SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY"

Transkrypt

1 SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Statystyka i demografia Ruch naturalny ludności Mieczysław Kowerski PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I ADMINISTRACJI W ZAMOŚCIU POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE

2 Ruch naturalny Ruch naturalny to: zawieranie i rozwiązywanie związków małżeńskich oraz urodzenia i zgony.

3 Małżeńskość Zawarcie małżeństwa lub związku małżeńskiego oznacza w Polsce zawarcie związku między dwiema osobami płci odmiennej, pociągające za sobą pewne wzajemne prawa i obowiązki współmałżonków, ustalone w przepisach prawnych i zwyczajowych. Związki nie rejestrowane w księgach małżeństw to związki kohabitacyjne (konkubinat) nie są objęte sprawozdawczością statystyczną, która opiera się na danych z ksiąg małżeństw. Konkordat podpisany w 1993 roku między rządem RP a Watykanem wprowadza równouprawnienie związku zawartego w kościele rzymskokatolickim z cywilnym.

4 Małżeństwa wyznaniowe Bieżąca sprawozdawczość statystyczna obejmuje wyłącznie małżeństwa zawarte formalnie w świetle obowiązujących przepisów prawnych. Od 2000 r. obok małżeństw zawartych przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego (małżeństwa świeckie) statystyka ujmuje także małżeństwa wyznaniowe. Związek małżeński wyznaniowy jest to małżeństwo zawarte w obecności przedstawiciela kościoła (duchownego) lub związku wyznaniowego, przy spełnianiu warunków określonych ustawą, podlegające prawu polskiemu i pociągające za sobą takie same skutki cywilnoprawne jak małżeństwo zawarte przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.

5 Małżeństwa wyznaniowe Małżeństwa wyznaniowe mogą być zawierane jedynie w dziesięciu Kościołach i jednym Związku Wyznaniowym: Kościół Katolicki, Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny, Kościół Ewangelicko Augsburski, Kościół Ewangelicko Reformowany, Kościół Ewangelicko Metodystyczny, Kościół Chrześcijan Baptystów, Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, Kościół Polskokatolicki, Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich, Kościół Starokatolicki Mariawitów, Kościół Zielonoświątkowy.

6 Ogólny współczynnik zawierania małżeństw gdzie: W m M L t t C M t ogólna liczba małżeństw zawartych w okresie t Wartość poznawcza tego współczynnika jest ograniczona gdyż nie uwzględnia zmian w strukturze wiekowej ludności a zwłaszcza zmian liczby dzieci.

7 Współczynnik zawierania małżeństw w stosunku do liczby ludności uprawnionej do zawierania związków małżeńskich W m L M t 20 C

8 Małżeństwa w Polsce w 2012 roku Szacuje się, że w 2012 r. zawarto ok. 204 tys. nowych związków małżeńskich, tj. o blisko 3 tys. mniej niż rok wcześniej. Liczba nowo zawieranych małżeństw zmniejsza się już czwarty rok z kolei (po wzroście w latach ). Niekorzystna tendencja w zakresie liczby nowo zawieranych małżeństw będzie mieć zapewne wpływ na zmniejszenie liczby urodzeń w kolejnych latach. Współczynnik małżeństw wyniósł ok. 5,3 podobnie jak przed rokiem. Częstość zawierania małżeństw w miastach i na wsi jest podobna. Niezmiennie wśród nowozawartych związków ok. 84% stanowią małżeństwa pierwsze, tj. panien z kawalerami (na wsi jest ich ok. 90%). Małżeństwa wyznaniowe, tj. zawarte w kościołach i jednocześnie zarejestrowane w urzędach stanu cywilnego, stanowiły w 2011 r. ok. 65% zawieranych prawnie związków (na wsi stanowią ¾ wszystkich związków).

9 Wiek nowożeńców Na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat zdecydowanie podwyższył się wiek nowożeńców Na początku lat 90-tych ponad połowa mężczyzn zawierających małżeństwo nie osiągała wieku 25 lat, w 2011 roku już tylko niespełna 1/5 (w 2000 r. było ich jeszcze ok. 42%). Wśród kobiet udział ten zmniejszył się z 73% w 1990 r. do 62% w 2000 r., a obecnie wynosi 37%. Najczęściej mężczyźni żenią się przed trzydziestką ; w 2011 r. średni wiek (mediana) zawierania małżeństwa wynosił 28 lat, tj. o ponad 3 lata więcej niż na początku lat 90-tych (w 2000 r. mieli średnio po niespełna 26 lat). Panny młode też są starsze, w 2011 roku miały - średnio - 26 lat, wobec niepełna 23 lat na początku lat 90-tych i prawie 24 - w 2000 roku. Nastąpiło przesunięcie grupy wieku najczęstszego zawierania małżeństwa z do lat; jej udział (mężczyźni i kobiety razem) wynosi obecnie 42% (w 1990 r. ok. 20%, a w 2000 r. 28%). Nowożeńcy w miastach są o ok. 1,5 roku starsi od mieszkających na wsi.

10 Nowożeńcy według wieku w latach Mężczyźni

11 Nowożeńcy według wieku w latach Kobiety

12 Wykształcenie nowożeńców Zmianie ulega także struktura poziomu wykształcenia nowożeńców w 2011 r. ponad 45% panien młodych legitymowało się wykształceniem wyższym (w 1990 r. udział ten wynosił tylko 4%, natomiast w 2000 r. już 15%), średnim ok. 38% - podobnie jak w 1990 r. (w 2000 r. 46%). Największe zmiany dotyczą wykształcenia zasadniczego zawodowego, które obecnie stanowi ok. 9% wobec 35%w 1990 r. i 25% w 2000 r. Mężczyźni także są lepiej wykształceni; w 2011 r. ponad 40% spośród nowożeńców legitymowało się wykształceniem średnim (w 1990 r. 28%, w 2000 r. 35%), studia wyższe ukończyło ponad 32% (wobec 5% na początku lat 90-tych oraz 13% w 2000 r.), a udział zasadniczego zawodowego zmniejszył się do 19% - o ponad połowę w stosunku do 2000 r. (w 1990 r. ponad 50% kawalerów skończyło co najwyżej szkołę zawodową).

13 Rozwód i separacja Rozwód oznacza rozwiązanie związku małżeńskiego przez odpowiedni sąd w formie przypisanej prawem. Konkordat podpisany w 1993 roku między rządem RP a Watykanem wprowadza kategorię separacji.

14 Współczynnik rozwodów W r R M t t C

15 Rozwody w Polsce Szacuje się, że w 2012 r. rozwiodło się ponad 61 tys. par małżeńskich o ponad 3 tys. mniej niż rok wcześniej, współczynnik zmniejszył się nieznacznie (o 0,1 pkt.) i wyniósł 1,6. W latach orzekano ok tys. rozwodów rocznie, po czym w 2006 r. nastąpił gwałtowny wzrost ich liczby do 72 tys. W ostatnich latach orzekanych jest ok. 60 tys. rozwodów rocznie. W 2011 r. na każde 10 tys. istniejących małżeństw 72 zostało rozwiązanych orzeczeniem sądu, podczas gdy na początku lat 90-tych niespełna 50. W miastach intensywność rozwodów jest ponad 2-krotnie wyższa niż na wsi i wynosi odpowiednio: 92 i 41 na 10 tys. istniejących małżeństw.

16 Rozwody w latach

17 Cechy rozwodzących się małżeństw Rozwiedzeni małżonkowie przeżywają ze sobą średnio ok. 14 lat - staż małżeński nieznacznie się wydłuża; z roku na rok są też trochę starsi. Statystyczny rozwiedziony mężczyzna miał w 2011 r. średnio lat, legitymował się wykształceniem zasadniczym, zawodowym (38%) lub średnim (31%), rozwiedzeni z wykształceniem wyższym stanowili ok. 17%. Kobiety były o ponad 2 lata młodsze i najczęściej posiadały wykształcenie średnie 38%, wyższe - 26% lub zasadnicze zawodowe 24%.

18 Przyczyny rozwodów W ponad 2/3 przypadków powództwo o rozwód wnosi kobieta. Natomiast orzeczenie rozwodu z winy żony następuje w niewiele ponad 3% przypadków (wina męża orzekana jest w 20% rozwodów), ale przeważnie - ponad 70% rozwodów - sąd nie orzeka winy. Najczęściej jako przyczynę rozwodu małżonkowie deklarują niezgodność charakterów (1/3 wszystkich rozwodów), kolejne przyczyny to zdrada lub trwały związek uczuciowy z inną osobą (26%) oraz alkoholizm (1/5 rozwodów).

19 Dzieci w rozwodzących się małżeństwach Wśród rozwiedzionych w 2009r. małżeństw ok. 60% wychowywało prawie 56 tys. nieletnich dzieci (będących w wieku do 18 lat). Najczęściej (53% przypadków) sąd przyznaje opiekę nad dziećmi wyłącznie matce, wyłącznie ojcu jedynie w niespełna 4% przypadków, a 41% rozwiedzionych małżeństw wychowuje dzieci wspólnie.

20 Rozpad małżeństw w latach

21 Małżeństwa i rozwody w latach (w tys.)

22 Lp KRAJE Lata Na 1000 ludności małżeństwa rozwody Lata Odsetek pierwszych małżeństw dla kobiet a (%) Lata Rozwody na 1000 zawartych małżeństw 1 Belgia Węgry Republika Czeska Portugalia c Hiszpania Luksemburg Estonia Litwa Łotwa Rosja Polska Grecja b Chorwacja Włochy c Turcja Serbia Irlandia Czarnogóra Macedonia Bośnia i Hercegowina a W stosunku do zawartych małżeństw ogółem. b 2008 r. c 2009 r.

