W STRONÊ INTELIGENTNYCH SYSTEMÓW WYSZUKIWAWCZYCH W SIECI INTERNET

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W STRONÊ INTELIGENTNYCH SYSTEMÓW WYSZUKIWAWCZYCH W SIECI INTERNET"

Transkrypt

1 Internet, wyszukiwanie danych, data mining, interfejsy u ytkownika Piotr GAWRYSIAK Instytut Informatyki, Politechnika Warszawska ul. Nowowiejska 15/19, Wars zawa W STRONÊ INTELIGENTNYCH SYSTEMÓW WYSZUKIWAWCZYCH W SIECI INTERNET W artykule przedstawiono niektóre z problemów zwi¹zanych z projektowaniem i wykorzystywaniem systemów wyszukiwania informacji w sieci Internet. Zwrócono uwagê na heterogenicznoœæ infor macji zawartej w sieci i powodowany przez to wzrost znaczenia metod specyfikowania zapytañ w systemach wyszukiwania danych. Rozwa ono tak e zasadnoœæ stosowania nieklasycznych podejœæ wyszukiwania informacji w Internecie, polegaj¹ce na wykorzystaniu informacji nietekstowej i zastosowaniu metod automatycznej eksploracji danych (ang. data mining). Postuluje siê tak e traktowanie wyszukiwania informacji w sieci jako procesu, w którym efekty mog¹ byæ osi¹gane s¹ dziêki wspó³pracy u ytkownika, inteligentnych narzêdzi przegl¹dania stron WWW i autonomicznych systemów agenckich. 1. WSTÊP Internet zosta³ stworzony jako wojskowy system komunikacyjny, którego u ytecznoœæ zosta³a tak e szybko doceniona i wykorzystana przez spo³ecznoœæ akademick¹. W obu tych przypadkach jego u ytkownikami byli wysokiej klasy profesjonaliœci, dla których efektywne korzystanie ze skomplikowanych rozwi¹zañ sprzêtowych i programowych nie stanowi³o wiêkszego problemu. Najbardziej rozpowszechnionym w latach 80-tych i pocz¹tku lat 90-tych na wy szych uczelniach systemem operacyjnym by³ Unix w swych ró nych odmianach. By³ to (i pozostaje po dziœ dzieñ) bardzo skomplikowany i niezbyt przyjazny u ytkownikowi system operacyjny, tote osoby potrafi¹ce wykorzystywaæ co w codziennej pracy nie mia³y zwykle problemów z u ywaniem narzêdzi "internetowych", tym bardziej e wiele rozwi¹zañ zastosowanych w Internecie jest doœæ œciœle zwi¹zanych w³aœnie z systemem Unix.

2 Wraz z dynamicznym wzrostem popularnoœci sieci Internet pojawia³o siê coraz wiêcej u ytkowników nieprofesjonalnych. W chwili obecnej zawodowi programiœci, czy te ogólniej osoby których wykszta³cenie zwi¹zane jest choæby poœrednio z informatyk¹, stanowi¹ ju mniejszoœæ wœród osób korzystaj¹cych z us³ug globalnej sieci. Jednoczeœnie jednak wiedza i umiejêtnoœci techniczne - w szczególnoœci zaœ dobra znajomoœæ zasad dzia³ania narzêdzi takich jak przegl¹darki, systemy wyszukiwawcze, czy te serwery HTTP - staj¹ siê coraz bardziej przydatne, a w niektórych przypadkach wrêcz niezbêdne, do efektywnego odnajdywania potrzebnych u ytkownikowi informacji w sieci. G³ówn¹ tego przyczyn¹ wydaje siê byæ zwiêkszaj¹ca siê w bardzo szybkim tempie liczba dostawców informacji, co w po³¹czeniu z niezbyt wysok¹ jakoœci¹ i aktualnoœci¹ dostêpnych katalogów i narzêdzi wyszukiwawczych powoduje,i proces odnajdywania danych w Internecie bywa czasami doœæ skomplikowany 1. W artykule tym rozwa am niektóre aspekty projektowania wspó³czesnych internetowych systemów wyszukiwawczych. Rozdzia³ 2 zawiera rozwa ania dotycz¹ce procesu wyszukiwania danych przez system wyszukiwawczy, w rozdziale 3 przedstawiono pojêcie metafory sieci, rozdzia³ 4 poœwiêcony jest systemom specyfikacji zapytañ, zaœ w rozdziale 5 pokrótce omówiono problematykê obróbki wyników wyszukiwania i przedstawiono koncepcjê wspomaganego przegl¹dania stron WWW. Artyku³ koñczy krótkie podsumowanie i bibliografia. 2. PROCES WYSZUKIWANIA INFORMACJI Obecnie u ywane systemy wyszukiwania informacji w sieci WWW maj¹ swoje korzenie w systemach przeszukiwania klasycznych baz danych. Dziêki temu s¹ zwykle doœæ efektywne w indeksowaniu i grupowaniu informacji, nawet pe³notekstowej, jednak e nie s¹ skuteczne w interpretacji potrzeb informacyjnych u ytkownika. W wielu przypadkach interfejsy u ytkownika w jakie wyposa ono te systemy s¹ bardzo niskiej jakoœci, zaœ mo liwoœci specyfikacji kryteriów wyszukiwania jakie s¹ przez nie udostêpniane wydaj¹ siê byæ bardziej odpowiednie dla prostych baz pe³notekstowych, ni dla bogatego œrodowiska hipermedialnego w którym dzia³aj¹. Praktycznie wszystkie nowoczesne internetowe systemy wyszukiwawcze pozwalaj¹ jedynie na przeszukiwanie tylko tekstu dokumentów WWW, nie pozwalaj¹c nawet na okreœlenie typu informacji jakiej potrzebuje u ytkownik. Z drugiej strony nowo powsta³e narzêdzia, takie jak jêzyki zapytañ W3QS[12] i WebML[14] pozwalaj¹ na bardzo dobr¹ kontrolê procesu wyszukiwania informacji i dok³adne okreœlenie jego celu. Niestety s¹ to narzêdzia stworzone z myœl¹ o u ytkownikach posiadaj¹cych dobr¹ znajomoœæ systemów baz danych (jêzyk SQL), nie s¹ intuicyjne i z tego powodu nie mog¹ zostaæ bezpoœrednio u yte w interfejsie u ytkownika ogólnodostêpnego systemu wyszukiwania. W procesie wyszukiwania informacji, zarówno w klasycznych systemach baz danych, jak i w systemach internetowych, mo emy wyró niæ dwie podstawowe fazy : fazê 1 Patrz [8].

3 specyfikacji zapytania (ang. query specification phase) i fazê odnajdywania informacji (ang. retrieval phase). Koncepcja Zapytanie Procedura wyszukiwania Heurystyki wyszukiwania danych Wynik Specyfikacja zapytania Internet Odnajdywanie danych Rys 1. Etapy procesu wyszukiwania informacji We wspó³czesnych systemach faza odnajdywania informacji przebiega zwykle bardzo efektywnie [2], jedynym wyj¹tkiem bywa tutaj prezentacja wyników wyszukiwania. W idealnym systemie wyszukiwania, wygenerowany wynik zawiera dok³adnie t¹ informacjê, która zosta³a opisana w koncepcji u ytkownika. Jednak e w rzeczywiœcie istniej¹cych systemach wspó³czynnik relewancji wyszukiwania rzadko osi¹ga poziom stu procent. Wynikiem tego jest "zaœmiecenie" wyniku wyszukiwania informacj¹ nierelewantn¹, nieistotn¹ z punktu widzenia u ytkownika. Z tego te powodu dalsza obróbka surowych wyników wyszukiwania mo e czêsto poprawiæ u ytecznoœæ systemu. Faza specyfikacji zapytania uwa ana jest zwykle za najmniej istotny i tym samym skomplikowany element systemu wyszukiwawczego. Warto jednak zauwa yæ, i w tej w³aœnie fazie podejmowana jest decyzja "czego szukaæ"! W wiêkszoœci przypadków wszystkie czêœci systemu wyszukiwawczego, poczynaj¹c od parsera analizuj¹cego zapytanie, a po generator wyniku, s¹ niewidoczne dla u ytkownika. U ytkownik systemu dostarcza jedynie zapytania (np. wpisuj¹c s³owa kluczowe w pole formularza na stronie WWW), po czym otrzymuje wynik, i jeœli jego zapytanie zosta³o nieprawid³owo zinterpretowane (czego efektem jest b³êdna procedura wyszukiwania 2 ) to wynik ca³ego procesu bêdzie nie satysfakcjonuj¹cy, niezale nie od tego jak bardzo efektywne i skomplikowane bêd¹ algorytmy fazy odnajdywania danych. Jest to szczególnie widoczne w œrodowisku Internetu, gdzie system specyfikacji zapytañ stanowi jedyny interfejs pomiêdzy systemem wyszukiwawczym, a u ytkownikami, którzy na dodatek zwykle nie posiadaj¹ doœwiadczenia w pracy z narzêdziami odnajdywania informacji w bazach danych. Wiêkszoœæ z nich traktuje pole przeznaczone na specyfikacjê zapytania jako miejsce do wpisania ogólnej koncepcji tego, co chcieliby w sieci odnaleÿæ. Jako e ludzie stosuj¹ ró ne wzorce postrzegania otaczaj¹cego œwiata i myœl¹ o Internecie u ywaj¹c wielu ró nych metafor, tote taka koncepcja mo e mieæ wiele form. Dobrymi przyk³adami bêd¹: zadanie systemowi pytania, traktuj¹c Internet jako uniwersaln¹ bazê wiedzy 2 Terminem procedura wyszukiwania okreœlam zbiór instrukcji dla serwera wyszukiwawczego zapisanych w jêzyku formalnym, takim jak np. W3QL.

4 opisanie za pomoc¹ s³ów kluczowych charakterystyk poszukiwanej strony WWW podanie s³ów, jakie powinny pojawiæ siê w treœci poszukiwanej strony Wszystkie powy sze zapytania mo na by najprawdopodobniej przet³umaczyæ na dobre procedury wyszukiwania, jednak nie jest to mo liwe bez poinformowania systemu o tym która z metafor zosta³a u yta. Na to zaœ nie pozwalaj¹ adne istniej¹ce internetowe narzêdzia wyszukiwawcze. Uwa am zatem, i faza specyfikacji zapytania zas³uguje na wiêcej uwagi ni poœwiêcano jej dotychczas. Poni ej prezentujê model hipotetycznego systemu wyszukiwania informacji, który bêdzie przedmiotem rozwa añ w kolejnych rozdzia³ach. Koncepcja Modu³ wyjaœniania zapytañ Procedura wyszukiwania Heurystyki wyszukiwania danych Wynik wyszukiwania U ytkownik Modu³ specyfikacji zapytañ Baza wiedzy (metafory, wzorce stron, tezaurus) Internet Modu³ wizualizacji Faza specyfikacji zapytania Odnajdywanie danych Faza obróbki wyniku Rys. 2. Inteligentny system wyszukiwania informacji 3. MODELE SIECI WWW Wiêkszoœæ ludzi postrzega Internet nie jako ca³kowicie nowe narzêdzie, ale raczej jako elektroniczn¹ wersjê jednego z do tej pory istniej¹cych systemów archiwizacji i dystrybucji informacji. Nie ma w tym nic dziwnego - w procesie edukacji uczeni byliœmy jak do tej pory jedynie pos³ugiwania siê klasycznymi systemami, wykszta³cenie to zaœ na tyle silnie wp³ywa na nasze zachowanie, e instynktownie traktujemy je jako naturalne 3. Kiedy korzystamy z sieci, traktujemy j¹ zwykle jak ksi¹ kê, lub bazê danych, czy te gazetê, wreszcie u ywamy jednej z wielu innych metafor które s¹ dla nas znajome. Wybór ten staje siê szczególnie istotny w momencie w którym poszukujemy informacji w sieci, poniewa ogranicza rodzaj informacji o wyszukaniu którego mo emy w ogóle pomyœleæ. W efekcie wybrana przez nas metafora, innymi s³owy sposób postrzegania Internetu, okreœla stosowane przez nas podejœcie do konstruowania zapytania. 3 Dobrym przyk³adem bêdzie tu traktowanie pisma odrêcznego jako naturalnego systemu wprowadzania tekstu, podczas gdy jest on znacznie bardziej skomplikowan¹ i trudniejsz¹ do nauczenia czynnoœci¹ ni np. korzystanie z klawiatury.

5 Ta sytuacja wcale nie musi byæ niekorzystna. Internet jest w istocie tak heterogenicznym Ÿród³em danych, e postrzeganie go z wielu ró nych perspektyw mo e pomóc w zrozumieniu tego jakiego rodzaju informacje mo e on zawieraæ. Musimy przy tym jednak pamiêtaæ o ograniczeniach konkretnej metafory i dobieraæ j¹ w zale noœci od wyników jakie pragniemy osi¹gn¹æ. Poni ej podajê przyk³ady najpopularniejszych metafor Internetu, wraz z typowymi zapytaniami w jêzyku naturalnym jakie s¹ z nimi zwi¹zane: gazeta (newspaper metaphor) Przyk³adowe zapytanie: "Jakie nowe informacje zwi¹zane z moimi zainteresowaniami pojawi³y siê wczoraj?" artyku³y naukowe (proceedings metaphor) Przyk³adowe zapytanie: "Czy istniej¹ inne dokumenty weryfikuj¹ce informacje zawarte w przegl¹danym dokumencie"? baza danych (database metaphor) Przyk³adowe zapytanie: "Odszukaj dokumenty zawieraj¹ce s³owa X i Y, ale nie Z" serwer plików (file repository metaphor) Przyk³adowe zapytanie: "Odszukaj najnowsz¹ wersjê oprogramowania X" encyklopedia (encyclopaedia metaphor) Przyk³adowe zapytanie: "Jaka jest definicja terminu X?" baza wiedzy (kowledge base metaphor) Przyk³adowe zapytanie: "Dlaczego ryby nie mówi¹?" Nie jest mo liwe bezpoœrednie u ycie powy szych zapytañ w istniej¹cych systemach wyszukiwawczych, jako e system który by³by w stanie w pe³ni zrozumieæ semantykê nawet tak prostych zdañ nie zosta³ jak do tej pory stworzony i najprawdopodobniej nie powstanie w najbli szej przysz³oœci. Jest jednak mo liwe przet³umaczenie tych zapytañ do bardziej formalnej postaci, jeœli poinformujemy system wyszukiwawczy jaka konkretna metafora zosta³a u yta w ka dym przypadku. Warto zauwa yæ e dostarczy³oby to tak e systemowi wyszukiwania danych wielu istotnych informacji, zwi¹zanych z procesem wyszukiwania. Dla przyk³adu: jeœli u yjemy zapytania zwi¹zanego z metafor¹ serwera plików, to mo emy proces wyszukiwawczy ograniczyæ jedynie do kilku, wyspecjalizowanych serwisów internetowych (takich jak download.com, shareware.com itp.), przynajmniej na pocz¹tkowym etapie. Z kolei osoba postrzegaj¹ca sieæ WWW przez metaforê artyku³ów naukowych najprawdopodobniej przypisuje du ¹ wagê do wystêpowania hiperpo³¹czeñ pomiêdzy stronami WWW, a zatem system wyszukiwawczy mo e bardziej intensywnie wykorzystywaæ algorytmy analizy grafowej w poszukiwaniu ¹danego zbioru dokumentów. Powy sza optymalizacja procesu wyszukiwania, mimo i mo liwa do "rêcznego" przeprowadzenia, nie powinna raczej byæ dokonywana przez u ytkownika systemu wyszukiwania danych. Zak³ada ona bowiem pewn¹ znajomoœæ Internetu per se - u ytkownik musia³by na przyk³ad wiedzieæ jakie s¹ najlepsze istniej¹ce repozytoria plików

6 w Internecie - gdy tymczasem idealny system wyszukiwawczy powinien byæ równie u yteczny dla osób nie posiadaj¹cych prawie adnej wiedzy o strukturze sieci WWW. Istotnym czynnikiem jest tu tak e szybka zmiennoœæ Internetu, jako e zasoby uznawane dziœ za dobre wcale nie musz¹ takimi pozostaæ w przysz³oœci. 4. SYSTEMY SPECYFIKACJI ZAPYTAÑ W poprzednim rozdziale argumentowa³em, i dobrze zaprojektowany system wyszukiwania informacji powinien pozwalaæ na podanie pewnych metainformacji o zapytaniu, takich jak na przyk³ad zastosowana metafora sieci WWW. W rzeczywistoœci system specyfikacji metafor nie by³by zapewne mo liwy do zbudowania ze wzglêdów praktycznych (niezale nie od tego jak bardzo rozbudowana by³aby baza metafor dostêpna dla algorytmów wyszukiwawczych systemu, i tak nie pokry³aby wszystkich, bardzo przecie zró nicowanych, potrzeb u ytkowników). Wydaje siê jednak, i nawet udostêpnienie u ytkownikom prostszego zestawu narzêdzi mo e byæ u yteczne. Postulujê, i wiêkszoœæ procesów wyszukiwania informacji we wspó³czesnej sieci Internet mo e byæ zaliczona do jednej z dwóch grup. Pierwsza z nich, wyszukiwanie stron (ang. page searches) zawiera te procesy, których celem jest odnalezienie pojedynczej, dobrze zdefiniowanej strony WWW (lub te, nieco generalizuj¹c, pojedynczego zasobu sieciowego). Przyk³adami takich procesów bêd¹: poszukiwanie strony domowej kolegi, poszukiwanie oficjalnej strony konkretnej firmy lub te odszukanie publikacji naukowej przy u yciu jej tytu³u i nazwisk autorów. Druga grupa, okreœlana przeze mnie terminem wyszukiwanie informacji (ang. information searches) obejmuje zapytania nie odnosz¹ce siê do konkretnych dokumentów, czy te nawet do struktury sieci WWW. Celem tych zapytañ jest odnalezienie informacji, bez wzglêdu na jej Ÿród³o czy te formê jej prezentacji. Dla przyk³adu rozwa my u ycie zasobów WWW do odnalezienia informacji o planetach systemu s³onecznego. Mo liwe, wartoœciowe rezultaty takiego wyszukiwania mog¹ obejmowaæ tak zró nicowane obiekty jak dokumenty tekstowe zawieraj¹ce informacjê statystyczn¹ o charakterystykach planet, trójwymiarowe modele uk³adu s³onecznego stworzone przy wykorzystaniu jêzyka VRML, plakat ze strony NASA ze zdjêciami planet i tak dalej. G³ówn¹ ró nic¹ pomiêdzy dwoma powy szymi typami procesów wyszukiwania stanowi to, i w przypadku wyszukiwania informacji sieæ WWW jest traktowana jako czarna skrzynka, czy te nawet autonomiczny system ekspertowy, natomiast w wyszukiwaniu stron struktura sieci jest istotna dla u ytkownika. Poniewa, jak widaæ, istniej¹ ró ne podejœcia do problemu ekstrakcji informacji z sieci WWW, tote powinny istnieæ tak e ró ne interfejsy u ytkownika, czy te ró ne zestawy narzêdzi, które wspomaga³yby u ytkowników w procesie konstrukcji zapytañ i w ocenianiu wyników wyszukiwania. Pierwszy zestaw narzêdzi, przeznaczony dla celów wyszukiwania stron, powinien pozwalaæ na okreœlanie charakterystyk dokumentów internetowych z mo liwie najwiêksz¹ precyzj¹. Drugi zestaw, wykorzystywany przy wyszukiwaniu

7 informacji, powinien wspomagaæ u ytkownika w analizie mo liwie bogatego zbioru zró nicowanych zasobów internetowych. W pierwszym przypadku najistotniejszy staje siê system specyfikacji zapytañ, w idealnym wypadku wynik wyszukiwania zawieraæ tu bêdzie wy³¹cznie te strony, które zosta³y opisane przez u ytkownika, w zwi¹zku z czym rola modu³u prezentacji i obróbki wyniku wyszukiwania bêdzie tu niewielka. Dok³adnie odwrotna sytuacja wystêpuje natomiast przy wyszukiwaniu informacji. Wspó³czesne systemy wyszukiwawcze daj¹ doœæ dobre mo liwoœci konstruowania zapytañ do warstwy tekstowej dokumentów, jednak informacja czysto tekstowa nie jest jedyn¹, jaka decyduje o postrzeganiu dokumentów multimedialnych jakimi jest wiêkszoœæ nawet prostych stron WWW. Równie istotny jest rodzaj strony - mo emy pamiêtaæ, e widzieliœmy stronê domow¹ naszego znajomego, nie bêd¹c jednoczeœnie w stanie sobie przypomnieæ jej tekstowej zawartoœci. Podobnie mo emy poszukiwaæ strony "New York Times" znaj¹c jedynie nazwê tej gazety i wiedz¹c e poszukujemy strony z wiadomoœciami prasowymi. Jak widzimy w wielu przypadkach mo liwoœæ specyfikowania typu strony mog³aby pozytywnie wp³ywaæ na efektywnoœæ procesu wyszukiwania informacji. Niezawodny system klasyfikacji stron WWW nie zosta³ jeszcze opracowany, pomimo kilku interesuj¹cych osi¹gniêæ w tej dziedzinie [3], [4]. Wydaje siê, i jednym z najwiêkszych problemów na jakie natrafia siê przy próbach tworzenia takich systemów jest problem rozumienia jêzyka naturalnego (ang. natural language understanding). Niektórzy badacze [11] postuluj¹ nawet, e uniwersalny system klasyfikacyjny dla dokumentów WWW jest niemo liwy do zbudowania z powodu zbyt wielkiej ró norodnoœci potrzeb i preferencji u ytkowników. Rezultaty w grupowaniu stron zaprezentowane przez Pitkowa, Pirollego i Rao w [13], oraz mój eksperyment [7] pokazuj¹ jednak, i proces klasyfikacji mo e byæ skuteczny nawet jeœli nie uwzglêdni siê znaczenia tekstu zawartego w dokumentach. W eksperymencie tym grupa oko³o 20 osób zosta³a poproszona o rêczn¹ klasyfikacjê wybranych uprzednio stron WWW wed³ug systemu klasyfikacji zaproponowanego przez Kazienkê [10]. Strony WWW zosta³y zmodyfikowane w ten sposób, e: tekst zosta³ zamieniony przez losowe ci¹gi znaków, przy czym zachowano rozró nienie pomiêdzy znakami alfabetu ³aciñskiego i cyframi zosta³a zachowana informacja formatuj¹ca (wielkoœæ i kolor czcionki, rozmieszczenie tekstu itp.) wszystkie ilustracje zosta³y usuniête i zast¹pione pustymi prostok¹tami o odpowiednich wymiarach hiperpo³¹czenia zosta³y zmodyfikowane tak, aby nie mo na by³o odczytaæ adresu URL, typ hiperpo³¹czenia (ftp, , http itp.) oraz jego g³êbokoœæ (liczba czêœci /.../) pozosta³y jednak zachowane Pomimo braku dostêpu do tekstowej treœci dokumentów, u ytkownicy byli w stanie zaklasyfikowaæ niektóre grupy dokumentów do odpowiednich klas z doœæ wysok¹ precyzj¹. Najlepsze rezultaty osi¹gniêto dla poni szych klas najwy szego poziomu: " strony domowe" ~ 70% dok³adnoœci

8 "strony organizacyjne" ~ 70% dok³adnoœci zaœ najgorsze rezultaty dla klasy "teksty" ~ 40% dok³adnoœci. Wœród klas drugiego poziomu najwy szym wspó³czynnikiem dok³adnoœci klasyfikacji charakteryzowa³a siê klasa "wizytówki" - 90% dok³adnoœci klasyfikacji. Dok³adny opis zastosowanego drzewa klasyfikacji zawiera praca [10]. Wydaje siê zatem, i mo liwe jest skonstruowanie systemu klasyfikacji, który korzystaæ bêdzie jedynie z informacji nietekstowej o stronach WWW (takiej jak wielkoœæ strony, liczba ilustracji, gêstoœæ hiperpo³aczeñ, liczba u ytych czcionek itp.). Nawet jeœli skonstruowany system pozwala³by jedynie na bardzo zgrubn¹ kategoryzacjê, to i tak mo liwoœæ przyporz¹dkowania danej strony do jednej z ogólnych klas, np. "stron informacyjnych" (ang. content delivering pages) i "stron nawigacyjnych" (ang. navigation pages) mog³aby mieæ du e znaczenie dla wielu u ytkowników. Pojedyncza strona WWW mo e byæ tak e scharakteryzowana poprzez funkcjê jak¹ pe³ni w wiêkszej grupie stron. Niektóre strony WWW s¹ indeksami do zbiorów stron, inne spe³niaj¹ rolê list adresowych, map serwisów itp. Informacja formatuj¹ca - to jest wygl¹d strony - w wielu przypadkach mo e byæ zupe³nie wystarczaj¹ca do identyfikacji takich stron. Mo emy tu jednak pos³u yæ siê tak e grafem hiperpo³¹czeñ, by próbowaæ okreœliæ funkcjê danej strony. Dla przyk³adu w strukturze przedstawionej na Rysunku 3, strona A jest najprawdopodobniej centralnym indeksem grupy typu Webring. Strona A Rys.3. Grupa stron typu Webring Oczywiœcie trudno zdefiniowaæ rêcznie wystarczaj¹co wielk¹ liczbê podobnych struktur sieciowych, tak aby zaspokoiæ potrzeby u ytkowników. Jednym z rozwi¹zañ tego problemu mo e byæ umo liwienie zdefiniowania poszukiwanej struktury bezpoœrednio przez u ytkownika, w procesie specyfikacji zapytania. W istocie niektóre z jêzyków przeszukiwania sieci WWW wywodz¹ce siê z SQL posiadaj¹ takie mo liwoœci. Innym rozwi¹zaniem, zapewne mniej efektywnym, lecz przyjaÿniejszym dla u ytkownika, by³oby adaptowanie technik automatycznego odkrywania wiedzy w bazach danych (ang. data mining), takich jak na przyk³ad z³o one regu³y asocjacyjne [1], do celów identyfikacji najczêœciej wystêpuj¹cych, interesuj¹cych struktur, w Internecie. Jeœli zaœ bêdziemy w stanie okreœliæ, choæby zgrubnie, typ strony WWW i funkcjê spe³nian¹ przez ni¹, to mo emy wzbogaciæ system budowy zapytania o mo liwoœci specyfikacji tych e cech.

9 Inne narzêdzia wspomagaj¹ce proces budowy zapytania mog¹ tak e pozytywnie wp³ywaæ na efektywnoœæ procesu wyszukiwania informacji. Prace prowadzone nad systemami pe³notekstowymi [6] pokazuj¹, i nawet tak proste narzêdzie jak tezaurus dostêpny podczas projektowania zapytania, mo e znacz¹co przyczyniæ siê do wzrostu wydajnoœci ca³ego systemu. Godne rozwa enia mo e byæ tak e zwiêkszenie kontroli u ytkowników nad funkcj¹ oceniaj¹c¹ (ang. ranking expression). Wiêkszoœæ aktualnie dostêpnych internetowych systemów wyszukiwawczych pozwala jedynie na kontrolê nad samym zapytaniem, po czym ocenia zgodnoœæ odnalezionych dokumentów z zapytaniem wed³ug w³asnej funkcji oceniaj¹cej, która niekoniecznie musi odpowiadaæ potrzebom u ytkownika. Na koniec warto tak e rozwa yæ wprowadzenie modu³u wyjaœniaj¹cego zapytanie (ang. query explanation module) do systemu wyszukiwawczego. Modu³ taki t³umaczy³by wprowadzone zapytanie na zdanie w jêzyku naturalnym, lub te nawet konstruowa³by przyk³adow¹ stronê WWW dok³adnie odpowiadaj¹c¹ zapytaniu, aby pokazaæ jakiego rodzaju dokumentów poszukiwaæ bêdzie system. 5. OBRÓBKA WYNIKÓW I WSPOMAGANE PRZEGL DANIE STRON Wyszukiwanie informacji jest zadaniem znacznie bardziej skomplikowanym ni wyszukiwanie stron. Wydaje siê, i efektywne wydobywanie informacji z zasobów sieci WWW powinno byæ traktowane bardziej jako proces (na który sk³ada siê przegl¹danie stron, szukanie danych, porównywanie stron itp.) ni tylko pojedyncza sesja wyszukiwania danych. Taki proces móg³by tak e obejmowaæ inteligentn¹ analizê wyników wygenerowanych przez systemy wyszukiwawcze (razem z prawdopodobnym ulepszeniem zapytania i kolejnymi cyklami wyszukiwania) oraz wspomagane przegl¹danie stron WWW (ang. assisted browsing). Techniki odkrywania wiedzy w bazach danych mog¹ byæ szczególnie u yteczne w analizie wyników pracy systemu wyszukiwawczego. Jak pokazujê w artykule przegl¹dowym [9] szczególne znaczenie mog¹ mieæ tu techniki analizy topologii hiperpo³aczeñ, które (do pewnego stopnia) pozwalaj¹ na sortowanie stron w zale noœci od ich jakoœci postrzeganej przez spo³ecznoœæ internetow¹. Z kolei techniki analizy tekstu (ang. text mining) pozwalaj¹ na sporz¹dzanie wizualizacji i automatycznych podsumowañ, pozwalaj¹c na szybk¹ ocenê treœci odszukanych stron. Proces specyfikacji zapytania jest szczególnie trudny w przypadku wyszukiwania informacji, dlatego te zasadnym wydaje siê poszukiwanie takich metod ekstrakcji informacji z Internetu, w których proces ten nie jest w ogóle potrzebny. Wspomagane przegl¹danie stron WWW mo e byæ jedn¹ z takich w³aœnie metod. Wspomagane przegl¹danie stron WWW jest procesem, w którym wybór nastêpnej strony WWW jak¹ ogl¹daæ bêdzie u ytkownik korzystaj¹cy z przegl¹darki nie jest dokonywany wy³¹cznie na podstawie hiperpo³¹czeñ dostêpnych na danej stronie, ale tak e na podstawie dodatkowej informacji o stronach s¹siednich w grafie hiperpo³aczeñ i o

10 topologii tego grafu. Informacja ta jest zbierana i analizowana przez przegl¹darkê bez udzia³u u ytkownika. Dobrym przyk³adem takiego systemu jest zbiór narzêdzi oferowanych przez firmê Alexa Inc., które wykorzystuj¹ informacjê statystyczn¹ o popularnoœci stron WWW, by okreœliæ które strony mog¹ byæ potencjalnie tematycznie zwi¹zane z aktualnie ogl¹dan¹ stron¹. Co ciekawe ostatnie badania w tej dziedzinie [5] wykazuj¹, i mo liwe jest odnajdywanie takich semantycznie powi¹zanych stron przy u yciu wy³¹cznie grafu hiperpo³¹czeñ. Zachowanie u ytkownika mo e byæ tak e analizowane, w celu automatycznego zbudowania jego listy preferencji czy te profilu, który opisuje jego potrzeby informacyjne. Taki profil stanowiæ mo e dobry punkt wyjœciowy dla autonomicznych systemów agenckich przegl¹daj¹cych sieæ WWW w poszukiwaniu interesuj¹cych stron. Z tego podejœcia wywodzi siê tak e koncepcja personalizowanych portali sieciowych. Obecnie wiêkszoœæ u ytkowników rozpoczyna przegl¹danie zasobów sieci Internet od jakiegoœ portalu, takiego jak np. Yahoo, który ³¹czy ze sob¹ uniwersalny system wyszukiwania informacji i tematyczny indeks stron WWW. Te portale, pomimo wysi³ków zmierzaj¹cych do tego by by³y w pewnym choæ stopniu modyfikowalne w zale noœci od preferencji u ytkownika (tzw. profilowanie portali), to i tak s¹ narzêdziami bardzo ogólnymi. Mikroportale, tworzone specjalnie dla pojedynczego u ytkownika (lub pojedynczego tematu) powinny byæ znacznie bardziej efektywne, do ich tworzenia zaœ zastosowaæ mo na w³aœnie metody wywodz¹ce siê z data mining [9]. Na koniec pragn¹³bym zwróciæ uwagê na fakt, i ró norodnoœæ informacji dostêpnej w sieci Internet powoduje tak e ró norodnoœæ narzêdzi s³u ¹cych do jej wyszukiwania. Obecnie doœwiadczeni u ytkownicy Internetu korzystaj¹ przynajmniej z kilku ró nych systemów wyszukiwawczych, ich wybór uzale niaj¹c od tego gdzie w sieci spodziewaj¹ siê odnaleÿæ informacjê (np. Deja.com dla grup dyskusyjnych Usenet'u, Altavista dla stron WWW, WhoWhere dla adresów poczty elektronicznej itd.). Wydaje siê zatem i system ekspertowy, potrafi¹cy automatycznie wybraæ najlepsze indeksy i narzêdzia dla konkretnego zapytania, by³by tak e bardzo u yteczny, szczególnie dla osób, które Internetm pos³uguj¹ siê okazjonalnie. 6. PODSUMOWANIE Efektywne odnajdywanie danych w sieci Internet jest z³o onym i trudnym problemem, który jednoczeœnie wydaje siê byæ kluczowym dla u ytecznoœci tego globalnego Ÿród³a informacji. Dobr¹ ilustracj¹ jego z³o onoœci s¹ problemy zwi¹zane z efektywnym konstruowaniem i interpretacj¹ zapytañ w systemach wyszukiwawczych, które stara³em siê przedstawiæ w tym artykule. Zaproponowane rozwi¹zania opieraj¹ siê na wykorzystaniu dodatkowej, nietekstowej informacji zawartej w strukturze sieci WWW, postulujê tak e zwrócenie wiêkszej uwagi na kwestie projektowania interfejsów u ytkownika systemów wyszukiwawczych.

11 LITERATURA [1]Borges J., Levene M., "Mining Association Rules in Hypertext Databases", AAAI-98 conf. proc., 1998 [2]Brin S., Page L., "The Anatomy of a Large-Scale Hypertextual Web Search Engine", 1998 [3]Chakrabarti S., Berg M., Dom B.., "Focused Crawling: A New Approach to Topic-Specific Web Resource Discovery", IBM Almaden Research Centre, 1999 [4]Chakrabarti S., Dom B., Indyk P. "Enhanced hypertext categorization using hyperlinks", SIGMOD 98 conference proc., 1998 [5]Dean J., Henzinger M., "Finding related pages in the World Wide Web", WWW8 conf. proc., 1999 [6]Frelek M., Gawrysiak P., Rybiñski H., A method of retrieval in flexion-based language text databases, IIS 99 conference proceedings, 1999 [7]Gawrysiak P., "Web page classification", (in preparation), Warsaw University of Technology, 2000 [8]Gawrysiak P., "Using Data Mining methodology for text retrieval", DIBS 99 conference proceedings, 1999 [9]Gawrysiak P., Okoniewski M., "Knowledge discovery in the Internet", submitted to Archiwum Informatyki journal, 1999 [10]Kazienko P., "Rodzaje stron i odsy³aczy w systemie WWWW", Wroclaw University of Technology, 1999 [11]Macskassy S., Banerjee A., Davidson B., Hirsh H., "Human performance on clustering web pages", KDD 98 conference proc., 1998 [12]Mihaila G., "WebSQL An SQL-like Query Language for the World Wide Web", Department of Computer Science, University of Toronto, [13]Pirolli P., Pitkow J., Rao R., "Silk from a Sow's Ear: Extracting Usable Structures from Web", Proc. of the Conference on Human Factors in Computing Systems: Common Ground, pages , New York, 1996 [14]Zaiane O., Han J., "WebML: Querying the World Wide Web for resources and knowledge", 1999

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów revati.pl rozwi¹zania dla poligrafii Systemy do sprzeda y us³ug poligraficznych w internecie Drukarnia Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych Na 100% procent wiêcej klientów drukarnia drukarnia

Bardziej szczegółowo

PLANY WYNIKOWE W ZAKRESIE III KLASY GIMNAZJUM. opracowane na podstawie materia³ów katechetycznych Jezus prowadzi i zbawia z serii W DRODZE DO EMAUS

PLANY WYNIKOWE W ZAKRESIE III KLASY GIMNAZJUM. opracowane na podstawie materia³ów katechetycznych Jezus prowadzi i zbawia z serii W DRODZE DO EMAUS PLANY WYNIKOWE W ZAKRESIE III KLASY GIMNAZJUM opracowane na podstawie materia³ów katechetycznych Jezus prowadzi i zbawia z serii W DRODZE DO EMAUS Dzia³anie nauczyciela, w tym równie katechety, jest œciœle

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW BAROMETR REGIONALNY 33 PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW mgr in. Adam Piekara, Doradca w programie EQUAL Podstaw¹ niniejszego artyku³u jest przyjêcie za- ³o enia, e ka

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Cechy: Kolorowy i intuicyjny wyœwietlacz LCD Czujnik wysokiej jakoœci Inteligentne rozpoznawanie przeszkód Przedni i tylni system wykrywania

Bardziej szczegółowo

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007 GEO-SYSTEM Sp. z o.o. 02-732 Warszawa, ul. Podbipięty 34 m. 7, tel./fax 847-35-80, 853-31-15 http:\\www.geo-system.com.pl e-mail:geo-system@geo-system.com.pl GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Polityka prywatności strony internetowej wcrims.pl

Polityka prywatności strony internetowej wcrims.pl Polityka prywatności strony internetowej wcrims.pl 1. Postanowienia ogólne 1.1. Niniejsza Polityka prywatności określa zasady gromadzenia, przetwarzania i wykorzystywania danych w tym również danych osobowych

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA INFORMACJI FINANSOWEJ w analizach i modelowaniu finansowym. - dane z rynków finansowych DANE RÓD OWE

PREZENTACJA INFORMACJI FINANSOWEJ w analizach i modelowaniu finansowym. - dane z rynków finansowych DANE RÓD OWE DANE RÓD OWE PREZENTACJA INFORMACJI FINANSOWEJ - dane z rynków finansowych - w formie baz danych - w formie tabel na stronach internetowych - w formie plików tekstowych o uk³adzie kolumnowym - w formie

Bardziej szczegółowo

Marcin Werla mwerla@man.poznan.pl

Marcin Werla mwerla@man.poznan.pl Dobre praktyki udostępniania on-line baz bibliograficznych i pełnotekstowych Marcin Werla mwerla@man.poznan.pl Udostępnianie on-line baz bibliograficznych i pełnotekstowych Budując i udostępniając bazę

Bardziej szczegółowo

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Jerzy Kowalczyk Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Zasady doskonalenia systemu zarządzania oraz podstawowe procedury wspomagające Zarządzanie jakością VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG

Bardziej szczegółowo

Automatyczne przetwarzanie recenzji konsumenckich dla oceny użyteczności produktów i usług

Automatyczne przetwarzanie recenzji konsumenckich dla oceny użyteczności produktów i usług Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Informatyki i Gospodarki Elektronicznej Katedra Informatyki Ekonomicznej Streszczenie rozprawy doktorskiej Automatyczne przetwarzanie recenzji konsumenckich dla

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców

W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców oferujących dostępy do tytułów elektronicznych, zarówno bibliotekarze jak i użytkownicy coraz większą ilość

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum 1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum Obowiązująca podstawa programowa nauczania informatyki w gimnazjum, w odniesieniu do propozycji realizacji tych zagadnień w podręcznikach

Bardziej szczegółowo

elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej

elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej A Instrukcja użytkownika Instalacja usług wersja 1.1 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji ul. Batorego 5, 02-591 Warszawa www.epuap.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa Zamawiający: Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej 00-662 Warszawa, ul. Koszykowa 75 Przedmiot zamówienia: Produkcja Interaktywnej gry matematycznej Nr postępowania: WMiNI-39/44/AM/13

Bardziej szczegółowo

Regulamin serwisu internetowego ramowka.fm

Regulamin serwisu internetowego ramowka.fm Regulamin serwisu internetowego ramowka.fm Art. 1 DEFINICJE 1. Serwis internetowy serwis informacyjny, będący zbiorem treści o charakterze informacyjnym, funkcjonujący pod adresem: www.ramowka.fm. 2. Administrator

