardiology, American Heart Association i European Society of Cardiology Na podstawie: ACC/AHA/ESC 2006 Guidelines for the Management

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Amiokordin Amiodaroni hydrochloridum 150 mg / 3 ml, roztwór do wstrzykiwań

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Amiokordin Amiodaroni hydrochloridum 150 mg / 3 ml, roztwór do wstrzykiwań ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Amiokordin Amiodaroni hydrochloridum 150 mg / 3 ml, roztwór do wstrzykiwań Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować

Bardziej szczegółowo

Sportowiec z zaburzeniami rytmu serca

Sportowiec z zaburzeniami rytmu serca 2014-05-01 Sportowiec z zaburzeniami rytmu serca Renata Główczyńska 2014-05-01 SCD 2014-05-01 SCD młodzi sportowcy Postępowanie Wywiad podmiotowy Objawy Nadużywanie leków, używki, doping, narkotyki Wywiad

Bardziej szczegółowo

Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy. Izabela Duda

Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy. Izabela Duda Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy Izabela Duda 1 Krążeniowe Systemowe powikłania urazu czaszkowomózgowego Oddechowe: pneumonia, niewydolność oddechowa, ARDS, zatorowość,

Bardziej szczegółowo

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Annex I Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Podsumowanie naukowe Biorąc pod uwagę Raport oceniający komitetu PRAC dotyczący Okresowego Raportu o Bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

ALS- UNIWERSALNY ALGORYTM POSTĘPOWANIA

ALS- UNIWERSALNY ALGORYTM POSTĘPOWANIA ALS- UNIWERSALNY ALGORYTM POSTĘPOWANIA Cele Wczesne rozpoznawanie pacjentów w stanie zagrożenia życia Znajomość algorytmu zaawansowanych czynności resuscytacyjnych Potencjalnie odwracalne przyczyny NZK

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków (MP) Informacje dla pacjenta

Migotanie przedsionków (MP) Informacje dla pacjenta Migotanie przedsionków (MP) Informacje dla pacjenta Spis treści Podstawowe pojęcia Wstęp Prawidłowa czynność serca (rytm zatokowy) Czym jest migotanie przedsionków (MP)? Kogo dotyka MP? Przyczyny MP Objawy

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO ADENOCOR, 3 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu do wstrzykiwań zawiera 3 mg adenozyny (Adenosinum).

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków (MP) Informacje dla pacjenta

Migotanie przedsionków (MP) Informacje dla pacjenta Spis treści Podstawowe pojęcia Wstęp Prawidłowa czynność serca (rytm zatokowy) Czym jest migotanie przedsionków (MP)? Kogo dotyka MP? Przyczyny MP Objawy MP Postaci choroby Gdzie znaleźć właściwego lekarza

Bardziej szczegółowo

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW INFORMATOR PACJENTA

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW INFORMATOR PACJENTA WSTĘP Jeżeli zostało u Ciebie rozpoznane migotanie przedsionków lub trzepotanie przedsionków lub Twój lekarz podejrzewa jedną z tych chorób, niniejszy informator ma pomóc w zrozumieniu istoty choroby oraz

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków i leczenie przeciwzakrzepowe. Małgorzata Kuzin Instytut Kardiologii Klinika Intensywnej Terapii Kardiologicznej

Migotanie przedsionków i leczenie przeciwzakrzepowe. Małgorzata Kuzin Instytut Kardiologii Klinika Intensywnej Terapii Kardiologicznej Migotanie przedsionków i leczenie przeciwzakrzepowe Małgorzata Kuzin Instytut Kardiologii Klinika Intensywnej Terapii Kardiologicznej (ang. atrial fibrillation, AF) Migotanie przedsionków - definicja

Bardziej szczegółowo

Dostęp dożylny/doszpikowy. Przygotowane przez: lek. med. Andrzej Jakubowski

Dostęp dożylny/doszpikowy. Przygotowane przez: lek. med. Andrzej Jakubowski Dostęp dożylny/doszpikowy Dostęp dożylny Szybszy, łatwy technicznie nie wymaga przerwania zabiegów resuscytacyjnych mniejsze ryzyko powikłań Dostęp doszpikowy zakładanie trwa nieco dłużej, trudniejszy

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Amiokordin, 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań Amiodaroni hydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Amiokordin, 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań Amiodaroni hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Amiokordin, 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań Amiodaroni hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Przedsionkowe zaburzenia rytmu