23 Separacje w Polsce Procedura prawnego orzekania separacji została wprowadzona w Polsce w końcu 1999 roku. Liczba orzekanych sądownie separacji wzrastała bardzo szybko (od ok. 1,3 tys. w 2000 r. do 11,6 tys. w 2005 r.). Od 2006 r. następuje spadek liczby separacji w 2012 r. orzeczono ich ok. 2,4 tys. Co roku odnotowuje się też kilka przypadków zniesienia separacji, tj. powrotu do małżeństwa, jednak większość pozostających w prawnej separacji małżeństw wnosi o rozwód.

24 Definicja urodzenia W dniu r. została w Polsce wprowadzona definicja urodzenia (i zgonu) zgodna z rekomendowaną od wielu lat przez Światową Organizację Zdrowia, która głosi, że żywe urodzenie jest to całkowite wydalenie lub wydobycie z ustroju matki noworodka, niezależnie od czasu trwania ciąży, który po takim wydaleniu lub wydobyciu oddycha lub wykazuje jakiekolwiek oznaki życia (jak czynność serca, tętnienie pępowiny lub wyraźne skurcze mięśni zależnych od woli). Każdy taki noworodek jest uznawany za żywo urodzonego. Do celów statystyki dokumentacja medyczna obejmuje wszystkie płody i noworodki, które w chwili urodzenia ważyły co najmniej 500 g lub gdy nie jest znana masa urodzeniowa, ale zostały wydalone lub wydobyte z organizmu matki po co najmniej 22 tygodniach trwania ciąży lub gdy mierzą co najmniej 25 cm.

25 Martwe urodzenie (zgon płodu) Martwe urodzenie (zgon płodu) jest to zgon następujący przed całkowitym wydaleniem lub wydobyciem dziecka z ustroju matki, niezależnie od czasu trwania ciąży. W polskiej statystyce od 1994 r. ogólna liczba urodzeń składa się z dwu zbiorowości: urodzeń żywych i martwych. Urodzenie noworodka niezdolnego do życia z oznakami życia jest rejestrowane obecnie jako urodzenie żywe i jednocześnie jako zgon niemowlęcia. Natomiast urodzenie noworodka niezdolnego do życia bez oznak życia jest rejestrowane jako urodzenie martwe.

26 Rodność (natężenie urodzeń) Przez rodność należy rozumieć natężenie urodzeń w badanej zbiorowości w określonym czasie. Współczynnik urodzeń (rodności) surowy współczynnik urodzeń W u U L t t C

27 Płodność kobiet Przez pojęcie płodności rozumiemy natężenie urodzeń w badanej populacji kobiet będących w wieku rozrodczym. W polskiej praktyce statystycznej przyjmuje się, że kobiety wchodzą w wiek rozrodczy po ukończeniu 15 roku życia i trwają w nim do ukończenia 49 roku życia. Biologiczne granice wieku rozrodczego kobiet mogą odbiegać od podanych; istnieje też pewien odsetek kobiet bezpłodnych zatem nieodzowne jest zastosowanie rozwiązania umownego.

28 Ogólny współczynnik płodności W pł U K t C K stan liczebny kobiet w wieku lat w połowie badanego okresu (np. dla roku t stan w dniu 30.06) lub średnia liczba kobiet w wieku lat w okresie t

29 Cząstkowe współczynniki płodności Cząstkowe współczynniki płodności według wieku matki, zazwyczaj w pięcioletnich przedziałach czasowych, jak również według kolejnych numerów urodzenia dziecka. Przy ocenie ogólnych i cząstkowych współczynników płodności duże znaczenie ma stosowanie metody standaryzacji współczynników.

30 Zmienne bezpośrednie wpływające na poziom urodzeń i zgonów dzielimy na: wymierne, których wielkości można wyrazić liczbowo, a nawet wyznaczyć przybliżone trendy, niewymierne (bądź trudno wymierne), których siłę oddziaływania nie zawsze udaje się wyrazić liczbowo, ale można określić w jakim kierunku działała w przeszłości i może działać w przyszłości.

31 Zmienne wymierne 1). Opisujące poziom i natężenie urodzeń - liczbę i strukturę kobiet w wieku rozrodczym - liczbę zawieranych małżeństw i strukturę nowożeńców według wieku - liczbę oraz strukturę wieku migrantek ze wsi do miast - wzorzec płodności 2). Opisujące poziom i natężenie zgonów - liczbę i strukturę ludności według wieku i płci - wzorzec umieralności według wieku i płci - wzorzec umieralności według przyczyn zgonów

32 Zmienne niewymierne wpływające na poziom i natężenie urodzeń polityka zatrudnienia, zwłaszcza stopień aktywizacji zawodowej kobiet poziom wykształcenia społeczeństwa perspektywy wychowania i wykształcenia w powiązaniu z warunkami życia ludności system płac, dodatków rodzinnych i innych bodźców ekonomicznych warunki mieszkaniowe dostępność środków antykoncepcyjnych działanie przepisów prawnych dopuszczających przerywanie ciąży wierzenia religijne

33 Wzorzec płodności lub umieralności Rozkład współczynników cząstkowych według wieku, płci i innych cech demograficznych.

34 Płodność naturalna Przez płodność naturalną należy rozumieć płodność małżeńską wynikającą z braku stosowania jakichkolwiek metod zapobiegania i przerywania ciąży, czy też świadomych działań zmierzających do kontrolowania płodności w zależności od liczby już posiadanych dzieci. Koncepcję płodności naturalnej, wprowadzoną do demografii przez L. Henry ego w 1953 roku, a zwłaszcza rozkład cząstkowych współczynników płodności naturalnej, uznano za ważny wzorzec przydatny w analizie zmian płodności. Płodności naturalnej przypisuje się wyznaczenie wartości maksymalnych, biologicznie możliwych do osiągnięcia, w normalnej zdrowej zbiorowości ludzi, odbywających regularne stosunki seksualne w ciągu całego okresu rozrodczego bez jakichkolwiek działań zmierzających do ograniczenia liczby potomstwa.

35 Model płodności Ohadike P. O. Ohadike stworzył model, w którym występują tylko trzy zmienne wyjaśniające płodność naturalną: 1. Zawieranie małżeństw (małżeńskość) 2. Stosunki płciowe 3. Warunki społeczno strukturalne i warunki społeczno ekonomiczne

36 Model płodności Ohadike Zmienne związane z małżeńskością to: wiek w momencie zawarcia małżeństwa, wiek w chwili pierwszego stosunku płciowego, zwyczaje okresu macierzyńskiego, małżeństwa dzieci, rozwody, wdowieństwo, ponowne związki

37 Model płodności Ohadike Zmienne dotyczące stosunków płciowych są związane z: kontrolą stosunków przedmałżeńskich, abstynencją, karmieniem piersią (niedopuszczanie do stosunków w tym okresie - lactation taboo"), powrotem miesiączkowania, wiekiem matki w chwili rodzenia ostatniego dziecka.

38 Model płodności Ohadike Zmienne związane z warunkami społeczno ekonomicznymi obejmują: - rolę pokrewieństwa i społecznej organizacji w związku ze zmiennymi związanymi z małżeńskością, - preferencje dla posiadania synów, - zależność od dorosłych dzieci, - umieralność (zwłaszcza niemowlęca), - ciąża i poród. Ale także sytuacja materialna społeczeństwa.

39 Rozkład cząstkowych współczynników płodności naturalnej według średniego wieku zawierania małżeństw T.J. Trussell, J. Menken i A.J. Coale

40 Hutterowcy Najwyższa zarejestrowana dzietność dotyczy wybranej grupy ludności z Ameryki Północnej o nazwie hutterowcy (13,7 dziecka średnio na 1 kobietę w ciągu 35 lat trwania wieku rozrodczego). Hutterowcy wywodzą się z radykalnego bractwa religijnego, które powstało w Europie Centralnej w XVI w. Wysuwali oni w religii na plan pierwszy treści moralne i podporządkowywali życie ich nakazom. Hutterer Jacob (?-1536), przywódca niemieckich anabaptystów, działał w Niemczech i na Morawach, gdzie zyskał zwolenników (hutterowcy) i zorganizował gminy anabaptystów oparte na zasadzie wspólnej własności; prześladowany, spalony na stosie. W końcu XVIII w. hutterowcy, uciekając przed religijnymi prześladowaniami, wyemigrowali do Europy Wschodniej (ówczesnej Rosji). Stamtąd jednak w końcu XIX w. wyemigrowali do Ameryki, aby uniknąć poboru do wojska, gdyż ich religia zakazywała udziału w wojnach. Ich potomkowie żyją dziś w małych rolnych koloniach w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych i w Kanadzie.

41 Cząstkowe współczynniki płodności małżeńskiej w wybranych zbiorowościach charakteryzujących się naturalną płodnością Ludność Okres Grupa wieku lat lat Wsp. dzietności małżeńskiej Hutterowcy ,7 Genewa ,5 Kanada XVII w ,9 Kanada XVIII w , ,3 Grenlandia , ,7 Islandia ,2

42 Zmiany liczby urodzeń w Polsce W latach w Polsce z roku na rok rodziło się coraz mniej dzieci. Począwszy od 2004 liczba urodzeń w Polsce zaczęła nieznacznie wzrastać. Szacuje się, że w 2009 r. urodziło się ok. 417,6 tys. dzieci, ale było to o 30% mniej niż w 1990 r. i blisko połowę mniej niż w 1983 r., który był szczytowym rokiem ostatniego wyżu demograficznego (723 tys. urodzeń). Począwszy od 2010 roku liczba urodzeń ponownie spada. W 2012 roku urodziło się 389,7 tys. dzieci, a współczynnik urodzeń wyniósł 10,1 i był o ponad 4 punkty niższy niż w 1990 r. i o 10 punktów niższy niż w roku Zwiększenie natężenia urodzeń ma miejsce przede wszystkim wśród rodzin zamieszkałych w miastach, ale współczynnik urodzeń na wsi jest w dalszym ciągu wyższy; w 2009 r. wynosił on 11,4, w mieście 10,6.