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

ECDL Advanced Moduł AM3 Przetwarzanie tekstu Syllabus, wersja 2.0

ECDL Advanced Moduł AM3 Przetwarzanie tekstu Syllabus, wersja 2.0 ECDL Advanced Moduł AM3 Przetwarzanie tekstu Syllabus, wersja 2.0 Copyright 2010, Polskie Towarzystwo Informatyczne Zastrzeżenie Dokument ten został opracowany na podstawie materiałów źródłowych pochodzących

Bardziej szczegółowo

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok 1. KONTAKT DO AUTORA/AUTORÓW PROPOZYCJI ZADANIA (OBOWIĄZKOWE) UWAGA: W PRZYPADKU NIEWYRAŻENIA ZGODY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA Rada Europy Strasburg, Francja SKARGA na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Artykułu 45-47 Regulaminu Trybunału 1 Adres pocztowy

Bardziej szczegółowo

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Temat: Funkcje. Własności ogólne A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Kody kolorów: pojęcie zwraca uwagę * materiał nieobowiązkowy A n n a R a

Bardziej szczegółowo

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu Program Internet Start Up WejdŸ do gry Autor Programu Partner Programu Program doradztwa prawnego Kancelarii Wierzbowski Eversheds dla projektów zwi¹zanych z internetem i nowymi technologiami www.internetstartup.pl

Bardziej szczegółowo

created by ENIGMATIS POLSKA Identyfikacja wizualna

created by ENIGMATIS POLSKA Identyfikacja wizualna Identyfikacja wizualna wersja 1.0 // 05.03.2008 Informacje podstawowe 02 Logo jest podstawowym i jedynym obowi¹zuj¹cym symbolem graficznym spó³ek z grupy Global. Logo nie powinno byæ poddawane adnym zmianom

Bardziej szczegółowo

TÜV Rheinland Polska. Nowy Znak. Odpowiadamy na Pañstwa pytania. www.tuv.pl

TÜV Rheinland Polska. Nowy Znak. Odpowiadamy na Pañstwa pytania. www.tuv.pl TÜV Rheinland Polska Nowy Znak Odpowiadamy na Pañstwa pytania Odpowiadamy na Pañstwa pytania wszystko czego chc¹ siê Pañstwo dowiedzieæ na temat nowego znaku TÜV Rheinland. Zgodnie z has³em Jeden dla wszystkich

Bardziej szczegółowo

VLAN Ethernet. być konfigurowane w dowolnym systemie operacyjnym do ćwiczenia nr 6. Od ćwiczenia 7 należy pracować ć w systemie Linux.

VLAN Ethernet. być konfigurowane w dowolnym systemie operacyjnym do ćwiczenia nr 6. Od ćwiczenia 7 należy pracować ć w systemie Linux. VLAN Ethernet Wstęp Ćwiczenie ilustruje w kolejnych krokach coraz bardziej złożone one struktury realizowane z użyciem wirtualnych sieci lokalnych. Urządzeniami, które będą realizowały wirtualne sieci

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE I NADZOROWANIE DOKUMENTÓW SYSTEMOWYCH (PROCEDUR, KSIĘGI JAKOŚCI I KART USŁUG) SJ.0142.1.2013 Data: 23.10.

TWORZENIE I NADZOROWANIE DOKUMENTÓW SYSTEMOWYCH (PROCEDUR, KSIĘGI JAKOŚCI I KART USŁUG) SJ.0142.1.2013 Data: 23.10. SJ.0142.1.2013 Data: 23.10.2013 Strona 1 z 5 1. Cel i zakres 1.1. Cel Celem niniejszej procedury jest zapewnienie, że dokumentacja Systemu Zarządzania Jakością stosowana w Starostwie Powiatowym w Wałbrzychu

Bardziej szczegółowo

Chmura obliczeniowa. do przechowywania plików online. Anna Walkowiak CEN Koszalin 2015-10-16

Chmura obliczeniowa. do przechowywania plików online. Anna Walkowiak CEN Koszalin 2015-10-16 Chmura obliczeniowa do przechowywania plików online Anna Walkowiak CEN Koszalin 2015-10-16 1 Chmura, czyli co? Chmura obliczeniowa (cloud computing) to usługa przechowywania i wykorzystywania danych, do

Bardziej szczegółowo

Przypomnienie najważniejszych pojęć z baz danych. Co to jest baza danych?

Przypomnienie najważniejszych pojęć z baz danych. Co to jest baza danych? Przypomnienie najważniejszych pojęć z baz danych. Co to jest baza danych? 1 Podstawowe pojęcia: 2 3 4 5 Dana (ang.data) najmniejsza, elementarna jednostka informacji o obiekcie będąca przedmiotem przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Firma Informatyczna JazzBIT

Firma Informatyczna JazzBIT Artykuły i obrazy Autor: Stefan Wajda [zwiastun] 10.02.2006. Dodawanie i publikowanie artykułów to najczęstsze zadanie. I chociaż nie jest skomplikowane, może początkujacych wprawiać w zakłopotanie. Trzeba

Bardziej szczegółowo

enova Workflow Obieg faktury kosztowej

enova Workflow Obieg faktury kosztowej enova Workflow Obieg faktury kosztowej Spis treści 1. Wykorzystanie procesu... 3 1.1 Wprowadzenie dokumentu... 3 1.2 Weryfikacja merytoryczna dokumentu... 5 1.3 Przydzielenie zadań wybranym operatorom...

Bardziej szczegółowo

System kontroli wersji SVN

System kontroli wersji SVN System kontroli wersji SVN Co to jest system kontroli wersji Wszędzie tam, gdzie nad jednym projektem pracuje wiele osób, zastosowanie znajduje system kontroli wersji. System, zainstalowany na serwerze,

Bardziej szczegółowo

Archiwum Prac Dyplomowych

Archiwum Prac Dyplomowych Archiwum Prac Dyplomowych Instrukcja dla studentów Ogólna procedura przygotowania pracy do obrony w Archiwum Prac Dyplomowych 1. Student rejestruje pracę w dziekanacie tej jednostki uczelni, w której pisana

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW WEWNÊTRZNYCH Wprowadzenie (Stosuje siê przy badaniu sprawozdañ finansowych sporz¹dzonych za okresy rozpoczynaj¹ce siê

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 Zapytanie ofertowe - Działanie PO IG 8.2 Warszawa, dnia 13.12.2013 r. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 ISTOTNE INFORMACJE O PROJEKCIE: Celem projektu "Wdrożenie zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Oferta. Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy.

Oferta. Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy. Oferent: FlowService Adresat: Oferta Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy. Warszawa, lipiec 2006 Wstęp Przedmiotem niniejszej oferty jest wdrożenie systemu

Bardziej szczegółowo

Microsoft Management Console

Microsoft Management Console Microsoft Management Console Konsola zarządzania jest narzędziem pozwalającym w prosty sposób konfigurować i kontrolować pracę praktycznie wszystkich mechanizmów i usług dostępnych w sieci Microsoft. Co

Bardziej szczegółowo

Program Google AdSense w Smaker.pl

Program Google AdSense w Smaker.pl Smaker.pl Program Google AdSense w Smaker.pl Pytania i odpowiedzi dotyczące programu Google AdSense Spis treści Czym jest AdSense... 2 Zasady działania AdSense?... 2 Jak AdSense działa w Smakerze?... 3

Bardziej szczegółowo

Nowości w module: BI, w wersji 9.0

Nowości w module: BI, w wersji 9.0 Nowości w module: BI, w wersji 9.0 Copyright 1997-2009 COMARCH S.A. Spis treści Wstęp... 3 Obszary analityczne... 3 1. Nowa kostka CRM... 3 2. Zmiany w obszarze: Księgowość... 4 3. Analizy Data Mining...

Bardziej szczegółowo

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/biuro-informacji-kredytowej-bik-koszty-za r Biznes Pulpit Debata Biuro Informacji Kredytowej jest jedyną w swoim rodzaju instytucją na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

Jeśli jednostka gospodarcza chce wykazywać sprawozdania dotyczące segmentów, musi najpierw sporządzać sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR 1.

Jeśli jednostka gospodarcza chce wykazywać sprawozdania dotyczące segmentów, musi najpierw sporządzać sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR 1. Jeśli jednostka gospodarcza chce wykazywać sprawozdania dotyczące segmentów, musi najpierw sporządzać sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR 1. Wprowadzenie Ekspansja gospodarcza jednostek gospodarczych

Bardziej szczegółowo

Instalacja Plugin. Rys. 1. Folder Plugin.

Instalacja Plugin. Rys. 1. Folder Plugin. Instalacja Plugin Co to jest Plugin? Plugin, czyli wtyczka, są to dodatkowe programy, które użytkownik instaluje w dekoderze, w zależności od swoich własnych potrzeb, czy preferencji. Programy te są dostępne

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA SERWISOWA. Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport OPCJONALNY

INSTRUKCJA SERWISOWA. Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport OPCJONALNY Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport ATA System: Układ paliwowy OPCJONALNY 1) Zastosowanie Aby osiągnąć zadowalające efekty, procedury zawarte w niniejszym

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

zgubił całą naszą korespondencję Można by tak wymieniać bez bezpieczeństwa, gdyby była wykonana dnia poprzedniego rozwiązałaby niejeden problem.

zgubił całą naszą korespondencję Można by tak wymieniać bez bezpieczeństwa, gdyby była wykonana dnia poprzedniego rozwiązałaby niejeden problem. Zasada działania usługi Business Safe jest prosta. Zainstalowany na Twoim komputerze progra Dlaczego backupować? Któż z nas nie zna smaku tego okropnego uczucia, gdy włączając kompuuter, który jeszcze

Bardziej szczegółowo

Rozdział 6. Pakowanie plecaka. 6.1 Postawienie problemu

Rozdział 6. Pakowanie plecaka. 6.1 Postawienie problemu Rozdział 6 Pakowanie plecaka 6.1 Postawienie problemu Jak zauważyliśmy, szyfry oparte na rachunku macierzowym nie są przerażająco trudne do złamania. Zdecydowanie trudniejszy jest kryptosystem oparty na

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER CYFRYZACJI

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER CYFRYZACJI Warszawa, dnia 22 grudnia 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER CYFRYZACJI Anna Streżyńska DI-WRP.0210.14.2015 Pani Justyna Duszyńska Sekretarz Komitetu Rady Ministrów ds. Cyfryzacji Szanowna Pani Sekretarz,

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe cel

Sieci komputerowe cel Sieci komputerowe cel współuŝytkowanie programów i plików; współuŝytkowanie innych zasobów: drukarek, ploterów, pamięci masowych, itd. współuŝytkowanie baz danych; ograniczenie wydatków na zakup stacji

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

System do kontroli i analizy wydawanych posiłków

System do kontroli i analizy wydawanych posiłków System do kontroli i analizy wydawanych posiłków K jak KORZYŚCI C jak CEL W odpowiedzi na liczne pytania odnośnie rozwiązania umożliwiającego elektroniczną ewidencję wydawanych posiłków firma PControl

Bardziej szczegółowo

Program szkoleniowy Efektywni50+ Moduł III Standardy wymiany danych

Program szkoleniowy Efektywni50+ Moduł III Standardy wymiany danych Program szkoleniowy Efektywni50+ Moduł III 1 Wprowadzenie do zagadnienia wymiany dokumentów. Lekcja rozpoczynająca moduł poświęcony standardom wymiany danych. Wprowadzenie do zagadnień wymiany danych w

Bardziej szczegółowo

na otaczający świat pozytywnie wpłynąć

na otaczający świat pozytywnie wpłynąć nie tylko ekologia Słońce nieprzerwanie dostarcza energii, której zamiana na ciepło jest rozwiązaniem czystym i prostym. Dzisiejsze technologie są na tyle rozwinięte, aby energia słoneczna mogła być dostępna

Bardziej szczegółowo

F Ă MD LH Q D ] G È ] U

F Ă MD LH Q D ] G È ] U Metoda 5S Fachowa VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG DASHOFER Sp. z o.o. Świat profesjonalnej wiedzy al. Krakowska 271, 02 133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66 faks: 22 829 27 00, 829 27 27 Ksi¹

Bardziej szczegółowo

Sieć komputerowa grupa komputerów lub innych urządzeo połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów, na przykład:

Sieć komputerowa grupa komputerów lub innych urządzeo połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów, na przykład: Sieci komputerowe Sieć komputerowa grupa komputerów lub innych urządzeo połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów, na przykład: korzystania ze wspólnych urządzeo, np.

Bardziej szczegółowo

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Warszawa, dnia 03 marca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Działając na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

ZA CZNIK C: FUNKCJE KLAWISZY I SPOSOBY WPROWADZANIA PARAMETRÓW

ZA CZNIK C: FUNKCJE KLAWISZY I SPOSOBY WPROWADZANIA PARAMETRÓW ZA CZNIKI ZA CZNIK C: FUNKCJE KLAWISZY I SPOSOBY WPROWADZANIA PARAMETRÓW Pola, do których wprowadzamy dane, mog¹ byæ: znakowe, numeryczne, typu daty oraz typu memo (pola tekstowe). Istniej¹ ró nice w wykorzystaniu

Bardziej szczegółowo

Technologie internetowe Internet technologies Forma studiów: Stacjonarne Poziom kwalifikacji: I stopnia. Liczba godzin/tydzień: 2W, 2L

Technologie internetowe Internet technologies Forma studiów: Stacjonarne Poziom kwalifikacji: I stopnia. Liczba godzin/tydzień: 2W, 2L Nazwa przedmiotu: Kierunek: Informatyka Rodzaj przedmiotu: moduł specjalności obowiązkowy: Sieci komputerowe Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium Technologie internetowe Internet technologies Forma studiów:

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy REGULAMIN AKCJI PROMOCYJNEJ Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy 1. ORGANIZATOR, CZAS TRWANIA AKCJI PROMOCYJNEJ, PROGRAM AKCJI 1.1 Organizatorem akcji promocyjnej prowadzonej pod nazwą Skuteczność

Bardziej szczegółowo

Rozwiązywanie nazw w sieci. Identyfikowanie komputerów w sieci

Rozwiązywanie nazw w sieci. Identyfikowanie komputerów w sieci Rozwiązywanie nazw w sieci Identyfikowanie komputerów w sieci Protokół TCP/IP identyfikuje komputery źródłowe i docelowe poprzez ich adresy IP. Jednakże użytkownicy łatwiej zapamiętają słowa niż numery.

Bardziej szczegółowo

Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości?

Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości? Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości? Obowiązki sprawozdawcze według ustawy o rachunkowości i MSR 41 Przepisy ustawy o rachunkowości w zakresie

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE Zamawiający: Rudniki, dnia 10.02.2016 r. PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z planowaną realizacją projektu pn. Rozwój działalności

Bardziej szczegółowo

Regulamin korzystania z aplikacji mobilnej McDonald's Polska

Regulamin korzystania z aplikacji mobilnej McDonald's Polska Regulamin korzystania z aplikacji mobilnej McDonald's Polska I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1.1. Niniejszy regulamin ( Regulamin ) określa zasady korzystania z aplikacji mobilnej McDonald s Polska uruchomionej

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZESYŁANIA I UDOSTĘPNIANIA FAKTUR W FORMIE ELEKTRONICZNEJ E-FAKTURA ROZDZIAŁ 1. I. Postanowienia ogólne

REGULAMIN PRZESYŁANIA I UDOSTĘPNIANIA FAKTUR W FORMIE ELEKTRONICZNEJ E-FAKTURA ROZDZIAŁ 1. I. Postanowienia ogólne Katowickie Wodociągi Spółka Akcyjna ul. Obr.Westerplatte 89 40-335 Katowice Sekretariat: 32 25 54 810 Fax: 32 78 82 503 kancelaria@wodociagi.katowice.pl http://www.wodociagi.katowice.pl/oradnik/efaktura-regulamin.html

Bardziej szczegółowo

Zapraszam do udziału w XIII edycji konferencji z cyklu składowanie i archiwizacja, która tym razem jest poświęcona Backupowi online.

Zapraszam do udziału w XIII edycji konferencji z cyklu składowanie i archiwizacja, która tym razem jest poświęcona Backupowi online. Ochronainformacji.pl zaprasza na XIII edycję konferencji z cyklu Składowanie i archiwizacja backup online dokumentów elektronicznych Data: 3 grudnia 2009 r. Miejsce: Warszawa Backup, chociaż jest czynnością

Bardziej szczegółowo

Instalacja. Zawartość. Wyszukiwarka. Instalacja... 1. Konfiguracja... 2. Uruchomienie i praca z raportem... 4. Metody wyszukiwania...

Instalacja. Zawartość. Wyszukiwarka. Instalacja... 1. Konfiguracja... 2. Uruchomienie i praca z raportem... 4. Metody wyszukiwania... Zawartość Instalacja... 1 Konfiguracja... 2 Uruchomienie i praca z raportem... 4 Metody wyszukiwania... 6 Prezentacja wyników... 7 Wycenianie... 9 Wstęp Narzędzie ściśle współpracujące z raportem: Moduł

Bardziej szczegółowo

Rega³y paletowe wykonane zgodnie z zapotrzebowaniem

Rega³y paletowe wykonane zgodnie z zapotrzebowaniem THE A MEMBER OF R DEXION GROUP Rega³y paletowe wykonane zgodnie z zapotrzebowaniem SPEEDLOCK P90 Trwa³oœæ i ywotnoœæ produktu. Koncepcja systemu Speedlock P90 zak³ada maksymalizacjê powierzchni do sk³adowania

Bardziej szczegółowo

*** Przeczytaj najpierw, ponieważ to WAŻNE: ***

*** Przeczytaj najpierw, ponieważ to WAŻNE: *** *** Przeczytaj najpierw, ponieważ to WAŻNE: Niniejszy materiał możesz dowolnie wykorzystywać. Możesz rozdawać go na swoim blogu, liście adresowej, gdzie tylko chcesz za darmo lub możesz go dołączyć, jako

Bardziej szczegółowo

Elementy animacji sterowanie manipulatorem

Elementy animacji sterowanie manipulatorem Elementy animacji sterowanie manipulatorem 1 Cel zadania Wykształcenie umiejętności korzystania z zapisu modelu aplikacji w UML oraz definiowania właściwego interfejsu klasy. 2 Opis zadania Należy napisać

Bardziej szczegółowo

JADWIGA SKIMINA PUBLIKACJA NA TEMAT: NAUKA MS. WORD 2000 W KLASIE IV

JADWIGA SKIMINA PUBLIKACJA NA TEMAT: NAUKA MS. WORD 2000 W KLASIE IV JADWIGA SKIMINA PUBLIKACJA NA TEMAT: NAUKA MS. WORD 2000 W KLASIE IV Uczniowie klas czwartych dopiero zaczynają naukę o komputerach. Niektórzy z nich dopiero na lekcjach informatyki zetknęli się po raz

Bardziej szczegółowo

Instrukcja programu PControl Powiadowmienia.

Instrukcja programu PControl Powiadowmienia. 1. Podłączenie zestawu GSM. Instrukcja programu PControl Powiadowmienia. Pierwszym krokiem w celu uruchomienia i poprawnej pracy aplikacji jest podłączenie zestawu GSM. Zestaw należy podłączyć zgodnie

Bardziej szczegółowo

S I M P L E. E R P ZARZ DZANIE MA J TKIEM. www.simple.com.pl

S I M P L E. E R P ZARZ DZANIE MA J TKIEM. www.simple.com.pl S I M P L E. E R P ZARZ DZANIE MA J TKIEM www.simple.com.pl SIMPLE.ERP ZARZ DZANIE MA J TKIEM Obszar funkcjonalny systemu ZARZ DZANIE MA J TKIEM umo liwia prowadzenie w systemie pe³nej obs³ugi maj¹tku

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja pakowania

Automatyzacja pakowania Automatyzacja pakowania Maszyny pakuj¹ce do worków otwartych Pe³na oferta naszej firmy dostêpna jest na stronie internetowej www.wikpol.com.pl Maszyny pakuj¹ce do worków otwartych: EWN-SO do pakowania

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z INFORMATYKI DLA KLASY VI. Wstęp. Na lekcji informatyki osiągnięcia edukacyjne uczniów będą sprawdzane poprzez:

KRYTERIA OCENIANIA Z INFORMATYKI DLA KLASY VI. Wstęp. Na lekcji informatyki osiągnięcia edukacyjne uczniów będą sprawdzane poprzez: KRYTERIA OCENIANIA Z INFORMATYKI DLA KLASY VI Wstęp Na lekcji informatyki osiągnięcia edukacyjne uczniów będą sprawdzane poprzez: 1. SPRAWDZIANY Sprawdziany obejmują większe partie materiału, trwają jedna

Bardziej szczegółowo

Bazy Danych. Laboratorium 2

Bazy Danych. Laboratorium 2 Bazy Danych Zadania i problemy techniczno-inżynieryjne oraz informatyczne dla systemów operacyjnych, połączeń i konfiguracji baz danych do pracy w biurze, sieci oraz z internetem. pdf Laboratorium 2 Opracować

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH ODBYWAJĄCYCH SIĘ W SZKOLNYM LABORATORIUM CHEMICZNYM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH ODBYWAJĄCYCH SIĘ W SZKOLNYM LABORATORIUM CHEMICZNYM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH ODBYWAJĄCYCH SIĘ W SZKOLNYM LABORATORIUM CHEMICZNYM PSO jest uzupełnieniem Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania obowiązującego w GCE. Precyzuje zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi platformy zakupowej e-osaa (klient podstawowy)

Instrukcja obsługi platformy zakupowej e-osaa (klient podstawowy) Instrukcja obsługi platformy zakupowej e-osaa (klient podstawowy) 1. Wejście na stronę http://www.officemedia.com.pl strona główną Office Media 2. Logowanie do zakupowej części serwisu. Login i hasło należy

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

Formularze i ramki w HTML

Formularze i ramki w HTML Jolanta Bachan jbachan@amu.edu.pl http://www.bachan.speechlabs.pl/ Informatyka Formularz HTML Formularze HTLM, które są umieszczane bezpośrednio na stronie WWW, służą do uzyskiwania informacji o użytkownikach

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie FonTel służy do prezentacji nagranych rozmów oraz zarządzania rejestratorami ( zapoznaj się z rodziną rejestratorów FonTel ).

Oprogramowanie FonTel służy do prezentacji nagranych rozmów oraz zarządzania rejestratorami ( zapoznaj się z rodziną rejestratorów FonTel ). {tab=opis} Oprogramowanie FonTel służy do prezentacji nagranych rozmów oraz zarządzania rejestratorami ( zapoznaj się z rodziną rejestratorów FonTel ). Aplikacja umożliwia wygodne przeglądanie, wyszukiwanie

Bardziej szczegółowo

PoluProduction. Vision. Version 1.0

PoluProduction. <jedi> Vision. Version 1.0 PoluProduction Vision Version 1.0 Revision History Date Version Description Author 21/05/2011 1.0 Pierwsza wersja aplikacji Grzegorz Pol Confidential PoluProduction, 2011 ii Table of Contents 1.

Bardziej szczegółowo

Modem ADSL2. Z portem USB i Ethernet. Szybki start ADSL2MUE(EU/LA) ZawartoϾ zestawu. Modem ADSL2

Modem ADSL2. Z portem USB i Ethernet. Szybki start ADSL2MUE(EU/LA) Zawartoœæ zestawu. Modem ADSL2 ivision of isco Systems, Inc. Zawartoœæ zestawu Modem SL2 Zasilacz sieciowy Kabel US thernetowy kabel sieciowy (Kat 5) Kabel telefoniczny RJ-11 Instrukcja obs³ugi i sterowniki na -Rom Instrukcja Szybki

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI SKLEPU INTERNETOWEGO

POLITYKA PRYWATNOŚCI SKLEPU INTERNETOWEGO POLITYKA PRYWATNOŚCI SKLEPU INTERNETOWEGO www.tokyotey.pl 1. Zagadnienia wstępne. 1. Pod pojęciem Serwisu rozumie się stronę internetową znajdującą się pod adresem www.tokyotey.pl wraz z wszelkimi podstronami

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice J. Bargiel, H. Grzywok, M. Pyzik, A. Nowak, D. Góralski Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice Streszczenie W artykule przedstawiono główne elektroenergetyczne innowacyjne realizacje

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Układ Słoneczny - wyszukiwanie informacji w Internecie

SCENARIUSZ LEKCJI. Układ Słoneczny - wyszukiwanie informacji w Internecie SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo