Stan polskiego rolnictwa przed akcesją do Unii Europejskiej. Praca zbiorowa pod redakcją Jacka Głowackiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Stan polskiego rolnictwa przed akcesją do Unii Europejskiej. Praca zbiorowa pod redakcją Jacka Głowackiego"

Transkrypt

1

2 Stan polskiego rolnictwa przed akcesją do Unii Europejskiej Praca zbiorowa pod redakcją Jacka Głowackiego KANCELARIA SEJMU WARSZAWA

3 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ Redaktor: Andrzej Chodyra, Romuald Szpor Projekt okładki: Marek Zipper Seria Prace Studialne zawiera wyniki samodzielnych badań organizowanych przez Biuro Studiów i Ekspertyz dotyczące problemów będących przedmiotem prac Sejmu RP Przedruk materiałów Biura Studiów i Ekspertyz w całości lub części możliwy jest za zgodą Biura. Cytowanie oraz wykorzystywanie danych dozwolone jest z podaniem źródła. Copyright by Kancelaria Sejmu, Warszawa 2002 ISBN Skład i łamanie: Biuro Studiów i Ekspertyz Druk i oprawa: Wydawnictwo Sejmowe Warszawa, wrzesień

4 Spis treści Wstęp... 5 Polski rynek zbóż, rzepaku, ziemniaków i cukru, Dorota Stankiewicz... 7 Produkcja owoców i warzyw w Polsce, Dorota Stankiewicz Uprawa tytoniu, chmielu, roślin włóknistych, roślin strączkowych na ziarno oraz roślin zielarskich, Dorota Stankiewicz Produkcja zwierzęca w Polsce w latach , Hanna Rasz Gospodarka rybna. Główne problemy branży. Skala produkcji, Elżbieta Berkowska Jakość użytków rolnych w Polsce, Dorota Stankiewicz Wybrane zagadnienia obrotu gruntami rolnymi w Polsce, Dorota Stankiewicz Wykorzystanie środków produkcji i usług w rolnictwie polskim, Dorota Stankiewicz Handel zagraniczny artykułami rolno-spożywczymi, Hanna Rasz Wymiana handlowa artykułami rolno-spożywczymi Polska Unia Europejska, Zdzisław Wołodkiewicz-Donimirski

5 4

6 Wstęp Rolnictwo należy do kluczowych działów polskiej gospodarki narodowej. Szczególnie istotna jest jego rola społeczna jako miejsca pracy aż 27% spośród ogółu zatrudnionych w Polsce. Zatrudnienie w naszym rolnictwie jest więc znacznie wyższe niż w krajach Unii Europejskiej (spośród krajów Piętnastki najwięcej osób, bo około 18% ogółu pracujących zatrudnia rolnictwo greckie). Trzeba jednak pamiętać, że polska wieś w poważnym stopniu wzięła na siebie skutki transformacji ustrojowej, wchłaniając znaczny odsetek osób, które utraciły pracę w miastach. W rezultacie w Danii lub Holandii do wytworzenia produkcji rolnej wartej 100 tys. euro wystarczają 2 osoby, a w Polsce efekt taki uzyskuje dopiero 27 osób. Atutem polskiego rolnictwa jest jednak prowadzenie tej produkcji przy użyciu znacznie niższych dawek nawozów mineralnych i pestycydów, niż w UE. Udział polskiego rolnictwa w tworzeniu PKB wynosi 3,3% (1999 r.), podczas, gdy w UE (w 1998 r.) udział ten stanowił średnio 1,5% (najwięcej w Grecji - 5,8%, a najmniej w Szwecji - 0,4%). Rolnictwo polskie dysponuje znaczącymi zasobami użytków rolnych i wysokim potencjałem produkcyjnym. Liczba polskich gospodarstw (około 2 mln) stanowi blisko 29% w stosunku do 6,9 mln gospodarstw rolnych w krajach Unii Europejskiej. Polskie gospodarstwa rolne są jednak drobniejsze, a przeciętna powierzchnia naszego gospodarstwa indywidualnego pozostaje nadal dwa razy mniejsza w stosunku do średniej dla krajów UE. Niniejsze opracowanie jest próbą przedstawienia potencjału polskiego rolnictwa w okresie bezpośrednio poprzedzającym akcesję Polski do Unii Europejskiej. Stanowić może dla Czytelników źródło uzupełnienia informacji o problemach polskiego rolnictwa w toku kończących się już negocjacji z UE i zbliżających się decyzji o warunkach jego funkcjonowania w ramach zintegrowanego systemu europejskiego. 5

7 Przedstawiono w nim głównie zagadnienia produkcyjne, poszerzając je o porównania do skali produkcji w krajach Piętnastki. W odniesieniu do kwot i limitów produkcyjnych wskazano również na główne problemy pojawiające się w negocjacjach rolnych. W ramach produkcji roślinnej obok głównych kierunków produkcji, przedstawiono również sadownictwo i warzywnictwo oraz takie działy jak: uprawa tytoniu, chmielu, roślin strączkowych, włóknistych i zielarskich. Zamieszczono także obszerne dane na temat produkcji zwierzęcej w Polsce, gdzie oprócz hodowli podstawowych gatunków zwierząt gospodarskich omówiono dodatkowo produkcję gatunków alternatywnych królików i kóz. W wyodrębnionej części zawarto również omówienie stanu polskiej gospodarki rybnej. W drugiej części znalazły się informacje dotyczące zaplecza produkcyjnego polskiego rolnictwa, czyli dane na temat jakości użytków rolnych w Polsce, obrotu gruntami rolnymi oraz zaopatrzenia polskiego rolnictwa w środki produkcji i usługi. Kolejna część opracowania jest poświęcona skali polskiego handlu zagranicznego produktami rolnymi, przy czym oprócz informacji ogólnych zamieszczono dane na temat wymiany handlowej z wybranymi, najważniejszymi partnerami, w tym z Unią Europejską oraz z krajami byłego ZSRR. Przedstawiony potencjał produkcyjny polskiego rolnictwa stanowi prawdziwe wyzwanie w procesie negocjacji dotyczących członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Jesienią bieżącego roku rozpocznie się finałowy etap polskich negocjacji z UE, w tym w zakresie rolnictwa. Wszystkie rozdziały negocjacji, z wyjątkiem kwestii finansowych, powinny zostać zamknięte już do końca października. Decyzje, m.in. co do skali dopłat bezpośrednich dla polskich rolników zapaść mają w listopadzie 2002 r. Oczekuje się, że negocjacje Polski z UE zostaną zakończone w grudniu br. na szczycie w Kopenhadze. Jacek Głowacki 6

8 Dorota Stankiewicz Polski rynek zbóż, rzepaku, ziemniaków i cukru Wiadomości wstępne Największy udział w strukturze zasiewów polskiego rolnictwa mają zboża i ziemniaki. Udział zbóż w strukturze zasiewów w latach wynosił 69,1% 71,2%, w tym pszenicy 20,5% 21,2%, a żyta 17,8% 16,2%. Udział ziemniaków natomiast stanowił odpowiednio 10,1% 9,6% struktury zasiewów. Uprawy roślin przemysłowych w latach były prowadzone na 7,7% 6,5% powierzchni zasiewów, w tym pod uprawę buraków cukrowych przeznaczono odpowiednio 3,0% 2,6%, zaś pod uprawę rzepaku i rzepiku 4,3% 3,6% powierzchni zasiewów. W latach pod uprawy roślin pastewnych (strączkowe pastewne, motylkowe drobnonasienne z innymi pastewnymi i trawami, a także okopowe pastewne oraz kukurydza na paszę). przeznaczano odpowiednio 7,8% 7,3% ogólnej powierzchni zasiewów. Pozostałe uprawy (warzywa, truskawki, uprawy na nawozy zielone itp.) prowadzono na 4,1% 4,5% powierzchni zasiewów, zaś uprawy strączkowych na ziarno stanowiły 1,2% 0,9% powierzchni zasiewów Rynek zbóż Bilans zbóż ogółem zamieszczony w tabeli nr 1 obejmuje: pszenicę, żyto, jęczmień, owies, mieszanki zbożowe, pszenżyto i kukurydzę. 1 Rolnictwo w I półroczu 2001 roku na tle lat poprzednich, GUS, Warszawa 2001, oraz Rolnictwo w 2001 roku, GUS, Warszawa, 2002 r. 7

9 Tabela 1. Bilans zbóż w Polsce (łącznie z kukurydzą, ale bez gryki i prosa) Lata 1990/ / / / /02 (szacunek) Zapasy początkowe (tys. ton) a) Areał uprawy (tys. ha) Plony (t/ha) 3,29 3,03 2,97 2,54 3,07 Produkcja (tys. ton) Import (tys. ton) a) Ogółem zasoby (tys. ton) Zużycie krajowe (tys. ton) spożycie wysiew zużycie przemysłowe spasanie straty i ubytki Eksport (tys. ton) Zapasy końcowe (tys. ton) a) Import w sezonie 1990/91 łącznie z pomocą zagraniczną. Źródło: Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek zbóż stan i perspektywy, Raport nr 22, Warszawa, czerwiec 2002 r. W 2000 r. ze względu na wyjątkowo niesprzyjające warunki pogodowe (susza), a także niski poziom stosowania środków plonotwórczych, miał miejsce drastyczny spadek zbiorów zbóż. Uzyskane w 2000 r. zbiory były zbliżone do zbiorów w 1992 r. (kiedy to z powierzchni tys. ha zebrano zaledwie 19,9 mln ton zbóż, a średni plon był równy 2,41 t/ha) i w 1994 r. (z powierzchni tys. ha zebrano wówczas 21,7 tys. ton zbóż, a plon wynosił średnio 2,58 t/ha). 2 Natomiast w 2001 r. zbiory zbóż podstawowych wraz z mieszankami i kukurydzą zwiększyły się do poziomu 26,9 mln ton. Rekordowo duże były zbiory kukurydzy (1,362 mln ton wobec 923 tys. ton 2 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek zbóż - stan i perspektywy, Raport nr 20, Warszawa, czerwiec 2001 r. 8

10 w roku 2000, co stanowi wzrost o 47,6%). Poza tym w 2001 r. zwiększyła się produkcja wszystkich gatunków zbóż. Produkcja pszenicy wzrosła o 9,2%, jęczmienia o 19,7%, żyta o 21,5%, owsa i mieszanek zbożowych o 29,2%, pszenżyta o 41,9%. Tabela 1a. Bilans pszenicy w Polsce Lata 1990/ / / / /02 (szacunek) Zapasy początkowe (tys. ton) Areał uprawy (tys. ha) Plony (t/ha) 3,96 3,60 3,50 3, 23 3,53 Produkcja (tys. ton) Import (tys. ton) Ogółem zasoby (tys. ton) Zużycie krajowe (tys. ton) spożycie wysiew zużycie przemysłowe spasanie straty i ubytki Eksport (tys. ton) , Zapasy końcowe (tys. ton) Źródło: Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek zbóż stan i perspektywy, Raport nr 22, Warszawa, czerwiec 2002 r. W 2001 r. plony zbóż wraz z kukurydzą wzrosły w porównaniu z 2000 r. o około 21%. Wysokie plony zbóż osiągnięto przy stosunkowo niewielkich zmianach w poziomie nawożenia mineralnego (zużycie nawozów mineralnych ogółem pod zbiory 2001 r. wzrosło w skali kraju o 5,7% do 90,7 kg NPK/ha użytków rolnych). Obniżeniu uległo natomiast zużycie nawozów wapniowych oraz udział materiału kwalifikowanego w całości materiału siewnego zużytego pod zbiory 2001 r. Ujemny wpływ na jakość plonów miały także opady 9