43 Urodzenia w Polsce w latach Wyże i niże demograficzne

44 Zmiany urodzeń w Polsce w latach ,0 700, , , , ,0

45 Urodzenia żywe według wieku matki w latach (w%)

46 Depresja urodzeniowa w Polsce Wzrost liczby urodzeń obserwowany jest już szósty z kolei rok (od 2004 r.) nie oznacza to jednak boomu urodzeniowego. Należy podkreślić, że odnotowana w minionym roku liczba urodzeń jest w dalszym ciągu mniejsza - o ok. 40% - w stosunku do wielkości rejestrowanych podczas ostatniego wyżu demograficznego. W 1983 r. - ostatnim, łączonym z boomem urodzeniowym - urodziło się 724 tys. dzieci. Rosnąca obecnie liczba urodzeń jest echem wyżu demograficznego z pierwszej połowy lat 80-tych i jest determinowana z wejściem w wiek najwyższej płodności kobiet urodzonych w latach Dodatkowo na wzrost składa się także bieżąca realizacja planów rodzicielskich, które wcześniej były odkładane (przez osoby urodzone w latach 70-tych ub. wieku). W 2009r. współczynnik dzietności wynosił 1,40, co oznacza wzrost (o 0,18 pkt) w stosunku do odnotowanego w 2003 r., w którym wskaźnik ten był najniższy od ponad 50 lat. Ale w 2011 roku spadł do 1,30 a to oznacza, że jest on niższy o ok. 0,8 pkt od wielkości optymalnej określanej jako korzystna dla stabilnego rozwoju demograficznego. Najbardziej korzystną sytuację demograficzną określa współczynnik dzietności kształtujący się na poziomie 2,1-2,15, tj. gdy w danym roku na 10 kobiet w wieku lat przypada średnio 21 urodzonych dzieci, obecnie - 14 dzieci.

47 Współczynniki dzietności w latach

48 Urodzenia według płci w Polsce w latach Lata Na 1000 żywo urodzonych przypadało chłopców Na 1000 żywo urodzonych dziewcząt przypadało chłopców Na 1000 żywo urodzonych przypadało chłopców Na 1000 żywo urodzonych dziewcząt przypadało chłopców Na 1000 żywo urodzonych przypadało chłopców Na 1000 żywo urodzonych dziewcząt przypadało chłopców ogółem miasta wieś

49 Urodzenia chłopców W okresach powojennych proporcje urodzeń według płci ulegają pewnym zmianom. E. Szturm de Sztrem w książce Elementy demografii, Warszawa 1955, s. 138 pisał: Jedną z najbardziej zastanawiających konsekwencji demograficznych wojny jest wzrost przewagi liczebnej chłopców wśród noworodków ponad zwykłą miarę [...]. Przyczyny tego osobliwego zjawiska są przedmiotem dociekań ze strony przedstawicieli różnych gałęzi wiedzy. Dotąd jednak zjawisko zwiększonej podczas wojny i tuż po niej proporcji chłopców wśród urodzeń jest jedną z bliżej niewyjaśnionych jeszcze prawidłowości biologicznych.

50 Czarnowski P., Brak kobiet wywoła w Chinach zamieszki. Dziennik Gazeta Prawna, nr 8 (2639), 13 stycznia 2010 Normalna dla chińskiego społeczeństwa proporcja 103 chłopców na 100 dziewczynek zaczęła się zmieniać już pod koniec ubiegłego wieku. W 1990 roku relacja wzrosła do 111 chłopców, dziś sięga 120. Najgorsza sytuacja panuje w bardziej zacofanych prowincjach rolniczych tu rodzi się 140 chłopców na 100 dziewczynek. Tak ogromne zachwianie równowagi demograficznej to efekt prowadzonej od 1979 roku polityki jednego dziecka. Ponieważ można mieć tylko jednego potomka a bardziej pożądani są chłopcy, którzy w przyszłości będą odpowiedzialni za utrzymanie rodziców (jako, że w Chinach nie ma emerytur), często kobiety przerywają ciążę gdy tylko dowiedzą się, że dziecko jest płci żeńskiej. Chińska Akademia Nauk Społecznych nazywa zachwianie w równowadze płci największym społecznym problemem Państwa Środka. Jeśli Mężczyzna nie będzie miał żony i potomków na starość zostanie bez środków do życia. Chińska Akademia Nauk Społecznych prognozuje, że w 2020 roku 24 mln mężczyzn nie będzie w stanie znaleźć żony.

51 Grudzień Listopad Październik Wrzesień Sierpień Lipiec Czerwiec Maj Kwiecień Marzec Luty Styczeń Sezonowość urodzeń w Polsce w latach roku. Przeciętna miesięczna=100 (wyeliminowano wahania wynikające z nierównej liczby dni w miesiącu)

52 Zmiany wzorca płodności Przeobrażenia demograficzne (rozpoczęte już w latach 90-tych ub. wieku) spowodowały między innymi przesunięcie najwyższej płodności kobiet z grupy wieku lata do grupy lat, a także znaczący wzrost płodności w grupie wieku lata (realizacja odłożonych" urodzeń). W konsekwencji nastąpiło podwyższenie średniego wieku rodzenia dziecka, który w 2008 r. wyniósł ponad 28 lat (wobec niespełna 26 lat na początku lat 90-tych), jak i średniego wieku urodzenia pierwszego dziecka - prawie 26 lat w 2008 (ok. 23 lata w latach 90-tych).

53 Zmiany wzorca płodności według wykształcenia Zmieniła się także struktura poziomu wykształcenia matek. W 2008r. - w stosunku do początku lat 90-tych - odsetek matek z wykształceniem wyższym wzrósł ponad sześciokrotnie (z 6% do 34%), natomiast istotnie zmniejszył się odsetek kobiet z wykształceniem podstawowym i bez wykształcenia (z 18% do niespełna 7%). Obserwowane zmiany to efekt wyboru, jakiego dokonują ludzie młodzi decydując się najpierw na osiągnięcie określonego poziomu wykształcenia oraz stabilizacji ekonomicznej, a dopiero potem (około 30-tki) na założenie rodziny oraz jej powiększanie.

54 Niemcy Węgry Włochy Austria 8,3 9,0 9,3 9,4 Urodzenia żywe na 1000 ludności w 2010 roku Portugalia 9,5 Litw a POLSKA Ukraina Norw egia 10,8 10,8 10,9 11,1 Dania Estonia Belgia Szw ecja Rosja Francja Wielka Brytania 11,4 11,8 11,9 12,3 12,6 12,9 13,0 Islandia Irlandia Turcja 15,4 16,5 16,

55 Urodzenia pozamałżeńskie Dzietność kobiet w istotnym stopniu jest determinowana liczbą zawieranych związków małżeńskich. W ostatnich latach 80% dzieci rodzi się w rodzinach tworzonych przez prawnie zawarte związki małżeńskie, przy czym prawie połowa dzieci urodziła się w okresie pierwszych trzech lat trwania małżeństwa rodziców. Jednocześnie od kilkunastu lat systematycznie rośnie odsetek urodzeń pozamałżeńskich. Na początku lat 90-tych ze związków pozamałżeńskich rodziło się ok. 6-7% dzieci, zaś w ostatnich latach ok. 21%. Odsetek ten jest wyższy w miastach w 2011 r. wynosił 23,6%, na wsi niespełna 18%. Rosnący współczynnik dzietności pozamałżeńskiej może oznaczać, że zwiększa się liczba rodzin tworzonych przez związki nieformalne (co wykazały wyniki ostatniego spisu ludności) lub wzrasta liczba matek samotnie wychowujących dzieci, tworzących rodziny niepełne.

56 Zmiany liczby urodzeń pozamałżeńskich w Polsce , ,1 19, , ,0 15,0 10, ,2 5,0 4, ,0 0,0 Urodzenia ogółem (tys. dzieci) Urodzenia pozamałżeńskie (tys. dzieci) % (praw a skala)

57 Islandia Iceland 64,3 Estonia Estonia 59,1 Słow enia Slovenia Francja France Norw egia Norw ay Szw ecja Sw eden Bułgaria Bulgaria 55,7 55,0 54,8 54,2 54,1 Urodzenia pozamałżeńskie w % w 2010 roku Dania Denmark Wielka Brytania Belgia Belgium 47,3 46,9 46,2... Serbia Serbia Ukraina Ukraine Włochy Italy POLSKA POLAND Białoruś Belarus Szw ajcaria Sw itzerland 24,0 21,9 21,5 20,6 19,6 18,6 Czarnogóra Montenegro Chorw acja Croatia Macedonia Macedonia Grecja Greece 15,7 13,3 12,2 7,3 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0

58 Urodzenia na mieszkańców w ciągu roku

59 Polityka pronatalistyczna w Europie W Niemczech każda kobieta, która urodzi dziecko, otrzymuje becikowe. Ale nie w formie jednorazowej wypłaty, tylko w postaci tzw. Elterngeld, czyli pieniędzy rodziców od 300 do 1,8 tys. euro miesięcznie. Becikowe nalicza się, określając 67 proc. dochodów rodziców z poprzedniego roku. Otrzymują oni świadczenie przez miesięcy od narodzin dziecka. Szwedzcy rodzice przez 480 dni urlopu wychowawczego dostają co miesiąc zasiłek w wysokości 80 proc. zarobków. Wszystkie dzieci od roku do pięciu lat mają zapewnione miejsce w przedszkolu. We Francji za pierwsze dziecko rodzice otrzymują 350 euro dotacji miesięcznie, za drugie 520, a za trzecie aż 750 euro. Po urodzeniu trzeciego dziecka kobiety mogą pracować na pół etatu, ich pensja jest dofinansowana przez państwo. Urlop wychowawczy trwa tam pół roku w przypadku pierwszego dziecka, do trzech lat przy trzecim dziecku.

60 Sezonowość urodzeń w ujęciu geograficznym Wydaje się, że między cykliczną fluktuacją urodzeń a położeniem geograficznym terytorium (przede wszystkim jego warunkami klimatycznymi) istnieją ścisłe powiązania. Przeważają zatem obserwacje stwierdzające, że na obszarach cieplejszego pasa, gdzie odradzanie się przyrody (zjawianie się wiosny) następuje wcześniej, maksimum żywych urodzeń z reguły przypada na termin wcześniejszy. Według okresu roku, w którym występuje maksimum żywych urodzeń, wszystkie kraje świata można podzielić na 5 grup: 1. północna Europa maksimum żywych urodzeń przypada na kwiecień-maj. 2. zachodnia i środkowa Europa maksimum żywych urodzeń w lutym-kwietniu, 3. południowa Europa maksimum żywych urodzeń w styczniu-lutym, 4. Ameryka Łacińska maksimum żywych urodzeń w grudniu-styczniu, 5. Bliski i Daleki Wschód, Azja maksimum żywych urodzeń w październiku i listopadzie.

61 Definicja zgonu Wprowadzona w Polsce w dniu l lipca 1994 r. nowa definicja zgonu jest zgodna z definicją rekomendowaną przez Światową Organizację Zdrowia. Zgonem zgodnie z tą definicją jest trwałe, czyli nieodwracalne ustanie czynności narządów niezbędnych do życia, konsekwencją czego jest ustanie czynności całego ustroju. Umieralność jest równoznaczna z pojęciem natężenia zgonów, wyrażającym stosunek liczby zgonów ogółem do liczby ludności. Śmiertelność oznacza natężenie zgonów z powodu określonej choroby, tj. stosunek liczby osób zmarłych do liczby osób, które zachorowały na tę chorobę.

62 Umieralność Ogólny współczynnik zgonów, zwany czasami surowym współczynnikiem zgonów dla podkreślenia, że na jego wielkość mają wpływ zarówno zmiany w poziomie umieralności ludności w poszczególnych grupach wieku i płci oraz zmiany struktury ludności według płci i wieku, jest powszechnie stosowaną miarą umieralności. Obrazuje on rzeczywisty poziom ogólnej umieralności, będący wypadkową działania czynników nań wpływających. Ponadto współczynnik zgonów jest jednym z elementów określających współczynnik przyrostu naturalnego ludności

63 Umieralność niemowląt Analiza przemian zachodzących w umieralności niemowląt bardzo często jest prowadzona na podstawie współczynników umieralności oraz współczynników umieralności neonatalnej i postneonatalnej. Umieralność neonatalna jest to umieralność noworodków liczących nie więcej niż 28 dni (niekiedy jeden miesiąc). Umieralność postneonatalna jest to mieralność niemowląt liczących więcej niż 28 dni, ale mniej niż l rok. Podział ten wiąże się w pewnym stopniu z endogeniczną i egzogeniczną umieralnością niemowląt. Umieralnością endogeniczną nazywamy tę, która jest ściśle związana z wewnętrzną kondycją jednostek, z życiem wewnątrzmacicznym i okolicznościami porodu, a więc umieralność spowodowaną wrodzonymi wadami, wątłością wrodzoną czy też wcześniactwem lub uszkodzeniami przy porodzie. Umieralność egzogeniczna ma swoje źródło w styczności niemowląt z otoczeniem i jest prawie wyłącznie spowodowana chorobami zakaźnymi albo brakiem higieny, złym odżywianiem lub wypadkami.

64 Aborcja w Europie

65 Aborcja w Europie W Unii Europejskiej co 27 sekund dokonuje się aborcji. Do tego rozpada się instytucja małżeństwa. Eksperci są przerażeni aborcji przeprowadza się każdego dnia w krajach Unii. W krajach Unii rocznie przeprowadza się 1,2 mln zabiegów usuwania ciąży. To tyle, ile wynosi populacja Malty i Luksemburga razem wziętych stwierdza raport niezależnego hiszpańskiego Instytutu Polityki Rodzinnej. Dokument wskazuje na poważny kryzys demograficzny na naszym kontynencie. Przyrost naturalny stale się obniża, a w krajach Europy mieszka już więcej emerytów niż dzieci.

66 Zmiany liczby zgonów w Polsce Wstępne dane wskazują, że w 2012r. zmarło ponad 380 tys. osób, co oznacza prawie 4 tys. więcej niż w 2011r.; współczynnik umieralności wyniósł 9,9. W latach obserwowany był systematyczny spadek umieralności; od 1999 r. nastąpił jej wzrost - rejestrowano ok tys. zgonów rocznie. Także w ostatnich latach liczba zgonów nieznacznie rosła, ale tempo tego wzrostu było w miarę jednostajne - co można przyjąć za początek procesu stabilizacji poziomu umieralności w Polsce. W latach 90-tych ub. wieku oraz na początku bieżącego stulecia umieralność mieszkańców wsi była zdecydowanie wyższa niż ludności miast (różnica wartości współczynnika sięgała 1-2 pkt.), obecnie współczynniki zgonów są dosyć wyrównane i w 2011 r. wynosiły: dla miast - 9,6, dla wsi - 9,9. W ogólnej liczbie osób zmarłych ok. 47% stanowią kobiety.

67 Zmiany liczby zgonów w Polsce w latach (tys. osób)

68 Sezonowość zgonów w Polsce. Przeciętna miesięczna=100 (wyeliminowano wahania wynikające z nierównej liczby dni w miesiącu) Lata Miesiące

69 Styczeń Luty Marzec Kwiecień Maj Czerwiec Lipiec Sierpień Wrzesień Październik Listopad Grudzień Sezonowość zgonów w Polsce w 2009 roku W liczbach wyrównanych przeciętna miesięczna =

70 Główne przyczyny zgonów Głównymi przyczynami zgonów w Polsce są choroby układu krążenia i choroby nowotworowe; stanowią one ponad 70% wszystkich zgonów, trzecią grupą przyczyn są urazy i zatrucia (6,2%). Jednocześnie należy podkreślić stosunkowo wysoki udział przyczyn niedokładnie określonych (ponad 6% wszystkich zgonów).

71 Umieralności z powodu chorób układu krążenia W zakresie umieralności z powodu chorób układu krążenia od kilku lat obserwuje się istotną poprawę. W 2011 r. były one przyczyną 45% wszystkich zgonów podczas gdy w pierwszej połowie lat 90-tych stanowiły ok. 52% ogółu, zaś na początku tego stulecia - prawie 48%. Wśród kobiet umieralność w wyniku chorób układu krążenia jest zdecydowanie wyższa, w 2011 r. ich udział w ogólnej liczbie zgonów kobiet wyniósł ponad 51% (w 2000 r. było to 53%, a w 1990 r. 57%); wśród mężczyzn: obecnie - ok. 40%, w 2000 r. - 43% oraz 48%w 1990 r.

72 Zgony powodowane chorobami nowotworowymi Niekorzystnym zjawiskiem jest bardzo szybki wzrost liczby zgonów powodowanych chorobami nowotworowymi, przy jednoczesnym wzroście liczby nowych zachorowań. W 1990 r. nowotwory złośliwe były przyczyną prawie 19% zgonów, w 2000 r. stanowiły 23%, a w 2011 r. prawie 25%. Choroby nowotworowe są częstszą przyczyną zgonów wśród mężczyzn (stanowią 26% zgonów) niż wśród kobiet (ok. 23% zgonów).

73 Zgony powodowane urazami i zatruciami Stopniowo zmniejsza się odsetek zgonów powodowanych urazami i zatruciami, które w 2011 r. stanowiły 6,3% wszystkich zgonów (wobec 7% w 2000 r. i 7,6% na początku lat 90-tych ub. stulecia). W przypadku tej grupy przyczyn także występuje duże zróżnicowanie umieralności według płci; wśród mężczyzn urazy i zatrucia stanowią ponad 9% przyczyn, a wśród kobiet tylko 3%.

74 Zgony według przyczyn w latach 1990, 2000, 2010 i 2011

75 Zgony niemowląt Szacuje się, że w 2012 r. zmarło ok. 1,8 tys. dzieci w wieku poniżej 1 roku życia (podobnie jak przed rokiem). Współczynnik wyrażający liczbę zgonów niemowląt na 1000 urodzeń żywych wyniósł 4,6 o 3,4 pkt. mniej niż na początku XXI wieku oraz o ok. 15 punktów mniej niż notowany przed 20-stu laty. Z ogólnej liczby zmarłych niemowląt ok. 70% umiera przed ukończeniem pierwszego miesiąca życia (w okresie noworodkowym), w tym ponad połowa w okresie pierwszego tygodnia życia. Przyczyną prawie 52% zgonów niemowląt są choroby i stany okresu okołoporodowego, czyli powstające w trakcie trwania ciąży matki i w okresie pierwszych 6 dni życia noworodka, kolejne 34% zgonów stanowią wady rozwojowe wrodzone, a pozostałe są powodowane chorobami nabytymi w okresie niemowlęcym lub urazami. Podobnie jak ogólny współczynnik zgonów niemowląt także współczynnik umieralności okołoporodowej (urodzenia martwe i zgony niemowląt w wieku 0-6 dni na 1000 urodzeń żywych i martwych) wykazuje tendencję spadkową; w 2011 r. kształtował się na poziomie ok. 6,7 ; na początku tego stulecia wynosił prawie 10, zaś na początku lat 90-tych prawie 20.

76 Zgony niemowląt na 1000 urodzeń żywych w latach

77 Zgony dzieci i młodzieży Stałemu spadkowi umieralności niemowląt w Polsce towarzyszy także stały spadek umieralności dzieci w wieku 1-14 lat. Szczególnie niska jest umieralność dzieci w wieku 5-14 lat, zwłaszcza w porównaniu z kolejnymi grupami wieku. W 2011 r. na każde 100 tys. dzieci w wieku 1-14 lat zmarło 15 dzieci (w 2000 r. było ich 22). Umieralność dzieci zamieszkałych na wsi (16 na 100 tys.) jest nieznacznie wyższa niż mieszkańców miast (15) szczególnie wśród nastolatków. Najczęstszymi przyczynami umieralności dzieci i młodzieży (w wieku 5-19 lat), stanowiącymi o ponad połowie wszystkich zgonów w tej grupie wieku, są urazy i zatrucia, którym częściej ulegają chłopcy (63% zgonów spowodowanych tą przyczyną). Niepokojącym jest wzrost liczby samobójstw wśród dzieci i młodzieży. Na początku lat 90-tych samobójstwa stanowiły ok. 10% zgonów w wyniku urazów, obecnie już ponad 13%. Kolejnymi przyczynami zgonów w tej grupie wieku są nowotwory złośliwe (ok. 12% wszystkich zgonów), następnie wady rozwojowe wrodzone (szczególnie w grupie 1-4 lata) oraz - coraz częściej choroby układu nerwowego.

78 Odsetek pacjentów, którzy po leczeniu nowotworu przeżyli co najmniej pięć lat (Osobę, która po kuracji przeżyje pięć lat, uznaje się za wyleczoną z nowotworu. Dane pochodzą z USA, gdzie leczenie raka jest szczególnie zaawansowane) Źródło: American Cancer Society, Cancer Facts and Figures, 2006, za: Walewski P., Gorycz zwycięstwa, Polityka nr 13 (2598), 31 marca 2007, s. 4 Narząd Najlepsze rokowania Prostata Tarczyca Jądra Skóra (czerniak) Pierś Najgorsze rokowania Trzustka Wątroba Przełyk Płuca Żołądek

79 Mniej mężczyzn choruje na raka płuc, a kobiety rzadziej umierają z powodu raka piersi. To dobre wieści z raportu na temat nowotworów. Zła wiadomość - wszyscy coraz częściej zapadamy na raka jelita grubego

80 Choroby nowotworowe w Europie Według "Annals of Oncology" w Europie w 2006 r. chorobę nowotworową wykryto u 3,2 mln osób, u 300 tys. więcej niż dwa lata wcześniej. Najczęściej diagnozowano raka piersi, jelita grubego i płuc. Szacuje się, że w ub. roku z powodu nowotworów zmarło 1,7 mln Europejczyków. Zabijały głównie rak płuc, jelita grubego, piersi.

81 Otyłość choroba przyszłości Krzywe oczekiwanej długości życia, które w krajach rozwiniętych wciąż jeszcze lekko idą w górę, niedługo załamią się i zaczną spadać. Sprawi to światowa epidemia otyłości. O ile jeszcze w połowie lat 80 ludzi chorobliwie otyłych było w USA stosunkowo niewielu, o tyle dziś cała Ameryka dosłownie topi się w tłuszczu. W Luizjanie, Missisipi i Wirginii Zach. otyłych jest ponad 30 proc. obywateli, a w kolejnych 19 stanach co czwarta osoba dźwiga wiele nadprogramowych kilogramów. Niewiele lepiej jest w Europie. Na Starym Kontynencie rzadziej widać co prawda monstra ważące kg, co w USA wcale nie jest rzadkością, ale trendy epidemiologiczne są, niestety, podobne. 20 lat temu odsetek otyłych Europejczyków w większości krajów nie przekraczał 5-10 proc. (wyjątek stanowiła Finlandia). Dziś chorobliwie otyły jest co czwarty Grek i Chorwat, co piąty Niemiec, Anglik, Czech, Węgier i Fin. Wśród kobiet przodują Greczynki, Portugalki i Finki. Epidemia otyłości nie oszczędziła nawet zdrowo jedzącego i przywiązującego wagę do wyglądu społeczeństwa francuskiego. W 2005 r. otyłych było 14 proc. Francuzów, w 2010 r. będzie ich już 17,5 proc.

82 Śmiertelna epidemia otyłości w Europie

83 Otyłość wśród dzieci Najgorsze jest to, że dodatkowe kilogramy coraz częściej dotyczą nastolatków, a także dzieci. W roku 2000 aż 1,1 mld młodych ludzi do 18. roku życia cierpiało na nadwagę (ich indeks masy ciała, czyli BMI, przekraczał 25), a 300 mln było chorobliwie otyłych (BMI powyżej 30). Wystarczyło zaledwie pięć lat, by wskaźniki te stały się jeszcze bardziej dramatyczne. W 2005 r. na świecie żyło 1,5 mld dzieci do 15. roku życia z nadwagą i aż 414 mln otyłych! W Hiszpanii nadwagę ma dziś co trzecie dziecko w wieku 7-11 lat. A przecież otyłość to nie tylko problem kosmetyczny - to poważne zagrożenie zdrowotne. Coraz więcej dzieci przed 10. rokiem życia zapada na uszkadzającą naczynia krwionośne cukrzycę typu 2 związaną z otyłością (do niedawna chorowały najczęściej na uwarunkowaną genetycznie cukrzycę typu 1). - Co oznacza cukrzyca typu 2 u dziesięciolatka? To, że jego naczynia krwionośne wyglądają jak u 50-letniego mężczyzny.

84 Otyłość co dalej Scenariusz na najbliższe lata wygląda następująco: najpierw będziemy świadkami dalszego nakręcania się epidemii otyłości wśród dzieci i młodzieży, potem posypią się wśród nich przypadki cukrzycy, nadciśnienia, wysokiego poziomu cholesterolu, a potem - jeszcze nie zaraz, ale w ciągu najbliższych 50 lat - będziemy świadkami coraz częstszych zgonów i skracania się życia - roztaczał swoją kasandryczną wizję naukowiec.

85 Umieralność na mieszkańców w ciągu roku

86 Umieralność niemowląt na urodzeń w ciągu roku

87 Budowa tablic trwania życia - wymieralność Prawidłowości i tendencje zmian zaobserwowane w natężeniu zgonów oraz masowy charakter procesu wymierania ludności w dużych zbiorowościach pozwoliły na zastosowanie niektórych elementów teorii prawdopodobieństwa do budowy tablic wymieralności. Tablica trwania życia lub wymieralności jest konstrukcją teoretyczną umożliwiającą prowadzenie szczegółowej analizy procesu wymierania badanej populacji.

88 Tablice wymieralności generacji i tablice przekrojowe Konstruowane są tablice wymieralności wybranych generacji oraz tablice przekrojowe. Tablice wymieralności generacji obrazują rzeczywisty proces wymierania wybranej generacji. Czas obserwacji zależny jest od dotychczasowej długości trwania życia osób tej generacji. Pełny okres obserwacji trwa ok. 100 lat. Wykorzystanie tych tablic dla bieżących szacunków jest więc istotnie ograniczone. Znacznie większe znaczenie ma analiza umieralności różnych kohort w pewnym okresie (roku, kilku kolejnych latach) i dlatego częściej konstruowane są tablice przekrojowe (czasami zwane okresowymi lub bieżącymi).

89 Budowa tablic przekrojowych Do budowy tablic wymieralności nieodzowne są dokładne informacje o: 1. strukturze ludności według płci, wieku w latach ukończonych i roczników urodzenia (oraz o strukturze według miejsca zamieszkania lub grup społecznych), 2. zgonach według tych cech. Informacje te służą do obliczania prawdopodobieństwa zgonów stanowiących nieodzowny element budowy tablic. Wszystkie inne parametry tablic są ustalane jako wyniki formalnych, algebraicznych zależności. Należy pamiętać, że prawdopodobieństwo zgonu wyraża stosunek liczby zgonów z badanego okresu z reguły roku do liczebności badanej populacji na początku tego okresu (w odróżnieniu od współczynnika zgonów, który wyraża stosunek liczby zgonów do stanu liczebnego ludności z połowy badanego okresu lub do średniego stanu badanej populacji w tym okresie).

90 Interpretacja parametrów tablic wymieralności Interpretacja parametrów tablic wymieralności jest nierozerwalnie związana z koncepcją ludności zastojowej (stacjonarnej), tj. populacji o niezmiennej liczbie urodzeń oraz niezmiennym porządku wymierania (zależnych od określonego poziomu umieralności w danym wieku), przy jednoczesnym braku migracji. Konstrukcję tablic wymieralności najłatwiej można sobie wyobrazić, zakładając, że udało nam się zaobserwować pewną liczbę, np , jednocześnie urodzonych osób, stanowiących z demograficznego punktu widzenia grupę dostatecznie jednorodną, i że grupa ta pozostaje pod obserwacją aż do śmierci ostatniego osobnika wchodzącego w jej skład, a w ciągu całego tego okresu warunki umieralności ludności, w skład której grupa ta wchodzi, nie ulegają żadnym zmianom. Mamy wówczas tzw. generację zamkniętą o niezmiennej umieralności S. Fogelson, hasło: Tablice wymieralności. w: Encyklopedia Nauk Politycznych, t. III, Warszawa 1938, s. 601.

91 Analiza podstawowych parametrów tablic trwania życia Zespół parametrów zawartych w każdych tablicach trwania życia pozwala ocenić proces wymierania badanej populacji, co przy szczegółowej analizie demograficznej i prognozach demograficznych jest niemal nieodzowne. Prawdopodobieństwo zgonu, jeden z podstawowych parametrów tablic wymieralności, wskazuje natężenie zgonów osób określonej płci i wieku w określonym momencie. Ocena dynamiki wartości pozwala określić wielkość zmian zachodzących w umieralności poszczególnych grup wieku (proces wymierania ludności nie ulega bowiem, na ogół, zasadniczym zmianom z roku na rok). Ogólną ocenę natężenia zgonów w poszczególnych rocznikach wieku możemy uzyskać, posługując się wykresem wartości prawdopodobieństwa zgonu. Jak można zauważyć, charakterystyczny kształt krzywej nie ulega zasadniczym przeobrażeniom. Wysokie wartości prawdopodobieństwa występują w grupie wieku 0 lat, po czym wartość tego parametru gwałtownie się zmniejsza, osiągając minimum w grupach wieku 7-11 lat (zarówno dla mężczyzn, jak i kobiet). Począwszy od wieku 12 lat wartości prawdopodobieństwa poczynają wzrastać, przy czym tempo tego wzrostu słabnie znacznie w grupie wieku lat.

92 Prawdopodobieństwa zgonu mężczyzn (polskie tablice trwania życia)

93 Prawdopodobieństwa zgonu kobiety (polskie tablice trwania życia)

94 Rozkład liczby zmarłych kobiet według wieku

95 Rozkład liczby zmarłych mężczyzn według wieku

96 Przeciętne dalsze trwanie życia e x Najbardziej znany parametr tablic wymieralności, wyraża średnią liczbę lat, jaką w danych warunkach umieralności ma jeszcze do przeżycia osoba pochodząca z badanej populacji i będąca w wieku ukończonych x lat. Parametr ten syntetyzujący ogół czynników, które wpływają na poziom umieralności danej populacji, często używany jest do porównań międzynarodowych. Najczęściej używa się wartości przeciętnego dalszego życia noworodka. Informuje on ile lat do przeżycia ma noworodek urodzony w danym roku jeżeli w przyszłości kolejność wymierania byłaby taka jak w roku w którym urodził się noworodek.

97 Przeciętna liczba lat dalszego trwania życia dla osób w wybranym wieku Polskie tablice trwania życia 2011 Wiek Mężczyźni Kobiety 0 72,44 80, ,97 66, ,67 51, ,01 37, ,52 23,76

98 Przeciętna liczba lat dalszego trwania życia dla osób w wybranym wieku w podziale na miasto i wieś Polskie tablice trwania życia 2011 Miasta Wieś Wiek Mężczyźni Kobiety Mężczyźni Kobiety 0 72,99 80,89 71,64 80, ,50 66,37 57,18 66, ,13 51,60 42,97 51, ,40 37,11 29,40 37, ,89 23,83 17,95 23,63

99 Przeciętne dalsze trwanie życia mężczyzn według województw w 2011 roku Podkarpackie Małopolskie Pomorskie Opolskie Podlaskie Wielkopolskie Mazow ieckie POLSKA Kujaw sko-pomorskie Dolnośląskie Św iętokrzyskie Śląskie Zachodniopomorskie Lubelskie Warmińsko-mazurskie Lubuskie Łódzkie 70,4 73,4 73,4 73,3 72,9 72,7 72,4 72,2 72,1 72,0 71,9 71,8 71,7 71,5 71,5 73,9 74,1 67,0 70,0 73,0

100 Przeciętne dalsze trwanie życia kobiet według województw w 2011 roku Podlaskie Małopolskie Mazow ieckie Św iętokrzyskie 82,0 81,8 81,7 81,6 Lubelskie 81,3 Pomorskie Opolskie Wielkopolskie POLSKA Warmińsko-mazurskie 81,1 81,0 81,0 80,9 80,9 Dolnośląskie 80,7 Zachodniopomorskie Kujaw sko-pomorskie 80,4 80,5 Lubuskie 80,1 Śląskie Łódzkie 79,8 79,9 78,0 80,0 82,0

101 Nadumieralność mężczyzn według województw w 2011 roku Lubelskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Łódzkie Mazowieckie Zachodniopomorskie POLSKA Podlaskie Lubuskie Dolnośląskie Wielkopolskie Podkarpackie Śląskie Kujawsko-pomorskie Małopolskie Pomorskie Opolskie 9,4 9,3 9,2 9,1 8,9 8,6 8,5 8,5 8,4 8,4 8,0 7,9 7,9 7,9 7,8 7,6 7,6 0,0 1,0 2,0 3,0 4,0 5,0 6,0 7,0 8,0 9,0 10,0

102 Zmiany trwanie życia w Polsce Obserwowana od początku lat 90-tych sytuacja w zakresie umieralności korzystnie wpływa na długość trwania życia Polaków, przy czym nadal utrzymuje się duża różnica między trwaniem życia mężczyzn i kobiet. W 2011 roku przeciętne trwanie życia dla mężczyzn wynosiło 72,4 lat, a dla kobiet 80,9 lat. W porównaniu do początku lat 90-tych ub. wieku trwanie życia wydłużyło się o ponad 6 lat dla mężczyzn oraz o 5,7 roku dla kobiet, zaś w porównaniu do 2000 r. o 2,7 roku dla mężczyzn i prawie 3 lata dla kobiet.

103 Przeciętne dalsze trwanie życia w latach

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 27.01.2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna Podstawowe informacje o sytuacji demograficznej Polski w 2011 roku

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Materiał na konferencję prasową w dniu 30 maja 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Podstawowe dane demograficzne o dzieciach

Bardziej szczegółowo

Ruch naturalny. (natural movement of population)

Ruch naturalny. (natural movement of population) Ruch naturalny (natural movement of population) Ruch naturalny Podstawowymi komponentami ruchu naturalnego są urodzenia i zgony. Ruch naturalny ludności to tradycyjnie również zdarzenia powodujące zmiany

Bardziej szczegółowo

Ruch naturalny ludności

Ruch naturalny ludności Trzeci Lubelski Konkurs Statystyczno-Demograficzny z okazji Dnia Statystyki Polskiej Ruch naturalny ludności Statystyka i Demografia Projekt dofinansowany ze środków Narodowego Banku Polskiego Urząd Statystyczny

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2013 roku

Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2013 roku Materiał na konferencję prasową w dniu 30 stycznia 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2013 roku Stan

Bardziej szczegółowo

Małżeństwa i rozwody. Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ

Małżeństwa i rozwody. Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ Małżeństwa i rozwody Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ Małżeństwa podstawowe pojęcia Zawarcie małżeństwa akt zawarcia związku między dwiema osobami płci odmiennej, pociągającego

Bardziej szczegółowo

Obraz demograficzny Polski. Spotkanie w dniu 7 maja 2015 roku

Obraz demograficzny Polski. Spotkanie w dniu 7 maja 2015 roku Obraz demograficzny Polski Spotkanie w dniu 7 maja 2015 roku Plan zajęć Urodzenia w Polsce. Trwanie życia w Polsce. Zgony w Polsce. Małżeństwa w Polsce. Rozwody i separacje w Polsce. W prezentacji zostały

Bardziej szczegółowo

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Szczecin 2012 Obserwatorium Integracji Społecznej, Projekt

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Materiał na konferencję prasową w dniu 29 stycznia 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Podstawowe informacje o rozwoju

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2014 roku

Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 27.01.2015 Notatka informacyjna Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2014 roku Szacuje się, że w końcu 2014 r. ludność Polski liczyła ok. 38484 tys.

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Statystyka i demografia Struktury ludności według cech demograficznych społeczno zawodowych Mieczysław Kowerski PROJEKT DOFINANSOWANY ZE

Bardziej szczegółowo

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań Badania wykonane przez Activ Group. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok temat nr 1.30.06(099) Aktywność turystyczna Polaków.

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

uzyskano tylko w 13 przypadkach gruźlicy PŁUC tzn. w 21,0% przypadków gruźlicy u dzieci

uzyskano tylko w 13 przypadkach gruźlicy PŁUC tzn. w 21,0% przypadków gruźlicy u dzieci Sytuacja epidemiologiczna gruźlicy w Polsce 2012/2013 Dane o zachorowaniach na gruźlicę w Polsce pochodzą z Krajowego Rejestru Zachorowań na Gruźlicę, który prowadzony jest w Instytucie Gruźlicy i Chorób

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, maj 2011 r. Tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok Ogólne

Bardziej szczegółowo

bydgoszcz.stat.gov.pl

bydgoszcz.stat.gov.pl Dane o zarejestrowanych urodzeniach opracowano na podstawie sprawozdawczości urzędów stanu cywilnego. Źródłem danych o urodzeniu jest, wykorzystywany wtórnie przez statystykę publiczną, dokument Ministerstwa

Bardziej szczegółowo

Procesy demograficzne współczesnego świata

Procesy demograficzne współczesnego świata WYKŁAD 4 Procesy demograficzne współczesnego świata WYKŁAD 4: Małżeńskość podstawowe pojęcia tworzenie i rozpad rodziny podstawowe mierniki zawierania małżeństw i rozwodów wzorzec małżeńskości homogeniczność

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia gruźlicy w Polsce i na świecie. Maria Korzeniewska-Koseła Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie

Epidemiologia gruźlicy w Polsce i na świecie. Maria Korzeniewska-Koseła Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Epidemiologia gruźlicy w Polsce i na świecie Maria KorzeniewskaKoseła Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Zapadalność na gruźlicę na świecie w 2013 roku 8,6 mln 9,4 mln nowych zachorowań Zapadalność

Bardziej szczegółowo

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Urząd Statystyczny w Zielonej Górze 65-534 Zielona Góra, ul. Spokojna 1 www.stat.gov.pl/zg PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Opracowała: Zuzanna Sikora Lubuski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu Dr n med. Urszula Wojciechowska Rak gruczołu krokowego na świecie Rak gruczołu krokowego jest drugim najczęściej diagnozowanym rakiem i piątą co do częstości

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Statystyka i demografia Liczba i rozmieszczenie ludności PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Rządowa Rada Ludnościowa Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Zbigniew Strzelecki Janusz Witkowski Warszawa 1. 10. 2009 r. Od przyspieszonego rozwoju do ubytku liczby ludności spowolnienie

Bardziej szczegółowo

lunamarina - Fotolia.com

lunamarina - Fotolia.com 6 lunamarina - Fotolia.com Populacja dzieci w Polsce Zmiany demograficzne związane z długością życia, zmniejszaniem się liczby ludności w wieku produkcyjnym i spadkiem liczby urodzeń, dotyczą Polski i

Bardziej szczegółowo

Problematyka demograficzna krajów Unii Europejskiej na tle kontynentu.

Problematyka demograficzna krajów Unii Europejskiej na tle kontynentu. Zbigniew Długosz 92 Problematyka demograficzna krajów Unii Europejskiej na tle kontynentu. Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej oraz samo rozszerzenie tej organizacji o nowych 10 członków budziło

Bardziej szczegółowo

I. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych

I. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych MINISTERSTWO SPORTU I TURYSTYKI Badania wykonano w Instytucie Turystyki Sp. z o.o. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok 2010 temat

Bardziej szczegółowo

Ruch naturalny i migracje w województwie śląskim w 2011 r.

Ruch naturalny i migracje w województwie śląskim w 2011 r. Urząd Statystyczny w Katowicach ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Ruch naturalny i migracje w województwie

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

Ludność Polski na tle Europy

Ludność Polski na tle Europy Ludność Polski na tle Europy Liczba mieszkańców Polski wynosiła w roku 2011 ok. 38,5 mln. Pod względem liczby mieszkańców Polska zajmuje 6 miejsce w Unii Europejskiej (8 miejsce w całej Europie). Według

Bardziej szczegółowo

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia dr.inż. Wojciech Winogrodzki Prezes Zarządu Członek Konfederacji Lewiatan Przygotowując moje wystąpienie wykorzystałem:

Bardziej szczegółowo

Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975.

Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975. Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975. E.Frątczak A.Ptak-Chmielewska M.Pęczkowski I.Sikorska Zakład Analizy Historii Zdarzeń i Analiz Wielopoziomowych

Bardziej szczegółowo

Wielodzietność we współczesnej Polsce

Wielodzietność we współczesnej Polsce Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 0, Nr Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Wielodzietność we współczesnej Polsce Prosta zastępowalność tj. sytuacja,

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R.

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R. Urząd Statystyczny w Bydgoszczy e-mail: SekretariatUSBDG@stat.gov.pl http://www.stat.gov.pl/urzedy/bydgosz tel. 0 52 366 93 90; fax 052 366 93 56 Bydgoszcz, 31 maja 2006 r. SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

Płodność i urodzenia nastolatek

Płodność i urodzenia nastolatek Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 2011, Nr 4 Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Płodność i urodzenia nastolatek W potocznej opinii kwestia wczesnego

Bardziej szczegółowo

AGER2015. DEFINING THE ENTREPRENEURIAL SPIRIT Polska

AGER2015. DEFINING THE ENTREPRENEURIAL SPIRIT Polska AGER2015 DEFINING THE ENTREPRENEURIAL SPIRIT Polska PROJEKT SONDAŻU Edycja 6 edycja Partner Katedra Strategii i Organizacji Zarządzania, Uniwersytet Techniczny w Monachium, Niemcy. Okres prowadzenia badań

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Dzieci w Polsce w 2008 roku. Charakterystyka demograficzna

Dzieci w Polsce w 2008 roku. Charakterystyka demograficzna GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH Dzieci w Polsce w 2008 roku. Charakterystyka demograficzna W końcu 2008 roku ludność Polski liczyła 38136 tys. mieszkańców, z tego 7349,7 tys.

Bardziej szczegółowo

Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011)

Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011) Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011) Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

ETIUDA 1 STATYSTYKI. Rozstrzygnięcie: lipiec 2013 r.

ETIUDA 1 STATYSTYKI. Rozstrzygnięcie: lipiec 2013 r. ETIUDA 1 STATYSTYKI Rozstrzygnięcie: lipiec 2013 r. Konkurs ETIUDA na finansowanie stypendiów doktorskich został ogłoszony po raz pierwszy przez Narodowe Centrum Nauki 15 grudnia 2012 roku. W ramach konkursu

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY 00-925 WARSZAWA, al. Niepodległości 208 Tel. (022) 608 31 21, fax (022) 608 38 72, e-mail: Sekretariat-DRP@stat.gov.pl http://www.stat.gov.pl

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W WOJ. ŚWIĘTOKRZYSKIM. Dorota Stępień Świętokrzyskie Centrum Onkologii Zakład Epidemiologii Nowotworów

EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W WOJ. ŚWIĘTOKRZYSKIM. Dorota Stępień Świętokrzyskie Centrum Onkologii Zakład Epidemiologii Nowotworów EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W WOJ. ŚWIĘTOKRZYSKIM Dorota Stępień Świętokrzyskie Centrum Onkologii Zakład Epidemiologii Nowotworów Nowotwory złośliwe stanowią narastający problem zdrowotny i ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Tab. 2. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych

Tab. 2. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych MINISTERSTWO SPORTU I TURYSTYKI Badania wykonano w Instytucie Turystyki Sp. z o.o. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok temat

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Załącznik 1

Spis treści. Załącznik 1 Załącznik 1 do Oceny stanu zdrowia oraz określenia potrzeb zdrowotnych mieszkańców województwa lubelskiego na potrzeby opracowywania programów polityki zdrowotnej realizowanych przez Samorząd Województwa

Bardziej szczegółowo

gizycko.turystyka.pl

gizycko.turystyka.pl Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku Analiza narodowościowa oraz rodzaje zapytań turystów w okresie od stycznia do września 213 roku. opracowano: Urszula Ciulewicz na podstawie statystyk

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR I RENT

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR I RENT ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR I RENT Warszawa 2007 SPIS TREŚCI str. I. WPROWADZENIE...5 II. ŚWIADCZENIOBIORCY WYCHODZĄCY Z SYSTEMU

Bardziej szczegółowo

Stan ludności i procesy demograficzne na Lubelszczyźnie

Stan ludności i procesy demograficzne na Lubelszczyźnie Stan ludności i procesy demograficzne na Lubelszczyźnie ul. Leszczyńskiego 48 20-068 Lublin tel.: (81) 533 20 51 e-mail: sekretariatuslub@stat.gov.pl www.stat.gov.pl/lublin Demografia Demografia dyscyplina

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku W 2015 r. badania statystyczne w zakresie turystyki krajowej i zagranicznej turystyki wyjazdowej mieszkańców

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Uzyskując dochody z tytułu pracy najemnej wykonywanej za granicą, w większości przypadków należy pamiętać o rozliczeniu się z nich także w

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY. Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku

PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY. Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku Plan prezentacji 2 1. Sytuacja demograficzna w woj. podlaskim na tle trendów światowych.

Bardziej szczegółowo

XXXI MARATON WARSZAWSKI Warszawa, 27.09.2009

XXXI MARATON WARSZAWSKI Warszawa, 27.09.2009 XXXI MARATON WARSZAWSKI Warszawa, 27.09.2009 Alex.Celinski@gmail.com Rozkład wyników Przedziały 30-minutowe Lp. Przedział Liczebność Częstość czasowy Liczebność Częstość skumulowana skumulowana 1 2:00-2:30

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski NIEPEŁNOSPRAWNI W EUROPIE Około 83,2 mln ogółu ludności Europy to osoby z niepełnosprawnością (11,7%

Bardziej szczegółowo

Pan Janusz Witkowski Prezes

Pan Janusz Witkowski Prezes MINISTER SPRAWIEDLIWOŚĆ! Warszawa, dnia marca 2015 r. DL-IX-454-85/15 tl ^9 Pan Janusz Witkowski Prezes 1504010007 Głównego Urzędu Statystycznego 150401000-: W odpowiedzi na pismo z dnia 16 marca 2015

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat stanu zdrowia społeczeństwa Polski. mgr Rafał Halik Narodowy Instytut Zdrowi Publicznego- Państwowy Zakład Higieny

Informacja na temat stanu zdrowia społeczeństwa Polski. mgr Rafał Halik Narodowy Instytut Zdrowi Publicznego- Państwowy Zakład Higieny Informacja na temat stanu zdrowia społeczeństwa Polski mgr Rafał Halik Narodowy Instytut Zdrowi Publicznego- Państwowy Zakład Higieny Jak zdefiniować zdrowie? stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego,

Bardziej szczegółowo

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Witold Zatoński Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie Seminarium edukacyjne pt.: Innowacje w systemie szczepień

Bardziej szczegółowo

Sytuacja epidemiologiczna HIV/AIDS w świecie, w Europie w Polsce, i w woj. łódzkim

Sytuacja epidemiologiczna HIV/AIDS w świecie, w Europie w Polsce, i w woj. łódzkim Sytuacja epidemiologiczna HIV/AIDS w świecie, w Europie w Polsce, i w woj. łódzkim Łódź, 28.11.2006 r. Informacje i dane epidemiologiczne wykorzystane w prezentacji pochodzą z : własnych opracowań Krajowego

Bardziej szczegółowo

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury Andrzej Rzońca Wiktor Wojciechowski Warszawa, 29 lutego 2008 roku W Polsce jest prawie 3,5 mln osób w wieku produkcyjnym, które pobierają świadczenia

Bardziej szczegółowo

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r.

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. Report Card 13 Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. O UNICEF UNICEF jest agendą ONZ zajmującą się pomocą dzieciom

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2007 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

Małżeństwa powtórne we współczesnej Polsce w ujęciu regionalnym

Małżeństwa powtórne we współczesnej Polsce w ujęciu regionalnym Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 2015, Nr 6 Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Małżeństwa powtórne we współczesnej Polsce w ujęciu regionalnym

Bardziej szczegółowo

TRENDY W TURYSTYCE MEDYCZNEJ I UZDROWISKOWEJ W KRAJU I ZA GRANICĄ

TRENDY W TURYSTYCE MEDYCZNEJ I UZDROWISKOWEJ W KRAJU I ZA GRANICĄ TRENDY W TURYSTYCE MEDYCZNEJ I UZDROWISKOWEJ W KRAJU I ZA GRANICĄ Emilia Konieczyńska DEFINICJA Turystyka medyczna jest jedną z trzech obok turystyki uzdrowiskowej oraz spa i wellnes- form turystyki zdrowotnej,

Bardziej szczegółowo

STOSOWANIE OPIOIDOWYCH TERAPII PRZECIWBÓLOWYCH W POLSCE

STOSOWANIE OPIOIDOWYCH TERAPII PRZECIWBÓLOWYCH W POLSCE STOSOWANIE OPIOIDOWYCH TERAPII PRZECIWBÓLOWYCH W POLSCE Biała księga dotycząca opioidów i bólu: wyzwania paneuropejskie! Leczenie łagodzące chroniczny ból jest prawem człowieka! Światowa Organizacja Zdrowia,

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 Opracowanie przygotowane dla: Urzędu Miejskiego w Białymstoku Autor opracowania: dr nauk o zdrowiu Agnieszka Genowska 2015 1 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2004 roku

Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2004 roku Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2004 roku Stan ludności i dynamika przyrostu Rozwój demograficzny Polski w 2004 r. nie uległ istotnym zmianom w stosunku do trendów obserwowanych

Bardziej szczegółowo

Tab. 2. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych

Tab. 2. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych MINISTERSTWO SPORTU I TURYSTYKI Badania wykonano w Instytucie Turystyki Sp. z o.o. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok temat

Bardziej szczegółowo

Statystyka wniosków TOI 2011

Statystyka wniosków TOI 2011 Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Statystyka wniosków TOI 2011 Konkurs 2011 Wnioski TOI w PL lata 2007-2011 KONKURS Dostępny budżet TOI w PL (euro)

Bardziej szczegółowo

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej Spain Hiszpania Greece Grecja Italy Włochy Portugalia Slovak Republic Słowacja Ireland Irlandia Polska Poland France

Bardziej szczegółowo

Raport o zdrowiu mieszkańców Miasta Krakowa i jego uwarunkowaniach

Raport o zdrowiu mieszkańców Miasta Krakowa i jego uwarunkowaniach Raport o zdrowiu mieszkańców Miasta Krakowa i jego uwarunkowaniach Urząd Miasta Krakowa Kraków, 2015 Opracowanie: IBMed Sp. z o.o. ul. Emaus 14a 30 201 Kraków Na zlecenie: Biura ds. Ochrony Zdrowia Urzędu

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2013 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 Wprowadzenie Główny

Bardziej szczegółowo

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Biuletyn Informacyjny. Warszawa 2007

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Biuletyn Informacyjny. Warszawa 2007 INSTYTUT TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w krajach OECD Biuletyn Informacyjny Warszawa 2007 Spis treści Wstęp... 3 I. Dane ogólne... 4 II. Wypadki drogowe... 11 III. Zabici

Bardziej szczegółowo

Wypadki z udziałem młodych kierowców na drogach w Polsce

Wypadki z udziałem młodych kierowców na drogach w Polsce IV konferencja brd PKD Udział WORD w poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego Chełm, 26 27 września 2013 Wypadki z udziałem młodych kierowców na drogach w Polsce Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Instytut

Bardziej szczegółowo

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i Świadczenia emerytalno-rentowe rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-greckich ki Zakład Ubezpieczeń ń Społecznych ł maj 2013 Polskie świadczenia emerytalno-rentowe rentowe objęte

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe szansą na wykrycie raka we wczesnym jego stadium rokowań inwazyjnych nowotworów w szyjki macicy

Badania przesiewowe szansą na wykrycie raka we wczesnym jego stadium rokowań inwazyjnych nowotworów w szyjki macicy Badania przesiewowe szansą na wykrycie raka we wczesnym jego stadium w aspekcie słabych s rokowań inwazyjnych nowotworów w szyjki macicy Kamila Kępska, K Jerzy BłaszczykB Wrocław 12-13.10.2010 Zakład ad

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód

Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód Marlena Gilewicz Naczelnik Wydziału Statystyki w Departamencie Organizacyjnym w Ministerstwie Sprawiedliwości Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód W latach 2000

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE I ICH GOSPODARSTWA DOMOWE W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM. Marzec 2004 Nr 6

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE I ICH GOSPODARSTWA DOMOWE W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM. Marzec 2004 Nr 6 URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - marzec 2004 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. (0-12) 415-38-84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak NARODOWY

Bardziej szczegółowo

Finanse ubezpieczeń społecznych

Finanse ubezpieczeń społecznych Finanse ubezpieczeń społecznych Wykład 4. Procesy demograficzne a polityka społeczna Averting... rozdz. 1, Clark et al. (2004) Społeczeństwo się starzeje. Coraz więcej osób dożywa starości, ale również

Bardziej szczegółowo

PRZEMIANY DEMOGRAFICZNE W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 2000-2006

PRZEMIANY DEMOGRAFICZNE W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 2000-2006 URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH PRZEMIANY DEMOGRAFICZNE W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 2000-2006 ISBN 978-83-88102-74-5 Katowice, lipiec 2007 Opracowanie Helena Zatońska Projekt okładki Andrzej Marks

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia cukrzycy

Epidemiologia cukrzycy Cukrzyca kiedyś Epidemiologia Epidemiologia - badanie występowania i rozmieszczenia stanów lub zdarzeń związanych ze zdrowiem w określonych populacjach oraz wpływu czynników wpływających na stan zdrowia

Bardziej szczegółowo

PROBLEM NADWAGI I OTYŁOŚCI W POLSCE WŚRÓD OSÓB DOROSŁYCH - DANE EPIDEMIOLOGICZNE -

PROBLEM NADWAGI I OTYŁOŚCI W POLSCE WŚRÓD OSÓB DOROSŁYCH - DANE EPIDEMIOLOGICZNE - PROBLEM NADWAGI I OTYŁOŚCI W POLSCE WŚRÓD OSÓB DOROSŁYCH - DANE EPIDEMIOLOGICZNE - Wg raportu GUS Stan zdrowia ludności w 2009 r. Otyłość jest chorobą przewlekłą spowodowaną nadmierną podażą energii zawartej

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry.

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry. NOWOTWORY SKÓRY Nowotwory skóry są zmianami zlokalizowanymi na całej powierzchni ciała najczęściej w miejscach, w których nastąpiło uszkodzenie skóry. Najważniejszym czynnikiem etiologicznym jest promieniowanie

Bardziej szczegółowo

KONKURS ETIUDA 2 STATYSTYKI

KONKURS ETIUDA 2 STATYSTYKI KONKURS ETIUDA 2 ATYYKI Rozstrzygnięcie: czerwiec 2014 r. dyscyplin (,, ). W związku z tym, analiza wartości obu tych wskaźników została przeprowadzona na dwóch poziomach: ogółem dla całego konkursu oraz

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 13 Bezrobocie a wiek i poziom wykształcenia: Polska na tle UE Jednym z czynników w szczególny sposób wpływających na prawdopodobieństwo bezrobocia jest

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Dr Magdalena Hryniewicka Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Zakład Ekonomii Plan wystąpienia Cel Definicje konkurencyjności w literaturze

Bardziej szczegółowo

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska Hematoonkologia w liczbach Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory hematologiczne wg Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (rew 10) C81 -Chłoniak Hodkina C82-C85+C96

Bardziej szczegółowo

Obecny Stan Zwalczania

Obecny Stan Zwalczania Obecny Stan Zwalczania Healthcare Nowotworów w Polsce Opracowane przez Wstęp Obecny Stan Zwalczania Nowotworów w Polsce został przygotowany w związku z realizacją projektu pn. Strategia Walki z Rakiem

Bardziej szczegółowo

CENNIK TELEFON. 15 zł 25 zł 50 zł 110,58 zł. bez ograniczeń. bez ograniczeń. bez ograniczeń. 0,06 zł. 0 zł. 0 zł. 0 zł. bez ograniczeń.

CENNIK TELEFON. 15 zł 25 zł 50 zł 110,58 zł. bez ograniczeń. bez ograniczeń. bez ograniczeń. 0,06 zł. 0 zł. 0 zł. 0 zł. bez ograniczeń. NAZWA ABONAMENTU OSZCZĘDNY KORZYSTNY KOMFORTOWY BEZ LIMITU 15 zł 25 zł 5 110,58 zł Darmowe minuty na rozmowy lokalne i międzystrefowe 1 usługa (TEL) 0 50 100 Darmowe minuty na rozmowy lokalne i międzystrefowe

Bardziej szczegółowo

Wstępna informacja o wynikach badania ruchu turystycznego w województwie kujawsko-pomorskim w 2010 roku

Wstępna informacja o wynikach badania ruchu turystycznego w województwie kujawsko-pomorskim w 2010 roku Wstępna informacja o wynikach badania ruchu turystycznego w województwie kujawsko-pomorskim w 2010 roku Dr Andrzej Anszperger Mgr Agnieszka Radkiewicz Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.)

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Główne wnioski: W 2014 r. wzrosła skala zatrudnienia cudzoziemców w Polsce, szczególnie wysoki wzrost dotyczy podejmowania

Bardziej szczegółowo

Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 2005-2011

Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 2005-2011 Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 25-211 Ostatnie, opublikowane w roku 212 dane dla Polski [1] wskazują, że w latach 28-29 w woj. dolnośląskim stwierdzano

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 42/2015 22 października

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 17-18 czerwca 2013

Warszawa, 17-18 czerwca 2013 Szkolenie dla Koordynatorów Wojewódzkich oraz osób pełniących rolę Punktów Kontaktowych programu Uczenie się przez całe życie i inicjatywy Europass Warszawa, 17-18 czerwca 2013 Plan prezentacji Wstępne

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe w województwie pomorskim,

Nowotwory złośliwe w województwie pomorskim, Nowotwory złośliwe w województwie pomorskim, ze szczególnym uwzględnieniem raka płuca Prof. Jan Skokowski - prezes Stowarzyszenia Walki z Rakiem Płuca Źródło: Pomorski Rejestr Nowotworów, Gdańsk 2014 Lista

Bardziej szczegółowo

Tworzenie się rodzin w Polsce po 1989 roku

Tworzenie się rodzin w Polsce po 1989 roku Tworzenie się rodzin w Polsce po roku Drugie przejście demograficzne Formowanie się związków małżeńskich Niski poziom wsp. małżeństw Późny wiek wstępowania w związek małżeński Inicjacja seksualna przedmałżeńska

Bardziej szczegółowo

Monitor Rynku Pracy. Raport z 18. edycji badania 27 stycznia 2015 r.

Monitor Rynku Pracy. Raport z 18. edycji badania 27 stycznia 2015 r. Monitor Rynku Pracy Raport z 18. edycji badania 27 stycznia 2015 r. Struktura raportu: Metodologia i opis próby badania Wyniki badania: rotacje na rynku pracy obawa o utratę pracy i przekonanie o możliwości

Bardziej szczegółowo