Substancje chemiczne. Materia. dr Jakub Guzy

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Substancje chemiczne. Materia. dr Jakub Guzy"

Transkrypt

1 Substancje chemiczne. Materia dr Jakub Guzy

2 Wszystko co nas otacza nazywamy materią. Na przykład szpilka i gwóźdź to przedmioty które wykonano z żelaza. Zeszyt i wata to przedmioty wykonane z celulozy. żelazo celuloza Elementy materii, które mają ten sam skład i charakterystyczne cechy, nazywamy substancjami

3 Piktogramy Substancja wybuchowa Substancja toksyczna Substancja szkodliwa Substancja łatwopalna Substancja żrąca Substancja drażniąca Substancje chemiczne, które są niebezpieczne dla zdrowia i życia człowieka, muszą być odpowiednio oznaczone za pomocą piktogramów

4 Substancja a ciało fizyczne Ciała fizyczne to otaczające nas przedmioty Przykłady ciał fizycznych: Drut miedziany Igloo Sopel Szklanka Wata cukrowa

5 Substancja - materiał z którego jest zbudowane ciało fizyczne Ciała fizyczne igloo sopel szklanka drut miedziany wata cukrowa Substancje woda woda szkło miedź cukier

6 Właściwość fizyczna Właściwością fizyczną jest: stan skupienia temperatura topnienia temperatura wrzenia barwa rozpuszczalność w wodzie i innych rozpuszczalnikach wytrzymałość na uderzenia i zarysowanie gęstość przewodnictwo elektryczne i cieplne zachowanie się w polu magnetycznym kowalność połysk Charakterystyczne cechy danej substancji, za pomocą których można ją opisać, nazywamy właściwościami fizycznymi

7 Podział substancji Substancje dzielą się na: proste -takie których nie można rozłożyć za pomocą prostych metod na substancje o prostszej budowie złożone -takie które można rozłożyć na substancje prostsze

8 Substancja złożona- tlenek żelaza (III) Substancja prosta - jod Substancje proste to pierwiastki chemiczne, a substancje złożone to związki chemiczne

9 Pierwiastek chemiczny Pojęcie pierwiastka chemicznego wprowadził w II połowie XVII wieku angielski uczony Robert Boyle. Robert Boyle Znane dziś pierwiastki występujące w przyrodzie zostały odkryte do 1925 roku. W miarę postępu nauki otrzymywano nowe pierwiastki.

10 Nazwy pierwiastków Nazwy pierwiastków pochodzą między innymi od: nazw państw: na przykład polon otrzymał swoją nazwę na cześć Polski, gdzie urodziła się Maria Skłodowska-Curie. To ona otrzymała ten pierwiastek jako pierwsza. nazw ciał niebieskich: na przykład hel ( z greckiego helios słońce) imion bogów i postaci mitologicznych: na przykład niob nazwisk wybitnych uczonych: na przykład kiur nazwa nadana na cześć odkryć Marii Skłodowskiej-Courie i jej męża Piotra. Właściwości pierwiastków: na przykład fosfor zawdzięcza swoją nazwę temu, że jedna z jego odmian świeci w ciemności ( phosphorus oznacza niosący światło )

11 Symbole pierwiastków Obecnie stosowaną symbolikę wprowadził w 1815 roku Jacob Berzelius. Jacob Berzelius Symbol chemiczny pierwiastka jest umownym międzynarodowym zapisem danego pierwiastka. Tworzy się go od pierwszej litery jego nazwy łacińskiej. Jeżeli nazwy kilku pierwiastków zaczynają się na tę samą literę, to do pierwszej wielkiej litery dodaje się drugą lub dalszą małą literę. Na przykład magnez Mg Magnesium.

12 Przykładowe symbole pierwiastków Nazwa pierwiastka w języku polskim Międzynarodowy symbol chemiczny Nazwa pierwiastka w języku łacińskim Azot N Nitrogenium Cynk Zn Zincum Fosfor P Phosphorus Glin Al Aluminium Hel He Helium Miedź Cu Cuprum Tlen O Oxygenium Wodór H Hydrogenium

13 Stan skupienia substancji chemicznej Substancje chemiczne mogą występować w stanie: gazowym (np.para wodna) ciekłym (np.kwas siarkowy VI) stałym (np.tlenek wapnia)

14 Przemiany chemiczne Substancje ulegają ciągłym przemianom. Podczas tych przemian: substancje mogą zmieniać tylko niektóre swoje właściwości fizyczne i wtedy zachodzi zjawisko fizyczne mogą powstawać nowe substancje chemiczne i wtedy zachodzi reakcja chemiczna substancje mogą się ze sobą mieszać w dowolnym stosunku masowym- powstają mieszaniny substancji z jąder jednych atomów mogą powstawać jądra innych atomów- są to przemiany promieniotwórcze

15 Przemiany substancji Reakcje chemiczne (w ich wyniku powstają nowe substancje) Przemiany fizyczne (w ich wyniku nie powstają nowe substancje) Objawy Wydzielanie gazu Wydzielanie osadu Zmiana barwy Efekty akustyczne Wydzielanie ciepła Objawy Ogrzanie lub ochłodzenie substancji Zmiana stanu skupienia Rozdrobnienie lub deformacja substancji Świecenie Przykłady Spalanie magnezu Przykłady Rozdrabnianie kredy Ogrzewanie białka Mielenie kawy Rdzewienie metali Parowanie wody Kwaśnienie mleka Powstawanie szronu Spalanie węgla Sublimacja jodu

16 Doświadczenie Obserwacja zmian zachodzących na przedmiotach Określ jakim zmianom uległy przedmioty przedstawione na zdjęciach. Co zaobserwowałeś? Zmieniła się barwa. Powstała substancja jest krucha. Przedmioty zniszczone w wyniku korozji mają inne właściwości fizyczne niż przedmioty niezniszczone.

17 SPOSOBY ŁĄCZENIA SIĘ ATOMÓW W CZĄSTECZKI

18 Cząsteczka wody H H Cząsteczka wodoru H O H

19 PODZIAŁ CZĄSTECZEK Homoatomowe Cząsteczkę tworzą atomy tego samego pierwiastka np., H 2, O 2,N 2,Cl 2 Heteroatomowe Cząsteczkę tworzą atomy różnych pierwiastków np. H 2 O, CO, HCl, CH 4 H H H H C H Cząsteczka H 2 H Cząsteczka CH 4

20 H +1 1e H H +1 +1

21 SPOSOBY PRZEDSTAWIANIA WIĄZANIA KOWALENCYJNEGO (ATOMOWEGO) Wzór sumaryczny cząsteczki wodoru H H H 2 Każdy atom wodoru ma po 1 elektronie walencyjnym. Zaznacza się go kropkami przy symbolu pierwiastka chemicznego Wzór elektronowy dwuatomowej cząsteczki wodoru Symbol pierwiastka chemicznego Liczba atomów w cząsteczce H H Wzór kreskowy czyli strukturalny

22 Atom chloru ma 7elektronów walencyjnych (na ostatniej powłoce). Do konfiguracji elektronowej najbliższego gazu szlachetnego argonu, brakuje mu 1 elektronu. Atomy Cl po zbliżeniu do siebie tworzą jedną wspólna parę elektronową i wtedy każdy z atomów chloru ma 8 elektronów walencyjnych - powstaje oktet. 7e 10e e +17 2e 10e +17 :.. : Cl. : :. Cl

23 Jeżeli utworzenie jednej wiążącej pary elektronowej nie wystarcza do utworzenia oktetu, atom może wykorzystać dwa lub trzy elektrony tworząc wiązania podwójne lub potrójne. Przykładem jest cząsteczka tlenu w której dwie pary elektronowe utworzyły wiązanie podwójne. 6e +8 2e Wiązanie w cząsteczce tlenu można przedstawić schematem e +8 4e 2e +8

24 Wiązanie kowalencyjne (atomowe) spolaryzowane Tutaj też tworzą się wspólne pary elektronowe. Cechą charakterystyczną tego wiązania jest przesunięcie pary elektronowej wiążącej atomy w kierunku atomu pierwiastka, który w jądrze atomu ma więcej protonów. Jednym z przykładów tego wiązania może być połączenie chloru i wodoru w cząsteczce chlorowodoru. Wiązanie atomowe spolaryzowane powstaje wówczas, gdy łączą się ze sobą atomy pierwiastków różniących się rozmiarami i ilością powłok, lecz nie tak znacznie jak w przypadku tworzenia wiązania jonowego. 2e 6e 10e +17 Cl Cząsteczka chlorowodoru

25 Cząsteczka amoniaku liczba atomów wodoru w cząsteczce brak liczby oznacza 1 atom azotu w cząsteczce Atom azotu znajduje się w grupie 15 i ma 5 elektronów walencyjnych. Wodór - (1 grupa) ma 1 elektron walencyjny. Do uzyskania trwałej konfiguracji elektronowej (oktetu) atom azotu potrzebuje 3 elektronów. Atomy wodoru potrzebują po 1 elektronie. Tworzą się trzy wspólne pary elektronowe. H H N Wzór elektronowy H H H N Wzór strukturalny H

26 Wiązanie jonowe W tworzeniu wiązań chemicznych znaczącą rolę odgrywają elektrony walencyjne. Elektrony walencyjne mogą być łatwo usunięte jak i w niektórych przypadkach uzupełnione o nowe elektrony. Powstają wtedy jony. Wiązanie jonowe powstaje wtedy, kiedy mamy do czynienia z atomem - donorem i atomem - akceptorem elektronów. Przyjmując i oddając elektrony atomy osiągają strukturę najbliższego gazu szlachetnego. Donor - atom dostarczający elektronów Akceptor atom przyjmujący elektrony Dobrymi donorami elektronów są pierwiastki 1 i 2 grupy układu okresowego (metale). Elektrony powłok walencyjnych tych pierwiastków są słabo związane z atomami i można je łatwo od nich oderwać. Doskonałymi akceptorami są pierwiastki 17 grupy układu okresowego (fluorowce). M L K 1e 8e 2e +11 e + L K +1 8e 2e +11 Atom sodu Na oddaje 1 elektron i staje się kationem Na +

27 Przyjmowanie i oddawanie elektronów zmienia ładunek atomów. Przed oddaniem lub przyjęciem elektronów każdy atom jest elektrycznie obojętny. Kiedy zostaną usunięte elektrony walencyjne, ładunek pozostałych elektronów nie równoważy już dodatniego ładunku jądra. Ponieważ elektron ma jednostkowy ładunek ujemny, wynikiem usunięcia jednego elektronu z obojętnego atomu jest powstanie kationu o jednostkowym ładunku dodatnim. Na przykład kation sodu Na + to atom sodu, który utracił jeden elektron, ma więc jeden ładunek dodatni. Każdy elektron utracony przez atom zwiększa sumaryczny ładunek dodatni atomu o jednostkę. Na przykład, gdy atom magnezu traci dwa elektrony, staje się podwójnie naładowanym jonem magnezu (kationem) Mg 2+ 2e M L K 8e 2e +12 2e L K 8e +2 2e +12 Obojętny atom magnezu, liczbę protonów w jądrze (12p) równoważy liczba elektronów krążących wokół jądra (12e)

28 Atomy pierwiastków 17 grupy ( niemetale) łatwo pobierają elektrony. Nadmiar elektronów w stosunku do ładunku jądra sprawia, że stają się one anionami, czyli jonami o ładunku ujemnym. M L K 7e 8e 2e e M L K 8e 8e 2e +17 Atom chloru Cl Jon chloru - anion Cl protonów (17+)w jądrze 18 elektronów (18 -) krążących wokół jądra Przyjmowanie i oddawanie elektronów zmienia ładunek atomów. Przed przyjęciem elektronu atom chloru jest elektrycznie obojętny. Gdy atom chloru przyłącza elektron, staje się ujemnie naładowanym jonem chlorkowym - Cl -. Atom tlenu przyłączając dwa elektrony, staje się podwójnie naładowanym jonem tlenkowym - O 2-.

29 Wiązanie jonowe powstaje w wyniku przeniesienia elektronów walencyjnych od atomu jednego pierwiastka do atomu drugiego. Powstają wówczas jony- kationy i aniony, które przyciągając się tworzą wiązania. Na + Cl - Rys.1 Struktura kryształu NaCl. L 8e 2e K +11 Na + M Siły elektrostatycznego przyciągania pomiędzy jonami Na + i Cl -. L K 8e 8e 2e +17 Cl - Jeżeli obok siebie pojawi się wielka ilość jonów dodatnich i ujemnych to siły elektrostatyczne zaczną działać w każdym kierunku. Jony dodatnie i ujemne zbliżają się do siebie tworząc uporządkowaną sieć. W takiej sieci jony dodatnie i ujemne rozmieszczone są na przemian w przestrzeni (rys. 1).

30 KOWALENCYJNE (ATOMOWE) JONOWE M + B - NIESPOLARYZOWANE A : A SPOLARYZOWANE A :B

31 Nowe pojęcia Wiązanie kowalencyjne (atomowe) wiązanie polegające na łączeniu się atomów za pomocą wspólnych par elektronowych Wiązanie jonowe wiązanie polegające na łączeniu się kationów i anionów powstałych z atomów. Jon cząstka posiadająca dodatni lub ujemny ładunek elektryczny Kation jon dodatni. Anion jon ujemny. Cząsteczka związku chemicznego (heteroatomowa)- cząsteczka utworzona przez atomy różnych pierwiastków np., HCl, H 2 O, N H 3 Cząsteczka pierwiastka (homoatomowa)- cząsteczka tworzona przez atomy tego samego pierwiastka np., H 2, O 2,N 2

32 Wiązania chemiczne a właściwości substancji Elektronowa teoria wiązania chemicznego Lewisa - Kossela

33 KONSEKWENCJE BUDOWY ATOMU DLA WŁAŚCIWOŚCI PIERWIASTKA Najbardziej zewnętrzne podpowłoki elektronowe atomu nazywa się powłoką walencyjną. Powłokę walencyjną tworzą podpowłoki o zbliżonej energii, zazwyczaj są to orbitale: s, s i p lub s i d. Elektrony położone na powłoce walencyjnej nazywamy elektronami walencyjnymi. ENERGIA JONIZACJI Energia jonizacji jest to energia potrzebna do oderwania jednego elektronu od atomu i przeniesienia go do nieskończoności. W zależności od liczby oderwanych elektronów rozróżnia się pierwszą, drugą trzecią energię jonizacji. Energia potrzebna do oderwania elektronu zależy od jego odległości od jądra atomowego oraz od ładunku jądra (prawo Coulomba). Wraz ze wzrostem ładunku jądra rośnie siła przyciągania elektronów i dlatego energia jonizacji powiększa się w obrębie okresu. W tej samej grupie układu okresowego maleje energia jonizacji przy wzroście promienia atomowego.

34 Pierwszym potencjałem jonizacyjnym nazywamy energię potrzebną do przemiany M -> M +, drugim - do przemiany M + -> M 2+, a trzecim - do przemiany M 2+ -> M 3+. A + energia I A + + e A+ + energia II A 2+ + e A2+ + energia III A 3+ + e energia I << energia II << energia III Energię jonizacji podajemy w ev/atom lub kj/mol Najwyższe I energie jonizacji mają gazy szlachetne, a najniższe pierwiastki 1 grupy układu okresowego. Dla dużych atomów, których powłoki walencyjne mają podobne energie, wartości I energii jonizacji nie zmieniają się tak znacznie, jak w atomach o małej liczbie atomowej.

35 POWINOWACTWO ELEKTRONOWE Powinowactwo elektronowe wyraża ilość energii wydzielanej podczas przyłączenia się elektronu do obojętnego atomu w stanie gazowym. Wraz ze wzrostem liczby atomowej: X + e = X - + energia 1. W obrębie okresu powinowactwo elektronowe wzrasta ( maleje promień atomu). 2. W obrębie grupy powinowactwo elektronowe maleje ( wzrasta promień atomu).

36 W przeciwieństwie do potencjału jonizacyjnego, powinowactwo elektronowe można zmierzyć tylko w nielicznych przypadkach i to niezbyt dokładnie. Pauling ułożył skalę elektroujemności opartą na wartościach wiązań. Posługując się wartościami energii jonizacji EJ oraz powinowactwa elektronowego PE można obliczyć elektroujemności X w skali Paulinga (metoda Mullikena) Elektroujemność to miara tendencji do przyciągania elektronów przez atomy danego pierwiastka, gdy tworzy on związek chemiczny z atomami innego pierwiastka.

37 Elektroujemność wolnego atomu jest wielkością stałą. W wyniku tworzenia związków ulega zmianie i zależy od rodzaju i liczby związanych z nim innych atomów. Pojęcie elektroujemności jest użyteczne do określenia typu wiązania w związku, warto więc uwzględnić poniższy podział. TYP WIĄZANIA RÓŻNICA ELEKTROUJEMNOŚCI x Kowalencyjne 0,0 x < 0,4 Kowalencyjne spolaryzowane 0,4 x < 1,7 Jonowe x 1,7 Przykład atom H = 2,1 atom Cl = 3,0 x = 3,0 2,1 = 0,9 Atom Na = 0,9 atom Cl = 3,0 x = 3,0 0,9 = 2,1

38 WIĄZANIA CHEMICZNE Wiązanie chemiczne jest to wzajemne oddziaływanie rdzeni atomowych i elektronów walencyjnych tworzących cząsteczkę chemiczną lub makroskopowy zbiór cząsteczek. Tworzenie wiązań jest wywołane dążeniem układu do zmniejszenia posiadanej energii i polega na: Przekształceniu się atomów w jony dodatnie i ujemne Przekształcenie się atomów w cząsteczki kowalencyjne Przekształcenie się atomów w zbiory zlokalizowanych kationów i zdelokalizowanych elektronów. W powstawaniu wiązań chemicznych mogą brać udział elektrony walencyjne, do których należą: W atomach pierwiastków bloku s i p elektrony zewnętrznej powłoki W atomach pierwiastków bloku d elektrony s powłoki zewnętrznej i elektrony d powłoki przedostatniej W atomach pierwiastków bloku f elektrony s powłoki zewnętrznej, elektrony d powłoki przedostatniej i elektrony f powłoki drugiej od zewnątrz.

39 Zmiana energii układu podczas tworzenia wiązania chemicznego. Zmiana energii układu przy powstawaniu cząsteczek związków chemicznych. Ujemny znak wartości zmiany energii świadczy o obniżeniu się energii układu przy zajściu omawianych reakcji.

40 TEORIE WIĄZAŃ CHEMICZNYCH TWORZENIE WIĄZAŃ CHEMICZNYCH Elektronowa teoria wiązania chemicznego Pionierem rozwoju teorii wiązania chemicznego był R. Abegg, który sformułował teorię oktetu. W 1916 r. W. Kassel opisał wiązanie jonowe, a G.Lewis wiązanie kowalencyjne. Jednym z podstawowych założeń obu tych teorii było przyjęcie, że w przypadku helu dwa elektrony walencyjne zapewniają szczególną trwałość atomom tych pierwiastków, a w przypadku pozostałych gazów szlachetnych osiem elektronów walencyjnych. Kwantowa teoria wiązania chemicznego Kwantowa teoria wiązania chemicznego w odróżnieniu od teorii elektronowej stosowana jest w chemii kwantowej do opisu wiązań chemicznych. Stosuje się tutaj dwa sposoby opisu elektronów w cząsteczce, tj. metodą orbitali molekularnych metodą wiązań walencyjnych

41 REGUŁA OKTETU I DUBLETU Reguła oktetu W procesie tworzenia wiązań chemicznych atom oddaje, pobiera lub uwspólnia taką ilość elektronów aby uzyskać 8 elektronów oktet. Atomy helowców, z wyjątkiem He (dublet) zawierają oktet w powłoce zewnętrznej, co wyjaśnia ich bierność chemiczną. W przeważającej liczbie związków reguła oktetu jest spełniona. W tym przypadku uzyskują strukturę izoelektronową z atomem helowca położonym najbliżej w układzie okresowym w stosunku do atomu danego pierwiastka. Np.: Na Mg Al Si P S Cl Reguła dubletu dążą do struktury neonu dążą do struktury argonu Znane są odstępstwa od reguły oktetu elektronowego w związkach typu SF 6 lub PCl 5. Liczba wiązań kowalencyjnych, które może utworzyć atom jest równa liczbie niesparowanych elektronów walencyjnych. Wiązanie powstaje wówczas, gdy dwa elektrony pochodzące od różnych atomów utworzą dublet, czyli parę o przeciwnie skierowanych spinach.

42 WIĄZANIE JONOWE Podczas powstawania wiązania jonowego następuje przekazanie elektronów od atomów pierwiastków chętnie je oddających ( elektrododatnich) do atomów pierwiastków łatwo przyjmujących elektrony (elektroujemnych). Utworzenie jonów powoduje uzyskanie przez nie szczególnie trwałych konfiguracji zewnętrznej powłoki. Struktura związku jest utrzymywana przez oddziaływania elektrostatyczne. Wiązanie jonowe tworzy się pomiędzy atomami o skrajnej różnicy elektroujemności - x 1,7 Największy udział tego rodzaju wiązania można zaobserwować w związkach litowców z fluorowcami. Teoretycznie najsilniejszym wiązaniem jonowym charakteryzuje się fluorek fransu - FrF, gdyż posiada największą różnicę elektroujemności

43 Przykład NaCl Energia jonizacji Na 5,1 ev Powinowactwo elektronowe Cl (energia uwolniona po przyłączeniu elektronu) -3,8 ev Energia potrzebna: 5,1 ev 3,8 ev = 1,3 ev Na + Cl + 1,3 ev Na + + Cl - Energia wiązania: 4,2 ev NaCl + 4,2 ev Na + Cl

44 Cechy związków jonowych: Tworzą wiązania jonowe między pierwiastkami różniącymi się znacznie elektroujemnością. Przechodzenie elektronu (elektronów) walencyjnych z jednego atomu do powłoki zewnętrznej drugiego prowadzi do utworzenia jonów. Wzory chemiczne nie są wzorami podstawowego mikroelementu strukturalnego, wyrażają jedynie stosunki stechiometryczne ( w związkach o wiązaniach jonowych powstają duże sieci krystaliczne i w rzeczywistości nie można wyodrębnić poszczególnych cząsteczek). W stanie stałym tworzą jonową sieć krystaliczną Posiadają wysokie temperatury topnienia i wrzenia, ponieważ siły kulombowskiego oddziaływania jonów są znaczne. rozpuszczają się w rozpuszczalnikach polarnych W stanie ciekłym i stopionym przewodzą prąd elektryczny ( przewodniki II rodzaju).

45 Przykłady związków o budowie jonowej: MgCl,NaNO 3, KOH CaO, MgO, NaBr Warto wspomnieć o często spotykanym wyjątku - fluorowodorze, który pomimo elektroujemności równej 1,9 między wodorem, a fluorem nie tworzy wiązania jonowego, ale kowalencyjne, co wskazuje na nieprecyzyjność tego przyjętego systemu klasyfikacji wiązań. Wzory elektronowe cząsteczek związków o budowie jonowej ( zapis umowny) Wzory elektronowe Sposób zapisu chemicznych wzorów strukturalnych, polegający na zaznaczaniu rozmieszczenia elektronów walencyjnych: uwspólnionych i nieuwspólnionych par elektronów (te ostatnie nazywa się wolnymi, czyli niewiążącymi parami elektronowymi). Poszczególne elektrony oznacza się zazwyczaj kropkami, pary elektronowe zaś dwukropkami albo kreskami obok symbolu danego atomu.

46 WIĄZANIE KOWALENCYJNE NIESPOLARYZOWANE (atomowe niespolaryzowane) Jeżeli atomy mają jednakowe (cząsteczki pierwiastka) lub prawie jednakowe wartości elektroujemności, aby zachować tendencję do uzyskania struktury gazów szlachetnych tworzą jedną lub więcej wspólnych par elektronowych. Różnica elektroujemności pierwiastków tworzących wiązania atomowe niespolaryzowane musi zawierać się w przedziale 0,0 x < 0,4 Wspólne elektrony jednakowo są przyciągane przez jądra. W tworzeniu wiązania muszą być spełnione reguły: oktetu i dubletu. Jądra tych atomów znajdują się blisko siebie ponieważ elektrony ich zewnętrznych powłok poruszają się swobodnie po orbitalach wspólnych dla obu atomów.

47 Przykłady Gdy dwa atomy wodoru tworzą cząsteczkę, ich elektrony rozmieszczają się symetrycznie wokół obydwu jąder, tworząc parę elektronową. W przypadku chloru powstaje jedna wspólna para elektronowa i wtedy każdy z atomów chloru ma 8 elektronów walencyjnych - powstaje oktet a konfiguracja elektronowa staje się podobna do konfiguracji argonu (K 2 L 8 M 8 ) Przykłady, gdy utworzenie jednej wiążącej pary elektronowej nie wystarcza do utworzenia oktetu: Przykłady związków chemicznych: Trichlorek azotu NCl 3 Disiarczek węgla CS 2

48 Właściwości związków o budowie kowalencyjnej W przeciwieństwie do związków jonowych związki kowalencyjne tworzą w stanie stałym sieć krystaliczną zbudowaną z odrębnych cząsteczek. Istnieje pewna liczba substancji kowalencyjnych, w których nie występują odrębne cząsteczki kowalencyjne, ponieważ wiązania kowalencyjne rozciągają się na całą sieć. Kryształy kowalencyjne, których elementy składowe połączone są wiązaniami kowalencyjnymi ze względu na siłę takich wiązań są to kryształy o dużej twardości i bardzo wysokiej temperaturze topnienia ( w odróżnieniu od kryształów cząsteczkowych), nierozpuszczalne. Przedstawicielem tej grupy kryształów jest diament, krzem pierwiastkowy. Rozpuszczają się w rozpuszczalnikach niepolarnych lub słabo polarnych. Skroplone związki kowalencyjne i ich roztwory nie przewodzą prądu elektrycznego. Reakcje między związkami kowalencyjnymi polegają na rozerwaniu istniejących wiązań i powstaniu nowych. Reakcje z ich udziałem zachodzą powoli i przy małej wydajności.

49 WIĄZANIE KOWALENCYJNE SPOLARYZOWANE (atomowe spolaryzowane) Różni się tym od wiązania kowalencyjnego niespolaryzowanego, że między atomami występuje większa różnica elektroujemności, co skutkuje tzw. polaryzacją wiązania, czyli przesunięciem wiążącej pary elektronowej w kierunku atomu bardziej elektroujemnego. Umowne określenie zakłada różnicę elektroujemności w przedziale0,4 x < 1,7 Polaryzacja wiązania wspólna para elektronowa nie należy w jednakowym stopniu do obu atomów, lecz jest przesunięta w kierunku atomu bardziej elektroujemnego. W efekcie niesymetryczny rozkład ładunku prowadzi do powstania cząstkowego ładunku ujemnego (δ-) przy atomie pierwiastka o większej elektroujemności i cząstkowego ładunku dodatniego (δ+) przy atomie o mniejszej elektroujemności. Kształt cząsteczki rozstrzyga o tym, jak ładunki te są rozłożone w przestrzeni. Jeżeli w cząsteczce można biegun ujemny oddzielić od dodatniego jedną płaszczyzną to cząsteczka ta jest polarna, czyli jest dipolem.

50 Dipol elektryczny Układ dwóch rozdzielonych ładunków elektrycznych o tych samych wartościach bezwzględnych, lecz przeciwnych znakach, oddalonych od siebie na pewną odległość. Kierunek dipola wyznacza oś łącząca atomy, pomiędzy którymi powstaje spolaryzowane wiązanie. Miarą polarności cząsteczki jest wartość jej momentu dipolowego, który stanowi sumę wektorową momentów poszczególnych wiązań. Wartość momentu dipolowego oblicza się: Jednostki: C m; ( kulomb x metr) D (debaj) 1 D = 3, C m Przykłady

51 μ 0D Symetryczny kształt cząsteczki nie pozwala na oddzielenie płaszczyzną części dodatniej od ujemnej. Wypadkowy moment dipolowy wynosi 0 Moment dipolowy cząsteczki ma wartość 0 D jeśli cząsteczka jest sferycznie symetryczna np.; CO 2, CCl 4, CH 4

52 Wiązanie chemiczne jest tym bardziej spolaryzowane im większa jest różnica elektroujemności tworzących go atomów. Stopień polaryzacji wiązania C-H jest niewielki, gdyż różnica elektroujemności wynosi zaledwie x = 0,4. Cząsteczka metanu nie wykazuje momentu dipolowego ze względu na swą budowę symetryczną, gdyż momenty dipolowe między atomami węgla i atomami wodoru jako przeciwne znoszą się. Z powodu stosunkowo znacznej różnicy elektroujemności między atomem azotu i wodoru Δx = 0,84 oraz asymetrycznej budowie, cząsteczka amoniaku ma dość duży moment dipolowy (μ=1,46 D). W cząsteczce chlorowodoru wspólna para elektronowa jest silniej przyciągana przez atom chloru niż przez atom wodoru, jest więc przesunięta w kierunku atomu chloru. Różnica elektroujemności Δx = 0,9 Moment dipolowy cząsteczki μ = 1,02 D

53 WIĄZANIE KOORDYNACYJNE Wspólna wiążąca para elektronowa pochodzi w całości tylko od jednego atomu, cząsteczki lub jonu. Dawcę pary elektronowej w wiązaniu koordynacyjnym nazywa się donorem pary elektronowej. Biorcę pary elektronowej nazywa się akceptorem. Donorem zwykle jest niemetal, stanowiący część cząsteczki zdolnej do samodzielnego istnienia. Wiązanie koordynacyjne symbolizujemy jako (od donora do akceptora) Przykłady Tlenki siarki SO 2 i SO 3 Kwas ortofosforowy(v) H 3 PO 4 Kwas azotowy(v) HNO 3

54 Przykłady Kation amonowy NH + 4 Donorem jest atom azotu, a akceptorem kation wodoru Kwas siarkowy (VI) H 2 SO 4 Z powyższego wzoru elektronowego wynika, że at. S ma układ 12 elektronowy. Nie jest więc spełniona reguła oktetu! Spełniona jest reguła oktetu elektronowego

55 WIĄZANIE METALICZNE W sieci metalicznej węzły sieci przestrzennej są obsadzone przez atomy pozbawione elektronów walencyjnych (tzw. "zręby atomowe jony dodatnie). Elektrony walencyjne są zdelokalizowane i tworzą chmurę elektronową (gaz elektronowy Fermiego) przenikającą cały kryształ. Obecność gazu elektronowego ogranicza siły odpychania pomiędzy kationami tworzącymi sieć i stabilizuje w ten sposób strukturę krystaliczną metalu.. Obecność chmury elektronowej zapewnia kryształom metalicznym przewodnictwo elektronowe. Dzięki ruchliwości elektronów posiadają charakterystyczny połysk, a ciasne ułożenie zrębów atomowych i ich zdolność do drgań zapewnia dobre przewodnictwo cieplne

56 UWAGI KOŃCOWE Granica między wiązaniami kowalencyjnymi i jonowymi jest bardzo płynna. Z formalnego punktu widzenia, przyjmuje się, że wiązania kowalencyjne występują, gdy różnica między elektroujemnościami atomów wynosi nie więcej niż 1,7 w skali Paulinga. Jest to jednak granica bardzo umowna. Dla uproszczenia i wygody przyjęto, że przy dostatecznie dużej różnicy elektroujemności traktuje się jako jonowe, a przy nieco mniejszej różnicy elektroujemności wpływ jonowego efektu jest pomijany. Współcześnie o tym, czy dane wiązanie zaklasyfikować jako kowalencyjne, czy jonowe, decydują dokładne pomiary gęstości chmury elektronowej oraz odległości międzyatomowych, dokonywane zwykle metodą rentgenografii strukturalnej.

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Wiązania jonowe występują w układach złożonych z atomów skrajnie różniących się elektroujemnością.

Wiązania jonowe występują w układach złożonych z atomów skrajnie różniących się elektroujemnością. 105 Elektronowa teoria wiązania chemicznego Cząsteczki powstają w wyniku połączenia się dwóch lub więcej atomów. Już w początkowym okresie rozwoju chemii podejmowano wysiłki zmierzające do wyjaśnienia

Bardziej szczegółowo

Cz. I Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu dla klas II LO - Wiązania chemiczne + przykładowe zadania i proponowane rozwiązania

Cz. I Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu dla klas II LO - Wiązania chemiczne + przykładowe zadania i proponowane rozwiązania Cz. I Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu dla klas II LO - Wiązania chemiczne + przykładowe zadania i proponowane rozwiązania I. Elektroujemność pierwiastków i elektronowa teoria wiązań Lewisa-Kossela

Bardziej szczegółowo

Cz. I Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu dla klas I LO - Wiązania chemiczne + przykładowe zadania i proponowane rozwiązania

Cz. I Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu dla klas I LO - Wiązania chemiczne + przykładowe zadania i proponowane rozwiązania Cz. I Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu dla klas I LO - Wiązania chemiczne + przykładowe zadania i proponowane rozwiązania I. Elektroujemność pierwiastków i elektronowa teoria wiązań Lewisa-Kossela

Bardziej szczegółowo

1. Określ liczbę wiązań σ i π w cząsteczkach: wody, amoniaku i chloru

1. Określ liczbę wiązań σ i π w cząsteczkach: wody, amoniaku i chloru 1. Określ liczbę wiązań σ i π w cząsteczkach: wody, amoniaku i chloru 2. Na podstawie struktury cząsteczek wyjaśnij dlaczego N 2 jest bierny a Cl 2 aktywny chemicznie? 3. Które substancje posiadają budowę

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. (2 pkt) Określ, na podstawie różnicy elektroujemności pierwiastków, typ wiązania w związkach: KBr i HBr.

Zadanie 1. (2 pkt) Określ, na podstawie różnicy elektroujemności pierwiastków, typ wiązania w związkach: KBr i HBr. Zadanie 1. (2 pkt) Określ, na podstawie różnicy elektroujemności pierwiastków, typ wiązania w związkach: KBr i HBr. Typ wiązania w KBr... Typ wiązania w HBr... Zadanie 2. (2 pkt) Oceń poprawność poniższych

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Wiązania chemiczne, budowa cząsteczek

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Wiązania chemiczne, budowa cząsteczek strona 1/11 Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Wiązania chemiczne, budowa cząsteczek Monika Gałkiewicz Zad. 1 () Podaj wzory dwóch dowolnych kationów i dwóch dowolnych anionów posiadających

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzna budowa materii

Wewnętrzna budowa materii Atom i układ okresowy Wewnętrzna budowa materii Atom jest zbudowany z jądra atomowego oraz krążących wokół niego elektronów. Na jądro atomowe składają się protony oraz neutrony, zwane wspólnie nukleonami.

Bardziej szczegółowo

CZĄSTECZKA. Do opisu wiązań chemicznych stosuje się najczęściej metodę (teorię): metoda wiązań walencyjnych (VB)

CZĄSTECZKA. Do opisu wiązań chemicznych stosuje się najczęściej metodę (teorię): metoda wiązań walencyjnych (VB) CZĄSTECZKA Stanislao Cannizzaro (1826-1910) cząstki - elementy mikroświata, termin obejmujący zarówno cząstki elementarne, jak i atomy, jony proste i złożone, cząsteczki, rodniki, cząstki koloidowe; cząsteczka

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzna budowa materii - zadania

Wewnętrzna budowa materii - zadania Poniższe zadania rozwiąż na podstawie układu okresowego. Zadanie 1 Oceń poprawność poniższych zdań, wpisując P, gdy zdanie jest prawdziwe oraz F kiedy ono jest fałszywe. Stwierdzenie Atom potasu posiada

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. (1 pkt). Informacja do zada 2. i 3. Zadanie 2. (1 pkt) { Zadania 2., 3. i 4 s dla poziomu rozszerzonego} zania zania Zadanie 3.

Zadanie 1. (1 pkt). Informacja do zada 2. i 3. Zadanie 2. (1 pkt) { Zadania 2., 3. i 4 s dla poziomu rozszerzonego} zania zania Zadanie 3. 2. ELEKTRONY W ATOMACH I CZĄSTECZKACH. A1 - POZIOM PODSTAWOWY. Zadanie 1. (1 pkt). Konfigurację elektronową 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 mają atomy i jony: A. Mg 2+, Cl -, K +, B. Ar, S 2-, K +, C. Ar, Na

Bardziej szczegółowo

CZĄSTECZKA. Do opisu wiązań chemicznych stosuje się najczęściej jedną z dwóch metod (teorii): metoda wiązań walencyjnych (VB)

CZĄSTECZKA. Do opisu wiązań chemicznych stosuje się najczęściej jedną z dwóch metod (teorii): metoda wiązań walencyjnych (VB) CZĄSTECZKA Stanislao Cannizzaro (1826-1910) cząstki - elementy mikroświata, termin obejmujący zarówno cząstki elementarne, jak i atomy, jony proste i złożone, cząsteczki, rodniki, cząstki koloidowe; cząsteczka

Bardziej szczegółowo

WIĄZANIA. Co sprawia, że ciała stałe istnieją i są stabilne? PRZYCIĄGANIE ODPYCHANIE

WIĄZANIA. Co sprawia, że ciała stałe istnieją i są stabilne? PRZYCIĄGANIE ODPYCHANIE WIĄZANIA Co sprawia, że ciała stałe istnieją i są stabilne? PRZYCIĄGANIE ODPYCHANIE Przyciąganie Wynika z elektrostatycznego oddziaływania między elektronami a dodatnimi jądrami atomowymi. Może to być

Bardziej szczegółowo

Elementy teorii powierzchni metali

Elementy teorii powierzchni metali prof. dr hab. Adam Kiejna Elementy teorii powierzchni metali Wykład 4 v.16 Wiązanie metaliczne Wiązanie metaliczne Zajmujemy się tylko metalami dlatego w zasadzie interesuje nas tylko wiązanie metaliczne.

Bardziej szczegółowo

Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych

Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych 1. Uzupełnij tabelkę wpisując odpowiednie dane: Nazwa atomu Liczba nukleonów protonów neutronów elektronów X -... 4 2 Y -... 88 138 Z -... 238 92 W -...

Bardziej szczegółowo

Orbitale typu σ i typu π

Orbitale typu σ i typu π Orbitale typu σ i typu π Dwa odpowiadające sobie orbitale sąsiednich atomów tworzą kombinacje: wiążącą i antywiążącą. W rezultacie mogą powstać orbitale o rozkładzie przestrzennym dwojakiego typu: σ -

Bardziej szczegółowo

I. Substancje i ich przemiany

I. Substancje i ich przemiany NaCoBeZU z chemii dla klasy 1 I. Substancje i ich przemiany 1. Pracownia chemiczna podstawowe szkło i sprzęt laboratoryjny. Przepisy BHP i regulamin pracowni chemicznej zaliczam chemię do nauk przyrodniczych

Bardziej szczegółowo

Temat 1: Budowa atomu zadania

Temat 1: Budowa atomu zadania Budowa atomu Zadanie 1. (0-1) Dany jest atom sodu Temat 1: Budowa atomu zadania 23 11 Na. Uzupełnij poniższą tabelkę. Liczba masowa Liczba powłok elektronowych Ładunek jądra Liczba nukleonów Zadanie 2.

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Substancje i ich przemiany WYMAGANIA PODSTAWOWE stosuje zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Budowa atomu. Wiązania chemiczne

Budowa atomu. Wiązania chemiczne strona /6 Budowa atomu. Wiązania chemiczne Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Budowa atomu; jądro i elektrony, składniki jądra, izotopy. Promieniotwórczość i

Bardziej szczegółowo

Realizacja wymagań szczegółowych podstawy programowej z chemii dla klasy siódmej szkoły podstawowej

Realizacja wymagań szczegółowych podstawy programowej z chemii dla klasy siódmej szkoły podstawowej Realizacja wymagań szczegółowych podstawy programowej z chemii dla klasy siódmej szkoły podstawowej Nauczyciel: Marta Zielonka Temat w podręczniku Substancje i ich przemiany 1. Zasady bezpiecznej pracy

Bardziej szczegółowo

Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków.

Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków. Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków. Zadanie 1 (0 1) W poniższych zdaniach podano informacje o pierwiastkach i ich tlenkach. Które to tlenki? Wybierz je spośród podanych A

Bardziej szczegółowo

Temat Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca. Uczeń:

Temat Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca. Uczeń: Chemia - klasa I (część 2) Wymagania edukacyjne Temat Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca Dział 1. Chemia nieorganiczna Lekcja organizacyjna. Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Różne typy wiązań mają ta sama przyczynę: energia powstającej stabilnej cząsteczki jest mniejsza niż sumaryczna energia tworzących ją, oddalonych

Różne typy wiązań mają ta sama przyczynę: energia powstającej stabilnej cząsteczki jest mniejsza niż sumaryczna energia tworzących ją, oddalonych Wiązania atomowe Atomy wieloelektronowe, obsadzanie stanów elektronowych, układ poziomów energii. Przykładowe konfiguracje elektronów, gazy szlachetne, litowce, chlorowce, układ okresowy pierwiastków,

Bardziej szczegółowo

CZ STECZKA. Do opisu wi za chemicznych stosuje si najcz ciej jedn z dwóch metod (teorii): metoda wi za walencyjnych (VB)

CZ STECZKA. Do opisu wi za chemicznych stosuje si najcz ciej jedn z dwóch metod (teorii): metoda wi za walencyjnych (VB) CZ STECZKA Stanislao Cannizzaro (1826-1910) cz stki - elementy mikro wiata, termin obejmuj cy zarówno cz stki elementarne, jak i atomy, jony proste i zło one, cz steczki, rodniki, cz stki koloidowe; cz

Bardziej szczegółowo

Realizacja wymagań szczegółowych podstawy programowej w poszczególnych tematach podręcznika Chemia Nowej Ery dla klasy siódmej szkoły podstawowej

Realizacja wymagań szczegółowych podstawy programowej w poszczególnych tematach podręcznika Chemia Nowej Ery dla klasy siódmej szkoły podstawowej Realizacja wymagań szczegółowych podstawy programowej w poszczególnych tematach podręcznika Chemia Nowej Ery dla klasy siódmej szkoły podstawowej Temat w podręczniku Substancje i ich przemiany 1. Zasady

Bardziej szczegółowo

Wrocław dn. 23 listopada 2005 roku

Wrocław dn. 23 listopada 2005 roku Piotr Chojnacki IV rok, informatyka chemiczna Liceum Ogólnokształcące Nr I we Wrocławiu Wrocław dn. 23 listopada 2005 roku Temat lekcji: Elektroujemność. + kartkówka z układu okresowego Cel ogólny lekcji:

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii w kl.1. I. Substancje i ich przemiany

Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii w kl.1. I. Substancje i ich przemiany Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii w kl.1 I. Substancje i ich przemiany Ocena dopuszczająca [1] Ocena dostateczna [1 + 2] zalicza chemię do nauk przyrodniczych wyjaśnia, dlaczego chemia

Bardziej szczegółowo

Wiązania chemiczne. Związek klasyfikacji ciał krystalicznych z charakterem wiązań atomowych. 5 typów wiązań

Wiązania chemiczne. Związek klasyfikacji ciał krystalicznych z charakterem wiązań atomowych. 5 typów wiązań Wiązania chemiczne Związek klasyfikacji ciał krystalicznych z charakterem wiązań atomowych 5 typów wiązań wodorowe A - H - A, jonowe ( np. KCl ) molekularne (pomiędzy atomami gazów szlachetnych i małymi

Bardziej szczegółowo

WIĄZANIA. Co sprawia, że ciała stałe istnieją i są stabilne? PRZYCIĄGANIE ODPYCHANIE

WIĄZANIA. Co sprawia, że ciała stałe istnieją i są stabilne? PRZYCIĄGANIE ODPYCHANIE WIĄZANIA Co sprawia, że ciała stałe istnieją i są stabilne? PRZYCIĄGANIE ODPYCHANIE 1 Przyciąganie Wynika z elektrostatycznego oddziaływania między elektronami a dodatnimi jądrami atomowymi. Może to być

Bardziej szczegółowo

CHEMIA I GIMNAZJUM WYMAGANIA PODSTAWOWE

CHEMIA I GIMNAZJUM WYMAGANIA PODSTAWOWE WYMAGANIA PODSTAWOWE wskazuje w środowisku substancje chemiczne nazywa sprzęt i szkło laboratoryjne opisuje podstawowe właściwości substancji będących głównymi składnikami stosowanych na co dzień produktów

Bardziej szczegółowo

3. Cząsteczki i wiązania

3. Cząsteczki i wiązania 20161020 3. Cząsteczki i wiązania Elektrony walencyjne Wiązania jonowe i kowalencyjne Wiązanie typu σ i π Hybrydyzacja Przewidywanie kształtu cząsteczek AX n Orbitale zdelokalizowane Cząsteczki związków

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Chemia Kl.1. I. Substancje chemiczne i ich przemiany

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Chemia Kl.1. I. Substancje chemiczne i ich przemiany Wymagania programowe na poszczególne oceny Chemia Kl.1 I. Substancje chemiczne i ich przemiany Ocena dopuszczająca [1] zna zasady bhp obowiązujące w pracowni chemicznej nazywa sprzęt i szkło laboratoryjne

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa VII

CHEMIA klasa VII 2017-09-01 CHEMIA klasa VII Treści nauczania z podstawy programowej SZKOŁY BENEDYKTA Podręcznik ( Świat chemii. Klasa VII wyd. WSiP) obejmuje następujące punkty podstawy programowej: I. Substancje i ich

Bardziej szczegółowo

Budowa atomu Wiązania chemiczne

Budowa atomu Wiązania chemiczne strona 1/8 Budowa atomu Wiązania chemiczne Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Budowa atomu: jądro i elektrony, składniki jądra, izotopy. Promieniotwórczość i

Bardziej szczegółowo

I. Substancje i ich przemiany

I. Substancje i ich przemiany Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny szkolne klasa 7 Niepełnosprawność intelektualna oraz obniżenie wymagań i dostosowanie ich do możliwości ucznia I. Substancje i ich przemiany stosuje zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

3. Cząsteczki i wiązania

3. Cząsteczki i wiązania 3. Cząsteczki i wiązania Elektrony walencyjne Wiązania jonowe i kowalencyjne Wiązanie typu σ i π Hybrydyzacja Przewidywanie kształtu cząsteczek AX n Orbitale zdelokalizowane Cząsteczki związków organicznych

Bardziej szczegółowo

BADANIE WYNIKÓW NAUCZANIA Z CHEMII KLASA I GIMNAZJUM. PYTANIA ZAMKNIĘTE.

BADANIE WYNIKÓW NAUCZANIA Z CHEMII KLASA I GIMNAZJUM. PYTANIA ZAMKNIĘTE. BADANIE WYNIKÓW NAUCZANIA Z CHEMII KLASA I GIMNAZJUM. PYTANIA ZAMKNIĘTE. 1. Którą mieszaninę można rozdzielić na składniki poprzez filtrację; A. Wodę z octem. B. Wodę z kredą. C. Piasek z cukrem D. Wodę

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z chemii kl VII

Kryteria oceniania z chemii kl VII Kryteria oceniania z chemii kl VII Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich przeznaczenie -opisuje właściwości substancji używanych na co

Bardziej szczegółowo

1 i 2. Struktura elektronowa atomów, tworzenie wiązań chemicznych

1 i 2. Struktura elektronowa atomów, tworzenie wiązań chemicznych 1 i 2. Struktura elektronowa atomów, tworzenie wiązań chemicznych 1 1.1. Struktura elektronowa atomów Rozkład elektronów na pierwszych czterech powłokach elektronowych 1. powłoka 2. powłoka 3. powłoka

Bardziej szczegółowo

Lista materiałów dydaktycznych dostępnych w Multitece Chemia Nowej Ery dla klasy 7

Lista materiałów dydaktycznych dostępnych w Multitece Chemia Nowej Ery dla klasy 7 Lista materiałów dydaktycznych dostępnych w Multitece Chemia Nowej Ery dla klasy 7 W tabeli zostały wyróżnione y z doświadczeń zalecanych do realizacji w szkole podstawowej. Temat w podręczniku Tytuł Typ

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny chemia

Wymagania programowe na poszczególne oceny chemia Wymagania programowe na poszczególne oceny chemia I. Substancje i ich przemiany Ocena dopuszczająca [1] zalicza chemię do nauk przyrodniczych stosuje zasady bezpieczeństwa obowiązujące w pracowni j nazywa

Bardziej szczegółowo

Chemia klasa VII Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny Semestr II

Chemia klasa VII Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny Semestr II Chemia klasa VII Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny Semestr II Łączenie się atomów. Równania reakcji Ocena dopuszczająca [1] Ocena dostateczna [1 + 2] Ocena dobra [1 + 2 + 3] Ocena bardzo dobra

Bardziej szczegółowo

Świat chemii cz. 1, rok szkolny 2016/17 Opis założonych osiągnięć ucznia

Świat chemii cz. 1, rok szkolny 2016/17 Opis założonych osiągnięć ucznia Świat chemii cz. 1, rok szkolny 2016/17 Opis założonych osiągnięć ucznia Osiągnięcia podstawowe Rodzaje i przemiany materii wymienia powtarzające się elementy podręcznika i wskazuje rolę, jaką odgrywają;

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne

Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne Anna Grych Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne Informacja do zadań -7 75 Dany jest pierwiastek 33 As. Zadanie. ( pkt) Uzupełnij poniższą tabelkę.

Bardziej szczegółowo

Nazwy pierwiastków: A +Fe 2(SO 4) 3. Wzory związków: A B D. Równania reakcji:

Nazwy pierwiastków: A +Fe 2(SO 4) 3. Wzory związków: A B D. Równania reakcji: Zadanie 1. [0-3 pkt] Na podstawie podanych informacji ustal nazwy pierwiastków X, Y, Z i zapisz je we wskazanych miejscach. I. Suma protonów i elektronów anionu X 2- jest równa 34. II. Stosunek masowy

Bardziej szczegółowo

O WIĄZANIACH CHEMICZNYCH W SZKOLE PODSTAWOWEJ

O WIĄZANIACH CHEMICZNYCH W SZKOLE PODSTAWOWEJ Aleksandra Mrzigod, Janusz Mrzigod O WIĄZANIACH CHEMICZNYCH W SZKOLE PODSTAWOWEJ Uczeń właśnie poznał budowę atomu i sposób rozmieszczania elektronów na powłokach. Potrafi ustalić liczbę elektronów walencyjnych

Bardziej szczegółowo

Elektronowa struktura atomu

Elektronowa struktura atomu Elektronowa struktura atomu Model atomu Bohra oparty na teorii klasycznych oddziaływań elektrostatycznych Elektrony mogą przebywać tylko w określonych stanach, zwanych stacjonarnymi, o określonej energii

Bardziej szczegółowo

Układ okresowy pierwiastków chemicznych, budowa atomu. Na podstawie fragmentu układu okresowego pierwiastków odpowiedz na pytania:

Układ okresowy pierwiastków chemicznych, budowa atomu. Na podstawie fragmentu układu okresowego pierwiastków odpowiedz na pytania: Układ okresowy pierwiastków chemicznych, budowa atomu zestaw I Na podstawie fragmentu układu okresowego pierwiastków odpowiedz na pytania: Zad 1 (0-1pkt)Wskaż nazwę pierwiastka, który leży w drugiej grupie

Bardziej szczegółowo

I. Substancje i ich przemiany

I. Substancje i ich przemiany NaCoBeZU z chemii dla klasy 7 I. Substancje i ich przemiany 1. Zasady bezpiecznej pracy na lekcjach chemii zaliczam chemię do nauk przyrodniczych stosuję zasady bezpieczeństwa obowiązujące w pracowni chemicznej

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy pierwszej

WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy pierwszej Lucyna Krupa Rok szkolny 2016/2017 Anna Mikrut WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy pierwszej Wyróżnia się wymagania na: ocenę dopuszczającą ocenę dostateczną (obejmują wymagania na ocenę dopuszczającą)

Bardziej szczegółowo

CHEMIA KLASA I GIMNAZJUM

CHEMIA KLASA I GIMNAZJUM 2016-09-01 CHEMIA KLASA I GIMNAZJUM SZKOŁY BENEDYKTA Tom I podręcznika Chemia wyd. Operon Tom pierwszy obejmuje następujące punkty podstawy programowej: 1. Substancje i ich właściwości. 2. Wewnętrzna budowa

Bardziej szczegółowo

Fizyka atomowa r. akad. 2012/2013

Fizyka atomowa r. akad. 2012/2013 r. akad. 2012/2013 wykład VII - VIII Podstawy Procesów i Konstrukcji Inżynierskich Fizyka atomowa Zakład Biofizyki 1 Spin elektronu Elektrony posiadają własny moment pędu L s. nazwany spinem. Wartość spinu

Bardziej szczegółowo

Test z chemii w zakresie programu szkoły średniej (2006/2007)

Test z chemii w zakresie programu szkoły średniej (2006/2007) Test z chemii w zakresie programu szkoły średniej (2006/2007) 1.Któremu z podanych zjawisk towarzyszy reakcja chemiczna: a) rozpuszczanie cukru w wodzie b) rozpuszczanie dwutlenku węgla w wodzie c) rozpuszczanie

Bardziej szczegółowo

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM.

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna tel. 0501 38 39 55 www.medicus.edu.pl CHEMIA 1 ATOM Budowa atomu - jądro, zawierające

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

Klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny. I. Substancje i ich przemiany

Klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny. I. Substancje i ich przemiany Klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny I. Substancje i ich przemiany Ocena niedostateczna Uczeń nie potrafi: Nazwać wybranych elementów szkła i sprzętu laboratoryjnego; Nie potrafi opisać właściwości

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z CHEMII klasa I

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z CHEMII klasa I WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z CHEMII klasa I Aby uzyskać ocenę wyższą niż dana ocena, uczeń musi opanować wiadomości i umiejętności dotyczące danej oceny oraz ocen od niej niższych. Dział:

Bardziej szczegółowo

nazywa wybrane elementy szkła i sprzętu laboratoryjnego oraz określa ich przeznaczenie (4)

nazywa wybrane elementy szkła i sprzętu laboratoryjnego oraz określa ich przeznaczenie (4) Wymagania na poszczególne oceny z chemii w klasie I Uczeń: I. Substancje i ich właściwości stosuje zasady bezpieczeństwa obowiązujące w pracowni chemicznej (2) zalicza chemię do nauk przyrodniczych (2)

Bardziej szczegółowo

11) Stan energetyczny elektronu w atomie kwantowanym jest zespołem : a dwóch liczb kwantowych b + czterech liczb kwantowych c nie jest kwantowany

11) Stan energetyczny elektronu w atomie kwantowanym jest zespołem : a dwóch liczb kwantowych b + czterech liczb kwantowych c nie jest kwantowany PYTANIA EGZAMINACYJNE Z CHEMII OGÓLNEJ I Podstawowe pojęcia chemiczne 1) Pierwiastkiem nazywamy : a zbiór atomów o tej samej liczbie masowej b + zbiór atomów o tej samej liczbie atomowej c zbiór atomów

Bardziej szczegółowo

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH 1 REAKCJA CHEMICZNA: TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH REAKCJĄ CHEMICZNĄ NAZYWAMY PROCES, W WYNIKU KTÓREGO Z JEDNYCH SUBSTANCJI POWSTAJĄ NOWE (PRODUKTY) O INNYCH WŁAŚCIWOŚCIACH NIŻ SUBSTANCJE WYJŚCIOWE (SUBSTRATY)

Bardziej szczegółowo

S. Baran - Podstawy fizyki materii skondensowanej Wiązania chemiczne w ciałach stałych. Wiązania chemiczne w ciałach stałych

S. Baran - Podstawy fizyki materii skondensowanej Wiązania chemiczne w ciałach stałych. Wiązania chemiczne w ciałach stałych Wiązania chemiczne w ciałach stałych Wiązania chemiczne w ciałach stałych typ kowalencyjne jonowe metaliczne Van der Waalsa wodorowe siła* silne silne silne pochodzenie uwspólnienie e- (pary e-) przez

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii dla klasy 1 gimnazjum. I. Substancje i ich przemiany

Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii dla klasy 1 gimnazjum. I. Substancje i ich przemiany Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii dla klasy 1 gimnazjum I. Substancje i ich przemiany Ocena dopuszczająca [1] Ocena dostateczna [1 + 2] zalicza chemię do nauk przyrodniczych wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian 1. CHEMIA. Przed próbną maturą (poziom rozszerzony) Czas pracy: 90 minut Maksymalna liczba punktów: 30. Imię i nazwisko ...

Sprawdzian 1. CHEMIA. Przed próbną maturą (poziom rozszerzony) Czas pracy: 90 minut Maksymalna liczba punktów: 30. Imię i nazwisko ... CHEMIA Przed próbną maturą 2017 Sprawdzian 1. (poziom rozszerzony) Czas pracy: 90 minut Maksymalna liczba punktów: 30 Imię i nazwisko... Liczba punktów Procent 2 Zadanie 1. Chlor i brom rozpuszczają się

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny

Wymagania programowe na poszczególne oceny Przedmiot: chemia Klasa: Ia, Ib Nauczyciel: Agata SROKA Wymagania programowe na poszczególne oceny I. Substancje i ich przemiany Ocena dopuszczająca [1] zalicza chemię do nauk przyrodniczych stosuje zasady

Bardziej szczegółowo

CHEMIA WARTA POZNANIA

CHEMIA WARTA POZNANIA Materiały do zajęć dokształcających z chemii nieorganicznej i fizycznej Wydział Chemii UAM Poznań 2011 Część I Atom jest najmniejszą częścią pierwiastka chemicznego, która zachowuje jego właściwości chemiczne

Bardziej szczegółowo

Wykład przygotowany w oparciu o podręczniki:

Wykład przygotowany w oparciu o podręczniki: Slajd 1 Wykład przygotowany w oparciu o podręczniki: Organic Chemistry 4 th Edition Paula Yurkanis Bruice Slajd 2 Struktura elektronowa wiązanie chemiczne Kwasy i zasady Slajd 3 Chemia organiczna Związki

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Biomedyczna. Wykład XII

Inżynieria Biomedyczna. Wykład XII Inżynieria Biomedyczna Wykład XII Plan Wiązania chemiczne Teoria Lewisa Teoria orbitali molekularnych Homojądrowe cząsteczki dwuatomowe Heterojądrowe cząsteczki dwuatomowe Elektroujemność Hybrydyzacja

Bardziej szczegółowo

Geometria cząsteczek wieloatomowych. Hybrydyzacja orbitali atomowych.

Geometria cząsteczek wieloatomowych. Hybrydyzacja orbitali atomowych. Geometria cząsteczek wieloatomowych. Hybrydyzacja orbitali atomowych. Geometria cząsteczek Geometria cząsteczek decyduje zarówno o ich właściwościach fizycznych jak i chemicznych, np. temperaturze wrzenia,

Bardziej szczegółowo

Projekt Era inżyniera pewna lokata na przyszłość jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Era inżyniera pewna lokata na przyszłość jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego TEMAT I WYBRANE WŁAŚCIWOŚCI ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH. STOPNIE UTLENIENIA. WIĄZANIA CHEMICZNE. WZORY SUMARYCZNE I STRUKTURALNE. TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH. ILOŚCIOWA INTERPRETACJA WZORÓW I RÓWNAŃ CHEMICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Układ okresowy pierwiastków

Układ okresowy pierwiastków strona 1/8 Układ okresowy pierwiastków Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Teoria atomistyczno-cząsteczkowa, nieciągłość budowy materii. Układ okresowy pierwiastków

Bardziej szczegółowo

b) Pierwiastek E tworzy tlenek o wzorze EO 2 i wodorek typu EH 4, a elektrony w jego atomie rozmieszczone są na dwóch powłokach elektronowych

b) Pierwiastek E tworzy tlenek o wzorze EO 2 i wodorek typu EH 4, a elektrony w jego atomie rozmieszczone są na dwóch powłokach elektronowych 1. Ustal jakich trzech różnych pierwiastków dotyczą podane informacje. Zapisz ich symbole a) W przestrzeni wokółjądrowej dwuujemnego jonu tego pierwiastka znajduje się 18 e. b) Pierwiastek E tworzy tlenek

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny. I. Substancje i ich przemiany. Ocena bardzo dobra. Ocena dostateczna. Ocena dopuszczająca.

Wymagania programowe na poszczególne oceny. I. Substancje i ich przemiany. Ocena bardzo dobra. Ocena dostateczna. Ocena dopuszczająca. Wymagania programowe na poszczególne oceny I. Substancje i ich przemiany Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra [1] [1 + 2] [1 + 2 + 3] [1 + 2 + 3 + 4] 1 zalicza chemię do

Bardziej szczegółowo

Atomy wieloelektronowe i cząsteczki

Atomy wieloelektronowe i cząsteczki Atomy wieloelektronowe i cząsteczki 1 Atomy wieloelektronowe Wodór ma liczbę atomową Z=1 i jest prostym atomem. Zawiera tylko jeden elektron i jeden proton stąd potencjał opisuje oddziaływanie kulombowskie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy siódmej

WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy siódmej Lucyna Krupa Rok szkolny 2017/2018 WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy siódmej Wyróżnia się wymagania na: ocenę dopuszczającą ocenę dostateczną (obejmują wymagania na ocenę dopuszczającą) ocenę dobrą

Bardziej szczegółowo

Konkurs przedmiotowy z chemii dla uczniów gimnazjów 13 stycznia 2017 r. zawody II stopnia (rejonowe)

Konkurs przedmiotowy z chemii dla uczniów gimnazjów 13 stycznia 2017 r. zawody II stopnia (rejonowe) Konkurs przedmiotowy z chemii dla uczniów gimnazjów 13 stycznia 2017 r. zawody II stopnia (rejonowe) Kod ucznia Suma punktów Witamy Cię na drugim etapie konkursu chemicznego. Podczas konkursu możesz korzystać

Bardziej szczegółowo

Z CHEMII W KLASIE I GIMNAZJUM. Program nauczania chemii w gimnazjum Autorzy: Teresa Kulawik, Maria Litwin

Z CHEMII W KLASIE I GIMNAZJUM. Program nauczania chemii w gimnazjum Autorzy: Teresa Kulawik, Maria Litwin WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne Z CHEMII W KLASIE I GIMNAZJUM Program nauczania chemii w gimnazjum Autorzy: Teresa Kulawik, Maria Litwin Program realizowany przy pomocy podręcznika

Bardziej szczegółowo

Reakcje chemiczne. Typ reakcji Schemat Przykłady Reakcja syntezy

Reakcje chemiczne. Typ reakcji Schemat Przykłady Reakcja syntezy Reakcje chemiczne Literatura: L. Jones, P. Atkins Chemia ogólna. Cząsteczki, materia, reakcje. Lesław Huppenthal, Alicja Kościelecka, Zbigniew Wojtczak Chemia ogólna i analityczna dla studentów biologii.

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH PRZEMIANY

SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH PRZEMIANY DOPUSZCZAJĄCĄ DZIAŁ SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH PRZEMIANY -zna zasady bhp obowiązujące w pracowni chemicznej -nazywa sprzęt i szkło laboratoryjne używane w pracowni chemicznej -wie, że substancje charakteryzują

Bardziej szczegółowo

Konwersatorium 1. Zagadnienia na konwersatorium

Konwersatorium 1. Zagadnienia na konwersatorium Konwersatorium 1 Zagadnienia na konwersatorium 1. Omów reguły zapełniania powłok elektronowych. 2. Podaj konfiguracje elektronowe dla atomów Cu, Ag, Au, Pd, Pt, Cr, Mo, W. 3. Wyjaśnij dlaczego występują

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY ROK PRZED MATURĄ

KONKURS CHEMICZNY ROK PRZED MATURĄ Wydział Chemii UMCS Polskie Towarzystwo Chemiczne Doradca metodyczny ds. nauczania chemii KONKURS CHEMICZNY ROK PRZED MATURĄ ROK SZKOLNY 2006/2007 ETAP SZKOLNY Numer kodowy Suma punktów Podpisy Komisji:

Bardziej szczegółowo

Ligand to cząsteczka albo jon, który związany jest z jonem albo atomem centralnym.

Ligand to cząsteczka albo jon, który związany jest z jonem albo atomem centralnym. 138 Poznanie struktury cząsteczek jest niezwykle ważnym przedsięwzięciem w chemii, ponieważ pozwala nam zrozumieć zachowanie się materii, ale także daje podstawy do praktycznego wykorzystania zdobytej

Bardziej szczegółowo

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A.

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. 1. Atomy to: A- niepodzielne cząstki pierwiastka B- ujemne cząstki materii C- dodatnie cząstki materii D- najmniejsze cząstki pierwiastka, zachowujące jego

Bardziej szczegółowo

BUDOWA ATOMU KRYSTYNA SITKO

BUDOWA ATOMU KRYSTYNA SITKO BUDOWA ATOMU KRYSTYNA SITKO Ziarnista budowa materii Otaczająca nas materia to świat różnorodnych substancji np. woda, powietrze, drewno, metale. Sprawiają one wrażenie, że mają budowę ciągłą, to znaczy

Bardziej szczegółowo

Jeśli teraz nasz związek, chlorek glinu, ulegnie dysocjacji elektrolitycznej, rozpadnie się na jony według równania:

Jeśli teraz nasz związek, chlorek glinu, ulegnie dysocjacji elektrolitycznej, rozpadnie się na jony według równania: Wiązania chemiczne powstają między atomami wówczas, gdy dwa atomy zbliżą się do siebie na tak bliska odległość, że orbital jednego z nich znajdzie się w obrębie orbitala drugiego atomu. Jeśli na każdym

Bardziej szczegółowo

Inne koncepcje wiązań chemicznych. 1. Jak przewidywac strukturę cząsteczki? 2. Co to jest wiązanie? 3. Jakie są rodzaje wiązań?

Inne koncepcje wiązań chemicznych. 1. Jak przewidywac strukturę cząsteczki? 2. Co to jest wiązanie? 3. Jakie są rodzaje wiązań? Inne koncepcje wiązań chemicznych 1. Jak przewidywac strukturę cząsteczki? 2. Co to jest wiązanie? 3. Jakie są rodzaje wiązań? Model VSEPR wiązanie pary elektronowe dzielone między atomy tworzące wiązanie.

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny. I. Substancje i ich przemiany

Wymagania programowe na poszczególne oceny. I. Substancje i ich przemiany Chemia. Klasa VII. Wymagania programowe na poszczególne oceny. I. Substancje i ich przemiany Ocena dopuszczająca [1] zalicza chemię do nauk przyrodniczych stosuje zasady bezpieczeństwa obowiązujące w pracowni

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania wymagania na poszczególne oceny szkolne

Przedmiotowy system oceniania wymagania na poszczególne oceny szkolne wymagania na poszczególne oceny szkolne obserwuje mieszanie stykających się substancji; opisuje ziarnistą budowę materii; podaje wzory chemiczne związków: CO 2, H 2 O, NaCl; podaje przykłady zjawisk fizycznych

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania wymagania na poszczególne oceny szkolne

Przedmiotowy system oceniania wymagania na poszczególne oceny szkolne wymagania na poszczególne oceny szkolne obserwuje mieszanie stykających się substancji; opisuje ziarnistą budowę materii; podaje wzory chemiczne związków: CO 2, H 2 O, NaCl; podaje przykłady zjawisk fizycznych

Bardziej szczegółowo

TEORIA PASMOWA CIAŁ STAŁYCH

TEORIA PASMOWA CIAŁ STAŁYCH TEORIA PASMOWA CIAŁ STAŁYCH Skolektywizowane elektrony w metalu Weźmy pod uwagę pewną ilość atomów jakiegoś metalu, np. sodu. Pojedynczy atom sodu zawiera 11 elektronów o konfiguracji 1s 2 2s 2 2p 6 3s

Bardziej szczegółowo

Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów

Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów Opracowała dr Anna Wisła-Świder UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW Układ okresowy pierwiastków to tablica składająca się z poziomych okresów i pionowych grup.

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość strona 1/11 Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość Monika Gałkiewicz Zad. 1 () Przedstaw pełną konfigurację elektronową atomu pierwiastka

Bardziej szczegółowo

uczeń opanował wszystkie wymagania podstawowe i ponadpodstawowe

uczeń opanował wszystkie wymagania podstawowe i ponadpodstawowe 1 Agnieszka Wróbel nauczyciel biologii i chemii Plan pracy dydaktycznej na chemii w klasach pierwszych w roku szkolnym 2015/2016 Poziom wymagań Ocena Opis wymagań podstawowe niedostateczna uczeń nie opanował

Bardziej szczegółowo

Konkurs przedmiotowy z chemii dla uczniów gimnazjów 16 stycznia 2015 r. zawody II stopnia (rejonowe)

Konkurs przedmiotowy z chemii dla uczniów gimnazjów 16 stycznia 2015 r. zawody II stopnia (rejonowe) Konkurs przedmiotowy z chemii dla uczniów gimnazjów 16 stycznia 2015 r. zawody II stopnia (rejonowe) Kod ucznia Suma punktów Witamy Cię na drugim etapie konkursu chemicznego. Podczas konkursu możesz korzystać

Bardziej szczegółowo

Przewodność elektryczna ciał stałych. Elektryczne własności ciał stałych Izolatory, metale i półprzewodniki

Przewodność elektryczna ciał stałych. Elektryczne własności ciał stałych Izolatory, metale i półprzewodniki Przewodność elektryczna ciał stałych Elektryczne własności ciał stałych Izolatory, metale i półprzewodniki Elektryczne własności ciał stałych Do sklasyfikowania różnych materiałów ze względu na ich własności

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny. I. Substancje i ich przemiany

Wymagania programowe na poszczególne oceny. I. Substancje i ich przemiany Wymagania programowe na poszczególne oceny I. Substancje i ich przemiany Ocena dopuszczająca [1] Ocena dostateczna [1 + 2] zalicza chemię do nauk przyrodniczych wyjaśnia, dlaczego chemia jest nauką stosuje

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja elektronowa atomu

Konfiguracja elektronowa atomu Konfiguracja elektronowa atomu ANALIZA CHEMICZNA BADANIE WŁAŚCIWOŚCI SUBSTANCJI KONTROLA I STEROWANIE PROCESAMI TECHNOLOGICZNYMI Właściwości pierwiastków - Układ okresowy Prawo okresowości Mendelejewa

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z chemii kl. 1

Przedmiotowy system oceniania z chemii kl. 1 Wymagania programowe z chemii dla klasy I Substancje chemiczne i ich przemiany ocena Wymagania Uczeń : Dopuszczająca zna zasady prawidłowego i bezpiecznego zachowania się w pracowni chemicznej wyjaśnia

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny. I. Substancje i ich przemiany. Ocena dopuszczająca [1]

Wymagania programowe na poszczególne oceny. I. Substancje i ich przemiany. Ocena dopuszczająca [1] Wymagania programowe na poszczególne oceny I. Substancje i ich przemiany Ocena dopuszczająca [1] Ocena dostateczna [1 + 2] zalicza chemię do nauk przyrodniczych wyjaśnia, dlaczego chemia jest nauką stosuje

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE CHEMIA KLASA 1

WYMAGANIA PROGRAMOWE CHEMIA KLASA 1 WYMAGANIA PROGRAMOWE CHEMIA KLASA 1 NOWA ERA I. Substancje i ich przemiany Ocena dopuszczająca [1] zalicza chemię do nauk przyrodniczych stosuje zasady bezpieczeństwa obowiązujące w pracowni nazywa wybrane

Bardziej szczegółowo