Przedsionkowe zaburzenia rytmu Przedsionkowe zaburzenia rytmu 4 ROZDZIAŁ Wstęp Załamki P elektrokardiogramu odzwierciedlają depolaryzację przedsionków. Rytm serca, który rozpoczyna się w węźle zatokowo-przedsionkowym i ma dodatnie załamki

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie i opieka nad chorym kierowanym do ablacji. lek. Janusz Śledź

Przygotowanie i opieka nad chorym kierowanym do ablacji. lek. Janusz Śledź Przygotowanie i opieka nad chorym kierowanym do ablacji lek. Janusz Śledź Kwalifikacja do EPS i ablacji Wnikliwa ocena EKG w czasie arytmii i w czasie rytmu zatokowego Badanie echokardiograficzne EKG m.

Bardziej szczegółowo

Fizjologia układu krążenia II. Dariusz Górko

Fizjologia układu krążenia II. Dariusz Górko Fizjologia układu krążenia II Dariusz Górko Fizyczne i elektrofizjologiczne podstawy elektrokardiografii. Odprowadzenia elektrokardiograficzne. Mechanizm powstawania poszczególnych załamków, odcinków oraz

Bardziej szczegółowo

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Zbigniew Gugnowski GRK Giżycko 2014 Opracowano na podstawie: Wytycznych ESC dotyczących rozpoznania oraz

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 143/2014 z dnia 2 czerwca 2014 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie zasadności wydawania zgód na refundację produktu

Bardziej szczegółowo

Przyczyny nieadekwatnych interwencji kardiowertera-defibrylatora

Przyczyny nieadekwatnych interwencji kardiowertera-defibrylatora Przyczyny nieadekwatnych interwencji kardiowertera-defibrylatora Dr n. med. Aleksander Maciąg Pracownia Elektrofizjologii Klinicznej II Kliniki Choroby Wieńcowej Instytutu Kardiologii w Warszawie 1 Deklaracja

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta.

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Uwaga: Niniejsze zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego

Bardziej szczegółowo

Elektrokardiografia: podstawy i interpretacja

Elektrokardiografia: podstawy i interpretacja Elektrokardiografia: podstawy i interpretacja Podstawy EKG 1887 rok- Waller dokonał bezpośredniego zapisu potencjałów serca. 1901 rok- galwanometr strunowy Einthovena pozwolił na rejestrację czynności

Bardziej szczegółowo

Farmakologia w ratownictwie

Farmakologia w ratownictwie Artykuł pobrano ze strony eioba.pl Farmakologia w ratownictwie Czy chciałbyś wiedzieć w jakich sytuacjach podaje się choremu adrenalinę, dopaminę, morfinę, czy ketanol? Przeczytasz o tym w tym artykule.

Bardziej szczegółowo

Fazy potencjału czynnościowego serca

Fazy potencjału czynnościowego serca Leki antyarytmiczne Treść Fizjologia rytmu serca Definicja i mechanizmy arytmii Klasyfikacja leków antyarytmicznych Leki antyarytmiczne (mechanizmy i charakterystyka farmakologiczna) Arytmie w praktyce

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 37/2013 z dnia 4 lutego 2013 w sprawie zasadności wydawania zgody na refundację produktu leczniczego Tambocor

Bardziej szczegółowo

Pacjent ze stymulatorem

Pacjent ze stymulatorem Choroby Serca i Naczyń 2008, tom 5, nr 4, 221 226 E K G W P R A K T Y C E Redaktor działu: dr hab. med. Rafał Baranowski Pacjent ze stymulatorem Ewa Piotrowicz, Rafał Baranowski Instytut Kardiologii im.

Bardziej szczegółowo

Od prewencji do ablacji: nowoczesne leczenie migotania przedsionków - zmiany w stosunku do wcześniejszych wytycznych wg ESC, cz.

Od prewencji do ablacji: nowoczesne leczenie migotania przedsionków - zmiany w stosunku do wcześniejszych wytycznych wg ESC, cz. Od prewencji do ablacji: nowoczesne leczenie migotania przedsionków - zmiany w stosunku do wcześniejszych wytycznych wg ESC, cz. II Nowoczesne leczenie pacjenta z migotaniem przedsionków to złożony proces.

Bardziej szczegółowo

ANEKS III POPRAWKA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO I ULOTKI DLA PACJENTA

ANEKS III POPRAWKA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO I ULOTKI DLA PACJENTA ANEKS III POPRAWKA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO I ULOTKI DLA PACJENTA 1 POPRAWKI DO WSTAWIENIA W ODPOWIEDNIE CZĘŚCI CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ZAWIERAJĄCEGO MOKSYFLOKSACYNĘ poprawki

Bardziej szczegółowo

Sebastian Stec, Pracownia Elektrofizjologii Klinicznej,Klinika Kardiologii CMKP, Szpital Grochowski, Warszawa. smstec@wp.pl

Sebastian Stec, Pracownia Elektrofizjologii Klinicznej,Klinika Kardiologii CMKP, Szpital Grochowski, Warszawa. smstec@wp.pl Sebastian Stec, Pracownia Elektrofizjologii Klinicznej,Klinika Kardiologii CMKP, Szpital Grochowski, Warszawa smstec@wp.pl Wykładowca, członek grup doradczych i granty naukowe firm: Medtronic, Biotronic,

Bardziej szczegółowo

Wywiad z prof. dr hab. Wandą Kawalec, kierownikiem Kliniki Kardiologii Instytutu,,Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka"

Wywiad z prof. dr hab. Wandą Kawalec, kierownikiem Kliniki Kardiologii Instytutu,,Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka Wywiad z prof. dr hab. Wandą Kawalec, kierownikiem Kliniki Kardiologii Instytutu,,Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka" Wywiad z prof. dr hab. Wandą Kawalec, kierownikiem Kliniki Kardiologii Instytutu,,Pomnik

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO PROGRAMOWE

ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO PROGRAMOWE ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO PROGRAMOWE Rodzaj kształcenia Kurs specjalistyczny jest to rodzaj kształcenia, który zgodnie z ustawą z dnia 5 lipca 1996r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2001r. Nr

Bardziej szczegółowo

Holter. odprowadzeń CM5, CS2, IS.

Holter. odprowadzeń CM5, CS2, IS. Norman Jefferis Jeff (1.1.1914-21.7.1983) amerykański biofizyk skonstruował urządzenie rejestrujące EKG przez 24 godziny, tzw. EKG. W zależności od typu aparatu sygnał EKG zapisywany jest z 2, 3, rzadziej

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne

Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne Przygotowanie chorego Opieka po zabiegu Powikłania KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 1. Weryfikacja objawów, które mogą być skutkiem zaburzeń rytmu serca (omdlenia,

Bardziej szczegółowo

E C C. American Heart Association. Zaawansowane czynności resuscytacyjne (ACLS) Pisemna samoocena przed kursem. 1 lipca 2013

E C C. American Heart Association. Zaawansowane czynności resuscytacyjne (ACLS) Pisemna samoocena przed kursem. 1 lipca 2013 E C C American Heart Association Zaawansowane czynności resuscytacyjne (ACLS) Pisemna samoocena przed kursem 1 lipca 2013 2013 American Heart Association Pisemna samoocena przed kursem ACLS 2013 1. 85-letnia

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. BIOSOTAL 40, 40 mg, tabletki BIOSOTAL 80, 80 mg, tabletki. Sotaloli hydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. BIOSOTAL 40, 40 mg, tabletki BIOSOTAL 80, 80 mg, tabletki. Sotaloli hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta BIOSOTAL 40, 40 mg, tabletki BIOSOTAL 80, 80 mg, tabletki Sotaloli hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Farmakologia leków antyarytmicznych Marzena Dworacka

Farmakologia leków antyarytmicznych Marzena Dworacka Farmakologia leków antyarytmicznych Marzena Dworacka Leczenie zaburzeń rytmu dzisiaj Ogranicza się stosowanie leków antyarytmicznych, a zwiększa się znaczenie leków modyfikujących przebieg choroby leżącej

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka Produktu Leczniczego

Charakterystyka Produktu Leczniczego Charakterystyka Produktu Leczniczego 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO BIOSOTAL 40 40 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka zawiera 40 mg chlorowodorku sotalolu (Sotaloli hydrochloridum).

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

Zatrucie lekami antyarytmicznymi w praktyce ZRM

Zatrucie lekami antyarytmicznymi w praktyce ZRM Zatrucie lekami antyarytmicznymi w praktyce ZRM mgr Krzysztof Kotliński Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Stacja Pogotowia Ratunkowego we Włocławku Wojewódzka Stacja Ratownictwa Medycznego w Łodzi β-blokery

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA PAMIĘTAJ!!! TEKST PODKREŚLONY LUB WYTŁUSZCZONY JEST DO ZAPAMIĘTANIA. Opracował: mgr Mirosław Chorąży Zasłabnięcie

Bardziej szczegółowo

układu krążenia Paweł Piwowarczyk

układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie Badanie przedmiotowe EKG Pomiar ciśnienia tętniczego Pomiar ciśnienia w tętnicy płucnej Pomiar ośrodkowego ciśnienia żylnego Echokardiografia

Bardziej szczegółowo

OMDLENIA. Wojciech Szczepański Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii z Podoodziałem Kardiologii

OMDLENIA. Wojciech Szczepański Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii z Podoodziałem Kardiologii Wojciech Szczepański Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii z Podoodziałem Kardiologii Definicja Jeśli chory pada i wstaje jest to omdlenie, jeśli pada i nie wstaje nagła śmierć sercowa. Nagła,

Bardziej szczegółowo

10. Rozrusznik serca. Tomasz Mroczek

10. Rozrusznik serca. Tomasz Mroczek 10. Rozrusznik serca Tomasz Mroczek Prawidłowo funkcjonujące serce naprzemiennie kurczy się i rozkurcza, powodując tzw. bicie serca. Skurcz serca następuje w odpowiedzi na impuls elektryczny wywodzący

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE ACC/AHA/ESC DOTYCZA CE LECZENIA CHORYCH z MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW Wybrane fragmenty

WYTYCZNE ACC/AHA/ESC DOTYCZA CE LECZENIA CHORYCH z MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW Wybrane fragmenty EUROPEAN SOCIETY of CARDIOLOGY AMERICAN COLLEGE of CARDIOLOGY AMERICAN HEART ASSOCIATION WYTYCZNE ACC/AHA/ESC DOTYCZA CE LECZENIA CHORYCH z MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW Wybrane fragmenty Komentarz Grzegorz

Bardziej szczegółowo

ZABURZENIA RYTMU I PRZEWODZENIA

ZABURZENIA RYTMU I PRZEWODZENIA 4.1. Uwagi wstępne 171 4 ZABURZENIA RYTMU I PRZEWODZENIA TADEUSZ MANDECKI 4.1. UWAGI WSTĘPNE Za powstawanie impulsów elektrycznych w sercu i ich przewodzenie odpowiedzialne są wyspecjalizowane komórki

Bardziej szczegółowo

Stany zagrożenia życia w przebiegu nadciśnienia tętniczego

Stany zagrożenia życia w przebiegu nadciśnienia tętniczego Stany zagrożenia życia w przebiegu nadciśnienia tętniczego Nadciśnienie tętnicze Źródło: Wytyczne ESH/ESC dot postępowania w nadciśnieniu tętniczym 2013 Stratyfikacja łącznego ryzyka sercowo-naczyniowego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nagły zgon sercowy. Krzysztof Kaczmarek. Definicja. Mechanizmy nagłego zgonu sercowego

Rozdział 1. Nagły zgon sercowy. Krzysztof Kaczmarek. Definicja. Mechanizmy nagłego zgonu sercowego Rozdział 1 Nagły zgon sercowy Krzysztof Kaczmarek Definicja Nagły zgon sercowy lub nagła śmierć sercowa (łac. mors subita cardialis, ang. sudden cardiac death, SCD) są definiowane przez Europejskie Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

STAN PADACZKOWY. postępowanie

STAN PADACZKOWY. postępowanie STAN PADACZKOWY postępowanie O Wytyczne EFNS dotyczące leczenia stanu padaczkowego u dorosłych 2010; Meierkord H., Boon P., Engelsen B., Shorvon S., Tinuper P., Holtkamp M. O Stany nagłe wydanie 2, red.:

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 3 do siwz OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE. Część 1 - Defibrylator - kardiowerter ICD-VR jednojamowy z elektrodami

Załącznik Nr 3 do siwz OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE. Część 1 - Defibrylator - kardiowerter ICD-VR jednojamowy z elektrodami Strona 1 z 7 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE Załącznik Nr 3 do siwz Część 1 - Defibrylator - kardiowerter ICD-VR jednojamowy z elektrodami 1 Rok produkcji min. 201r. 2 Waga poniżej 80

Bardziej szczegółowo

EKG pomiędzy napadami kołatania serca lub omdleniami

EKG pomiędzy napadami kołatania serca lub omdleniami 2 EKG pomiędzy napadami kołatania serca lub omdleniami Wywiad i badanie fizykalne 59 Kołatania serca 59 Zawroty głowy i omdlenia 60 Badanie fizykalne 64 EKG 64 Omdlenia w przebiegu chorób serca innych

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWY. (Tekst mający znaczenie dla EOG)

DYREKTYWY. (Tekst mający znaczenie dla EOG) 8.7.2016 L 183/59 DYREKTYWY DYREKTYWA KOMISJI (UE) 2016/1106 z dnia 7 lipca 2016 r. zmieniająca dyrektywę 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw jazdy (Tekst mający znaczenie dla EOG)

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Adenosine Kabi, 3 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu zawiera 3 mg adenozyny.

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. DOBUJECT, 50 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji Dobutaminum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. DOBUJECT, 50 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji Dobutaminum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA DOBUJECT, 50 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do Dobutaminum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę

Bardziej szczegółowo

Dariusz Kozłowski, Krzysztof Łucki Klinika Kardiologii i Elektroterapii Serca, II Katedra Kardiologii, Gdański Uniwersytet Medyczny

Dariusz Kozłowski, Krzysztof Łucki Klinika Kardiologii i Elektroterapii Serca, II Katedra Kardiologii, Gdański Uniwersytet Medyczny Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Wpłynęło: 13.09.2009 Zaakceptowano: 13.09.2009 Elektrokardiografia w schematach (część 3) zaburzenia rytmu serca (częstoskurcze)

Bardziej szczegółowo

Nagłe zatrzymanie krążenia Reanimacja. Dr n.med. Anna Ledakowicz-Polak

Nagłe zatrzymanie krążenia Reanimacja. Dr n.med. Anna Ledakowicz-Polak Nagłe zatrzymanie krążenia Reanimacja Dr n.med. Anna Ledakowicz-Polak Cechuje się: Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK)- ustanie mechanicznej czynności serca Brakiem reakcji chorego na bodźce Brakiem wyczuwalnego

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka Produktu Leczniczego

Charakterystyka Produktu Leczniczego Charakterystyka Produktu Leczniczego 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO BIOSOTAL 40, 40 mg, tabletki BIOSOTAL 80, 80 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka produktu leczniczego Biosotal

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Visken, 5 mg, tabletki Pindololum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Visken, 5 mg, tabletki Pindololum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Visken, 5 mg, tabletki Pindololum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla

Bardziej szczegółowo

Część 1. Podstawowe pojęcia i zasady wykonania i oceny elektrokardiogramu

Część 1. Podstawowe pojęcia i zasady wykonania i oceny elektrokardiogramu Podstawy EKG Część 1. Podstawowe pojęcia i zasady wykonania i oceny elektrokardiogramu Wojciech Telec telec@ump.edu.pl EKG Elektrokardiograf to bardzo czuły galwanometr - wykonuje pomiary natężenia prądu

Bardziej szczegółowo

Interesujące zapisy 24-godzinnego EKG

Interesujące zapisy 24-godzinnego EKG ELEKTROKARDIOGRAMY, ELEKTROGRAMY... Interesujące zapisy 24-godzinnego EKG Przedstawiamy Państwu 3 zapisy 24-godzinnego EKG, prezentowane podczas Konferencji Sekcji Elektrokardiologii Nieinwazyjnej w Kościelisku

Bardziej szczegółowo

Wielkością i kształtem przypomina dłoń zaciśniętą w pięść. Położone jest w klatce piersiowej tuż za mostkiem. Otoczone jest mocnym, łącznotkankowym

Wielkością i kształtem przypomina dłoń zaciśniętą w pięść. Położone jest w klatce piersiowej tuż za mostkiem. Otoczone jest mocnym, łącznotkankowym Wielkością i kształtem przypomina dłoń zaciśniętą w pięść. Położone jest w klatce piersiowej tuż za mostkiem. Otoczone jest mocnym, łącznotkankowym workiem zwanym osierdziem. Wewnętrzna powierzchnia osierdzia

Bardziej szczegółowo

Wskazania do elektrostymulacji u chorych z omdleniami w świetle ostatnich wytycznych ESC. Piotr Kułakowski Klinika Kardiologii CMKP, Warszawa

Wskazania do elektrostymulacji u chorych z omdleniami w świetle ostatnich wytycznych ESC. Piotr Kułakowski Klinika Kardiologii CMKP, Warszawa Wskazania do elektrostymulacji u chorych z omdleniami w świetle ostatnich wytycznych ESC Piotr Kułakowski Klinika Kardiologii CMKP, Warszawa Deklaracja potencjalnego konfliktu interesów (w stosunku do

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE

PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE Strona 1 z 7 PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE Załącznik Nr 2 do siwz Część 1 - Defibrylator - kardiowerter ICD-VR jednojamowy z elektrodami 1 Nazwa, nr katalogowy, producent 2 Rok produkcji

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo