Przedmioty zawodowe gastronomia. Nowe produkty i trendy w produkcji przetworów owocowych i warzywnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przedmioty zawodowe gastronomia. Nowe produkty i trendy w produkcji przetworów owocowych i warzywnych"

Transkrypt

1 Przedmioty zawodowe gastronomia Nowe produkty i trendy w produkcji przetworów owocowych i warzywnych Jan Oszmiański Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

2 Przyczyny zainteresowania nowymi produktami Rozwój wiedzy dotyczącej biologicznie aktywnych, tzw. nieodżywczych składników żywności i ich fizjologicznego oddziaływania na organizm człowieka; Dostępność nowych bioaktywnych składników żywności (nutraceutyków); Sytuacja przemysłu żywnościowego w rozwiniętych krajach: wobec ograniczenia wzrostu popytu na żywność, przemysł poszukuje i stara się lansować nowe typy żywności, które mogłyby przyczynić się do zwiększenia asortymentów i ilości produktów na rynku oraz przyczynić się do zwiększenia dochodów producentów. Wzrost częstości występowania schorzeń chronicznych związanych z żywieniem; Wzrost zainteresowania konsumentów żywnością funkcjonalną; Rozwój technik i technologii przetwórstwa surowców spożywczych; Starzenie się społeczeństw, wzrost kosztów opieki medycznej i społecznej;

3

4 wapń i potas NADĆIŚNIENIE sól fluor PRÓCHNICA cukier jod WOLE magnez MIAŻDŻCA antyoksydanty RAK PIERSI tłuszcze NIEDOKARMIENIE NNKT witamina C błonnik błonnik wapń i fluor CHOROBY SERCA WĄTROBY RAK ŻOŁĄKA KAMIENIE ŻÓŁCIOWE CUKRZYCA RAK JELITA OSTEOPOROZA kwasy tłuszczowe nasycone, cholesterol alkohol sól Błonnik tłuszcze OTYŁOŚĆ Cukier, tłuszcz, alkohol PRZEKARMIENIE witamina D OSTEOMALACJA ZAPALENIE STAWÓW żelazo kwas foliowy NIEDOKRWISTOŚĆ

5 Nowe trendy żywności prozdrowotnej Dieta jako integralna część dobrego zdrowia Zdrowie jako standard w przyszłości dla przemysłu żywnościowego Koncepcja żywności - wygodnej, o dużych walorach smakowych i prozdrowotnych Informacja o prawdziwych korzyściach naturalnych składników żywności dla zdrowia w jej promocji

6 Korzystny wpływ żywności na zdrowie wynika głównie z obecności w niej substancji bioaktywnych: błonnik pokarmowy, oligosacharydy, alkohole wielowodorotlenowe, fosfolipidy, białka i peptydy, wielonienasycone kwasy tłuszczowe (PUFA), witaminy i składniki mineralne, probiotyki, fitozwiązki (polifenole w tym antocyjany i inne flawonoidy, glikozydy, izoprenoidy).

7 Substancje wpływające na działanie prozdrowotne owoców i warzyw oraz otrzymanych z nich produktów Witaminy A, C, E Kwas foliowy Potas i inne substancje mineralne Błonnik Polifenole Inne substancje fitochemiczne Brak tłuszczu, nasyconych kwasów tłuszczowych, pochodnych trans, cholesterolu Niska zawartość sodu i kalorii

8 Mechanizmy działania substancji fitochemicznych Silne przeciwutleniacze; ochrona przed wolnymi rodnikami Aktywacja enzymów zmniejszających nowotwory Obniżenie nadmiernej krzepliwości krwi Ochrona przed stanami zapalnymi (tj. chroniczne stany zapalne wywołujące nowotwory, choroby serca i udary)

9 Odżywianie się Niewłaściwe zbilansowana dieta Mięso, tłuszcze, cukry, oczyszczona mąka Owoce, warzywa błonnik, minerały, fitoskładniki Wzrost ryzyka Cukrzyca Otyłość Cholesterol Choroby sercowonaczyniowe Właściwe zbilansowana dieta Nowotwory Choroba Alzheimera Osteoporoza Mięso, tłuszcze, cukry, oczyszczona mąka Owoce i warzywa błonnik, minerały, fitonutraceutyki Obniżenie ryzyka

10

11

12

13 Indeks Glikemiczny - zakresy wartości Niski Indeks Glikemiczny = 55 lub mniej Średni Indeks Glikemiczny = Wysoki Indeks Glikemiczny = 70 lub więcej Produkt Ananas 59 Arbuz 75 Banan 59 Banany dojrzałe 72 Baton Mars 65 Baton Twix 44 Biszkopt 46 Brzoskwinie 29 Brzoskwinie z puszki w syropie 52 Budyń 43 Buraki 65 Cebula 15 Chipsy 90 Indeks Glikemic zny

14 Chleb - Pieczywo francuskie 95 Chleb biały 95 Chleb pełnoziarnisty żytni 58 Chleb pszenny 85 Chleb pumpernikiel 40 Chleb żytni na zakwasie 55 Chrupki kukurydziane 63 Chrupki pszenne 70 Ciasto francuskie 59 Coca Cola 63 Cukier rafinowany 68 Czekolada biała 44 Czekolada gorzka 22 Czekolada mleczna 49 Czereśnie 22 Czosnek 15 Daktyle suszone 103

15 Dynia 75 Fanta 68 Fasola biała 40 Fasola biała, ugotowana 33 Fasola czarna 30 Fasola płaskostrąkowa 46 Fasola szparagowa 71 Figi suszone 35 Fruktoza 20 Frytki 95 Glukoza 100 Grejpfrut 25 Groch gotowany 22 Groszek zielony 45 Groszek zielony z puszki 61 Gruszki 42 Herbatniki 57 Jabłka 38 Jabłka suszone 29

16 Jogurt owocowy 36 Jogurt 0% tłuszczu 27 Jogurt czysty bez cukru 15 Jogurt naturalny 36 Kasza gryczana ugotowana 54 Kasza jaglana, ugotowana 71 Kasza manna 58 Kiełki fasoli Mung 25 Kiwi 52 Kleik ryżowy 90 Knedle ziemniaczane 52 Kukurydza słodka 53 Kukurydza z puszki 55 Kus kus gotowany 65 Laktoza 46

17 Soja 14 Soja z puszki 18 Sok ananasowy 46 Sok grejfrutowy 48 Sok jabłkowy 40 Sok pomarańczowy 52 Sok pomidorowy bez cukru 38 Sok z marchwi świeży 43 Śliwki 30 Truskawki 40 Winogrona 46 Wiśnie 25 Ziarna całe pszenicy 41 Ziarna całe żyta 34 Ziarno jęczmienia 25 Ziarno kukurydzy 69 Ziemniaki gotowane 95 Ziemniaki młode 57 Ziemniaki pieczone 85 Ziemniaki puree 90

18 Produkty o wysokim IG sprzyjają tyciu w dwojaki sposób: wywołują głód, co sprzyja częstszemu jedzeniu i działają anabolicznie dzięki powodowaniu dużych skoków poziomu insuliny. Insulina reguluje poziom cukru ale też powoduje aktywacje procesów przyswajania, składowania określanych mianem anabolizmu, co w praktyce przekłada się na tycie. Insulina aktywuje procesy neolipogenezy - tworzenia tłuszczy - głównie z dostarczanych węglowodanów. W tej też formie następuje składowanie. Ponadto insulina ułatwia deponowanie tłuszczy krążących w surowicy krwi do komórek tłuszczowych. Jest więc ona tzw. hormonem anabolicznym. Wysoki poziom insuliny sprzyja tyciu. Wysoki poziom związany jest zaś z konsumpcją pewnej grupy węglowodanów, które w sposób gwałtowny i znaczny podnoszą chwilowy poziom glukozy w surowicy krwi, czyli mają tzw. wysoki indeks glikemiczny (wyższy lub równy 70). Natomiast spożycie produktu o niskim indeksie glikemicznym powoduje powolny i relatywnie niewielki wzrost poziomu cukru i co za tym idzie - niewielki wyrzut insuliny. Produkty takie nie są więc sprzymierzeńcem tycia. Przetwarzanie produktów żywnościowych (obróbka termiczna, czas obróbki termicznej) podwyższa ich indeks glikemiczny.

19

20

21

22 Superfruits Owoce określane jako superfruits są o wyjątkowo korzystnym, bogatym substancje biologicznie czynne składzie chemicznym. Za superfruits uważane są takie owoce, jak: acai (z Amazonii), goji (Tybet), pomegranate (granatowiec właściwy), mangostan. Są to owoce o bardzo dużej sile przeciwutleniającej, mierzonej wartością ORAC, która określa zdolność do niszczenia wolnych rodników. Soki z superfruits sprzedawane są głównie w postaci soków świeżo rozlanych lub nieznacznie tylko pasteryzowanych, co utrudnia ich dystrybucję. W 2007 Amerykanie wydali 10 mln dolarów na produkty zawierające super owoce sprzedaż produktów z owocami açaí w stosunku do 2006 roku wzrosła o 50%.

23 Superfruits Goji Mangosteen Acai

24 Owoce açaí (Euterpe oleracea Mart) są drobnymi, okrągłymi, czarnymi jagodami mniejszymi niż borówka czernica (25 mm) i ciemniejszymi niż winogrona ale znacznie przewyższającymi je pod względem wartości biologicznych. W tych małych owocach 80-90% stanowi nasienie o średnicy 7-10 mm a 10-20% miąższ. Mają one przyjemny owocowy zapach. Zbiory są dwukrotnie w ciągu każdego roku. Wyjątkową popularność zawdzięczają one wysokiej zawartości przeciwutleniaczy których jest 10-krotnie więcej niż w winogronach i 2-krotnie więcej niż w borówkach. Uznaje się je obecnie pod tym względem za numer 1 na świecie. W swoim składzie posiadają jednocześnie duże ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych, fitosteroli, aminokwasów, białek, węglowodanów, soli mineralnych, błonnika, witamin oraz związków polifenolowych.

25 Rosną one na drzewach palmowych w tropikalnych lasach Amazonii na wiechach po 700 do 900 owoców, spożywane są przez setki lat przez tubylców w tradycyjnych posiłkach jako główne składniki diety (do 42% masy posiłku). Acai Dzięki zawartości bioflawonoidów o właściwościach antyoksydacyjnych wykazuje działanie protekcyjne na układ sercowo-naczyniowy

26 W 100 g suchej masy przecieru açaí ze skórką oznaczono: -52,2 g węglowodanów w tym 44,2 g błonnika, -8,1 g białek (prawie wszystkie egzogenne aminokwasy), -32,5 g tłuszczów, -260 mg wapnia, -4,4 mg żelaza, U witaminy A -319 mg antocyjanów mg proantocyjanidyn. Zawartość proantocyjanidyn i antocyjanów w nich jest od 10 do 30 krotnie wyższa niż w czerwonych winach z winogron Skład kwasów tłuszczowych jest podobny do oliwy z oliwek -kwas oleinowy 56,2%, -palmitynowy 24,1% -linolowy 12,5% ogólnej ilości tłuszczu) Przed utlenianiem chroni je w tym surowcu duża zawartość witaminy E.

27 Kolejnym owocem z superfruits jest goji, polska nazwa kolcowój pospolity, k. szkarłatny (Lycium barbarum L.) - gatunek rośliny należący do rodziny psiankowatych. Jest bliskim krewnym chińskiej wilczej jagody i rośnie na terenach winnic w osłoniętych dolinach tybetańskich oraz mongolskich Himalajów. Owocem są okrągłe, czerwone jagody rosnące na krzewach 1-3 m wysokości. Jagody są tak delikatne, że aby ich nie rozgnieść strząsa się je z krzaka zamiast zrywać. Owoce te noszą nazwę "szczęśliwe jagody" i zawdzięczają ją przekonaniu, że spożycie ich wywołuje dobry humor. Zawierają one w 100 g jagód aż 2500 mg witaminy C. 18 aminokwasów, w tym 8 egzogennych wśród nich izoleucynę i tryptofan, cynk, żelazo, miedź, wapń, german, selen, fosfor oraz witaminy: B1, B2, B6 i E.

28 Goji (Lycium barbarum L.)

29 Skład suchej masy owoców goji: 68% węglowodany, 12% białka, 10% błonnik i tłuszcze. Cennym składnikiem tych owoców są fitosterole (beta-sitosterol) i karotenoidy (beta-karoten, zeaksantyna, luteina, likopen i kryptoksantyna). Przyjmuje się, że świeże owoce goji są jednymi z najbogatszych pod względem zawartości beta-karotenu, wykazują wysoką aktywność przeciwutleniającą. Według medycyny tybetańskiej owoce goji zwiększają system odpornościowy, zapobiegają starzeniu, mają działanie przeciwnowotworowe, antydepresyjne, poprawiają wzrok normalizują ciśnienie krwi i poziom cukru, zmniejszają cholesterol, w ostatnich badaniach w USA wykazano ich silne właściwości przeciwzapalne.

30 Owoce granatu (Punica granatum) zawierają w dużej ilości bardzo aktywne przeciwutleniacze polifenolowe. Wśród których dominują taniny hydrolizujące (punikalaginy), pochodne kwasu elagowego mające silne właściwości przeciwnowotworowe. Owoce granatu: zmniejszają ciśnienie i poprawią krążenie krwi o 30% zmniejszają płytki krwi blokujące naczynia krwionośne. jeden owoc dostarcza 40% dawki dziennej witaminy C, są bogatym źródłem kwasu foliowego, który redukuje poziom homocysteiny we krwi. Sok z owoców granatu zawiera znacznie więcej przeciwutleniaczy niż inne owoce bogate w te związki jak borówki i winogrona.

31 Owoce i kwiaty granatu (Punica granatum ) Pomegranates,

32 Owoc mangostan właściwy smaczelina, Garcinia mangostana L., w Azji określany są jako królowa owoców. Uprawiany jest w Tajlandii, Indiach, Srilance, Filipinach i Chinach, rosną na drzewach o wysokości 6-25 m. Owoce "mangosteen" mają bardzo ciekawy smak i interesujące własności. Są one wielkości jabłka o średnicy 3,5-7,5 cm. Mangosteen ma cierpko-słodki smak, nieco podobny do smaku mandarynek. Wykazują one właściwości lecznicze w biegunkach, zapaleniach pęcherza i czerwonce. Mangostan jest zaliczany do kategorii nowej funkcjonalnej żywności określany jako "superfruits". Owoce te o właściwościach leczniczych mają wysoką aktywność przeciwutleniającą i bogate w składniki biologicznie aktywne.

33

34 Sok o purpurowej barwie i cierpkim smaku otrzymywany z tych owoców ma wysoką zawartość polifenoli i ksantonów. Ksantony są przeciwutleniaczami o silnych zdolnościach zmiatania wolnych rodników, działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwirusowym. Wykazują one także aktywność neuroprotektywną, przeciwwrzodową, przeciwmalaryczną. W owocni mangostanu wykryto ich około 40 rodzajów. Owoce te wcześniej stosowane w medycynie ludowej w Azji, Afryce i Ameryce Południowej dopiero od pięciu lat zostały wprowadzone w USA do produkcji funkcjonalnych prozdrowotnych napoi. Sok z mangostanu sprzedawany pod marką Xalo firmy Amerykańskiej Xango LLC. Wprowadziła one ten produkt w Europie Zachodniej w Niemczech, Belgii i Austrii. Sok Xalo wpływa korzystnie na stan układu trawiennego, regenerację skóry i dostarcza naturalnej energii.

35

36 Do owoców superfruits zaliczane są także żurawinę, borówkę brusznicę i aronię. Aronia Kakao Owoce róży Czarna porzeczka Żurawiny Maliny Truskawki 20 najbogatszych w związki fenolowe ze 180 surowców roślinnych

37

38 1. Regularne picie soku z aronii korzystnie wpływa na parametry gospodarki lipidowej, wybrane parametry metaboliczne, wskaźniki stanu zapalnego oraz wartości ciśnienia tętniczego w badanej grupie mężczyzn. 2. Przeprowadzone badania wykazały korzystny wpływ soku z aronii na modyfikację wybranych czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego.

39

40 Owoce próżniowo Wytłoki owiewowo Susz handlowy Chromatogramy HPLC antocyjanów w wyciągach wodnych z suszy aroniowych

41 Owoce próżniowo Wytłoki owiewowo Susz handlowy 0 K OP WO Aktywność przeciwutleniająca wyciągu wodnego z suszu handlowego, owoców aronii suszonych próżniowo i wytłoków aroniowych suszonych owiewowo

42 mg/ Cyjanidyno-3-ksylozyd Cyjanidyno-3-arabinozyd Cyjanidyno-3-glukozyd Cyjanidyno-3-galaktozyd Kwercetyno-3-robinobiozyd Kwercetyno- 3-wicianozyd Kwercetyno- glukozyd Kwercetyno-galaktozyd Rutyna Kwas neochlorogenowy Kwas chlorogenowy Procyjanidyny 0 Aronia-pigwa Aronia Aronia-dynia Aroniajabłka Aroniapigwowiec Aroniaśliwki Wpływ dodatku dyni, jabłek, pigwy, pigwowca i śliwek na zawartość związków polifenolowych (mg/100 g) w mieszanych przecierach

43 Ocena organoleptyczna przecierów aroniowych z dodatkiem dyni, jabłek, pigwy, pigwowca i śliwek Lp. Przeciery Barwa Smak Zapach Konsystencja Ocena ogólna Aronia 4,15 3,05 3,00 2,70 3,23 Aronia + dynia 4,00 3,20 3,10 3,25 3,39 Aronia + jabłka 4,30 4,40 4,20 4,00 4,23 Aronia + pigwa 4,00 4,25 3,95 3,60 3,95 6. Aronia + pigwowiec 4,25 3,00 3,85 3,50 3,65 Aronia + śliwki 4,75 4,85 4,20 4,15 4,49

44 Średnia sumy Barwa 5,00 4,00 3,00 2,00 1,00 0,00 Smak Konsystencja Zapach a a+s Profilogram analizy sensorycznej przecierów aroniowych (a) i z dodatkiem śliwek (a+s)

45

46

47

48 Is the aronia berry the newest superfruit? Sherril Sego, MSN, FNP November 30, 2009 Nutrition If you thought the top of the superfruit market was the açai berry or the blueberry, get ready for the aronia berry. Aronia melanocarpa, otherwise known as the chokeberry (not to be confused with chokecherry), is a small dark purple fruit that has just begun making a name for itself in the healthfood world. 1 Commercially, aronia juice has become increasingly popular in the United States and is available in many large grocery stores. Background Science A standard method for expressing antioxidant quality is the oxygen radical absorbance capacity (ORAC). This measure has proven useful in evaluating various foods and supplements for potential human benefit. The blueberry, which is one of the more popular superfruits, has an ORAC score of 6,520.3 In comparison, aronia berry has an astonishing ORAC score of 15,820.

49 "an apple a day keeps the doctor away" 1630

50 Aspekty żywieniowe : przeciwutleniacze jabłek działanie Wzbogacona lub oczyszczona żywność Zdrowie Produkt optymalizacja 1950 witaminy 1960 minerały błonnikomega fitozwiązki Antyoksydanty Optymalny Kompozycja Prewencja Cukrzyca naturalny raka Przeziębienie / Biegunki skład przeciw Korzystny Choroby utleniaczy synergizm serca Stres / Odprężenie Polifenole System Kwas askorbinowy Osteoporoza Tokoferole odpornościowy Energia Karotenoïdy Nadwaga Przewód Stan Skład psychiczny antyoksydantów pokarmowy Owoce & warzywa Dobrostan

51 Wartość odżywcza : Aktywne Magnésium 5,5 mg Fer 0,3 mg Calcium 6 mg związki w jabłkach Vitamine C 6 mg Vitamine E 0,3 mg Potassium 140 mg Polyphénols 232 mg Zawartość średnia na 100 g jabłek z około 15% suchej masy Fruktoza 5,25 g Oligoelementy 0,15 g Fitozwiązki 0,24 g Kwas jabłkowy 0,45g Błonnik 2,2 g Glicydy 4,4 g Flawonole 1% Kwasy hydroksycynamonowe 25 % Dihydro -chalkony 4% Katechiny 20 % Procyjanidyny > 50 %

52 Substancjami odpowiedzialnymi za właściwości prozdrowotne jabłek są głównie związki fenolowe w tym szczególnie flawonoidy. Jabłka są jednym z głównych źródeł flawonoidów w diecie w Ameryce i Europie. W USA stanowią one 22% spożywanych ilości związków fenolowych. Pod względem zawartości tych związków w porównaniu do innych owoców, jabłka są na drugim miejscu po owocach jagodowych.

53 Błonnik onnik i jabłka Dzienne zapotrzebowanie na błonnik: grams 1 jabłko 2-3 gramy błonnika

54 Jabłko Dzięki błonnikowi, witaminom i innym aktywnym biologicznie substancjom (np. polifenolowym) jabłka są eliksirem zdrowia. Badania naukowe wskazują, że jabłka zapobiegają chorobom serca i nowotworom. Jabłka to jedno z najbogatszych źródeł włókna roślinnego (błonnika), który poprawia prawidłowy ruch jelit i zapobiega chorobom układu pokarmowego (także nowotworowym). Właściwości pęczniejące składników włókna roślinnego zapewniają uczucie sytości, a niska kaloryczność pozwala na zachowanie szczupłej sylwetki nawet przy dużym spożyciu jabłek.

55 Wysoka zawartość pierwiastków zasadotwórczych, w tym głównie potasu, pozwala na zachowanie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. Obecne w jabłkach cukry (fruktoza i glukoza) powoli i bezpiecznie podnoszą zawartość cukru (glukozy) we krwi, utrzymując go na stałym poziomie przez dłuższy czas. Substancje pektynowe jabłek (rozpuszczalne w wodzie składniki włókna roślinnego) obniżają poziom cholesterolu i pochłaniają niekorzystne, także toksyczne substancje, np. metale ciężkie. Do zalet jabłek należy także wysoka zawartość substancji polifenolowych, w tym naturalnych antyoksydantów, którym przypisuje się korzystne działanie na organizm (ograniczają ilość substancji wywołujących raka i choroby serca).

56 Alwa Ligol Jona Gored Koksa Lobo Gloster Antonovka Delicius Cortland Renette 0,000 0,500 1,000 1,500 2,000 2,500 3,000 3,500 g/kg CQAy PCQ CAT EC P B2 PB1 PC1 PO PLXG PLG QRUT QGAL QGLU QXYL QARA QRHM CGAL Stężenie związków fenolowych w starych i nowych odmianach jabłek

57 Całkowita aktywność przeciwutleniająca 100 g jabłek (ze skórką) odpowiada ekwiwalentowi około 1500 mg witaminy C (mimo że zawartość witaminy C jest tylko około 5,7 mg/100g). Najcenniejsza jest skórka jabłek, która zawiera pochodne kwercetyny, towarzyszy im również w skórce występująca najobficiej witamina C. Obie te substancje wzmagają system odpornościowy. Od wielu lat znany jest preparat rutinoscorbin zawierający rutynozyd kwercetyny i kwas askorbinowy.

58 Całe jabłka, zwłaszcza ich skórka mają bardzo silną aktywność przeciwutleniającą, chroniącą cholesterol przed utlenianiem. Połączenie pektyn jabłkowych i związków fenolowych jabłek obniża zawartość cholesterolu i triglicerydów dużo mocniej niż osobno pektyny i związki fenolowe. Wskazuje na korzystny synergizm pomiędzy wielu prozdrowotnymi związkami występującymi w jabłkach i potwierdzenie spożywania całych jabłek zamiast picia soków, spożywania przecierów bez skórek czy spożywanie błonnika jako suplementu.

59 Spożywanie jabłek jest najłatwiejszym sposobem zwiększenia ilości owoców w codziennej diecie. Można je przechować w lodówce i spożywać jako świeże słodkie, chrupiące, całe owoce przynajmniej 2-3 razy w tygodniu. Spożycie ich można urozmaicić poprzez dodatek plastrów jabłek do płatków w porannym śniadaniu, czy do jogurtu lub sałatki owocowej, jak również w postaci przekąski z chrupków jabłkowych.

60 Wpływ polifenoli jabłek na zdrowie aktywność przeciwutleniająca Metabolizm polifenoli jabłek poprawia stan przeciwutleniający organizmu, ogranicza ryzyko raka piersi i cukrzycy typu II Profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych Ogranicza utlenianie cholesterolu Działanie przeciwzakrzepowe Wpływ na zawartość cukru we krwi Obniża asymilację cukru Hamowanie syntez wątrobowych Fermentacja jelitowa Błonnik jabłkowy/ polifenole zmniejszają ryzyko raka okrężnicy

61

62

63

64

65

66 W Polsce zbiera się rocznie około 2 mln ton jabłek, w tym 50% przetwarza się głównie na soki, koncentraty i wina o niskiej zawartości substancji prozdrowotnych Dodatkowe straty składników odżywczych następują w wyniku produkcji koncentratów soków z których odtwarza się klarowane soki pitne i otrzymuje wina owocowe. Taki sposób przetwarzania jabłek powoduje pogłębienie różnic w składzie chemicznym w stosunku do surowca. Pozbawione są one praktycznie całkowicie pektyn, witaminy C i ponad 90% związków polifenolowych w tym szczególnie aktywnych biologicznie flawonoidów, których do soku trafia tylko około 5 % z ilości zawartych w jabłkach.

67 Jabłka Miazga Wytłoki Sok z prasy Aktywność przeciwutleniająca jabłek i otrzymywanych z nich produktów w procesie tłoczenia soku Czarne słupki wyniki z pomiaru; szare z obliczeń

68 Alternatywą do soków klarowanych są soki mętne i przecierowe produkowane bez obróbki enzymatycznej, klarowania, filtracji. Ze względu na brak procesu klarowania, który usuwa brunatne produkty utleniania, w sokach mętnych, przeciwnie niż w klarowanych, nie można dopuścić do utleniania związków polifenolowych, gdyż wszelkie zmiany barwy są widoczne w postaci nieatrakcyjnego brunatnego koloru soku. W celu ochrony przed utlenianiem i ciemnieniem, proces otrzymywania soków powinien odbywać się w środowisku gazu obojętnego (azotu), po uprzednim dodaniu do pulpy kwasu askorbinowego.

69 ??

70 Obecność w mętnych sokach jabłkowych pektyn dodatkowo poprawia aktywność biologiczną zawartych w nich przeciwutleniaczy. Proces technologiczny należy tak prowadzić aby uniemożliwić reakcje enzymatycznego i nieenzymatycznego utleniania. Łącznie pektyny jabłkowe i związki fenolowe jabłek obniżają cholesterol i triglicerydy zawarte we krwi i wątrobie silniej niż oddzielnie pektyny jabłkowe i polifenole. Badania te wskazują na interakcje pomiędzy błonnikiem i związkami fenolowymi jabłek, potwierdza to korzystne spożywanie ich w formie soków mętnych zawierających pektyny niż klarowanych pozbawionych tych związków.

71 KLAROWNE CZY MĘTNE? utrata 90% polifenoli niska aktywność przeciwutleniająca ca 5% ogólnej ilości flawonoidów w jabłek pozbawiony pektyn pozbawiony witaminy C 6-krotnie mniejsza aktywność niż sok z czarnej porzeczki

72 KLAROWNE CZY MĘTNE? Soki mętnem tne- zdrowie w butelce: Błonnik: pobudzenie konieczności żucia pokarmów i wydzielania śliny naturalizacja nadmiaru HCl w żołądku dłuższe zaleganie pokarmu w żołądku zwiększenie wypełnienia jelit pobudzenie, ukrwienie, perystaltyka jelit nasilenie rozwoju pożądanej mikroflory bakteryjnej w jelitach zapobieganie zaparciom ograniczenie wchłaniania toksyn nasilenie wydalania i metabolizmu cholesterolu regulacja metabolizmu glukozy i wydzielania insuliny

73 KLAROWNE CZY MĘTNE? Soki mętnem tne- zdrowie w butelce: Witamina C: synteza kolagenu, procesy kostnienia, wytwarzanie tkanek zębów i chrząstek wytwarzanie krwinek czerwonych ułatwia przyswajanie żelaza wytwarzanie ciał odpornościowych hamowanie reakcji wolnorodnikowych i zapobieganie kancerogenezie, miażdżycy hamowanie rozwoju zaćmy synteza hormonów w korze nadnerczy właściwości bakteriostatyczne i bakteriobójcze neutralizacja jadów bakterii (tężec i błonnica) odtruwanie: benzen, Pb, Hg

74 KLAROWNE CZY MĘTNE? Soki mętnem tne- zdrowie w butelce: Polifenole: zapobieganie utlenianiu lipoprotein o niskiej gęstog stości (LDL)- przeciwdziałanie anie miażdżycy: hamują agregację płytek krwi- zakrzepica poprawiają wytrzymałość nabłonka zwiększają średnicę naczyń, przepływ krwi i zmniejszają jej ciśnienie obniżenie ryzka zachorowalności ci na: choroby układu krążenia, choroby serca

75 Obecność w mętnych sokach jabłkowych pektyn dodatkowo poprawia aktywność biologiczną zawartych w nich przeciwutleniaczy. Proces technologiczny należy tak prowadzić aby uniemożliwić reakcje enzymatycznego i nieenzymatycznego utleniania. Łącznie pektyny jabłkowe i związki fenolowe jabłek obniżają cholesterol i triglicerydy zawarte we krwi i wątrobie silniej niż oddzielnie pektyny jabłkowe i polifenole. Badania te wskazują na interakcje pomiędzy błonnikiem i związkami fenolowymi jabłek, potwierdza to korzystne spożywanie ich w formie soków mętnych zawierających pektyny niż klarowanych pozbawionych tych związków

76 w Niemczech: spożycie soków mętnych 20-25% ogólnego spożycia soku jabłkowego (12l/os/rok) w Japonii: 80%soków jabłkowych spożywanych w postaci naturalnie mętnych w Polsce: produkuje się i spożywa głównie napoje klarowane z jabłek

77 2,4 AC / ACF 2,3 2,2 2,1 2 control clear cloudy Kontrola Klarowny Mętny Wzrost komórek nowotworowych u szczurów spożywających klarowny i mętny sok jabłkowy

78 mg/l Polifenole w sokach jabłkowych mętnych (1,2,3 i 8), klarownych (5,6,7) i nektarze przecierowym (4) Kw ercetyno- ramnozyd Kw ercetyno-ksylozyd Kw ercetyno- arabinozyd Kw ercetyno- glukozyd Kw ercetyno-galaktozyd Rutyna Pochodna floretyny Florydzyna Floretyno-ksylo glukozyd polim Procyjanidyna B1 (+)katechina Procyjanidyna C1 Procyjanidyna B2 (-)epikatechina Kw as p-kumarylo chinow y Kaw -glu Kw as chlorogenow y Świeży mętny ;2. Mętny mieszanka Szampion + Antonówka 3. Mętny mieszanka Lobo + Antonówka; 4. Nektar jabłkowy ;5. sok 100% klarowny firmy A;6. sok klarowny jabłkowy 100% firmy B; 7. sok klarowny jabłkowy 100% firmy C; 8. Sok mętny firmy C

79 Soki z całych owoców Jest to nowy trend w produkcji soków owocowych polegający na zwiększeniu zawartości wartościowych składników surowca w soku. Przykładem jest sok Cappy Cała Pomarańcza, który zawiera części pomarańczy dotychczas usuwane w produkcji soków tradycyjnych jak : miąższ oraz ekstrakty z rdzenia owocu i wewnętrznej skórki owocu (albedo). Zawiera on do 700mg/L fitoskładników, witaminę C i zwiększoną ilość błonnika i potasu oraz flawanonów 2-3 krotnie więcej niż tradycyjny sok. Posiada tylko naturalne cukry bez dosładzania. Nie dodawany jest do niego cukier. Został on wprowadzony w Polsce jako pierwszym kraju w Europie. Przem. Ferm. Owoc.-Warzyw. 4, 2009, 38

80 Jak? Patent Sok pomarańczowy + Przecier + Naturalny ekstrakt z pomarańczy Zawartość polifenoli ~120 mg / 200 ml (produktu gotowego) ~10 mg/ 200 ml (produktu gotowego) ~170 mg / 200mL (produktu gotowego) Delikatnie tłoczone z całej pomarańczy 80

81 Cappy Cała Pomarańcza - pierwsza taka innowacja na polskim rynku soków Najbliższe jedzeniu całej pomarańczy Technologia Cappy Pełne Wyciskanie 2 x więcej polifenoli niż regilarny sok pomarańczowy Wyśmienity smak

82 Owocowe smoothies produkowane jako premium zgodnie z nowymi trendami. Zawiera połączenie naturalnego soku owocowego i przecieru owocowego light fruit drink meal czyli owocowy lekki posiłek. Produkt jest w 100% z owoców bez dodatku cukru, substancji słodzących, konserwantów, barwników i aromatów.

83 Smoothies sok z owoców i warzyw o wysokiej wartości biologicznej zapewniający zdrowy posiłek z małą ilością kalorii zmniejszający uczucie głodu. Pozwala na zwiększenie spożycia owoców i warzyw zgodnie z zaleceniami zdrowej diety w łatwy i wygodny sposób. Bogaty jest on przeciwutleniacze, witaminy, sole mineralne a zwłaszcza błonnik korzystnie wpływając na organizm człowieka.

84 Napoje jako żywność funkcjonalna Soki pitne jako główny składnik zawierają wsad owocowy i warzywny, natomiast napoje mają znacznie mniejszy udział owoców ale w większym stopniu możliwy jest w nich duży dodatek innych substancji. Sok Nektar Napój podstawowe różnice A SOK B NEKTAR C NAPÓJ W przypadku nektarów ilość wsadu owocowego (soku lub przecieru) jest ściśle określona i jest zależna od typu owoców np.: Barbara Groele KUPS -jabłka, pomarańcze min. 50% - czarne porzeczki min. 25% - śliwki min. 30% -wiśnie min. 35%

85 Źródło: AC Nielsen, 2007

86

87 Dziękuję za uwagę!

Produkty aroniowe w profilaktyce zdrowia. Jan Oszmiański Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Produkty aroniowe w profilaktyce zdrowia. Jan Oszmiański Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Produkty aroniowe w profilaktyce zdrowia 1 Jan Oszmiański Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Skład chemiczny owoców aronii 2 Skład chemiczny owoców aronii czarnoowocowej może się nieznacznie różnić,

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Dr inż. Anna Tokarska Dział Żywienia Świętokrzyskie Centrum Onkologii Obserwowane trendy w żywieniu w ostatnim czasie wskazują, że na wskaźniki zachorowalności

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNIE AKTYWNY SUPLEMENT DIETY. www.calivita.com.pl

BIOLOGICZNIE AKTYWNY SUPLEMENT DIETY. www.calivita.com.pl BIOLOGICZNIE AKTYWNY SUPLEMENT DIETY WOLNE RODNIKI TO AKTYWNE ATOMY LUB CZĄSTECZKI, KTÓRE ZGUBIŁY JEDEN ELEKTRON. PRÓBUJĄC GO ODZYSKAĆ, SZYBKO WCHODZĄ W REAKCJE Z RÓŻNYMI ELEMENTAMI KOMÓREK, USZKADZAJĄC

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu.

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Dostarczają także kwasu foliowego. Zawierają znaczne ilości składników

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Soki 100% naturalne MALINA ARONIA

Soki 100% naturalne MALINA ARONIA Soki 100% naturalne MALINA Sok z malin 100 % jest doskonałym uzupełnieniem codziennej diety. Zawiera bogactwo witamin: C, E, B1, B2, B6, PP oraz minerały: magnez, potas, wapń i żelazo. W jego składzie

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Wysiłek fizyczny codziennie ok. 30-60 minut Codzienna aktywność fizyczna wpływa na dobre samopoczucie i lepsze funkcjonowanie organizmu. Każdy wysiłek fizyczny jest

Bardziej szczegółowo

PAMIETAJ RZUCAJĄC PALENIE ZMIEŃ DIETĘ

PAMIETAJ RZUCAJĄC PALENIE ZMIEŃ DIETĘ PAMIETAJ RZUCAJĄC PALENIE ZMIEŃ DIETĘ Wiele osób rozważających decyzję o rzuceniu palenia obawia się przytycia. Jeśli i Ty masz podobne obawy skorzystaj z naszych rad. Chcąc po zaprzestaniu palenia utrzymać

Bardziej szczegółowo

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY d r i n ż. Magdalena Górnicka Zakład Oceny Żywienia Katedra Żywienia Człowieka WitaminyA, E i C oraz karotenoidy Selen Flawonoidy AKRYLOAMID Powstaje podczas przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

Indeks glikemiczny a produkty piekarskie. Dr inż. Małgorzata Wronkowska

Indeks glikemiczny a produkty piekarskie. Dr inż. Małgorzata Wronkowska Indeks glikemiczny a produkty piekarskie Dr inż. Małgorzata Wronkowska Według danych Urzędu Statystycznego za rok 2010 przeciętne miesięczne spożycie chleba na osobę w Polsce w ostatnich 10 latach spadło

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY POMOCNICZE

MATERIAŁY POMOCNICZE MATERIAŁY POMOCNICZE 1. Wiersze Wesołe owoce i Przechwałki warzyw Przechwałki warzyw Na straganie, w dzień targowy, ogórek z pomidorem prowadzi rozmowę. Pierwszy zaczął pomidor: Jestem czerwony i gładki,

Bardziej szczegółowo

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Lekarze z Chin uważają, że owoce głożyny znane jako chińskie daktyle pomagają zachować sprawność, poprawiają odporność, wspomagają

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C).

Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C). Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C). Wzrost temperatury redukuje poziom większości składników odżywczych. Surowy por

Bardziej szczegółowo

Pięć minut dla Twojego zdrowia! Copyright profit Sp. z o.o.

Pięć minut dla Twojego zdrowia! Copyright profit Sp. z o.o. Pięć minut dla Twojego zdrowia! Piramida zdrowia i witalności Trzy filary zdrowia to Aktywność fizyczna Racjonalne odżywianie Zarządzanie stresem (relaks) Szlachetne zdrowie Nikt się nie dowie Jako smakujesz,

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

BIOFITEO pyszne i zdrowe

BIOFITEO pyszne i zdrowe pyszne i zdrowe pysz Pierwszy na rynku naturalny posiłek niskokaloryczny - tylko 20 kcal 1 Smaczny, niskokaloryczny posiłek przygotowany z naturalnych składników" Dostarcza tylko 20 kcal" Łatwo go przygotować

Bardziej szczegółowo

Kasze - jakie najzdrowsze? Porównanie wartości odżywczych

Kasze - jakie najzdrowsze? Porównanie wartości odżywczych ARTYKUŁY Kasze - jakie najzdrowsze? Porównanie wartości odżywczych Przeczytaj pełną wersję artykułu: http://www.odzywianie.info.pl/przydatne-informacje/artykuly/art,kasze-jakie-najzdrowszeporownanie-wartosci-odzywczych.html

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016

Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016 Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016 Rola produktów zbożowych w żywieniu człowieka Produkty zbożowe, czyli mąki, pieczywo, kasze, ryż, makarony

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ

EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ Wprowadzenie Liczne badania przeprowadzone w Europie i w Polsce wskazują, że warzywa z produkcji ekologicznej są

Bardziej szczegółowo

Jedzmy zdrowo na kolorowo!

Jedzmy zdrowo na kolorowo! Jedzmy zdrowo na kolorowo! Dlaczego powinniśmy jeść warzywa? Ponieważ są źródłem: -witamin: głównie: beta-karoten, witamina C, kwas foliowy oraz witaminy K, niacyna oraz witaminy E -składników mineralnych:

Bardziej szczegółowo

Kasza kukurydziana Kasza kukurydziana (polenta) produkowana jest z ziaren kukurydzy w postaci drobnego grysiku. Dostarcza błonnika, witamin B1 i PP

Kasza kukurydziana Kasza kukurydziana (polenta) produkowana jest z ziaren kukurydzy w postaci drobnego grysiku. Dostarcza błonnika, witamin B1 i PP Kasza kukurydziana Kasza kukurydziana (polenta) produkowana jest z ziaren kukurydzy w postaci drobnego grysiku. Dostarcza błonnika, witamin B1 i PP oraz beta-karotenu. Produkty z kukurydzy są sycące, dodające

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Zdrowe odżywianie polega na odpowiednim wyborze produktów i przygotowaniu posiłków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu poprzez

Bardziej szczegółowo

Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać?

Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać? Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać? Komponując codzienne posiłki z ulubionych produktów spożywczych zwykle nie zastanawiamy się nad ich wpływem na nasz organizm

Bardziej szczegółowo

SOKI I MUSY WITAMINY W WYGODNEJ FORMIE Kompendium wiedzy o sokach i musach

SOKI I MUSY WITAMINY W WYGODNEJ FORMIE Kompendium wiedzy o sokach i musach Warszawa, dn. 23.04.2015 SOKI I MUSY WITAMINY W WYGODNEJ FORMIE Kompendium wiedzy o sokach i musach Dlaczego soki i musy są dobre dla rodziny? Zgodnie z opiniami ekspertów prawidłowe odżywianie już w okresie

Bardziej szczegółowo

Znaczenie zdrowego odżywiania w profilaktyce nowotworowej

Znaczenie zdrowego odżywiania w profilaktyce nowotworowej Znaczenie zdrowego odżywiania w profilaktyce nowotworowej Nasza dieta oraz sposób odżywiania jest drugą (po paleniu) najważniejszą przyczyną powstawania chorób nowotworowych. Pożywienie stanowi czynnik

Bardziej szczegółowo

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Doktorze Zdrówko, co to znaczy być zdrowym? Być zdrowym, to nie tylko nie chorować, ale też czuć się dobrze, być radosnym i sprawnym fizycznie. Czy wiesz, co pomaga

Bardziej szczegółowo

PROJEKT TRZYMAJ FORMĘ

PROJEKT TRZYMAJ FORMĘ PROJEKT TRZYMAJ FORMĘ dotyczący racjonalnego odżywiania się dzieci i młodzieży w wieku od 11 do 16 roku życia (projekt obejmuje klasy 5-6 szkoły podstawowej oraz I III gimnazjum) Projekt realizowany w

Bardziej szczegółowo

Figi suszone niesiarkowane, suszone na słońcu

Figi suszone niesiarkowane, suszone na słońcu Daktyle niesiarkowane Bakalie ekologiczne - Daktyle to doskonała, słodka przekąska, stosowane również jako dodatek do wypieków, deserów i musli. Daktyle są źródłem cukrów i naturalnych salicylanów, działających

Bardziej szczegółowo

PRODUKCJA SOKÓW. SOKI to w pełni naturalne produkty, otrzymywane wyłącznie

PRODUKCJA SOKÓW. SOKI to w pełni naturalne produkty, otrzymywane wyłącznie SOKI to w pełni naturalne produkty, otrzymywane wyłącznie ze zdrowych, dojrzałych, świeżych lub przechowywanych owoców i warzyw. Otrzymuje się je poprzez tłoczenie soku z miazgi lub mechaniczne przetarcie.

Bardziej szczegółowo

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które DROGI RODZICU Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które zjadamy w ciągu dnia. Przy czym obowiązuje zasada,

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie.

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie. Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka Wydział V Nauk Medycznych Polska Akademia Nauk Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Śniadanie jeść czy nie

Bardziej szczegółowo

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA Wartość odżywcza Żywność z tej grupy należy do grupy produktów białkowych. Białko mięsa, ryb i jaj charakteryzuje sie dużą wartością

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności Motto: Prawidłowe żywienie jest konieczne nie tylko dlatego, aby zapobiec chorobom, ale

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

Żywność, żywienie, zdrowie

Żywność, żywienie, zdrowie Żywność, żywienie, zdrowie est modus in rebus Roman Cichon CM UMK 2013 ŻYWNOŚĆ BEZPIECZNA pod względem higienicznym, UMOŻLIWIAJĄCA dostarczanie potrzebnych składników odżywczych, UMOŻLIWIAJĄCA prawidłowe

Bardziej szczegółowo

Żywienie a nastrój. Składniki odżywcze wpływające na nastrój:

Żywienie a nastrój. Składniki odżywcze wpływające na nastrój: Żywienie a nastrój dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Katedra i Zakład Dietetyki SGGW w Warszawie Składniki odżywcze wpływające na nastrój: Kwas foliowy Witamina B 6 Witamina B 12 Witamina D Witamina C Kwasy

Bardziej szczegółowo

Nasze produkty zawierają: Wszystkie soki firmy BioAvena zostały przebadane przez akredytowane laboratorium.

Nasze produkty zawierają: Wszystkie soki firmy BioAvena zostały przebadane przez akredytowane laboratorium. Przedstawiamy Państwu ofertę soków ekologicznych oraz naturalnych. Do produkcji BIO soków firmy BioAvena wykorzystujemy tylko surowce z czystych, ekologicznych i certyfikowanych upraw. Produktów BIO nie

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA I PATRYCJA SZAFRAŃSKA HASŁO PORADNIKA Nie wystarczy jeść - należy się odżywiać - to mądre słowa. Nie należy wpychać w siebie wszystkiego co jest na stole, czy w

Bardziej szczegółowo

Kategoria żywności, środek spożywczy lub składnik żywności. Warunki dla stosowania oświadczenia

Kategoria żywności, środek spożywczy lub składnik żywności. Warunki dla stosowania oświadczenia Kategoria, WITAMINY VITAMINS 1 Wiatminy ogólnie Vitamins, in general - witaminy pomagają w rozwoju wszystkich struktur organizmu; - witaminy pomagają zachować silny organizm; - witaminy są niezbędne dla

Bardziej szczegółowo

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH dr inż. Dominika Głąbska Zakład Dietetyki Katedra Dietetyki Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW warzywa i owoce są istotnym elementem codziennej

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):*

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):* Przykładowe jadłospisy na redukcję masy ciała 1. Przykładowy jadłospis na zrzucenie wagi (zalecenia ogólne, na podstawie wywiadu z zawodnikiem trójboju siłowego): CZĘŚĆ I 3 TYGODNIE: 7 00 L - karnityna

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce. 31 marca 2007r.

Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce. 31 marca 2007r. Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce 31 marca 2007r. Cele akcji: wzrost spożycia warzyw i owoców do co najmniej 5 porcji dziennie uprawianie aktywności fizycznej utrzymywanie prawidłowej masy ciała Hasło

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY POMOCNICZE W BIAŁEJ KRAINIE OSTROŻNIE Z SOLĄ I CUKREM

MATERIAŁY POMOCNICZE W BIAŁEJ KRAINIE OSTROŻNIE Z SOLĄ I CUKREM MATERIAŁY POMOCNICZE W BIAŁEJ KRAINIE OSTROŻNIE Z SOLĄ I CUKREM 1. Cukrowa Wróżka (do wycięcia) 1 2. Zagadki Wydobywa się ją z ziemi, lecz kupuje w sklepie. Gdy jej dodasz do potrawy, to smakuje lepiej.

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SKLEPÓW PARTNERSKICH

PROGRAM SKLEPÓW PARTNERSKICH PROGRAM SKLEPÓW PARTNERSKICH Kim jesteśmy? Misją firmy MILBOR Sp. z o.o. jest dostarczanie polskim klientom najwyższej jakości produktów spożywczych bazujących na polskich Superowocach (Superfruits) Milbor

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

smaczne i zdrowe Dżemy i marmolady

smaczne i zdrowe Dżemy i marmolady smaczne i zdrowe Dżemy i marmolady SPIS TREŚCI WSTĘP 4 Na początku było jabłko 4 O pożytkach płynących z jedzenia owoców 5 Surowce przetworów 8 Sprzęt 15 Owocowy kalendarz 16 O czym warto pamiętać 17

Bardziej szczegółowo

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin Suplementy Wilkasy 2014 Krzysztof Gawin Suplementy diety - definicja Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub

Bardziej szczegółowo

Dieta DASH i produkty lokalne jako żywieniowa profilaktyka nadciśnienia. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska

Dieta DASH i produkty lokalne jako żywieniowa profilaktyka nadciśnienia. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Dieta DASH i produkty lokalne jako żywieniowa profilaktyka nadciśnienia Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska 20% 29% optymalne prawidłowe 21% 30% wysokie prawidłowe nadciśnienie Kategorie nadciśnienia

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne produkty żywnościowe

Innowacyjne produkty żywnościowe Innowacyjne produkty żywnościowe prof. Krzysztof Krygier Wydział Nauk o Żywności Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Żywność wygodna Żywność minimalnie przetworzona Żywność ekologiczna Żywność

Bardziej szczegółowo

WITAMINY I MINERAŁY DLA OSÓB DIALIZOWANYCH

WITAMINY I MINERAŁY DLA OSÓB DIALIZOWANYCH Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego WITAMINY I MINERAŁY DLA OSÓB DIALIZOWANYCH Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany w oparciu o doniesienia naukowe oraz przyjęte

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

Mlekovita największym producentem mleka w Polsce w 2015 r.

Mlekovita największym producentem mleka w Polsce w 2015 r. Mlekovita największym producentem mleka w Polsce w 2015 r. 594 mln litrów mleka, czyli 20% całej polskiej produkcji tyle w ubiegłym roku wyprodukowała wysokomazowiecka spółdzielnia mleczarska. Tym samym

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia

Zasady zdrowego żywienia Zasady zdrowego żywienia Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Prawidłowe żywienie może w istotny sposób wpłynąć na wyniki leczenia cukrzycy. Odpowiedni wybór produktów żywieniowych zawsze, gdy tylko jest

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE Dietetyka Dietetyka to nauka, która bada jak to, co spożywamy wpływa na nasze zdrowie i wydajność organizmu. Bada pewne składniki pożywienia, które mogą wpływać na nasze zdrowie. Na przykład

Bardziej szczegółowo

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Kasza jęczmienna perłowa 9,5 0,095 Marchew 15,5 0,155 Pietruszka, korzeń 6,5 0,065 Por 6,5 0,065 Seler korzeniowy 3,0 0,030 Ziemniaki 62,5 0,625 Margaryna 3,0 0,030 Ziele

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2) Dz.U.07.137.967 2010.01.22 zm. Dz.U.2010.9.63 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2) (Dz. U. z dnia 31 lipca 2007 r.) Na

Bardziej szczegółowo

Żywienie dziecka. Żywienie dziecka. Budowa nowych tkanek (rozrost) Odnowa zużytych tkanek. Wytwarzanie energii. Utrzymywanie temperatury ciała

Żywienie dziecka. Żywienie dziecka. Budowa nowych tkanek (rozrost) Odnowa zużytych tkanek. Wytwarzanie energii. Utrzymywanie temperatury ciała Żywienie dziecka dr n.med. Jolanta Meller Na wiele potrzebnych nam rzeczy możemy poczekać. Dziecko nie może. Właśnie teraz formują się jego kości, tworzy się krew, rozwija umysł. Nie możemy mu powiedzieć

Bardziej szczegółowo

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW CO POWINNY JEŚĆ DZIECI WITAMINY PRODUKTY ZBOŻOWE PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO PRZETWORY MLECZNE ZASADY ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

Żywienie dziecka. dr n.med. Jolanta Meller

Żywienie dziecka. dr n.med. Jolanta Meller Żywienie dziecka dr n.med. Jolanta Meller Na wiele potrzebnych nam rzeczy możemy poczekać. Dziecko nie może. Właśnie teraz formują się jego kości, tworzy się krew, rozwija umysł. Nie możemy mu powiedzieć

Bardziej szczegółowo

Żywienie wspomagające leczenie cukrzycy. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska

Żywienie wspomagające leczenie cukrzycy. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Żywienie wspomagające leczenie cukrzycy Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Cele leczenia cukrzycy Normalizacja glikemii Normalizacja zaburzeń gospodarki lipidowej Zapobieganie powikłaniom (choroby

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (ZBiJŻ) Ćwiczenie nr

Bardziej szczegółowo

Żywienie w szpiczaku mnogim

Żywienie w szpiczaku mnogim Żywienie w szpiczaku mnogim Spotkanie II : dbamy o kości mgr inż. Sławomir Kozłowski szpiczak mnogi leczenie osteoporoza- zaburzenie mineralizacji kości Czynniki środowiskowe dieta (wapń i witamina D)

Bardziej szczegółowo

Zbożowe śniadanie zimowe. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej

Zbożowe śniadanie zimowe. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Zbożowe śniadanie zimowe dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Asortyment produktów zbożowych Produkty zbożowe stanowią podstawę wyżywienia ludności na całym świecie, znajdują się

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Odżywiaj się zdrowo Podstawowym zaleceniem zdrowotnym dla osób chorych na cukrzycę jest jedz zdrowo. Osoba

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA TREŚĆ WYKŁADÓW Budowa i biologia skóry. Typy skóry. Funkcje skóry. Układ odpornościowy skóry. Starzenie się skóry. Przenikanie przez skórę. Absorpcja skórna.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

Warzywa, owoce, zioła i przyprawy w diecie chorych na cukrzycę. Dr hab. n. med. Danuta Pawłowska

Warzywa, owoce, zioła i przyprawy w diecie chorych na cukrzycę. Dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Warzywa, owoce, zioła i przyprawy w diecie chorych na cukrzycę Dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Podział produktów spożywczych na grupy Produkty zbożowe Warzywa i owoce Warzywa - Bogate w wit. C - Bogate

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach NORMY ŻYWIENIA DLA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM I SZKOLNYM W POLSCE OPRACOWANO W INSTYTUCIE ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIA I ZATWIERDZONE ZOSTAŁY PRZEZ INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Błonnik jako cudowny środek na odchudzanie?

Błonnik jako cudowny środek na odchudzanie? Błonnik jako cudowny środek na odchudzanie? Jednym z najbardziej skutecznych sposobów, aby stracić nadprogramowe kilogramy, to kontrolować własny apetyt. Łatwo powiedzieć, ciężej wykonać! Jednak gdy poznamy

Bardziej szczegółowo

Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne TOMASZ DOŁGAŃ

Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne TOMASZ DOŁGAŃ Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne TOMASZ DOŁGAŃ Granola z Granatem Sante jest źródłem witamin i składników mineralnych takich jak kwas foliowy, fosfor, miedź, mangan Fosfor pomaga w utrzymaniu zdrowych

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA Gimnazja

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA Gimnazja ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA Gimnazja Zestaw 1 Krupnik Waga 1 porcji - 400 g I porcja 10 porcji g kg Kasza jęczmienna perłowa 15,0 0,150

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego odżywiania

Zasady zdrowego odżywiania Zasady zdrowego odżywiania Powszechnie wiadomo, że nieprawidłowy sposób odżywiania prowadzi do wystąpienia chorób tzw. dietozależnych. Racjonalna dieta stanowi podstawę ich leczenia, a także zapobiegania

Bardziej szczegółowo

Konkursu wiedzy o zdrowym stylu życia Trzymaj Formę! rok szkolny 2013/2014

Konkursu wiedzy o zdrowym stylu życia Trzymaj Formę! rok szkolny 2013/2014 Konkursu wiedzy o zdrowym stylu życia Trzymaj Formę! rok szkolny 2013/2014 Kod ucznia Informacje dla ucznia 1. Na stronie tytułowej arkusza w wyznaczonym miejscu wpisz swój kod ustalony przez komisję.

Bardziej szczegółowo

AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy

AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy Cena brutto zamówienia - każdego pakietu powinna stanowić sumę wartości brutto wszystkich pozycji ujętych w pakiecie, natomiast wartość brutto poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Sukcesywną dostawę produktów żywnościowych dla Zespołu Żłobków nr 3 w Poznaniu V części

Sukcesywną dostawę produktów żywnościowych dla Zespołu Żłobków nr 3 w Poznaniu V części FORMULARZ OFERTOWY Nazwa albo imię i nazwisko Wykonawcy... Siedziba albo miejsce zamieszkania i adres Wykonawcy... NIP, REGON Wykonawcy... Telefon/fax Wykonawcy... Adres e mail Wykonawcy:... Do: nazwa

Bardziej szczegółowo

Mąka gryczana Ekologiczna mąka gryczana ze zmielonej na żarnach gryki. Doskonała na bliny, placki i kluski. Spożywanie mąki gryczanej oraz kaszy gryczanej uznawane jest za bardzo korzystne dla prawidłowego

Bardziej szczegółowo