11 deszczu, gradobicia i powodzie, które wystąpiły w III kwartale 2001 roku. 3 W opracowaniu zamieszczono również dane dotyczące produkcji i konsumpcji pszenicy i żyta (tabele 1a i 1b). Tabela 1b. Bilans żyta w Polsce Lata 1990/ / / / /02 (szacunek) Zapasy początkowe (tys. ton) Areał uprawy (tys. ha) Plony (t/ha) 2,61 2,56 2,31 1,88 2,43 Produkcja (tys. ton) Import (tys. ton) Ogółem zasoby (tys. ton) Zużycie krajowe (tys. ton) spożycie wysiew zużycie przemysłowe spasanie straty i ubytki Eksport (tys. ton) Zapasy końcowe (tys. ton) Źródło: Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek zbóż stan i perspektywy, Raport nr 22, Warszawa, czerwiec 2002 r. W Polsce w ramach polityki rolnej podtrzymywane są jedynie ceny pszenicy i żyta. Należałoby zatem oczekiwać zwiększania się areału uprawy tych zbóż. Jednakże areał uprawy pszenicy jest dość stabilny, a żyta ulega powolnej redukcji. Natomiast z roku na rok rośnie powierzchnia zasiewów pszenżyta i kukurydzy (w okresie powierzchnia uprawy pszenżyta wzrosła o ponad 200 tys. ha czyli o 33%, zaś kukurydzy na ziarno o blisko 150 tys. ha czyli prawie trzykrotnie). Na wzrost powierzchni uprawy pszenżyta i ku- 3 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek zbóż - stan i perspektywy, Raport nr 21, Warszawa, listopad 2001 i Raport nr 22, czerwiec 2002 r. 10

12 kurydzy wpływają bowiem, oprócz wysokiego plonowania tych roślin, również większe możliwości zbytu po opłacalnych cenach. 4 Istnieją jednak przesłanki wskazujące na to, że wzrostowe tendencje areału uprawy zbóż w roku 2002 zostały zahamowane. Pod zbiory 2002 r. zasiano bowiem jesienią 2001 r. mniej zbóż ozimych, niż pod zbiory w roku Było to związane z niekorzystnymi warunkami pogodowymi w III kwartale 2001 r. Z kolei powierzchnia zasiewów zbóż jarych prawdopodobnie została zwiększona, ale ze względu na niskie ceny zbóż w sezonie 2001/2002 wzrost tego areału nie był znaczący. Tak więc w sezonie 2002/2003 ogólna powierzchnia uprawy zbóż podstawowych wraz z mieszankami i kukurydzą jest o kilkadziesiąt tysięcy ha niższa niż w sezonie 2001/2002 i wyniesie prawdopodobnie około tys. ha (w sezonie 2001/ tys. ha). 5 Przemysł zbożowo-młynarski W przemyśle zbożowo-młynarskim, w stosunku do okresów wcześniejszych, widoczna jest nadal poprawa wyników finansowych. Przykładowo, rentowność przemysłu zbożowo-młynarskiego wraz z makaronowym (zysk netto wyrażony w % przychodów netto) w latach wynosiła odpowiednio minus 0,89 i minus 2,54, zaś w 2000 r. wzrosła do 2,14, a w 2001 r. osiągnęła poziom 2,2% (zysk netto przekroczył 2,2% przychodów). Jednakże wyniki przedsiębiorstw prowadzących przemiał zbóż były nieco gorsze w roku 2001 w porównaniu do roku W roku 2001 prawie 77,4% firm osiągnęło zyski netto, a ich udział w przychodach branży wyniósł 91,5% (natomiast w roku 2000 było to 84% firm o udziale w przychodach branży na poziomie 95,6%). Rentowność netto przedsiębiorstw prowadzących przemiał zbóż w roku 2001 obniżyła się do poziomu 2,09% przychodów netto (w roku 2001 rentowność ta wy nosiła 2,51%). 4 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek zbóż - stan i perspektywy, Raport nr 21, Warszawa, listopad 2001 r. 5 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek zbóż - stan i perspektywy, Raport nr 22, czerwiec 2002 r. 11

13 W roku 2001 osiągnięto natomiast dużą poprawę kondycji przedsiębiorstw prowadzących wtórne przetwórstwo zbóż. Rentowność netto w produkcji makaronów poprawiła się z minus 1,7% w roku 2000 do plus 3% w roku 2001, rentowność piekarnictwa wzrosła odpowiednio z 1,8% do 5,5%, a rentowność w produkcji pieczywa cukierniczego z 1% do 2,2%. 6 Handel zagraniczny zbożami Na początku lat dziewięćdziesiątych import zbóż do Polski był stosunkowo niewielki (w sezonie 1990/1991 wynosił 768 tys. ton, zaś w sezonie 1991/ tys. ton). Jednakże już w sezonie następnym (tj. 1992/1993) import ten wzrósł do 3 mln ton. Było to związane z wyjątkowo niską produkcją krajową zbóż, wynoszącą w roku ,9 mln ton. W drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych bardzo wysoki import zbóż miał miejsce w sezonie 1996/97, kiedy to sprowadzono do Polski 3,4 mln ton zbóż, przy produkcji krajowej 25,2 mln ton. Większość importowanego w sezonie 1996/97 zboża stanowiła pszenica, głównie konsumpcyjna (wzrost importu był spowodowany spadkiem cen pszenicy i zbóż pastewnych na rynkach światowych, relatywnie wysokimi cenami zbóż w kraju oraz wprowadzeniem zerowych stawek celnych w imporcie zbóż, podyktowanym obawami przed dalszym wzrostem cen na rynku krajowym). 7 W sezonie 2000/2001 łączny import zbóż do Polski wyniósł ponad 2,4 mln ton, był zatem o około 76% wyższy w stosunku do importu w sezonie 1999/2000 (kiedy to sprowadzono łącznie 1,37 mln ton zbóż). W sezonie 2000/2001 do Polski importowano głównie zboża pastewne, ponadto sprowadzono 300 tys. ton produktów pierwotnego przetwórstwa zbóż (mąki, kasz, płatków, słodu oraz ziarna zbóż obrabianego w inny sposób np. łuszczonego, miażdżonego, śrutowanego). 6 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek zbóż - stan i perspektywy, Raport nr 22, czerwiec 2002 r. 7 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek zbóż - stan i perspektywy, Raport nr 13, Warszawa, listopad 1997 r. i Raport nr 22, czerwiec 2002 r. 12

14 Natomiast w sezonie 2001/2002 import zbóż szacowany jest, z uwagi na wysokie zbiory krajowe w roku 2001, jedynie na około 840 tys. ton. Import ten dotyczy pszenicy konsumpcyjnej, w tym makaronowej, której w Polsce się nie produkuje, jęczmienia browarnego oraz kukurydzy, a także produktów pierwotnego przetwórstwa zbóż. Ze zobowiązań w ramach umów międzynarodowych wynika kwota WTO na import 388 tys. ton pszenicy z 25%-ową stawką celną oraz bezcłowa kwota na import 440 tys. ton pszenicy z UE. Prowadzony też jest import wysokogatunkowego żyta dla uzupełnienia niedoborów wysokojakościowego ziarna konsumpcyjnego (import żyta wyniesie ogółem około 50 tys. ton). 8 Zobowiązania importowe na sezon 2002/2003 to 480 tys. ton pszenicy z UE (import bezcłowy) oraz na lata kalendarzowe 2002 i 2003 po 388 tys. ton w ramach porozumień WTO (import pszenicy po obniżonej, 25%-owej stawce celnej). 9 Eksport zbóż z Polski rekordowo wysoki był w sezonie 1991/92, kiedy to wyeksportowano 1,9 mln ton zbóż. W I połowie lat dziewięćdziesiątych widoczny był spadek tego eksportu do zaledwie 44 tys. ton w sezonie 1993/94, a później wzrost, do poziomu 528 tys. ton w sezonie 1998/99. Od kilku ostatnich sezonów eksport zbóż z Polski maleje; obecnie eksport zbóż jest niewielki, i szacuje się, że w całym sezonie 2001/2002 jego wolumen (w ekwiwalencie ziarna) osiągnie tys. ton (w sezonie 2000/ tys. ton). 10 Interwencja na rynku zbóż W roku 2001 w okresie zbiorów (od początku sierpnia do 31 października) Agencja Rynku Rolnego realizowała (wprowadzony w 1999 roku) system skupu zbóż z dopłatami bezpośrednimi dla producentów. Skup ten był realizowany przez przedsiębiorców, za 8 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek zbóż - stan i perspektywy, Raport nr 21, Warszawa, listopad 2001 r. i Raport nr 22, czerwiec 2002 r. 9 Z informacji uzyskanych w Departamencie Integracji Europejskiej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, czerwiec, 2002 r. 10 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek zbóż..., Raport nr 22, czerwiec 2002 r. 13

15 środki pochodzące z preferencyjnych kredytów skupowych. Równolegle Agencja prowadziła skup ziarna konsumpcyjnego za środki finansowe z kredytu bankowego. Łącznie obiema formami interwencji objęto tys. ton ziarna, w tym tys. ton pszenicy i 514 tys. ton żyta, czyli odpowiednio 38% i około 11% zbiorów tych gatunków zbóż. Nie zrealizowano natomiast zakupów zbóż (200 tys. ton pszenicy i 100 tys. ton żyta) po cenach interwencyjnych, bez dopłat, z uwagi na brak zainteresowania producentów tą formą interwencji. 11 W roku 2002 skup zbóż z dopłatami dla producentów miał objąć 4,2 mln ton zbóż, w tym 3,5 mln ton pszenicy i około 0,7 mln ton żyta. Natomiast po zakończeniu skupu z dopłatami, czyli w okresie od 1 listopada do 31 grudnia 2002 r. ARR miała zakupić zboża po cenach interwencyjnych (bez dopłat) w ilości do 200 tys. ton pszenicy i do 100 tys. ton żyta. 12 * * * Podsumowując należy stwierdzić, że produkcja zbóż w Polsce, wynosząca w roku mln ton, w roku 1999 około 26 mln ton i szacowana w roku 2001 na blisko 27 mln ton jest dość wysoka i stanowi około 13% produkcji zbóż w UE (202 mln ton w roku 11 Sprawozdanie z działalności Agencji Rynku Rolnego w 2001 roku (dane liczbowe przed weryfikacją bilansu), Warszawa, maj 2002 r. oraz Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek zbóż..., Raport nr 22, czerwiec 2002 r. 12 Informacja o realizacji polityki rolnej rządu RP Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 29 maja 2002 r. oraz Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek zbóż..., Raport nr 22, czerwiec 2002 r. Z informacji z ARR wynika, że w związku z uchwałami Rady Ministrów z lipca i sierpnia 2002 r. wprowadzono modyfikacje do powyższego rocznego planu działań interwencyjnych ARR: wprowadzono dopłaty do przechowywania zbóż u producentów (dotyczące 500 tys. ton pszenicy i 200 tys. ton żyta) oraz zwiększono skup pszenicy z dopłatami z 3,5 do 4 mln ton. Prawdopodobnie odstąpi się od skupu 300 tys. ton zbóż, który miał być zrealizowany późną jesienią br. bez dopłat. Skupem z dopłatami ma być łącznie objęte 4 mln ton pszenicy i 0,7 mln ton żyta, a 0,7 mln ton zbóż ma być objęte dopłatami do przechowywania u producentów. 14

16 1999). 13 Eksport zbóż z Polski jest jednakże stosunkowo niewielki w stosunku do tak wysokiego poziomu produkcji, ponieważ większość wyprodukowanego w Polsce zboża jest przeznaczana na zużycie krajowe (patrz tabele nr 1, 1a i 1b). Z Polskiego Stanowiska Negocjacyjnego w obszarze Rolnictwo 14 wynika, że Polska zaproponowała dla zbóż powierzchnię bazową tys. ha (wg areału z sezonów 1989/90, 1990/91 i 1991/92). Na takiej powierzchni można uzyskać (biorąc pod uwagę plon zbóż 3,1 t/ha czyli odpowiadający plonom z roku 2001) zbiory około 26,5 mln ton. Według danych FAPA 15 Komisja Europejska zaproponowała Polsce nieznaczne zwiększenie powierzchni bazowej dla zbóż, kosztem obniżenia powierzchni bazowych dla upraw rzepaku i roślin wysokobiałkowych (ogółem postulowana przez Polskę powierzchnia bazowa dla zbóż mln ha, rzepaku 512,7 tys. ha i roślin wysokobiałkowych 182 tys. ha, łącznie wynosi tys. ha, natomiast KE proponuje powierzchnie bazową zredukowaną do tys. ha, w tym powierzchnia bazowa zbóż tys. ha, rzepaku 443 tys. ha, a roślin wysokobiałkowych 99 tys. ha). Komisja wskazała bowiem, że ostatnie lata, z których pochodzą dostępne dane dotyczące powierzchni upraw w krajach kandydujących do UE, to lata (natomiast kraje, które obecnie są członkami UE brały pod uwagę lata ; te same lata przyjęto zatem do obliczeń w polskim Stanowisku negocjacyjnym ). Na zaproponowanej przez Komisję Europejską powierzchni bazowej zbóż dla Polski możliwe jest, przy plonie 3,1 t/ha (czyli typowym dla sezonu 2001/2002), uzyskanie zbiorów 26,9 mln ton. Należy jednak pamiętać, że Komisja Europejska proponuje także obniżenie tzw. plonu referencyjnego zbóż, rzepaku i roślin wysokobiałkowych (Polska postulowała wysokość tego plonu na poziomie 3,61 t/ha, zaś KE 2,96 t/ha). Zda- 13 Agriculture in the European Union. Statistical and economic information 2000, The European Commission, January Stanowisko Negocjacyjne Polski w obszarze Rolnictwo przyjęte przez Radę Ministrów w dniu 9 grudnia 1999 r. 15 Analiza i ocena propozycji Komisji Europejskiej z 30 stycznia 2002 roku dla krajów kandydujących (wersja wstępna), Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA, Warszawa, marzec 2002 r. 15

17 niem Komisji Europejskiej plon referencyjny powinien być w krajach kandydujących do UE obliczany wg danych z sezonów 1994/ /1999. Jednocześnie jednak w krajach Piętnastki przy ustalaniu plonu referencyjnego odnoszono się do danych z okresu 1986/ /91. Tak samo zatem postąpiła Polska, obliczając plon referencyjny (przy czym dodatkowo zwiększono obliczony plon o 15%, z uwagi na stosowany w naszym kraju w okresie bazowym dużo niższy poziom wsparcia produkcji rolnej w porównaniu do wsparcia w krajach UE i konieczność uwzględnienia wzrostu plonów w Polsce wraz z przemianami strukturalnymi polskiego rolnictwa). Wyższy plon referencyjny umożliwia uzyskiwanie wyższych dopłat bezpośrednich w przeliczeniu na hektar. Redukcja wysokości plonu referencyjnego oznacza zatem zredukowanie płatności do hektara (należy przy tym pamiętać, że na obniżenie dopłat do hektara w krajach kandydujących do UE wpłynie także zaproponowana przez Komisję Europejską redukcja stawek tych płatności; stawki miałyby wynosić 25% w roku 2004, 30% w roku 2005 i 35% w roku 2006 w stosunku do poziomu płatności aktualnie stosowanego w UE). 16 Przy powierzchni bazowej tys. ha i średnich plonach równych plonowi referencyjnemu 2,96 t/ha, produkcja zbóż w Polsce wyniosłaby 25,6 mln ton, a zatem zdecydowanie mniej, niż w ostatnim sezonie (2001/2002). Dopłaty wyrównawcze w UE dla poszczególnych rolników wylicza się w ten sposób, że są one tym wyższe (na tonę plonu faktycznie uzyskiwanego przez rolnika) im niższe są plony uzyskane przez rolnika w stosunku do plonu referencyjnego. Oczywiście w przeliczeniu na hektar rolnik uzyskujący plon wyższy od referencyjnego uzyskuje taką samą dopłatę, jak rolnik otrzymujący plon poniżej referencyjnego, niemniej jednak system ten zachęca do ekstensyfikacji produkcji. 17 Jeśli (zakładając teoretycznie) plonowanie zbóż w Polsce utrzymywałoby się (na powierzchni bazowej tys. ha) poniżej plonu referencyjnego 2,96 t/ha, to taka sytuacja mogłaby doprowadzić do potrzeby zwiększenia importu zbóż do Polski (zwłaszcza przy wzroście zużycia krajowego). 16 Wg dokumentu Komisji Europejskiej Enlargement and Agriculture: Successfully integrating the new Member States into the CAP (wydruk ze strony internetowej Komisji Europejskiej, luty 2002 r.). 17 Integracja z Unią Europejską. Konieczne dostosowania i spodziewane skutki w polskim rolnictwie, Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa (FAPA), Warszawa, 2000 r. 16

18 2. Rynek rzepaku Tabela 2. Bilans rzepaku w Polsce Lata 1990/ / / / /02 (szacunek) Zapasy początkowe (tys. ton) Areał uprawy (tys. ha) Plony (t/ha) 2,41 2,27 2,08 2,19 2,40 Produkcja (tys. ton) Import (tys. ton) Ogółem zasoby (tys. ton) Zużycie krajowe (tys. ton) przerób wysiew i straty a) Eksport (tys. ton) Zużycie ogółem Zapasy końcowe (tys. ton) a) Przyjęto normę wysiewu 5 kg/ha, zaś straty około 7% produkcji. Źródło: Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek rzepaku stan i perspektywy, Raport nr 21, Warszawa, czerwiec 2002 r. Zbiory rzepaku w 2001 r. były o 11% wyższe od zbiorów w roku Jest to efekt wyższych plonów, ponieważ powierzchnia uprawy rzepaku w 2001 r. niewiele wzrosła w stosunku do powierzchni uprawy w roku Zbiory rzepaku w 2001 r. były także aż o 25,6% wyższe od średnich zbiorów w latach , kiedy to powierzchnia uprawy wynosiła od 282,6 tys. ha (w 1996 r.) do 545,3 tys. ha (w 1999 r.). Handel zagraniczny Najważniejszą pozycję w eksporcie produktów oleistych z Polski zajmują nasiona rzepaku (28,7 tys. ton w roku 2000 i aż 293,2 tys. ton w roku 2001). Importujemy natomiast stosunkowo niewielkie ilości nasion głównie orzeszków ziemnych, słonecznika, sezamu i siemienia lnianego. Import ten wynosi od 60 do 90 tys. ton rocznie (np. w roku 2001 sprowadzono 72 tys. ton tego typu nasion, w tym 17

19 import rzepaku miał charakter marginalny i wyniósł zaledwie 0,6 tys. ton). Polska jest tradycyjnym eksporterem śrut rzepakowych. Odbiorcami polskiej śruty są kraje UE (głównie Dania, Niemcy i Francja). W 2000 r. eksport śrut rzepakowych wyniósł 160,2 tys. ton, zaś w 2001 r. aż 226,5 tys. ton. W ramach handlu zagranicznego do Polski sprowadza się stosunkowo duże ilości śruty sojowej (w 2000 r. import ten wyniósł 884,1 tys. ton, zaś w roku 2001 szacowany jest na aż 1.365,6 tys. ton) oraz słonecznikowej (w 2000 r. 36 tys. ton i aż 117 tys. ton w 2001 r.). Natomiast import śruty rzepakowej jest dużo bardziej ograniczony (w roku 2000 sprowadzono 13,4 tys. ton, zaś w I półroczu 2001 r. 7,5 tys. ton). Obserwowany w 2001 r. zwiększony import śrut oleistych ogółem (1 498,6 tys. ton wobec 934,4 tys. ton w roku 2000) wynikał ze wzrostu popytu na ten surowiec przez wytwórnie pasz (od grudnia 2000 obowiązuje bowiem bezwzględny zakaz importu mączek mięsno-kostnych). W 2001 r. do Polski sprowadzono 238 tys. ton olejów roślinnych (głównie sojowego, słonecznikowego i palmowego), wobec 223 tys. ton sprowadzonych w 2000 r. Natomiast eksport olejów roślinnych z Polski w 2001 r. wyniósł zaledwie 7,6 tys. ton wobec 6 tys. ton w 2000 r. i prawie 25 tys. ton w 1999 r. Tak znaczący spadek eksportu olejów roślinnych spowodowany jest wzrostem popytu na tłuszcze roślinne na rynku krajowym. Przemysł tłuszczowy W polskim przemyśle tłuszczowym, po trzyletnim ( ) okresie działalności gospodarczej ze stratą netto nastąpiła pewna poprawa; jednakże rok 2001 zakończył się zerowym wynikiem finansowym. Korzystną zmianą obserwowaną od 2000 roku jest znaczny wzrost liczby przedsiębiorstw rentownych. W 2001 r. udział tych przedsiębiorstw w przychodach ze sprzedaży przemysłu tłuszczowego wyniósł 97,6%, podczas, gdy w roku 2000 stanowił 70,8%, a w 1999 tylko 12%. 18

20 Udział przedsiębiorstw osiągających zysk netto w ogólnej liczbie przedsiębiorstw wzrósł natomiast z 30% w roku 1999 do 60% w roku 2000 i do 80% w roku Interwencja na rynku rzepaku W Polsce w ramach działalności interwencyjnej stosuje się dopłaty do eksportu rzepaku. Zgodnie z postanowieniami WTO w roku 2001 Polska mogła wyeksportować z dopłatami 341,5 tys. ton rzepaku. Eksportu rzepaku z dopłatą ARR dokonywali krajowi przedsiębiorcy wybrani w drodze przetargu (przedmiotem przetargu jest wysokość dopłaty do jednej tony wyeksportowanego rzepaku). Na rynku światowym ceny rzepaku były jednak wyższe od cen krajowych. Mając powyższy fakt na względzie i kierując się potrzebą urealnienia oferowanych stawek dopłat, Agencja odstąpiła od pierwszego przetargu, a drugi przetarg ogłosiła w połowie lipca 2001 r. Ostatecznie w roku 2001 faktyczna realizacja eksportu z dopłatą ARR okazała się bardzo niska i wyniosła tylko 5,3 tys. ton. 18 W roku 2002 istnieje nadal możliwość wyeksportowania z dopłatą do 341,5 tys. ton rzepaku, przy kwocie dopłat 54,4 mln zł. 19 Produkcja rzepaku w Polsce wynosząca około 1,2 mln ton w roku 1990, 20 1,1 mln ton w roku 1999 oraz (szacunkowo) 1,1 mln ton w roku 2001 jest zatem znacząca w stosunku do produkcji rzepaku w krajach UE; poziom polskiej produkcji odpowiada bowiem około 10% produkcji rzepaku w Unii (11,4 mln ton w roku 1999) Sprawozdanie z działalności Agencji Rynku Rolnego w 2001 roku (dane liczbowe przed weryfikacją bilansu), Warszawa, maj 2002 r. 19 Informacja o realizacji polityki rolnej rządu RP, MRiRW, 29 maja 2002 r. 20 Rocznik Statystyczny GUS 1991, Warszawa, październik 1991 r. 21 Agriculture in the European Union. Statistical and economic information 2000, The European Commission, January

21 Propozycje Komisji Europejskiej, zmierzające do ograniczenia powierzchni bazowej rzepaku z 512,7 tys. ha do 443 tys. ha, 22 połączone z obniżeniem plonu referencyjnego z 3,61 t/ha do 2.96 t/ha są zbliżone do potencjału produkcyjnego rzepaku w ostatnim sezonie (2001/2002). Propozycje te nie uwzględniają jednak zwiększenia polskich możliwości produkcyjnych np. wynikających z wprowadzenia rozwiązań prawnych, warunkujących rozwój produkcji rzepaku z przeznaczeniem na biopaliwo. Należy także brać pod uwagę fakt, że w odniesieniu do upraw roślin oleistych Komisja Europejska proponuje także obniżenie stawek dopłat bezpośrednich. 3. Rynek ziemniaka Zbiory ziemniaków w 2001 r. wyniosły 19,4 mln ton (tabela 3) i były mniejsze od zbiorów z roku 2000 o 20%. Warunki pogodowe (ciepła i wilgotna pogoda) stwarzały zagrożenie dla upraw związane z rozwojem wielu chorób grzybowych. Na plantacjach nie objętych zabiegami ochronnymi nastąpiło silne porażenie zarazą ziemniaka i innymi chorobami. Wpłynęło to znacząco na zmniejszenie plonów oraz obniżyło trwałość przechowywania ziemniaków. Warto również podkreślić, że w gospodarstwach, w których uprawa ziemniaków jest prowadzona z uwzględnieniem wymogów rynkowych i stosujących nowoczesne technologie uprawy (w tym niezbędne zabiegi ochronne) plony były dużo wyższe od średniej krajowej i wynosiły od 250 do 350 dt/ha. Generalnie jednak charakterystyczną cechą upraw ziemniaków w Polsce jest niska towarowość i znaczne rozdrobnienie produkcji. W gospodarstwach uprawiających ziemniaki na własne potrzeby praktycznie nie stosuje się sadzeniaków kwalifikowanych. 22 Analiza i ocena propozycji Komisji Europejskiej z 30 stycznia 2002 roku dla krajów kandydujących (wersja wstępna), Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA, Warszawa, marzec 2002 r. 20

22 Tabela 3. Bilans ziemniaków w Polsce Lata 1992/ / / / /02 (szacunek) Areał uprawy (tys. ha) Plony (t/ha) 13,3 16,4 15,7 19,4 16,2 Zbiory (tys. ton) Import (tys. ton) Razem do dyspozycji (tys. ton) Zużycie w gospodarstwach (tys ton) sadzenie spasanie samozaopatrzenie Sprzedaż razem (tys. ton) na konsumpcję na zaopatrzenie przemysłu a) na eksport Ubytki i straty a) Ziemniaki przetworzone przez przemysł, bez względu na przeznaczenie. Źródło: Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek ziemniaka stan i perspektywy, Raport nr 21, kwiecień 2002 r. (dane dla sezonów 1999/2000, 2000/2001 i 2001/2002) oraz Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek ziemniaka stan i perspektywy, Raport nr 5 i 10 kwiecień 1994 r. i październik 1996 r. (dane dla sezonu 1992/1993) i Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek ziemniaka stan i perspektywy, Raport nr 12, październik 1997 r. (dane dla sezonu 1995/96). Niski jest także poziom nawożenia mineralnego, a poziom wykorzystania środków ochrony jest określany jako znikomy. Efektem tego są wahania w plonowaniu i duża zmienność w krajowej produkcji ziemniaków. Od paru lat w polskim rolnictwie widoczny jest także spadek areału uprawy ziemniaków. W następstwie niższej produkcji ziemniaków w 2001 r. wystąpiło zmniejszenie ich zużycia wewnątrz gospodarstw (zwłaszcza ziemniaków przeznaczonych na pasze). Przebieg jesiennej kampanii 21

23 2001 r. pozwala przewidywać, że przerób ziemniaków na skrobię, spirytus i susze spożywcze w sezonie 2001/2002 obniży się i łącznie wyniesie zaledwie około 925 tys. ton (w sezonie 2000/ mln ton). Utrzyma się natomiast nadal tendencja wzrostowa w przerobie ziemniaków na pozostałe przetwory spożywcze, czyli głównie chipsy i frytki (z 430 tys. ton w sezonie 2000/2001 do 440 tys. ton w sezonie 2001/2002). W sezonie 2001/2002 przewidywany jest jednak spadek łącznego przerobu ziemniaków przez przemysł do tys. ton (w sezonie poprzednim tys. ton). Handel zagraniczny 23 W stosunku do skali produkcji krajowej Polska eksportuje stosunkowo niewielkie ilości ziemniaków. W latach dziewięćdziesiątych stosunkowo najwyższy był ten eksport w roku 1991, kiedy to wyniósł 1,2 mln ton. Następnie eksport ten ulegał spadkowi (wpływ na to miało zmniejszenie eksportu do krajów byłego ZSRR); w sezonach 1992/1993 i 1993/1994 wynosił po ponad 300 tys. ton, a w sezonie 1994/1995 zaznaczył się dalszy spadek tego eksportu do 141 tys. ton. Pewien wzrost eksportu widoczny był w sezonie 1998/1999 (175 tys. ton), natomiast w ostatnich sezonach eksport ten jest bardzo mały i wynosi zaledwie kilkadziesiąt tysięcy ton/sezon. Z szacunków dla sezonu 2001/2002 wynika, że wyeksportowanych zostanie tylko około 15 tys. ton ziemniaków. Polska eksportuje także przetwory ziemniaczane, głownie skrobię, susze ziemniaczane i ziemniaki mrożone (w 1990 eksportowano około 220 tys. ton przetworów, a w roku 1992 tylko 18 tys. ton). W II połowie lat dziewięćdziesiątych eksport przetworów z Polski wzrósł i do kilkudziesięciu tysięcy ton/sezon, a w sezonie 2000/2001 wyeksportowano 142,8 tys. ton przetworów ziemniaczanych (w tym 42,7 tys. ton mąki i skrobi ziemniaczanej i blisko 70 tys. ton ziemniaków mrożonych na frytki). Są to wyniki dużo wyższe niż 23 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek ziemniaka - stan i perspektywy, Raport nr 5, kwiecień 1994 r., Raport nr 12, październik 1997 r., Raport nr 18, październik 2000 r., Raport nr 21, kwiecień 2002 r. 22

24 w sezonie 1999/2000, kiedy to wyeksportowano zaledwie 93 tys. ton przetworów, w tym 39,8 tys. ton ziemniaków mrożonych. Jednakże z prognoz na sezon 2001/2002 wynika, że eksport przetworów obniży się i wyniesie około 135 tys. ton (w tym około 38 tys. ton mąki i skrobi ziemniaczanej oraz około 64 tys. ton ziemniaków mrożonych). Import przetworów ziemniaczanych do Polski na początku lat dziewięćdziesiątych był śladowy (w roku 1991 importowano 4 tys. ton przetworów ziemniaczanych). Już w roku 1992 sprowadzono do Polski 61 tys. ton przetworów, głownie skrobi i produktów skrobiowych. W sezonie 1995/1996 importowano do Polski 108 tys. ton przetworów. W sezonie 2000/2001 importowano do Polski 88 tys. ton przetworów ziemniaczanych, wśród których dominowały modyfikaty skrobiowe. Z prognoz na sezon 2001/2002 wynika, że import przetworów ziemniaczanych nie ulegnie poważniejszym zmianom i wyniesie około 87 tys. ton. Przemysł ziemniaczany W latach wyniki finansowe przedsiębiorstw przemysłu ziemniaczanego ulegały poprawie. Po raz pierwszy od kilku lat w branży tej odnotowano zyski. W dalszym ciągu znaczące jest jednak rozwarstwienie wyników finansowych między poszczególnymi firmami. W okresie styczeń-wrzesień 2001 r. 61% przedsiębiorstw osiągało zyski netto, a udział tych firm w przychodach ze sprzedaży całej branży wynosił 84%. Na poprawę sytuacji w przemyśle ziemniaczanym wpływ miała poprawa możliwości zbytu i sprzedaż większości zapasów przetworów (efekt rosnącego popytu krajowego oraz wzrost eksportu skrobi realizowanego z dopłatami Agencji Rynku Rolnego), wzrost cen przetworów skrobiowych oraz obniżenie kosztów finansowych jako skutek sezonowego spadku zapasów oraz dostępności preferencyjnych kredytów na skup ziemniaków Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek ziemniaka - stan i perspektywy, Raport nr 20, listopad 2001 r. oraz Raport nr 21, kwiecień 2002 r. 23

25 Interwencja na rynku ziemniaka Od roku 1999 Agencja Rynku Rolnego rozpoczęła stosowanie dopłat do eksportu skrobi ziemniaczanej. Eksportu skrobi z dopłatą ARR mogli dokonywać przedsiębiorcy we własnym imieniu, na własny koszt i ryzyko, wybrani w drodze przetargu organizowanego przez ARR. W roku 1999 z dopłatami wyeksportowano łącznie 20,4 tys. ton skrobi ziemniaczanej, w roku 2000 już 25,2 tys. ton, zaś w roku ,5 tys. ton skrobi. 25 * * * Reasumując, produkcja ziemniaka w Polsce jest tradycyjnie bardzo wysoka (jednakże w latach dziewięćdziesiątych uległa obniżeniu, w roku 1990 wynosiła bowiem 36,3 mln ton, 26 a w roku ,9 mln ton, zaś w roku 2001 szacowana była na 19,4 mln ton). Polska, zgodnie ze Stanowiskiem Negocjacyjnym postulowała przyznanie kwoty produkcji skrobi w wysokości 260 tys. ton rocznie. Komisja Europejska natomiast zaproponowała blisko trzykrotne zmniejszenie tej kwoty, do poziomu 90,546 tys. ton (wg danych FAPA 27 97,1 tys. ton). Zdaniem Komisji kraje kandydujące powinny brać pod uwagę, jako okres odniesienia, ostatni trzyletni okres, z którego są dostępne dane o produkcji skrobi, czyli lata Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek ziemniaka - stan i perspektywy, Raport nr 21, kwiecień 2002 r. oraz Sprawozdanie z działalności Agencji Rynku Rolnego w 2001 roku (dane liczbowe przed weryfikacją bilansu), Warszawa, maj 2002 r. 26 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek ziemniaka - stan i perspektywy, Raport nr 5, Warszawa, kwiecień 1994 r. 27 Analiza i ocena propozycji Komisji Europejskiej z 30 stycznia 2002 roku dla krajów kandydujących (wersja wstępna), Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA, Warszawa, marzec 2002 r. 28 Wg dokumentu Komisji Europejskiej Enlargement and Agriculture: Successfully integrating the new Member States into the CAP,

26 Niemniej jednak polska produkcja ziemniaków na poziomie około 20 mln ton stanowi aż 42% produkcji ziemniaków w UE (48 mln ton w roku 1999). 29 Prawdą jest, że w latach dziewięćdziesiątych przemysłowa produkcja skrobi w Polsce cechowała się znacznymi wahaniami, jednakże ostatnio, w sezonie 2000/2001 i (wg szacunków) w sezonie 2001/2002, produkcja ta wynosi odpowiednio 155 tys. ton i 135 tys. ton skrobi. 30 Pozwala to przypuszczać, że polski przemysł jest w stanie wyprodukować ilość skrobi przewidzianą w polskim Stanowisku Negocjacyjnym, zwłaszcza, że wg Stanowiska istniejące zakłady przemysłu skrobiowego mają możliwości techniczne do produkcji 330 tys. ton skrobi rocznie. Zapotrzebowanie rynku wewnętrznego jest obecnie szacowane na około 120 tys. ton skrobi rocznie, 31 jednakże zgodnie z polskim Stanowiskiem Negocjacyjnym popyt krajowy na produkty skrobiowe (w roku 2005) szacowany jest na około 370 tys. ton (w Stanowisku wskazano, że pozostałą część popytu krajowego powinna pokryć wtedy produkcja skrobi ze zbóż ponad 100 tys. ton rocznie). Propozycja Komisji prowadzi zatem do braku pokrycia potrzeb polskiego rynku wewnętrznego na skrobię ziemniaczaną ze źródeł krajowych. W 2001 r. powierzchnia uprawy buraków cukrowych była o 4,8% mniejsza niż w 2000 r. Plony buraków cukrowych były o 9,1% niższe od ubiegłorocznych, zaś zbiory o około 13,5% niższe. Wyniki kampanii cukrowniczej 2001/2002 wskazują na znacznie niższą jakość surowca, aniżeli w ostatnich trzech kampaniach. Przykładowo, w kampanii 2001/2002 zawartość cukru w krajance buraczanej stanowiła 15,89%, podczas gdy w kampaniach 1998/99, 29 Agriculture in the European Union. Statistical and economic information 2000, The European Commission, January Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek ziemniaka - stan i perspektywy, Raport nr 21, Warszawa, kwiecień 2002 r. 31 Wg E. Szot: Rynek ziemniaków, BOSS - Rolnictwo, nr 9 (580), z 3 marca 2001 r. 25

27 1999/2000 i 2000/2001 wynosiła odpowiednio: 16,55%, 16,9% oraz 17,56%. 4. Rynek cukru Tabela 4. Bilans cukru w Polsce z uwzględnieniem skali produkcji buraków cukrowych Lata 1990/ / / / /02 (szacunek) Areał upr. buraków cukrowych (tys. ha) Plony buraków cukrowych (t/ha) 38,0 34,6 33,8 39,4 35,8 Zbiory buraków cukrowych (tys. ton) Zapasy początkowe cukru (tys. ton) a) Produkcja cukru (tys. ton) Import cukru (tys. ton) Zużycie krajowe cukru (tys. ton) Eksport cukru (tys. ton) Zapasy końcowe cukru (tys. ton) a) a) Zapasy cukru u producentów i w handlu. Stan zapasów początkowych w dniu 1 października, stan zapasów końcowych w dniu 30 września. Zapasy końcowe cukru uwzględniają zakupy na zapasy ARR (26 tys. ton w sezonie 1995/96) oraz zmiany stanu rezerw (minus 11 tys. ton w sezonie 1999/2000, 14 tys. ton w sezonie 2000/2001 i 14 tys. ton w sezonie 2001/2002). Źródło: Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek cukru stan i perspektywy, Raport nr 21, maj 2002 r. oraz Raport nr 7, kwiecień 1995 (dane dla sezonu 1990/1991) i Raport nr 14, listopad 1998 r. (dane dla sezonu 1995/1996). Przerób surowca w kampanii 2001/2002, podobnie jak w sześciu poprzednich, prowadziło 76 cukrowni (od początku lat dziewięćdziesiątych tylko 2 cukrownie zaprzestały działalności z uwagi na upadłość). W 2002 roku dołączy do nich co najmniej jedna, której upadłość ogłoszono w marcu. 26

28 Przemysł cukrowniczy Od jesieni 2001 roku nie doszło do zmian w strukturze własnościowej przemysłu cukrowniczego. Większość cukrowni działa nadal w strukturze czterech Spółek Cukrowych. Według stanu z połowy kwietnia 2002 r. 32 cukrownie posiadają prywatnych inwestorów zagranicznych. Oprócz tego 1 cukrownia jest przedsiębiorstwem państwowym, pod nadzorem wojewody. Zasadniczym problemem, na który wskazywało Ministerstwo Skarbu Państwa, jako na przeszkodę utrudniającą, lub nawet uniemożliwiającą rozpoczęcie procesu utworzenia Krajowej Spółki Cukrowej są postanowienia sądów wobec Śląskiej Spółki Cukrowej oraz cukrowni grupy gdańskiej ( Nowy Staw, Malbork, Pruszcz ) i grupy szczecińskiej ( Gryfice i Kluczewo ) o zabezpieczenie powództwa inwestora poprzez zakaz jakiegokolwiek rozporządzania akcjami przez ich dotychczasowych właścicieli. 32 Krajową Spółkę Cukrową (Polski Cukier S.A.) utworzono w końcu sierpnia 2002 r. w wyniku nowelizacji ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru. W jej skład weszło na razie jednak tylko 19 przedsiębiorstw, w których Skarb Państwa kontroluje 100% udziałów. Do Polskiego Cukru może też zostać włączonych 8 innych cukrowni (3 z nich po pozytywnej decyzji walnych zgromadzeń akcjonariuszy, a 5 po korzystnym dla Skarbu Państwa zakończeniu procesów sadowych). Sprawa Śląskiej Spółki Cukrowej pozostaje wciąż do rozstrzygnięcia. 33 Od 2000 r. nastąpiła zdecydowana poprawa rentowności przemysłu cukrowniczego, głównie dzięki wzrostowi krajowych cen zbytu 32 Informacja w sprawie przebiegu procesu prywatyzacyjnych w przemyśle cukrowniczym, Ministerstwo Skarbu Państwa, z 15 stycznia 2002 r., materiał przygotowany na posiedzenie sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz informacja MSP dotycząca dezyderatu nr 1 Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, MSP, 29 marca 2002 r. (pismo od podsekretarza stanu w MSP pana P. Czyżewskiego do Marszałka Sejmu RP pana M. Borowskiego, nr pisma MSP/DNW - I/1402/02). 33 J. Pieńczykowska: Cukier nie krzepi, Prawo i Gospodarka nr 199, 27 sierpnia 2002 r. 27

29 cukru (wzrost cen wynikał z ograniczenia nadmiernej podaży i wprowadzenia wysokiej ochrony celnej, analogicznej jak w Unii Europejskiej). Na poprawę rentowności cukrowni wpłynęły także stosunkowo niskie koszty wytworzenia cukru. W sezonach 1999/2000 i 2000/2001 koszty te ulegały bowiem spadkowi w stosunku do sezonu poprzedniego. Tą obniżkę kosztów osiągnięto dzięki wyjątkowo wysokiej wydajności cukru z surowca w kampanii 1999/2000 i jeszcze wyższej, wręcz rekordowej, wydajności w kampanii 2000/2001, a także dzięki umiarkowanemu wzrostowi cen skupu buraków, zaakceptowanemu przez plantatorów z uwagi na bardzo wysokie plony. W 2001 r. mierniki rentowności przemysłu cukrowniczego były nadal korzystne, aczkolwiek były nieco niższe niż w roku Na spadek zysku brutto i netto w relacji do przychodów wpłynęły niższe ceny zbytu cukru w roku 2001 oraz około 20%-owy wzrost kosztów produkcji cukru w kampanii 2001/2002. Pomimo przeciętnie korzystnych wyników finansowych przemysłu cukrowniczego, ponad 20% przedsiębiorstw tej branży nie osiągnęło w roku 2001 zysku netto. Największy odsetek nierentownych przedsiębiorstw wystąpił w Śląskiej Spółce Cukrowej. 34 Handel zagraniczny 35 Eksport cukru z Polski ulega znacznym wahaniom w zależności od sezonu. W latach dziewięćdziesiątych był stosunkowo najwyższy w sezonach 1990/91 i 1996/97, kiedy to wyeksportowano po ponad 0,5 mln ton cukru, natomiast w sezonach 1992/93 i 1995/96 stanowił jedynie ilości śladowe (10 tys. ton i 5 tys. ton, ze względu na niską produkcję krajową). 34 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek cukru - stan i perspektywy, Raport nr 20, grudzień 2001 r. i Raport nr 21, maj 2002 r. 35 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek cukru - stan i perspektywy, Raport nr 7, kwiecień 1995 r., Raport nr 9, kwiecień 1996 r., Raport nr 14, listopad 1998 r., Raport nr 20, grudzień 2001 r. i Raport nr 21, maj 2002 r. 28

30 W drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych eksport cukru wzrósł i w sezonie 2000/2001 wyeksportowano około 402 tys. ton cukru. Jednakże prognozy eksportu cukru na sezon 2001/2002 wskazują, że będzie on niewielki i wyniesie zaledwie 30 tys. ton, z uwagi na niską krajową produkcję cukru w kampanii 2001/2002. Według danych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w roku kalendarzowym 2001 eksportowano z dopłatami 104,4 tys. ton cukru w ramach kwoty B, czyli ilość zgodną z porozumieniem WTO-GATT. Również na rok 2002 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2000 r. określiło rozmiary kwoty B na 104,4 tys. ton. Jednakże zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 12 listopada 2001 r. kwota B na pierwszy, przejściowy okres rozliczeniowy (od 1 października 2002 r. do 30 czerwca 2003 r.) została określona na poziomie 50 tys. ton (jest to dostosowanie zakresu sezonu do przepisów wspólnotowych, tak, aby następny sezon mógł się zaczynać od 1 lipca, tak jak w UE). Z uwagi na skrócony czas trwania sezonu 2002/2003 kwotę B cukru, która zgodnie z ustaleniami WTO dotyczy lat kalendarzowych, ustalono w wysokości 50 tys. ton. Jest to ilość cukru, jaka można będzie wyeksportować z dopłatami od 1 stycznia do 30 czerwca 2003 r. Polska importuje niewielkie ilości cukru (w latach dziewięćdziesiątych stosunkowo największy import cukru miał miejsce w sezonie 1994/1995 i wyniósł 153 tys. ton, co było związane z małą podażą cukru na rynku krajowym (produkcja krajowa wyniosła wtedy niespełna 1,4 mln ton cukru). 36 W sezonach 1997/98 i 1998/99 import cukru wynosił zaledwie tys. ton. W ostatnich trzech sezonach (1999/ /2002) widoczny jest jednak wzrost tego importu do poziomu kilkudziesięciu tysięcy ton/sezon. Interwencja na rynku cukru Działania interwencyjne na rynku cukru polegają głównie na stosowaniu dopłat do eksportu cukru w ramach kwoty B, udzielaniu cukrowniom przez Agencję Rynku Rolnego poręczeń dotyczących 36 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek cukru - stan i perspektywy, Raport nr 9, kwiecień 1996 r. 29

31 spłaty kredytów (zaciąganych na skup buraków cukrowych i przechowywanie wyprodukowanego z nich cukru) oraz na sprzedaży cukru z zapasów ARR Polskiemu Związkowi Pszczelarskiemu 37 (w sezonie 1998/99 z zapasów ARR sprzedano także 78 tys. ton cukru jako pomoc dla Kosowa ). 38 Agencja Rynku Rolnego dokonuje również zakupów cukru na odnowienie lub uzupełnienie zapasów stałych. Biorąc pod uwagę ostatnie lata ( ) w ostatnim kwartale sezonu 1999/2000 ARR uruchomiła interwencyjną sprzedaż cukru w celu uzupełnienia podaży rynkowej (łącznie od lipca do połowy października 2000 r. sprzedano 42,3 tys. ton cukru). 39 * * * Polska w Stanowisku negocjacyjnym zaproponowała kwotę A produkcji cukru (cukier na zaopatrzenie rynku wewnętrznego) na poziomie tys. ton rocznie, co odpowiada krajowemu zużyciu cukru, od kilku lat szacowanemu na około 1,6 mln ton rocznie, zaś kwotę B (cukier na eksport z dopłatami) w wysokości 216 tys. ton rocznie. Według Komisji Europejskiej 40 wysokość tych kwot powinna zostać zredukowana, zwłaszcza, jeżeli chodzi o kwotę cukru przeznaczonego na eksport z dopłatami. Komisja zaproponowała bowiem kwotę A równą 1.590,5 tys. ton natomiast kwotę B w wysokości 74,484 tys. ton. Propozycje Komisji zakładają zatem, że potencjał produkcyjny polskiego cukrownictwa ulegnie ograniczeniu. Produkcja cukru w Polsce, wynosząca w roku 1990 i podobnie w kampanii 2000/2001 około 2 mln ton, oraz szacowana w kam- 37 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Rynek cukru..., Raport nr 20, grudzień 2001 r. 38 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Rynek cukru..., Raport nr 16, listopad 1999 r. 39 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Rynek cukru..., Raport nr 18, grudzień 2000 r. 40 Wg dokumentu Komisji Europejskiej Enlargement and Agriculture: Successfully integrating the new Member States into the CAP,

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 2 Francuski sektor rolniczy jest jednym z najważniejszych sektorów gospodarki tego kraju i zajmuje kluczowe miejsce w handlu zagranicznym

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stanisława Kalemby. Zaawansowanie żniw, sytuacja na rynku zbóż i rzepaku

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stanisława Kalemby. Zaawansowanie żniw, sytuacja na rynku zbóż i rzepaku Konferencja prasowa Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stanisława Kalemby Zaawansowanie żniw, sytuacja na rynku zbóż i rzepaku W A R S Z A W A, 7 S I E R P N I A 2 0 1 3 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

RAPORT RYNKOWY ZBOŻA I OLEISTE POLSKA - UE - ŚWIAT

RAPORT RYNKOWY ZBOŻA I OLEISTE POLSKA - UE - ŚWIAT 1 14/2012 (3-16.IX.2012) RAPORT RYNKOWY ZBOŻA I OLEISTE POLSKA - UE - ŚWIAT POLSKA Pomimo rozpoczęcia prac polowych związanych z podorywkami i siewem rzepaku ozimego, podaż ziarna na rynku w dalszym ciągu

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ)

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ) Jerzy Grabiński Produkcja zbóż w Polsce-stan obecny i perspektywy Według szacunków GUS produkcja zbóż w Polsce w 29 roku wyniosła 29,8 mln ton i była o 7,8% wyższa niż w roku poprzednim. Taka produkcja

Bardziej szczegółowo

Zebranie sekcji zbóż i roślin strączkowych. kwiecień, 2013 roku

Zebranie sekcji zbóż i roślin strączkowych. kwiecień, 2013 roku Zebranie sekcji zbóż i roślin strączkowych kwiecień, 2013 roku Plan spotkania:. 1. Podsumowanie sytuacji popytowo-podażowej na rynku zbóż jarych i roślin strączkowych w sezonie wiosna 2013 roku. 2. Prognozy

Bardziej szczegółowo

Bilansowe i ekonomiczne uwarunkowania rozwoju sektora zbożowego i rzepakowego w Polsce (prezentacja raportu dla Izby Zbożowo-Paszowej)

Bilansowe i ekonomiczne uwarunkowania rozwoju sektora zbożowego i rzepakowego w Polsce (prezentacja raportu dla Izby Zbożowo-Paszowej) doc. dr hab. Jadwiga Seremak-Bulge dr inż. Ewa Rosiak prof. dr hab. Roman Urban IERiGŻ-PIB, Warszawa Bilansowe i ekonomiczne uwarunkowania rozwoju sektora zbożowego i rzepakowego w Polsce (prezentacja

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Biuro Analiz i Programowania Warszawa, marzec 2014 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Od akcesji Polski do UE sukcesywnie rosły obroty towarami rolnospożywczymi oraz ich udział

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA w Europie WIELKOPOLSKA w Polsce Podział Administracyjny Województwa Wielkopolskiego Liczba

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw polowych

Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw polowych PZU Uprawy Zmiana OWU od 18.09.2015 wynikająca ze zmiany ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Dz.U. z 2015 poz. 577 z późn.zm) Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia...2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

USTAWA z dnia...2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich USTAWA z dnia....2015 r. Projekt o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Art. 1. W ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Inwestorski. Nr 1/2011. Październik

Biuletyn Inwestorski. Nr 1/2011. Październik Biuletyn Inwestorski Nr 1/2011 Październik Komentarz Prezesa Zarządu Szanowni Państwo, Od początku 2011 r. wyniki spółek przetwórstwa spożywczego pozostają pod presją wysokich cen surowców, co zdecydowanie

Bardziej szczegółowo

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Rolnictwa Warszawa, 30.09.2013 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych Niniejsze opracowanie przedstawia wyniki ankiety

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 kg na mieszkańca Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W pierwszym tygodniu września 2015 r. na rynku krajowym ceny

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. mld EUR Biuro Analiz i Programowania Warszawa, 28 grudnia 2015 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. Od akcesji Polski do Unii Europejskiej obroty towarami rolno-spożywczymi

Bardziej szczegółowo

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Rolnictwa Warszawa, 30.09.2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych Niniejsze opracowanie przedstawia wyniki ankiety

Bardziej szczegółowo

Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju

Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju Aleksandra Szelągowska (Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi) dr Krzysztof

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 48/2014

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 48/2014 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W ostatnim tygodniu listopada 2014 r. w krajowym skupie odnotowano umiarkowany wzrost cen zbóż. Według danych Zintegrowanego

Bardziej szczegółowo

Rynek zbóż. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 12/2013

Rynek zbóż. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 12/2013 Rynek zbóż Czynniki podażowo-popytowe Wynikowy szacunek zbiorów zbóż w 2013 r. Według wynikowego szacunku GUS (opublikowanego 19 grudnia 2013 r.) zbiory zbóż w 2013 r. (łącznie z kukurydzą, prosem i gryką)

Bardziej szczegółowo

Rynek cukru. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 2/2015

Rynek cukru. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 2/2015 Rynek cukru Czynniki podażowo-popytowe Krajowa bieżąca produkcja cukru 1 z buraków w roku gospodarczym 2 2014/2015 (według wstępnych danych producentów cukru przesłanych do ARR) wyniesie 1 985 tys. ton

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH. Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW

BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH. Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW 1 . USTAWA O PASZACH Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. 2014

Bardziej szczegółowo

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Wykorzystane rozdziały z Raportu prof. dr hab. Walenty Poczta, dr Agnieszka Baer-Nawrocka, Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

Rynek cukru stan i perspektywy

Rynek cukru stan i perspektywy Rynek cukru stan i perspektywy Rafał Strachota Krajowy Związek Plantatorów Buraka Cukrowego Konferencja Burak Cukier Perspektywy, Poznań, 6 października 2015 r. Rynek cukru w Polsce Tutaj dodaj pierwszy

Bardziej szczegółowo

Rynek zbóż. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 2/2015

Rynek zbóż. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 2/2015 tys. ton Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 2/2015 Czynniki podażowo-popytowe Skup zbóż Na wysokim poziomie utrzymuje się skup pszenicy i jęczmienia. Mniejszy niż przed rokiem jest natomiast skup żyta

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

WPŁYW REFORMY UNIJNEGO RYNKU CUKRU NA SYTUACJĘ CUKROWNICTWA I PLANTATORÓW BURAKA CUKROWEGO W POLSCE

WPŁYW REFORMY UNIJNEGO RYNKU CUKRU NA SYTUACJĘ CUKROWNICTWA I PLANTATORÓW BURAKA CUKROWEGO W POLSCE Arkadiusz Artyszak 1 Katedra Agronomii SGGW WPŁYW REFORMY UNIJNEGO RYNKU CUKRU NA SYTUACJĘ CUKROWNICTWA I PLANTATORÓW BURAKA CUKROWEGO W POLSCE INFLUENCE OF THE REFORM OF THE EUROPEAN UNION SUGAR MARKET

Bardziej szczegółowo

Opatowicz & Waker Co. INDEPENDENT CARGO SURVEYS LABORATORY ANALYSES & CONSULTING SERVICES

Opatowicz & Waker Co. INDEPENDENT CARGO SURVEYS LABORATORY ANALYSES & CONSULTING SERVICES INDEPENDENT CARGO SURVEYS LABORATORY ANALYSES & CONSULTING SERVICES KONSUMPCJA BANANÓW W POLSCE Raport opracowany na podstawie danych statystycznych z lat 2002 2005. 1. Wstęp Niniejszy raport został sporządzony

Bardziej szczegółowo

SYSTEM UPROSZCZONY DOPŁAT BEZPOŚREDNICH W POLSCE FUNKCJONOWANIE I WSTĘPNE SZACUNKI STAWEK DOPŁAT

SYSTEM UPROSZCZONY DOPŁAT BEZPOŚREDNICH W POLSCE FUNKCJONOWANIE I WSTĘPNE SZACUNKI STAWEK DOPŁAT FUNDACJA PROGRAMÓW POMOCY DLA ROLNICTWA SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ ul. Wspólna 3 Pokój 338-93 Warszawa http://www.fapa.com.pl/saepr tel. (+48 22) 623-1-1 623-26-7 fax. (+48 22) 623-17-7

Bardziej szczegółowo

Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23

Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23 Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23 2 W 2015 roku Polska może wyeksportować żywność o wartości nawet 25 mld euro - mówił w maju 2015 minister rolnictwa Marek Sawicki. W 2014 r. eksport produktów

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Inwestorski. Nr 1/2012. Styczeń

Biuletyn Inwestorski. Nr 1/2012. Styczeń Biuletyn Inwestorski Nr 1/2012 Styczeń Komentarz Prezesa Zarządu Szanowni Państwo, Przyszedł czas na podsumowanie minionego roku oraz noworoczne postanowienia. Stali czytelnicy Biuletynu nie będą zaskoczeni,

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 2 Greckie towary sprzedawane są głównie do krajów UE - Włoch, Niemiec, Bułgarii i na Cypr. Polska jako partner handlowy zajmuje 27. miejsce. W 2013 roku 46,4

Bardziej szczegółowo

2 Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.

2 Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm. 1 Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Lublinie Lublin, dnia 08 listopada 2010 r. Zarząd ELEWARR Spółka z o. o. w Warszawie tekst ujednolicony P/10/108 LLU- 4101-15-01/2010 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Pomoc publiczna w rolnictwie w latach 2015 2020.

Pomoc publiczna w rolnictwie w latach 2015 2020. Pomoc publiczna w rolnictwie w latach 2015 2020. Od początku 2015 roku przepisy krajowe, na podstawie których udzielana jest pomoc publiczna w rolnictwie muszą być dostosowane do zasad udzielania pomocy

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. BIURO ANALIZ I PROGRAMOWANIA Warszawa, 14-9-6 Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 9 13 i w okresie I VII 14 r. Stany Zjednoczone utrzymują pozycję największej i najbardziej

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

KALKULACJE ROLNICZE 2014r.

KALKULACJE ROLNICZE 2014r. KALKULACJE ROLNICZE 2014r. Kalkulacje rolnicze są podstawowym narzędziem rachunku ekonomicznego, które pozwalają na określenie efektywności wytwarzania określonych produktów. Kalkulacje pokazują nam nie

Bardziej szczegółowo

Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012.

Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012. Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w Polsce. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012. AGENDA 1. Ubezpieczenia rolne w Polsce, czyli które? 2. Krótki rys historyczny ubezpieczeń rolnych. 3.

Bardziej szczegółowo

DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH Warszawa, 21.08.2014 POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W 2013 ROKU DANE OSTATECZNE!

DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH Warszawa, 21.08.2014 POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W 2013 ROKU DANE OSTATECZNE! DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH Warszawa, 21.08.2014 POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W 2013 ROKU DANE OSTATECZNE! Według ostatecznych danych (GUS) w 2013 roku wartość polskiego eksportu

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ PRASOWY. Ceny wybranych produktów rolnych w Polsce po przystąpieniu do UE

MATERIAŁ PRASOWY. Ceny wybranych produktów rolnych w Polsce po przystąpieniu do UE N a r o d o w y B a n k P o l s k i 22 kwietnia 2004 MATERIAŁ PRASOWY Ceny wybranych produktów rolnych w Polsce po przystąpieniu do UE Na podstawie materiałów otrzymanych z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa

Bardziej szczegółowo

R-CzBR. Czerwcowe badanie rolnicze. według stanu w dniu 1 czerwca 2014 r. WZÓR

R-CzBR. Czerwcowe badanie rolnicze. według stanu w dniu 1 czerwca 2014 r. WZÓR GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY al. Niepodległości 208, 00-925 Warszawa www.stat.gov.pl R-CzBR Czerwcowe badanie rolnicze według stanu w dniu 1 czerwca 2014 r. Portal sprawozdawczy GUS www.stat.gov.pl do 23

Bardziej szczegółowo

PRODUKCJA ROŚLIN OLEISTYCH Ewa Rosiak

PRODUKCJA ROŚLIN OLEISTYCH Ewa Rosiak PRODUKCJA ROŚLIN OLEISTYCH Ewa Rosiak 1. Ogólne omówienie branży Podstawową rośliną oleistą uprawianą w Polsce jest rzepak ozimy. W minionej dekadzie jego udział w areale upraw roślin oleistych w kraju

Bardziej szczegółowo

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Plan wystąpienia Czynniki pływające na rolnictwo polskie od roku 2002 Gospodarstwa rolne Użytkowanie gruntów Powierzchnia zasiewów Zwierzęta gospodarskie Maszyny

Bardziej szczegółowo

Monitoring Branżowy. Analizy Sektorowe. Niewielki wpływ suszy na ceny pieczywa. Zmiana cen skupu zbóż oraz cen żywności i produktów zbożowych

Monitoring Branżowy. Analizy Sektorowe. Niewielki wpływ suszy na ceny pieczywa. Zmiana cen skupu zbóż oraz cen żywności i produktów zbożowych gru-1 Monitoring Branżowy Analizy Sektorowe 31 sierpnia 215 Niewielki wpływ suszy na ceny pieczywa Trendy bieżące Niedobór opadów był niekorzystny dla rozwoju upraw. Szacuje się, że zbiory zbóż w 215 r.

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH. Regulacja rynku rolnego w Unii Europejskiej. Informacja.

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH. Regulacja rynku rolnego w Unii Europejskiej. Informacja. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Regulacja rynku rolnego w Unii Europejskiej i w Polsce Czerwiec 1997 Elżbieta Berkowska Informacja Nr 489 BSE 1 1.

Bardziej szczegółowo

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska Polska wieś ZAMOŻNA I EUROPEJSKA POLSKA WIEŚ Stan obecny Charakterystyka ogólna Na terenach wiejskich w Polsce mieszka 14,9 mln Polaków stanowi to 38% mieszkańców Polski. W Polsce mamy 1,583 mln gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

MINOX S.A. RAPORT MIESIĘCZNY GRUDZIEŃ

MINOX S.A. RAPORT MIESIĘCZNY GRUDZIEŃ MINOX S.A. RAPORT MIESIĘCZNY GRUDZIEŃ 2012 r. Zarząd Spółki z siedzibą w Warszawie, działając w oparciu o pkt. 16 Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 293/2010 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E W Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi opracowano Program poprawy jakości produktów rolnych poprzez zwiększenie zużycia kwalifikowanego materiału siewnego. Do realizacji dopłat

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r. Biuro Analiz i Programowania Warszawa, 15 maja 2014 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r. Od akcesji Polski do UE obroty towarami rolno-spożywczymi sukcesywnie rosną. Trend

Bardziej szczegółowo

Sekcja A. Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 2011 2012 2013 2014

Sekcja A. Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 2011 2012 2013 2014 Rolnictwo w Polsce w r. (sekcja A wg klasyfikacji PKD) 27 kwietnia 2015 Trendy bieżące: Rolnictwo z 3% udziałem w PKB jest ważnym sektorem polskiej gospodarki. Polska należy do znaczących producentów produktów

Bardziej szczegółowo

CENY PRODUKTÓW ROLNYCH W LUTYM 2011 r. 2010 2011 I-VI VII-XII a I II w złotych CENY SKUPU. Pszenica... 47,95 67,89 88,90 93,54 195,5 105,2

CENY PRODUKTÓW ROLNYCH W LUTYM 2011 r. 2010 2011 I-VI VII-XII a I II w złotych CENY SKUPU. Pszenica... 47,95 67,89 88,90 93,54 195,5 105,2 Warszawa,.03.18 Produkty Ziarno zbóż (bez siewnego) - za 1 dt: CENY PRODUKTÓW ROLNYCH W LUTYM r. I-VI VII-XII a I II w złotych CENY SKUPU II = 100 I = 100 Pszenica... 47,95 67,89 88,90 93,54 195,5 105,2

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

OPIS GOSPODARSTWA ROLNEGO

OPIS GOSPODARSTWA ROLNEGO I. Informacje dotyczące wnioskodawcy: OPIS GOSPODARSTWA ROLNEGO Imię i Nazwisko Adres zamieszkania nr telefonu Adres prowadzenia działalności nr telefonu Forma własności PESEL NIP Nr dowodu osobistego

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji Notatka Informacyjna Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Efektywność energetyczna

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2013 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2012 roku W badaniu uczestniczyło 125 przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2014 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku Badaniem objęte zostały 123 przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Komisja Papierów Wartościowych i Giełd

Komisja Papierów Wartościowych i Giełd 1 2 3 4 KOMENTARZ DO RAPORTU DO KPW ZA I KWARTAŁ 2005 r. I. Raport kwartalny za I kwartał 2005 roku został sporządzony stosownie do przepisów Ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku i Ustawy

Bardziej szczegółowo

Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego. PCC Rokita Spółka Akcyjna. zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku

Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego. PCC Rokita Spółka Akcyjna. zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego PCC Rokita Spółka Akcyjna zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku Niniejszy aneks został sporządzony w związku z opublikowaniem przez

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O AKTUALNEJ SYTUACJI W ROLNICTWIE NA TERENIE POWIATU PLESZEWSKIEGO. Pleszew, dnia 20.09.2012r.

INFORMACJA O AKTUALNEJ SYTUACJI W ROLNICTWIE NA TERENIE POWIATU PLESZEWSKIEGO. Pleszew, dnia 20.09.2012r. INFORMACJA O AKTUALNEJ SYTUACJI W ROLNICTWIE NA TERENIE POWIATU PLESZEWSKIEGO Pleszew, dnia 20.09.2012r. STRUKTURA UŻYTKÓW W POWIECIE PLESZEWSKIM grunty zabudowane i zurbanizowane 4,10% wody 0,35% użytki

Bardziej szczegółowo

Zasady szacowania strat w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej w 2010 roku dla Komisji powołanej zarz

Zasady szacowania strat w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej w 2010 roku dla Komisji powołanej zarz Zasady szacowania strat w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej w 2010 roku dla Komisji powołanej zarządzeniem Nr 226/09 Wojewody Wielkopolskiego z dnia 8 czerwca 2009r. I. Przepisy

Bardziej szczegółowo

Rozwój rynku rodzimych roślin strączkowych jako czynnik bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce

Rozwój rynku rodzimych roślin strączkowych jako czynnik bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Ekonomiczno-Społeczny Zakład Rachunkowości, Rynków Finansowych i Towarowych w Gospodarce Żywnościowej Rozwój rynku rodzimych roślin strączkowych jako czynnik

Bardziej szczegółowo

Rynek zbóz. w Polsce

Rynek zbóz. w Polsce Rynek zbóż w Polsce Udział zbóż ogółem w powierzchni zasiewów oraz zbiory pszenicy, jęczmienia i kukurydzy w latach 2008 2012 Udział zbóż w ogólnej powierzchni zasiewów w % 644 75 79 810 795 131 71 74

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

KOSZTY PRODUKCJI ROŚLINNEJ PRZY WYKONYWANIU PRAC CIĄGNIKIEM ZAKUPIONYM W RAMACH PROGRAMU SAPARD

KOSZTY PRODUKCJI ROŚLINNEJ PRZY WYKONYWANIU PRAC CIĄGNIKIEM ZAKUPIONYM W RAMACH PROGRAMU SAPARD Problemy Inżynierii Rolniczej nr 4/2006 Jacek Skudlarski Katedra Organizacji i Inżynierii Produkcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie KOSZTY PRODUKCJI ROŚLINNEJ PRZY WYKONYWANIU PRAC CIĄGNIKIEM

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r.

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r. Raport miesięczny Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku Warszawa, 14.06.2013 r. Spis treści: 1. INFORMACJE NA TEMAT WYSTĄPIENIA TENDENCJI I ZDARZEŃ W OTOCZENIU RYNKOWYM SPÓŁKI, KTÓRE W JEJ

Bardziej szczegółowo

USTAWA. o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych

USTAWA. o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych USTAWA z dnia.... 2006 r. PROJEKT o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych Art. 1. W ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie roku kwotowego 2010/2011

Podsumowanie roku kwotowego 2010/2011 Podsumowanie roku kwotowego 2010/2011 Stabilizacji i rozwojowi polskiego sektora mleczarskiego służy- funkcjonujący w Polsce od 2004 r. mechanizm kwotowania produkcji mleka. Jego głównym celem jest zachowanie

Bardziej szczegółowo

Informacja o prowadzonej działalności rolniczej

Informacja o prowadzonej działalności rolniczej 1 (wypełnia Bank BGŻ BNP ParibasS.A.) I I - - Data wpływu do Banku BGŻ BNP Paribas S.A. (rrrr-mm-dd) Bank BGŻ BNP Paribas SPÓŁKA AKCYJNA I I / I / I I / I I / I I Nr Wniosku Informacja o prowadzonej działalności

Bardziej szczegółowo

3. Kredyty na utworzenie lub urządzenie gospodarstw rolnych przez osoby, które nie ukończyły 40 roku Ŝycia (symbol nmr)

3. Kredyty na utworzenie lub urządzenie gospodarstw rolnych przez osoby, które nie ukończyły 40 roku Ŝycia (symbol nmr) WARMIŃSKI BANK SPÓŁDZIELCZY Informujemy uprzejmie, Ŝe Warmiński Bank Spółdzielczy współpracuje z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zakresie poniŝszych linii kredytowych: L.p. Linie kredytowe

Bardziej szczegółowo

Stagnacja dochodów na pracownika w sektorze rolnym w 2012 r. mimo wyższych cen produktów rolnych w UE

Stagnacja dochodów na pracownika w sektorze rolnym w 2012 r. mimo wyższych cen produktów rolnych w UE ECON(13)2712:1 Notatka 1 Stagnacja dochodów na pracownika w sektorze rolnym w 2012 r. mimo wyższych cen produktów rolnych w UE a) Zmiany w dochodzie z działalności rolniczej w roku 2012 Zgodnie z dodatkowymi

Bardziej szczegółowo

POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ MARZEC 2015 ROKU

POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ MARZEC 2015 ROKU MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Warszawa, 28.05.2015 Departament Rynków Rolnych POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ MARZEC 2015 ROKU Według wstępnych danych (GUS)

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1 TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1 Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Przetwórstwo zbożowe 1.1. Asortyment przetwórstwa zbożowego 1.2. Surowce

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku cukru w obliczu przeobrażeń do i po 2017

Sytuacja na rynku cukru w obliczu przeobrażeń do i po 2017 Sytuacja na rynku cukru w obliczu przeobrażeń do i po 2017 Marcin Mucha Związek Producentów Cukru w Polsce Przyczyny zmian w regulacjach dotyczących rynku cukru: - Liberalizacja handlu spowodowana światowymi

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Publikacja zrealizowana w ramach tematu: W zadaniu: Analiza wzajemnych relacji ekonomicznych miêdzy poszczególnymi elementami ³añcucha ywnoœciowego.

Publikacja zrealizowana w ramach tematu: W zadaniu: Analiza wzajemnych relacji ekonomicznych miêdzy poszczególnymi elementami ³añcucha ywnoœciowego. * ANALIZY TENDENCJE RYNEK ROLNY * OCENY Publikacja zrealizowana w ramach tematu: Monitorowanie oraz analiza zmian polskiego ³añcucha ywnoœciowego. W zadaniu: Analiza wzajemnych relacji ekonomicznych miêdzy

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Podstawę prawną tworzenia grup stanowi ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA DZIAŁALNOŚCI DOMÓW MAKLERSKICH I BANKÓW PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ MAKLERSKĄ

INFORMACJA DOTYCZĄCA DZIAŁALNOŚCI DOMÓW MAKLERSKICH I BANKÓW PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ MAKLERSKĄ INFORMACJA DOTYCZĄCA DZIAŁALNOŚCI DOMÓW MAKLERSKICH I BANKÓW PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ MAKLERSKĄ NA KONIEC 2001 ROKU ORAZ NA KONIEC I PÓŁROCZA 2002 R. WARSZAWA, 25 października 2002 r. Wstęp Raport poświęcony

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5.

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5. www.arimr.gov.pl Lipiec 2012 O ARiMR Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 1994 r. wspiera działania służące rozwojowi rolnictwa i obszarów wiejskich. Agencja zajmuje się wdrażaniem instrumentów

Bardziej szczegółowo

Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym

Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym Przemysł spożywczy jest jednym z ważniejszych działów gospodarki. Jego udział

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI: Strona Wstęp... 2 Metodyka... 2

SPIS TREŚCI: Strona Wstęp... 2 Metodyka... 2 SPIS TREŚCI: Strona Wstęp... 2 Metodyka... 2 Kalkulacje uprawy roślin i zwierząt hodowlanych Pszenica ozima... 5 Jęczmień ozimy... 6 Pszenżyto ozime... 7 Żyto ozime... 8 Pszenica jara... 9 Jęczmień jary...10

Bardziej szczegółowo

Rynek zbóż. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 10/2013

Rynek zbóż. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 10/2013 Rynek zbóż Czynniki podażowo-popytowe Skup zbóż Po zwiększeniu dostaw w lipcu i sierpniu 2013 r., we wrześniu skup zbóż podstawowych z mieszankami uległ sezonowemu ograniczeniu do 786 tys. ton. Poziom

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Rozwój obszarów wiejskich Działania rynkowe Płatności bezpośrednie Wieloletnie Ramy Finansowe 2014-2020: WPR stanowi 38,9% wydatków z budżetu UE Wspólna

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r.

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r. Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku Warszawa, 14 listopada 2013 r. 2 Spis treści Rynek budowlany w Polsce w III kw. 2013 3 Wyniki finansowe w III kwartale 2013 r. 11

Bardziej szczegółowo

Rynek mleka i produktów mleczarskich

Rynek mleka i produktów mleczarskich Skup Rynek mleka i produktów mleczarskich Mleko surowe W pierwszej połowie r. w skupie mleka utrzymywała się wzrostowa tendencja dostaw. W czerwcu r., pomimo sezonowego spadku (o 2% w odniesieniu do maja

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI

MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Rolnictwo i gospodarka zywnosciowa w Polsce. - MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ROLNICTWO I GOSPODARKA ŻYWNOSCIOWA W POLSCE WARSZAWA 2010 MINISTERSTWO ROLNICTWA

Bardziej szczegółowo

Formy pomocy dla rolników poszkodowanych w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych

Formy pomocy dla rolników poszkodowanych w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych Formy pomocy dla rolników poszkodowanych w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych Producenci rolni poszkodowani w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, takich jak susza, grad, deszcz nawalny,

Bardziej szczegółowo

BANK SPÓŁDZIELCZY W OLECKU... IMIĘ I NAZWISKO KREDYTBIORCY/PORĘCZYCIELA......... ORGAN WYDAJĄCY...

BANK SPÓŁDZIELCZY W OLECKU... IMIĘ I NAZWISKO KREDYTBIORCY/PORĘCZYCIELA......... ORGAN WYDAJĄCY... Załącznik nr 3 do Instrukcji kredytowania działalności rolniczej cz. I KREDYTOBIORCA/PORĘCZYCIEL* BANK SPÓŁDZIELCZY W OLECKU INFORMACJA KREDYTOBIORCY/PORĘCZYCIELA* PROWADZĄCEGO GOSPODARSTWO ROLNE IMIĘ

Bardziej szczegółowo

RYNEK ROŚLIN OLEISTYCH

RYNEK ROŚLIN OLEISTYCH MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ Podstawa prawna : Ustawa z dnia 30 marca 2001 r. o rolniczych badaniach rynkowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 42, poz. 471

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej dr Iwona Szczepaniak, dr Łukasz Ambroziak Zakład Ekonomiki Przemysłu Spożywczego Józefów,

Bardziej szczegółowo

Nawóz WE siarkowo-wapniowy

Nawóz WE siarkowo-wapniowy Nawóz WE siarkowo-wapniowy Mały nakład Pomyśl o Swoim zysku Co jest Twoim celem? Maksymalne plony, czy maksymalny zysk? Czy liczysz swoje koszty pracy, czasu i nawożenia? Czy porównujesz je z efektami?

Bardziej szczegółowo

Hanna Rasz, Elżbieta Berkowska Informacja BSE nr 382 AGENCJA RYNKU ROLNEGO

Hanna Rasz, Elżbieta Berkowska Informacja BSE nr 382 AGENCJA RYNKU ROLNEGO BSE 25 Hanna Rasz, Elżbieta Berkowska Informacja BSE nr 382 AGENCJA RYNKU ROLNEGO Powstanie i cel utworzenia Agencji Agencja Rynku Rolnego została powołana z mocy art. 8 ustawy z dnia 7 czerwca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (SKOK) za I półrocze 2009 r. 1

Wyniki finansowe spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (SKOK) za I półrocze 2009 r. 1 Warszawa, dnia 23 września 2009 r. Wyniki finansowe spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (SKOK) za I półrocze 2009 r. 1 Badaniem objęte zostały 63 spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WPROWADZENIA W POLSCE WSPÓLNYCH ORGANIZACJI RYNKÓW ZBÓŻ, MLEKA I MIĘSA NA SYTUACJĘ EKONOMICZNĄ GOSPODARSTW ROLNYCH W POLSCE (wersja poprawiona)

WPŁYW WPROWADZENIA W POLSCE WSPÓLNYCH ORGANIZACJI RYNKÓW ZBÓŻ, MLEKA I MIĘSA NA SYTUACJĘ EKONOMICZNĄ GOSPODARSTW ROLNYCH W POLSCE (wersja poprawiona) FUNDACJA PROGRAMÓW POMOCY DLA ROLNICTWA SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ ul. Wspólna 30 Pokój 338 00-930 Warszawa http://www.fapa.com.pl/saepr tel. (+48 22) 623-10-01 623-26-07 fax. (+48 22)

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo