Ćw. nr 1. Oznaczanie składu grupowego frakcji paliwowych metodą FIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ćw. nr 1. Oznaczanie składu grupowego frakcji paliwowych metodą FIA"

Transkrypt

1 PRZEMYSŁOWE LABORATORIUM TECHNOLOGII CHEMICZNEJ IIB Studia stacjonarne Ćw. nr 1 Oznaczanie składu grupowego frakcji paliwowych metodą FIA Sala : Bud. F1, pok. 107 Prowadzący: mgr inż. Katarzyna Pstrowska (bud. F-1, pok. 111)

2 Wstęp teoretyczny Jednym z najważniejszych surowców energetycznych jest ropa naftowa czyli mieszanina (głównie) węglowodorów, których skład chemiczny jest ściśle związany z jej pochodzeniem. Zawartość węglowodorów waha się średnio w granicach 90-95% z wyjątkiem ciężkiej ropy o gęstości powyżej 0,95g/cm 3, która zawiera około 50% węglowodorów. Zawartość węglowodorów maleje wraz ze wzrostem temperatury wrzenia frakcji. Skład ropy naftowej: węglowodory parafinowe (podstawowa grupa węglowodorów najstarszych gatunków ropy, dominują w niskowrzących-benzynowych frakcjach ropy) węglowodory naftenowe (występują w największej ilości,tj.ok.50%mas. Dominują we frakcjach olejowych ze względu na ich wyższe temperatury wrzenia są mniej lotne w porównaniu z parafinami oraz mają większą gęstość od analogów parafinowych) węglowodory aromatyczne (zwykle nie przekraczają 15% mas., zawierają przynajmniej jeden pierścień benzenowy. Dominują w destylatach olejowych oraz w pozostałości po destylacji próżniowej gudronie). organiczne związki siarki, tlenu, azotu, związki metaloorganiczne składniki mineralne W zależności od składu chemicznego ropy naftowe mogą się różnić między sobą: barwą, gęstością, temperaturą wrzenia oraz kalorycznością. Surowa ropa naftowa ulega oczyszczeniu z zanieczyszczeń mechanicznych, a następnie oddziela się wartościowe i łatwo wrzące składniki takie jak np. benzyna. Reszta składników ulega destylacji stopniowej na oleje oraz gazy, a w kolejnym etapie ma miejsce kraking, któremu ulegają pozostałe trudno wrzące składniki. W wyniku krakingu zachodzi rozkładani długich łańcuchów węglowodorowych na krótsze i lżejsze. Ostatecznymi produktem rafinerii są ciekłe paliwa, takie jak: oleje napędowe, benzyna, oleje opałowe oraz nafta.

3 Produkty destylacji ropy naftowej to: gazy opałowe temp. poniżej 100⁰C. benzyny oraz inne paliwa silnikowe temp ⁰C. Benzyny poddaje się następnie frakcjonowaniu na benzyny ciężkie oraz lekkie. Do benzyn lekkich zalicza się te, które wrą w temperaturach ⁰C. Benzyny ciężkie temp. ok ⁰C. Ciężkie benzyny stosuje się w pojazdach samochodowych jako paliwa. Są niezwykle ważną frakcja ropy naftowej. nafta - temperatura wrzenia ok ⁰C. oleje napędowe oraz oleje opałowe - są wydzielane z ropy w temperaturze 260 do 340ºC. bitumy - stanowią pozostałość podestylacyjną, otrzymuje się z nich smoły, asfalty oraz masy bitumiczne. Kryteria oceny jakości ropy naftowej: gęstość lepkość i temperatura płynięcia najbardziej istotne zawartość siarki zawartość chlorków zawartość wody i zanieczyszczeń stałych zawartość pierwiastków śladowych skład frakcyjny prężność par liczba kwasowa pozostałość po koksowaniu zawartość asfaltenów zawartość parafin zawartość azotu całkowitego

4 Olej napędowy to paliwo dieslowe wrzące w temperaturze ⁰C. Jest mieszaniną węglowodorów parafinowych, naftenowych i aromatycznych. Jakościowe wymagania dla ON stosowanych jako paliwa do pojazdów samochodowych określa norma PN-EN 590. Wielkością charakteryzująca właściwości użytkowe ON jako paliwa dla silników wysokoprężnych z samoczynnym zapłonem jest liczba cetanowa, której wartość zależy od zawartości w nim prosto łańcuchowych węglowodorów parafinowych. Gęstość oleju napędowego jest o ok. 18% wyższa niż benzyny i wynosi ok. 0,85 kg/l, zaś wartość opałowa wynosi zazwyczaj około 44 MJ/kg i jest nieco wyższa niż benzyny. Otrzymanie tego paliwa jest łatwiejsze przez co jest ono tańsze niż benzyna. Ze względu na zawartą w ON siarkę, jego spalanie jest szkodliwe dla środowiska. Normy europejskie dopuszczają zawartość siarki w tym paliwie rzędu 10mg/kg, tak więc destylat ropy naftowej poddawany jest obróbce wodorowej w procesach katalitycznych (hydrorafinacja). Zmniejszanie zawartości siarki w oleju napędowym powoduje zmniejszenie jego właściwości smarnych, przez co konieczne jest stosowanie dodatków uszlachetniających takich jak np. dodatki smarnościowe, depresatory, inhibitory korozji, antyutleniacze i deaktywatory metali, detergenty. Głównymi komponentami oleju napędowego są m.in.: - destylaty atmosferyczne z ropy naftowej rafinowane, - frakcje z procesów krakingu termicznego i katalitycznego cięższych frakcji ropy naftowej (np. próżniowych olejów gazowych) i innych, - hydrokrakingu destylatów próżniowych i pozostałości ropnych, - destylatu próżniowego rafinowanego różnymi metodami. Skład grupowy oleju napędowego obejmuje: n-parafiny 9-13 % V/V i-parafiny % V/V nafteny % V/V aromaty % V/V olefiny 0-5 % V/V

5 Benzyny silnikowe są najważniejszym i w największej ilości wytwarzanym produktem naftowym. Te mieszaniny węglowodorów ciekłych o granicach wrzenia od C są paliwami do silników o zapłonie iskrowym. Benzyna silnikowa jest mieszaniną węglowodorów wrzących w temperaturze o C, zawierającą składniki o liczbie atomów węgla w cząsteczce od C 4 do C 10 z grupy węglowodorów parafinowych, naftenowych, olefinowych i aromatycznych. Benzyna dostarcza energii silnikowi poprzez spalanie się, czyli reakcję z tlenem pochodzącym z atmosfery. Ze względu na jej spalanie w bardzo krótkich cyklach, proces spalania musi przebiegać maksymalnie szybko i równomiernie w całej objętości cylindrów silnika. Osiąga się to poprzez mieszanie benzyny z powietrzem przed wstrzyknięciem jej do cylindrów, tworząc tzw. mieszaninę paliwowo-powietrzną. Bardzo istotny wpływ na przebieg tego spalania ma też skład chemiczny benzyny. Najważniejszymi cechami charakteryzującymi benzyny silnikowe są: przebieg destylacji normalnej i prężność par (określają ich lotność) oraz liczba oktanowa miernik ich odporności detonacyjnej. Jakościowe wymagania dla benzyn są znacznie obszerniejsze i określone w normie PN-EN 228. Cel ćwiczenia Określenie metodą adsorpcyjną ze wskaźnikiem fluorescencyjnym grup węglowodorów w benzynie oraz oleju napędowym Metoda adsorpcyjna ze wskaźnikiem fluorescencyjnym umożliwia oznaczenie zawartości węglowodorów aromatycznych (1,2 i 3pierścieniowych) w zakresie od 5 do 99% (V/V), węglowodorów olefinowych (sumaryczna zawartość alkenów, cykloalkenów oraz alka dienów) od 0,3-55% (V/V) oraz węglowodorów nasyconych (sumaryczna zawartość alkanów i cykloalkanów) w granicach od 1-95% (V/V) we frakcjach naftowych destylujących do temperatury 315 C. Wykonanie oznaczenia (PN-EN 15553) Ok.0,75ml badanej próbki wprowadzić za pomocą schłodzonej do temperatury ok. 4 C strzykawki do szklanej kolumny adsorpcyjnej, napełnionej aktywowanym żelem krzemionkowym zawierającym mieszaninę barwników fluorescencyjnych. Po zaadsorbowaniu całości próbki na żelu, wprowadzić alkohol (propan-2-ol o stopniu czystości 99%v/v) do poziomu szlifu kulistego, w celu desorbowania próbki w dół kolumny.

6 Przyłączyć wypełnioną kolumnę do systemu rozdzielczego gazu wytwarzającego ciśnienie. Początkowo ustalić (na ok.2,5min.) ciśnienie około 14kPa w celu przesunięcia czoła cieczy w dół kolumny, następnie zwiększyć ciśnienie do 34kPa (na 2,5min.), a w kolejnym etapie dobrać ciśnienie tak, aby czas przepływu cieczy przez kolumnę wynosił około 1h. Zwykle przy analizowaniu próbek typu benzyny stosuje się optymalne ciśnienie w granicach od 28-69kPa, zaś przy analizie próbek typu nafty czy paliw lotniczych ciśnienie w granicach kpa. Zadane ciśnienie zależy od stopnia upakowania żelu i masy cząsteczkowej próbek. Gdy czerwona granica pomiędzy alkoholem a związkami aromatycznymi przemieści się na około 350mm, należy odczytać w świetle nadfioletowym granice każdej z grup węglowodorów. Węglowodory są rozdzielne zgodnie z ich powinowactwem sorpcyjnym na aromaty, olefiny i nasycone. Barwniki fluorescencyjne są również selektywnie rozdzielane wraz z grupami węglowodorów i umożliwiają wizualizację w świetle nadfioletowym stref aromatów, olefin i nasyconych. Zawartość każdej grupy węglowodorów jest wyrażona ułamkiem objętościowym w procentach i obliczana z długości każdej strefy w kolumnie. Po zakończonym oznaczeniu, należy zredukować ciśnienie gazu i odłączyć kolumnę. Kolumnę należy umyć wodą, przemyć acetonem i osuszyć. Obliczenia Należy obliczyć zawartość grup węglowodorowych z dokładnością do 0,1%(v/v) zgodnie z równaniami: Aromaty: % (v/v) = ( L a / L ) x 100 Olefiny: % (v/v) = ( L o / L ) x 100

7 Parafiny: % (v/v) = ( L s / L ) x 100 Gdzie: L a długość strefy aromatów, w mm L o długość strefy olefin, w mm L s długość strefy węglowodorów nasyconych, w mm L suma długości stref L a + L o + L s w mm W sprawozdaniu proszę ująć krótki wstęp teoretyczny, cel ćwiczenia, metodykę badań wykonanych na ćwiczeniach, wszelkie obliczenia oraz sformułować wnioski. UWAGI DO ZAJĘĆ: - każdorazowo zajęcia rozpoczynają się od sprawdzenia wiedzy na temat przeprowadzanego ćwiczenia; - studenci zobowiązani są do złożenia prowadzącemu sprawozdania w terminie nie dłuższym niż tydzień od zajęć; - każdy student zobowiązany jest do posiadania fartucha laboratoryjnego w trakcie zajęć; - ZAJĘCIA, KTÓRE ZAPLANOWANE SĄ NA GODZ. 7.30, ROZPOCZYNAJĄ SIĘ O GODZ ZE WZGLĘDU NA SPECYFIKACJĘ ĆWICZENIA NIE PRZEWIDUJE SIĘ PRZERWY W TRAKCIE ZAJĘĆ - ZAJĘCIA ZAPLANOWANE NA GODZ ROZPOCZYNAJĄ SIĘ ZGODNIE Z PLANEM

o skondensowanych pierścieniach.

o skondensowanych pierścieniach. Tabela F Wykaz złożonych ropopochodnych znajdujących się w wykazie substancji niebezpiecznych wraz z ich opisem, uporządkowany wg wzrastających mumerów indeksowych nr indeksowy: 649-001-00-3 nr WE: 265-102-1

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 297

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 297 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 297 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 16 Data wydania: 10 października 2013 r. Nazwa i adres OBR SPÓŁKA

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych 2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych 2) Dz.U.2009.18.98 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych (Dz. U. z dnia 4 lutego 2009 r.) Na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 23 października 2015 r. Poz. 1680 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 9 października 2015 r., w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych

Bardziej szczegółowo

Dodatki do paliwa LPG - teoria i praktyka

Dodatki do paliwa LPG - teoria i praktyka Dodatki do paliwa LPG - teoria i praktyka Wysoka jakość paliwa LPG to nie tylko spełnienie wymagań normatywnych. Wysoka jakość to przede wszystkim zapewnienie jak najlepszych parametrów eksploatacyjnych.

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Dokument z posiedzenia 2009 C6-0267/2006 2003/0256(COD) PL 06/09/2006 Wspólne stanowisko Wspólne stanowisko przyjęte przez Radę w dniu 27 czerwca 2006 r. w celu przyjęcia rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego 1. Przyporządkuj opisom odpowiadające im pojęcia. Wpisz litery (A I) w odpowiednie kratki. 3 p. A. hydraty D. wapno palone G. próchnica B. zaprawa wapienna

Bardziej szczegółowo

Podział paliw ciekłych

Podział paliw ciekłych PALIWA CIEKŁE Podział paliw ciekłych Paliwa ciekłe dzieli się na: naturalne (ropa naftowa i jej pochodne, oleje łupkowe, smoła łupkowa), sztuczne (alkohole, paliwa z upłynniania węgla, oleje roślinne).

Bardziej szczegółowo

Oleje opałowe lekkie i ciężkie oleje opałowe. Opracowane przez : Łukasz Reterski, Joanna Plewa, Dariusz Popławski

Oleje opałowe lekkie i ciężkie oleje opałowe. Opracowane przez : Łukasz Reterski, Joanna Plewa, Dariusz Popławski Oleje opałowe lekkie i ciężkie oleje opałowe Opracowane przez : Łukasz Reterski, Joanna Plewa, Dariusz Popławski Spis Treści 1. Olej opałowy - charakterystyka olej opałowy ciężki olej opałowy lekki 2.

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia Materiałoznawstwo paliw

Opis modułu kształcenia Materiałoznawstwo paliw Nazwa podyplomowych Nazwa obszaru kształcenia, w zakresie którego są prowadzone studia podyplomowe Nazwa kierunku, z którym jest związany zakres podyplomowych Tytuł/stopień naukowy/zawodowy imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

RAF-2. Sprawozdanie o produkcji i obrocie produktami naftowymi. w jednostkach naturalnych tony 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

RAF-2. Sprawozdanie o produkcji i obrocie produktami naftowymi. w jednostkach naturalnych tony 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 MINISTERSTWO GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, Plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Numer identyfikacyjny - REGON RAF-2 Agencja Rynku Energii S.A. 00-950

Bardziej szczegółowo

Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo. do pojazdów

Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo. do pojazdów Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo mgr inż. Paweł Bukrejewski do pojazdów Kierownik Pracowni Analitycznej Starszy Specjalista Badawczo-Techniczny Laboratorium Produktów Naftowych i Biopaliw

Bardziej szczegółowo

Rola Rafinerii jako odbiorcy i. przepracowanych w Polsce. Kraków, 15 marzec 2013 r.

Rola Rafinerii jako odbiorcy i. przepracowanych w Polsce. Kraków, 15 marzec 2013 r. Rola Rafinerii jako odbiorcy i przetwórcy rcy olejów przepracowanych w Polsce Kraków, 15 marzec 2013 r. KAMIENIE MILOWE REGENERACJI OLEJÓW ODPADOWYCH Rafinerii Nafty Jedlicze od 1963 roku specjalizuje

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia Materiałoznawstwo paliw ciekłych

Opis modułu kształcenia Materiałoznawstwo paliw ciekłych Opis modułu kształcenia Materiałoznawstwo paliw ciekłych Nazwa podyplomowych Nazwa obszaru kształcenia, w zakresie którego są prowadzone studia podyplomowe Tytuł/stopień naukowy/zawodowy imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Technologia chemiczna surowce i nośniki energii

Technologia chemiczna surowce i nośniki energii WYDZIAŁ CHEMICZNY Technologia chemiczna surowce i nośniki energii LABORATORIUM Charakterystyka rop naftowych SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 3 1. Ropa naftowa charakterystyka surowca... 3 1.1 Pochodzenie...

Bardziej szczegółowo

Zatwierdzam do stosowania od dnia 23-09-2014

Zatwierdzam do stosowania od dnia 23-09-2014 1. Przedmiot WT 2. Zakres stosowania przedmiotu WT 3. Podział i oznaczenie 4. Wymagania i badania 4.1. Wymagania ogólne 4.1.1. Dodatki przeciw stukowe 4.1.2. Dodatki barwiące 4.1.3. Dodatki przeciwutleniające

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Gazy rafineryjne w Zakładzie Produkcyjnym PKN ORLEN SA w Płocku gospodarka gazami rafineryjnymi

Gazy rafineryjne w Zakładzie Produkcyjnym PKN ORLEN SA w Płocku gospodarka gazami rafineryjnymi Gazy rafineryjne w Zakładzie Produkcyjnym PKN ORLEN SA w Płocku gospodarka gazami rafineryjnymi Wrzesień 2012 1 PKN ORLEN SA informacje ogólne PKN ORLEN Jesteśmy jedną z największych korporacji przemysłu

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia naftowe w gruncie. pod redakcją Jana Surygały

Zanieczyszczenia naftowe w gruncie. pod redakcją Jana Surygały Zanieczyszczenia naftowe w gruncie pod redakcją Jana Surygały Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej Wrocław 2000 Zanieczyszczenia naftowe w gruncie pod redakcją Jana Surygały Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

WYNIKI KONTROLI JAKOŚCI PALIW

WYNIKI KONTROLI JAKOŚCI PALIW WYNIKI KONTROLI JAKOŚCI PALIW REALIZOWANYCH PRZEZ INSPEKCJĘ HANDLOWĄ W 2013 ROKU ZATWIERDZIŁ PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW WARSZAWA, MARZEC 2014 Opracowanie: Departament Inspekcji Handlowej

Bardziej szczegółowo

Technologia chemiczna surowce i nośniki energii

Technologia chemiczna surowce i nośniki energii WYDZIAŁ CHEMICZNY STUDIA INŻYNIERSKIE NIESTACJONARNE Technologia chemiczna surowce i nośniki energii LABORATORIUM Zajęcia odbywają się w laboratorium 113 bud. F2 1 Instrukcja dla Studiów Inżynierskich

Bardziej szczegółowo

CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego

CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego CIEPŁO, PALIWA, SPALANIE CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego WYMIANA CIEPŁA. Zmiana energii wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 170

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 170 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 170 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 3 lipca 2013 r. AB 170 Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

PROCESY OPARTE NA ROPIE NAFTOWEJ

PROCESY OPARTE NA ROPIE NAFTOWEJ Pochodzenie ropy naftowej PROCESY OPARTE NA ROPIE NAFTOWEJ Teorie nieorganiczne Berthelot (1866r.): węglowodory powstały w wyniku działania wody na węgliki metali alkalicznych, wytworzone w skutek redukcji

Bardziej szczegółowo

CIEKŁE PALIWA OPAŁOWE I NAPĘDOWE

CIEKŁE PALIWA OPAŁOWE I NAPĘDOWE CIEKŁE PALIWA OPAŁOWE I NAPĘDOWE Podział paliw ciekłych Paliwa ciekłe dzieli się na: naturalne (ropa naftowa i jej pochodne, oleje łupkowe, smoła łupkowa), sztuczne (alkohole, paliwa z upłynniania węgla,

Bardziej szczegółowo

Trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir zawierające substancje niebezpieczne 14. 03 01 82 Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków

Trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir zawierające substancje niebezpieczne 14. 03 01 82 Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków 1. 02 01 01 Osady z mycia i czyszczenia 2. 02 01 03 Odpadowa masa roślinna 3. 02 01 04 Odpady tworzyw sztucznych (z wyłączeniem opakowań) 4. 02 01 08* Odpady agrochemikaliów zawierające substancje, w tym

Bardziej szczegółowo

RAF-2. Sprawozdanie o produkcji i obrocie produktami naftowymi

RAF-2. Sprawozdanie o produkcji i obrocie produktami naftowymi MINISTERSTWO GOSPODARKI I PRACY, Plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Numer identyfikacyjny - REGON RAF-2 Agencja Rynku Energii S.A. 00-950 Warszawa, skr. poczt.

Bardziej szczegółowo

TERMOCHEMIA SPALANIA

TERMOCHEMIA SPALANIA TERMOCHEMIA SPALANIA I ZASADA TERMODYNAMIKI dq = dh Vdp W przemianach izobarycznych: dp = 0 dq = dh dh = c p dt dq = c p dt Q = T 2 T1 c p ( T)dT Q ciepło H - entalpia wewnętrzna V objętość P - ciśnienie

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Zespół Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego im. W. Witosa w

I. 1) NAZWA I ADRES: Zespół Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego im. W. Witosa w Page 1 of 5 Nawojowa: ZSR Nawojowa 3421/1/10 ZAMÓWIENIE NA DOSTAWĘ OLEJU OPAŁOWEGO LEKKIEGO (GRZEWCZEGO) Numer ogłoszenia: 264547-2010; data zamieszczenia: 27.09.2010 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy

Bardziej szczegółowo

Piroliza odpadowych poliolefin

Piroliza odpadowych poliolefin Politechnika Śląska Wydział Chemiczny Katedra Chemii, Technologii Nieorganicznej i Paliw Minimalizacja odpadów Technologia chemiczna Dąbrowa Górnicza sem. VI Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Piroliza

Bardziej szczegółowo

WYNIKI KONTROLI JAKOŚ CI PALIW

WYNIKI KONTROLI JAKOŚ CI PALIW WYNIKI KONTROLI JAKOŚ CI PALIW REALIZOWANYCH PRZEZ INSPEKCJĘ HAND LOWĄ W 2014 ROKU ZATWIERDZIŁ PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW WARSZAWA, MARZEC 2015 Opracowanie: Departament Inspekcji Handlowej

Bardziej szczegółowo

Podstawowymi składnikami paliw są następujące pierwiastki: C, H, S oraz pierwiastki niepalne jak O, N oraz nieznaczne ilości związków mineralnych.

Podstawowymi składnikami paliw są następujące pierwiastki: C, H, S oraz pierwiastki niepalne jak O, N oraz nieznaczne ilości związków mineralnych. ĆWICZENIA LABORATORYJNE Z GEWiŚ Cz. I 1. Klasyfikacja, rodzaj i spalanie paliw Paliwami nazywamy substancje zawierające określony związek chemiczny lub mieszaniny różnych pierwiastków i związków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

Skąd wzięła się ropa naftowa?

Skąd wzięła się ropa naftowa? Skąd wzięła się ropa naftowa? Teorie naukowe: Teoria nieorganiczna powstania Ropy Naftowej Teoria organiczna powstania Ropy Naftowej Teoria nieorganiczna powstania Teoria nieorganiczna-powstawania Ropy

Bardziej szczegółowo

Stawki akcyzy na Ukrainie (według stanu na dzień 1 czerwca 2016 roku)

Stawki akcyzy na Ukrainie (według stanu na dzień 1 czerwca 2016 roku) Stawki akcyzy na Ukrainie (według stanu na dzień 1 czerwca 2016 roku) Wyroby ropopochodne Kod towaru Nazwa towaru Stawka akcyzy 2710 12 11 10 Lekkie destylaty dla specyficznych procesów obróbki 2710 12

Bardziej szczegółowo

REDUXCO. Katalizator spalania. Leszek Borkowski DAGAS sp z.o.o. D/LB/6/13 GreenEvo

REDUXCO. Katalizator spalania. Leszek Borkowski DAGAS sp z.o.o. D/LB/6/13 GreenEvo Katalizator spalania DAGAS sp z.o.o Katalizator REDUXCO - wpływa na poprawę efektywności procesu spalania paliw stałych, ciekłych i gazowych w różnego rodzaju kotłach instalacji wytwarzających energie

Bardziej szczegółowo

Problem nieeadytywnych efektów mieszania dla parametru prężność par w trakcie blendingu biopaliwa E85

Problem nieeadytywnych efektów mieszania dla parametru prężność par w trakcie blendingu biopaliwa E85 NAFTA-GAZ marzec 2010 ROK LXVI Delfina Rogowska Instytut Nafty i Gazu, Kraków Problem nieeadytywnych efektów mieszania dla parametru prężność par w trakcie blendingu biopaliwa E85 Specyfikacja biopaliwa

Bardziej szczegółowo

Kierunki chemicznejprzeróbki frakcji ropy naftowej. Destylacja ropy naftowej. Proces oligomeryzacji. Proces alkilowania. Proces oligomeryzacji

Kierunki chemicznejprzeróbki frakcji ropy naftowej. Destylacja ropy naftowej. Proces oligomeryzacji. Proces alkilowania. Proces oligomeryzacji Destylacja ropy naftowej Kierunki chemicznejprzeróbki frakcji ropy naftowej frakcja proces Gazowe Benzyna lekka Benzyna cięŝka Nafta napędowy mazut lekki średni gudron cięŝki izomeryzacja Reformowanie

Bardziej szczegółowo

Oferta badawcza. XVI Forum Klastra Bioenergia dla Regionu 20 maja 2015r. dr inż. Anna Zamojska-Jaroszewicz

Oferta badawcza. XVI Forum Klastra Bioenergia dla Regionu 20 maja 2015r. dr inż. Anna Zamojska-Jaroszewicz Oferta badawcza XVI Forum Klastra Bioenergia dla Regionu 20 maja 2015r. dr inż. Anna Zamojska-Jaroszewicz Struktura organizacyjna PIMOT Przemysłowy Instytut Motoryzacji Pion Paliw i Energii Odnawialnej

Bardziej szczegółowo

KATALIZATOR DO PALIW

KATALIZATOR DO PALIW KATALIZATOR DO PALIW REDUXCO KATALIZATOR DO PALIW Katalizator REDUXCO jest stosowany jako dodatek do paliw węglowodorowych, jest substancją czynną zmniejszającą napięcie powierzchniowe węgla powodując

Bardziej szczegółowo

w sprawie sposobu oznakowania dystrybutorów używanych na stacjach paliwowych i stacjach zakładowych do paliw ciekłych 2 )

w sprawie sposobu oznakowania dystrybutorów używanych na stacjach paliwowych i stacjach zakładowych do paliw ciekłych 2 ) Projekt z dnia 18-12-2012 Wersja 0.1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1 l z dnia......... w sprawie sposobu oznakowania dystrybutorów używanych na stacjach paliwowych i stacjach zakładowych do paliw

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (0 1) W tabeli podano rodzaje mieszanin oraz wybrane sposoby ich rozdzielania. Rodzaj mieszaniny Metoda rozdzielania mieszaniny

Zadanie 2. (0 1) W tabeli podano rodzaje mieszanin oraz wybrane sposoby ich rozdzielania. Rodzaj mieszaniny Metoda rozdzielania mieszaniny Zadanie 1. (0 1) Uczniowie obserwowali przebieg doświadczenia, w którym do kolby z wrzącą wodą wprowadzono płonący magnez nad powierzchnię cieczy. Doświadczenie zilustrowali rysunkiem. W czasie doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Ocena parametryczna biopaliw płynnych

Ocena parametryczna biopaliw płynnych CZAS TECHNOLOGIA Ocena parametryczna biopaliw płynnych dr inż. Wojciech Golimowski w.golimowski@itep.edu.pl ITP Oddział Poznań PALIWA Paliwa kopalne BIOMASA Biopaliwa Węgiel Paliwa stałe Celuloza Ropa

Bardziej szczegółowo

11. PALIWA. 11.1. Paliwa gazowe. 11.1.1. Klasyfikacja paliw gazowych

11. PALIWA. 11.1. Paliwa gazowe. 11.1.1. Klasyfikacja paliw gazowych 399 11. PALIWA Paliwa to substancje chemiczne lub ich mieszaniny, które łatwo się spalają w powietrzu, a produktem ich spalania są przede wszystkim gazy. Najważniejszymi pierwiastkami w paliwach są: węgiel

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników Spis treści 3 1. Wprowadzenie 1.1 Krótka historia rozwoju silników spalinowych... 10 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych 2.1 Klasyfikacja silników.... 16

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 23 października 2015 r. Poz. 1679 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 9 października 2015 r.

Warszawa, dnia 23 października 2015 r. Poz. 1679 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 9 października 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 23 października 2015 r. Poz. 1679 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 9 października 2015 r. 2), 3) zmieniające rozporządzenie w sprawie

Bardziej szczegółowo

Dywersyfikacja źródeł energii przy wykorzystaniu biomasy i odpadów organicznych

Dywersyfikacja źródeł energii przy wykorzystaniu biomasy i odpadów organicznych Dywersyfikacja źródeł energii przy wykorzystaniu biomasy i odpadów organicznych dr hab. inż. Andrzej Wojciechowski mgr inż. Adam Doliński e-mail: andrzej.wojciechowski@imp.edu.pl www.imp.edu.pl Ochrona

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA CHEMICZNA PRODUKTY NAFTOWE

TECHNOLOGIA CHEMICZNA PRODUKTY NAFTOWE TECHNOLOGIA CHEMICZNA PRODUKTY NAFTOWE SKŁAD FRAKCYJNY ROPY NAFTOWEJ I JEJ PRODUKTÓW Wrocław 2011 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP 1.1. Definicja ropy naftowej 1.2. Procesy przetwarzania ropy naftowej i podstawowe

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl)

Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl) TRANSPORT MASY I CIEPŁA Seminarium Transport masy i ciepła Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl) WARUNKI ZALICZENIA: 1. ZALICZENIE WSZYSTKICH KOLOKWIÓW

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych 723103

Wymagania edukacyjne Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych 723103 Wymagania edukacyjne PRZEDMIOT Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych KLASA II MPS NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES) 723103 1. 2. Podstawowe wiadomości o ch spalinowych

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ... pieczątka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, Witaj w pierwszym etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

PIROLIZA. GENERALNY DYSTRYBUTOR REDUXCO www.dagas.pl :: email: info@dagas.pl :: www.reduxco.com

PIROLIZA. GENERALNY DYSTRYBUTOR REDUXCO www.dagas.pl :: email: info@dagas.pl :: www.reduxco.com PIROLIZA Instalacja do pirolizy odpadów gumowych przeznaczona do przetwarzania zużytych opon i odpadów tworzyw sztucznych (polietylen, polipropylen, polistyrol), w której produktem końcowym może być energia

Bardziej szczegółowo

Tytuł projektu: Jak żyć ekologicznie?

Tytuł projektu: Jak żyć ekologicznie? Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Tytuł projektu: Jak żyć ekologicznie? Realizacja Przedmiot Treści nauczania z podstawy programowej Treści wykraczające

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Urząd Gminy, 277, 32-415 Raciechowice, woj. małopolskie, tel. 012 3725201, faks 012 3725200.

I. 1) NAZWA I ADRES: Urząd Gminy, 277, 32-415 Raciechowice, woj. małopolskie, tel. 012 3725201, faks 012 3725200. Raciechowice: Dostawa oleju opałowego lekkiego do obiektów Gminy Raciechowice Numer ogłoszenia: 211820-2015; data zamieszczenia: 18.08.2015 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe.

Bardziej szczegółowo

Metodyka badań Rys. 1. 15

Metodyka badań Rys. 1. 15 W artykule przedstawiono 50-letnie doświadczenia Instytutu Technologii Nafty w zakresie wykonywania kompleksowych analiz rop. Zaprezentowano stosowany schemat badania ropy naftowej, z uwzględnieniem dwóch

Bardziej szczegółowo

Magazynowanie cieczy

Magazynowanie cieczy Magazynowanie cieczy Do magazynowania cieczy służą zbiorniki. Sposób jej magazynowania zależy od jej objętości i właściwości takich jak: prężność par, korozyjność, palność i wybuchowość. Zbiorniki mogą

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia hydrokonwersji olejów roslinnych i tluszczów zwierzecych. parafinowych (HVO)

Zagadnienia hydrokonwersji olejów roslinnych i tluszczów zwierzecych. parafinowych (HVO) Lukasz Jeczmionek Zagadnienia hydrokonwersji olejów roslinnych i tluszczów zwierzecych do weglowodorowych biokomponentów parafinowych (HVO) Instytut Nafty i Gazu 2012 Zagadnienia hydrokonwersjiolejów roslinnych

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Zespół Zarządzania Krajową Bazą KOBiZE

Opracowanie: Zespół Zarządzania Krajową Bazą KOBiZE Wskaźnikii emisji zanieczyszczeń ze spalania paliw kotły o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW Warszawa, styczeń 2015 Opracowanie: Zespół Zarządzania Krajową Bazą KOBiZE kontakt: Krajowy Ośrodek Bilansowania

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE I MONITOROWANIE JAKOŚCI PALIW

ZNACZENIE I MONITOROWANIE JAKOŚCI PALIW ZNACZENIE I MONITOROWANIE JAKOŚCI PALIW Mirosław JAKUBOWSKI W artykule przedstawiono klasyfikację prawną paliw, system monitorowania paliw płynnych w Polsce oraz znaczenie paliw (w tym alternatywnych)

Bardziej szczegółowo

WYBRANE PARAMETRY PROCESU SPALANIA MIESZANIN OLEJU NAPĘDOWEGO Z ETEREM ETYLO-TERT-BUTYLOWYM W SILNIKU O ZAPŁONIE SAMOCZYNNYM

WYBRANE PARAMETRY PROCESU SPALANIA MIESZANIN OLEJU NAPĘDOWEGO Z ETEREM ETYLO-TERT-BUTYLOWYM W SILNIKU O ZAPŁONIE SAMOCZYNNYM Rafał Longwic 1, Wincenty Lotko 2, Krzysztof Górski 2 WYBRANE PARAMETRY PROCESU SPALANIA MIESZANIN OLEJU NAPĘDOWEGO Z ETEREM ETYLO-TERT-BUTYLOWYM W SILNIKU O ZAPŁONIE SAMOCZYNNYM Streszczenie. W artykule

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do formularza RAF-2

Objaśnienia do formularza RAF-2 Objaśnienia do formularza RAF-2 Sprawozdanie sporządzają producenci i dystrybutorzy produktów naftowych (rafinerie, mieszalnie oraz jednostki prowadzące obrót produktami przerobu ropy naftowej) oraz właściciele

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Aleksander Demczuk

mgr inż. Aleksander Demczuk ZAGROŻENIE WYBUCHEM mgr inż. Aleksander Demczuk mł. bryg. w stanie spocz. Czy tylko po??? ZAPEWNENIE BEZPIECZEŃSTWA POKÓJ KRYZYS WOJNA REAGOWANIE PRZYGOTOWANIE zdarzenie - miejscowe zagrożenie - katastrofa

Bardziej szczegółowo

Para pozostająca w równowadze z roztworem jest bogatsza w ten składnik, którego dodanie do roztworu zwiększa sumaryczną prężność pary nad nim.

Para pozostająca w równowadze z roztworem jest bogatsza w ten składnik, którego dodanie do roztworu zwiększa sumaryczną prężność pary nad nim. RÓWNOWAGA CIECZ-PARA DLA UKŁADÓW DWUSKŁADNIKOWYCH: 1) Zgodnie z regułą faz Gibbsa układ dwuskładnikowy osiąga największą liczbę stopni swobody (f max ), gdy znajduje się w nim najmniejsza możliwa liczba

Bardziej szczegółowo

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie dr inż. Ryszard Wołoszyn Stowarzyszenie NGV Polska Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Politechnika Radomska CNG LNG (83-99% metanu) (90-99% metanu)

Bardziej szczegółowo

Samochody na wodór. Zastosowanie. Wodór w samochodach. Historia. Przechowywanie wodoru

Samochody na wodór. Zastosowanie. Wodór w samochodach. Historia. Przechowywanie wodoru Samochody na wodór Zastosowanie Wodór w samochodach Historia Przechowywanie wodoru Wodór ma szanse stać się najważniejszym nośnikiem energii w najbliższej przyszłości. Ogniwa paliwowe produkują zeń energię

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 387

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 387 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 387 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 5 kwietnia 2011 r. Nazwa i adres AB 387 OPERATOR

Bardziej szczegółowo

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Termiczne metody utylizacji odpadów Spalanie na ruchomym ruszcie

Bardziej szczegółowo

Paliwa z odpadów - właściwości

Paliwa z odpadów - właściwości Bogna Burzała ENERGOPOMIAR Sp. z o.o., Centralne Laboratorium Paliwa z odpadów - właściwości 1. Wprowadzenie Prognozowana ilość wytwarzanych odpadów komunalnych, zgodnie z Krajowym Planem Gospodarki Odpadami

Bardziej szczegółowo

Procesy technologii ropy naftowej specjalność: Technologia Ropy Naftowej i Węgla OTRZYMYWANIE ASFALTÓW

Procesy technologii ropy naftowej specjalność: Technologia Ropy Naftowej i Węgla OTRZYMYWANIE ASFALTÓW Procesy technologii ropy naftowej specjalność: Technologia Ropy Naftowej i Węgla OTRZYMYWANIE ASFALTÓW Jakość asfaltu zaleŝy zarówno od typu chemicznego ropy naftowej, z której go wyprodukowano, jak i

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie paliw płynnych z węgla

Otrzymywanie paliw płynnych z węgla Główny Instytut Górnictwa Central Mining Institute Katowice, POLAND Otrzymywanie paliw płynnych z węgla J. Dubiński, K. Czaplicka, K. Stańczyk, J. Świądrowski 1 Prezentowane zagadnienia Metody upłynniania

Bardziej szczegółowo

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Piotr MAŁECKI Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 1 PODATKI EKOLOGICZNE W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 2

Bardziej szczegółowo

Wykaz zawierający informacje o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości.

Wykaz zawierający informacje o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości. Załącznik nr 2 WZÓR Wykaz zawierający informacje o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości. Nazwa: REGON: WPROWADZANIE GAZÓW LUB

Bardziej szczegółowo

D E C Y Z J A Prezesa Agencji Rezerw Materiałowych Nr BPI 18/I/16 w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji przepisów dotyczących opłaty zapasowej

D E C Y Z J A Prezesa Agencji Rezerw Materiałowych Nr BPI 18/I/16 w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji przepisów dotyczących opłaty zapasowej Warszawa, dnia kwietnia 2016 r. D E C Y Z J A Prezesa Agencji Rezerw Materiałowych Nr BPI 18/I/16 w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji przepisów dotyczących opłaty zapasowej Na podstawie art. 10

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013 Stanisław W. Kruczyński 1, Marcin K. Wojs 2 PALIWA DO SILNIKÓW SPALINOWYCH W UJĘCIU PROGRAMÓW SYMULACYJNYCH 1. Wstęp Rosnące zainteresowanie paliwami odnawialnymi

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODORY

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODORY PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODORY INFORMACJA DO ZADAŃ 678 680 Poniżej przedstawiono wzory półstrukturalne lub wzory uproszczone różnych węglowodorów. 1. CH 3 2. 3. CH 3 -CH 2 -CH C CH 3 CH 3 -CH-CH 2 -C

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI. Royal Purple Racing Oil 1. IDENTYFIKACJA PREPARATU I PRZEDSIĘBIORSTWA. 2. IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ.

KARTA CHARAKTERYSTYKI. Royal Purple Racing Oil 1. IDENTYFIKACJA PREPARATU I PRZEDSIĘBIORSTWA. 2. IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ. 1. IDENTYFIKACJA PREPARATU I PRZEDSIĘBIORSTWA. Nazwa preparatu ROYAL PURPLE RACING OIL Zastosowanie preparatu Olej silnikowy Identyfikacja przedsiębiorstwa PRODUCENT ROYAL PURPLE 1 Royal Purple Lane Porter,

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ 27 PALIWA MINERALNE, OLEJE MINERALNE I PRODUKTY ICH DESTYLACJI; SUBSTANCJE BITUMICZNE; WOSKI MINERALNE

DZIAŁ 27 PALIWA MINERALNE, OLEJE MINERALNE I PRODUKTY ICH DESTYLACJI; SUBSTANCJE BITUMICZNE; WOSKI MINERALNE 1 1 Uwagi DZIŁ 27 PLIW MINERLNE, OLEJE MINERLNE I PRODUKTY ICH DESTYLCJI; SUBSTNCJE BITUMICZNE; WOSKI MINERLNE 1. Niniejszy dział nie obejmuje: (a) odrębnych chemicznie zdefiniowanych związków organicznych,

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do formularza RAF-2 na rok 2012

Objaśnienia do formularza RAF-2 na rok 2012 Objaśnienia do formularza RAF-2 na rok 2012 Sprawozdanie sporządzają producenci i dystrybutorzy produktów naftowych (rafinerie, mieszalnie oraz jednostki prowadzące obrót produktami przerobu ropy naftowej)

Bardziej szczegółowo

KRAJOWE CENTRUM INWENTARYZACJI EMISJI NATIONAL EMISSION CENTRE. Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO2 (WE) w roku 2003

KRAJOWE CENTRUM INWENTARYZACJI EMISJI NATIONAL EMISSION CENTRE. Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO2 (WE) w roku 2003 KRAJOWE CENTRUM INWENTARYZACJI EMISJI NATIONAL EMISSION CENTRE Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO2 (WE) w roku 2003 WARSZAWA, czerwiec 2005 UWAGA! Poniższe wskaźniki emisji odpowiadają wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.chelmiec.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.chelmiec.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.chelmiec.pl Chełmiec: Dostawy oleju opałowego dla szkół z terenu gminy Chełmiec na rok 2016 Numer

Bardziej szczegółowo

korzystania ze miejsca Miejsce/ środowiska

korzystania ze miejsca Miejsce/ środowiska Załącznik nr 2 WZÓR Wykaz zawierający informacje o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości, oraz informacje o wysokości należnych

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (INŻYNIERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (INŻYNIERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (INŻYNIERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Strona 1 z 37 Sposoby rozbijania emulsji Oczyszczanie ścieków jest istotnym elementem

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

nr 1/2009 Rozwój benzyn silnikowych w świetle wymagań współczesnej motoryzacji

nr 1/2009 Rozwój benzyn silnikowych w świetle wymagań współczesnej motoryzacji W pracy przedstawiono informacje dotyczące badań paliw silnikowych, węglowodorowych i alternatywnych, w zakresie oceny użytkowej. Rozwój konstrukcji silników samochodowych i zaostrzone przepisy administracyjne,

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie wiadomości z kl. I

Powtórzenie wiadomości z kl. I Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Powtórzenie wiadomości z kl. I Na początku kl. I po kilku lekcjach przypominających materiał w każdej klasie przeprowadzam mini konkurs chemiczny.

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie prężności par paliw ciekłych

Oznaczanie prężności par paliw ciekłych Wprowadzenie Oznaczanie prężności par paliw ciekłych Lotność czyli wielkość odparowania w określonych warunkach jest istotnym parametrem jakościowym paliw ciekłych stosowanych w różnych typach silników

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 484

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 484 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 484 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 17 Data wydania: 6 listopada 2013 r. Nazwa i adres: ORLEN LABORATORIUM

Bardziej szczegółowo

Opłaty za korzystanie ze środowiska obowiązki podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

Opłaty za korzystanie ze środowiska obowiązki podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Opłaty za korzystanie ze środowiska obowiązki podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Podstawowe informacje. Podstawowym aktem prawnym, regulującym ochronę środowiska i korzystanie z niego, jest

Bardziej szczegółowo

Opracował: Marcin Bąk

Opracował: Marcin Bąk PROEKOLOGICZNE TECHNIKI SPALANIA PALIW W ASPEKCIE OCHRONY POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO Opracował: Marcin Bąk Spalanie paliw... Przy produkcji energii elektrycznej oraz wtransporcie do atmosfery uwalnia się

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie produktów naftowych i surowców petrochemicznych 311[31].Z4.01

Wytwarzanie produktów naftowych i surowców petrochemicznych 311[31].Z4.01 MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Honorata Życka Wytwarzanie produktów naftowych i surowców petrochemicznych 311[31].Z4.01 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut

Bardziej szczegółowo

Wybrane procesy oparte na gazie syntezowym

Wybrane procesy oparte na gazie syntezowym Wybrane procesy oparte na gazie syntezowym Produkcja gazu syntezowego z gazu ziemnego i lekkich węglowodorów Dr hab. inŝ. Anna Skwierawska Przygotowanie surowca metan Usunięcie zanieczyszczeń stałych Metody

Bardziej szczegółowo

DESTYLACJA JAKO METODA WYODRĘBNIANIA I OCZYSZCZANIA ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH

DESTYLACJA JAKO METODA WYODRĘBNIANIA I OCZYSZCZANIA ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH DESTYLCJ JKO METOD WYODRĘNINI I OCZYSZCZNI ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH Zakres materiału: - metody rozdzielania substancji, - destylacja - charakter wykorzystywanych zjawisk, typy destylacji, zastosowanie, charakterystyka

Bardziej szczegółowo

1. WIADOMOŚCI OGÓLNE O ZASILANIU ORAZ STEROWANIU PROCESAMI ROBOCZYMI W SILNIKACH SPALINOWYCH

1. WIADOMOŚCI OGÓLNE O ZASILANIU ORAZ STEROWANIU PROCESAMI ROBOCZYMI W SILNIKACH SPALINOWYCH 1. WIADOMOŚCI OGÓLNE O ZASILANIU ORAZ STEROWANIU PROCESAMI ROBOCZYMI W SILNIKACH SPALINOWYCH Zasilanie silników spalinowych to dostarczenie do ich cylindrów mieszaniny palnej w ilości i składzie odpowiadającym

Bardziej szczegółowo

Jakość paliw w Polsce analiza krytyczna część I

Jakość paliw w Polsce analiza krytyczna część I RYCZYŃSKI Jacek 1 Jakość paliw w Polsce analiza krytyczna część I WSTĘP Największą grupą płynów eksploatacyjnych znajdujących się w obrocie handlowym w Polsce są silnikowe paliwa płynne. Muszą one mieć

Bardziej szczegółowo

Wyliczanie efektu ekologicznego uzyskanego w wyniku zastosowania oleju Ecotruck w silnikach wysokoprężnych.

Wyliczanie efektu ekologicznego uzyskanego w wyniku zastosowania oleju Ecotruck w silnikach wysokoprężnych. Wyliczanie efektu ekologicznego uzyskanego w wyniku zastosowania oleju Ecotruck w silnikach wysokoprężnych. 1. Stan istniejący przy stosowaniu oleju silnikowego Fuchs. Jednym z negatywnych skutków wpływu

Bardziej szczegółowo