Informatyka Systemów Autonomicznych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Informatyka Systemów Autonomicznych"

Transkrypt

1 Grzegorz Bartoszek Informatyka Systemów Autonomicznych Systemy informatyczne działające w świecie statycznym, quasi-statycznym i dynamicznym Prowadzący: dr inż. Marek Piasecki

2 1.Wstęp Systemy komputerowe odgrywają bardzo dużą rolę w wielu dziedzinach we współczesnym świecie. Co raz większa liczba czynności jest automatyzowana lub też wspomagana przez komputery. W zależności od funkcji danego programu lub systemu komputerowego różne jest jego otoczenie. Poprzez pojęcie otoczenia lub środowiska rozumiemy dane jakie docierają do danego systemu, i na które musi on reagować, lub na podstawie których musi on uzyskać określony wynik swojej pracy. Rodzaj otoczenia decyduje też o tym jaki wpływ może mieć na nie program komputerowy. Środowisko w jakim działa system informatyczny w istotny sposób wpływa na wymagania stawiane wobec tego systemu oraz na sposób jego tworzenia. Środowisko statyczne Można wyróżnić kilka sposobów klasyfikacji środowisk, w których działają programy komputerowe. Środowisko statyczne to takie, w którym jedyne zmiany zachodzą na skutek działań wykonanych przez nasz program. Nie ma żadnych ingerencji z zewnątrz. Środowisko takie często może być także deterministyczne, tzn. znając jego stan w danej chwili można określić jego stany w przyszłości. Środowisko takie gwarantuje stuprocentową pewność co do przetwarzanych informacji. Środowisko dynamiczne Przeciwieństwem środowiska statycznego jest środowisko dynamiczne. Niezależnie od działania danego systemu informatycznego zachodzą w nim nieustanne zmienny. Wobec takiego świata możemy użyć określenie niedeterministyczny - nie możemy przewidzieć stanu w jakim znajdzie się świat w przyszłości na podstawie bieżących obserwacji. Środowisko takie generuje niepewność pozyskiwanych z niego informacji. System informatyczny działający w takim otoczeniu musi być na te niepewności przygotowany. Środowisko quasi-statyczne Wymienione wyżej przypadki to przypadki skrajne. W rzeczywistości można zdefiniować również środowiska pośrednie, które łączą w sobie cechy świata statycznego i dynamicznego. W środowisku quasi-statycznym zmiany zachodzące niezależnie od działającego w nim systemu są niewielkie lub też bardzo powolne. Dzięki temu z pozoru statyczny świat może generować niepewność co do uzyskanych na jego temat danych. Z drugiej strony świat dynamiczny w pewnych okolicznościach może być rozpatrywany jako świat statyczny.

3 2.Wybrane przykłady systemów komputerowych działających w różnych rodzajach środowisk Systemy bazodanowe Dobrym przykładem programu działającego w świecie statycznym są wszelkiego rodzaju aplikacje bazodanowe: programy 'magazynowe', kartoteki, programy biblioteczne, programy bankowe. Twórca takiego programu już na etapie projektowania aplikacji ma dostęp do wszelkich niezbędnych mu informacji: Dane, na których będzie operował dany program są precyzyjnie określone. Znane są oczekiwania co do efektów działania danego programu. Znane są ograniczenia czasowe i wydajnościowe. Dzięki wyżej wymienionym łatwo jest zaprojektować odpowiednie algorytmy przetwarzające dane. Z poprawność informacji wprowadzanych do takiego systemu odpowiadają z reguły jego użytkownicy (dane te mogą być dodatkowo weryfikowane) przez co z perspektywy systemu można je uznać za pewne. Systemy tego typu mają też dosyć często dosyć ograniczoną funkcjonalność, skupioną wokół konkretnego zastosowania danej aplikacji. Działanie tego typu programów jest w pełni deterministyczne mamy do dyspozycji konkretną liczbę operacji nad konkretnym zbiorem danych, a operacje te wykonują się w sposób pewny i możemy przewidzieć ich efekt. Szachy Szczególnym podgatunkiem programów komputerowych, które w wyrazisty sposób obrazują zagadnienie dynamiki otoczenia są wszelkiego rodzaju gry komputerowe oraz zaimplementowana w nich sztuczna inteligencja. Klasycznym przykładem są szachy gra w pełni deterministyczna, w której gracz dysponuje pełną informacją na temat aktualnej sytuacji w grze. W przypadku tej gry możemy mówić o quasi-statyczności świata gry, ponieważ mimo wyżej wymienionych faktów, zachodzą w nim zmiany zależne nie tylko od gracza ale także od jego przeciwnika. Z drugiej strony na pewno nie można środowiska, w którym toczy się mecz szachowy nazwać dynamicznym. Historia pojedynków szachowych pomiędzy człowiekiem a komputerem jest bardzo długa: Charles Babbage rozważał możliwość nauczenia swojej niedokończonej maszyny Analitical Engine gry w szachy (1846 r.) Teoretyczna podstawa pod szachową sztuczną inteligencję, algorytm min-max, pojawiła się w latach 40 XX w r. - pierwszy program grający w szachy. W 1983 r. pierwszy program komputerowy osiągnął poziom mistrza szachowego r. Deep Blue wygrywa z Garym Kasparovem Podstawa programów grających w szachy jest algorytm min-max, którego idea opiera się na maksymalizowaniu zysków i minimalizowaniu strat. W przypadku szachów algorytm min-max używany jest podczas analizowania możliwych posunięć. W najprostszym przypadku tworzone jest drzewo możliwych ruchów, które następnie są oceniane i wybierany jest najlepszy. Ponieważ w chwili obecnej nie istnieje komputer który byłby w stanie przeanalizować wszystkie możliwe ruchy

4 w relatywnie krótkim czasie, istnieją różne bardzo zaawansowane techniki pozwalające ograniczać drzewo przeszukiwań oraz określać, które ruchy są korzystne, a które nie. Jednak świat, w którym toczy się pojedynek szachowy jest w gruncie rzeczy statyczny i deterministyczny, dlatego główna idea tworzenia programów szachowych jest stosunkowo prosta: należy jak największą moc obliczeniową skupić na tym aby przeanalizować więcej możliwych posunięć niż przeciwnik. Poker Kolejnym o wiele ciekawszym i nieco młodszym przykładem gry jest bijąca w ostatnich latach rekordy popularności odmiana pokera Texas Hold'em. Ta pochodząca ze Stanów Zjednoczonych gra karciana zdobyła ogromną popularność na całym świecie między innymi za sprawą wielu serwisów internetowych umożliwiających grę online. Fakt, że można grać w pokera przez internet w sposób niemal anonimowy, kusi aby spróbować stworzyć program komputerowy grający w pokera (tzw. poker-bot), który automatycznie generowałby zyski (oczywiście jest to niedozwolone i nielegalne). Popularne stają się także zwykłe gry komputerowe poruszające tą tematykę. O tym, że temat pokerowej sztucznej inteligencji jest ciekawy, świadczy również to, że na amerykańskim University of Alberta istnieje specjalny zespół naukowców zajmujący się tym zagadnieniem. Organizowane są również turnieje w których rywalizują ze sobą pokerowe programy komputerowe. W Texas Hold'em każdy z graczy dostaje dwie karty, oprócz których na stół wykładane jest jeszcze pięć kart wspólnych dla wszystkich graczy (wszyscy je widzą). W międzyczasie odbywają się trzy rundy licytacji. Na końcu każdy gracz ma do dyspozycji dwie swoje karty i pięć wspólnych dla wszystkich. Spośród tych siedmiu kart wybiera najlepszy możliwy pięciokartowy układ, i w przypadku gdy jest on lepszy niż układy przeciwników wygrywa pule. Szczegółowe zasady znaleźć można w internecie są one stosunkowo proste. Natomiast jeśli chodzi o dynamikę świata gry sytuacja jest trochę bardziej skomplikowana niż to miało miejsce w przypadku szachów. W dalszym ciągu nie mamy tu do czynienia z w pełni dynamicznym światem gry, jednak posiadane przez nas informacje są niepewne a gra jest niedeterministyczna. Poker jest to tzw. gra z niepełną informacją: Część kart jest wspólna dla wszystkich graczy W każdej chwili możemy stwierdzić jaki jest najwyższy możliwy układ Wiemy jaki my mamy układ Znamy ilość kart w talii Możemy obliczyć prawdopodobieństwo, że kolejna wyłożona karta da nam wygraną. Znamy też ilość przeciwników i ilość posiadanych przez nich żetonów. Działania wykonywane przez graczy są jawne. Nie znamy tylko kart posiadanych przez przeciwników. Specyfika gry wymaga aby na wszelkie sposoby starać się wprowadzić przeciwnika w błąd. Tak więc wiedza gracza na temat świata gry jest połowiczna. Wszystkie te czynniki (i wiele innych) należy brać pod uwagę przy projektowaniu pokerowej sztucznej inteligencji. Program pokerowy powinien radzić sobie z następującymi zagadnieniami: Prawdopodobieństwo Ocena ryzyka Zwodzenie przeciwników Gromadzenie informacji o przeciwnikach (opponent modelling) Różne rodzaje strategii

5 Pewne podstawowe wartości pomagające podjąć decyzje mogą zostać po prostu wyliczone. Jednak gra oparta jedynie na rachunku prawdopodobieństwa staje się przewidywalna. Dodatkowo program pokerowy powinien gromadzić informacje dotyczące przeciwników tak aby można było przewidzieć ich zagrania na podstawie ich dotychczasowej gry. Program Poki Stworzony przez pracowników Uniwersytetu Alberta jest jednym z najlepszych (najlepszym?) programów grających w pokera. Wykorzystuje on bardzo zaawansowane algorytmy uczące, np. statystyczną analizę zachowań graczy czy też sieci neuronowe. Podobnie jak w przypadku szachów odbywały się pojedynki zawodowych pokerzystów i wspomnianego programu. Póki co zakończone remisem. Gry komputerowe czasu rzeczywistego Najpowszechniejszą gałąź przemysłu elektronicznej rozrywki stanowią gry komputerowe, których akcja rozgrywa się w czasie rzeczywistym. Mogą to być np. wszelkiego rodzaju trójwymiarowe strzelaniny czy też strategie czasu rzeczywistego. W tego typu grach mamy do czynienie z w pełni dynamicznym światem, w którym odbywa się rozgrywka. W każdej chwili w środowisku gry znajduje się wiele jednostek/postaci realizujących zadania wynikających ze specyfiki gry. Komputerowy przeciwnik musi w każdej chwili reagować na działania jego ludzkich lub komputerowych oponentów. Zmiany te są niedeterministyczne, nie można ich przewidzieć. Zagadnienie sztucznej inteligencji we współczesnych grach jest bardzo skomplikowane. Istniej szeroka gama różnego rodzaju algorytmów mających zastosowanie w tej dziedzinie. Podstawowe mechanizmy to: Automaty stanów Systemy wieloagentowe Algorytmy grafowe Jednym z przykładowych algorytmów mających zastosowanie w grach jest algorytm stadny. Jego działanie dotyczy grupy agentów działających w świecie gry. Algorytm stadny po raz pierwszy został przedstawiony w 1987 r. roku przez Craiga Reynoldsa. Reynolds zaproponował w swoim artykule trzy zasady, które po połączeniu umożliwiały grupie agentów realistyczne zbiorowe zachowanie przypominające zachowania ławicy ryb, roju pszczół albo stada ptaków. Te trzy zasady Reynolds nazwał sterowaniem zachowaniem, a są nimi: rozdzielczość sterowanie zapobiegające tworzeniu tłumu w jednym miejscu, które polega na tym, że agenci muszą zachowywać pewną odległość od siebie, wyrównywanie sterowanie dające możliwość agentowi zmiany kierunki prędkości swego przemieszczania, dzięki czemu agent może dostosowywać te parametry do innych agentów przebywających w jego pobliżu,spójność sterowanie odpowiedzialne za zbieranie się agentów przebywających blisko siebie w lokalne grupy. Z czasem Reynolds dodał czwartą zasadę, którą określił mianem unikania. Jej zadaniem jest sterowanie zapobiegające zderzeniom agentów z przeszkodami. Między poszczególnymi cyklami (uaktualnieniami) po których agenci za każdym razem sprawdzają środowisko, w jakim w danej chwili przebywają. Kolejnym powszechnym rozwiązaniem stosowanym w grach są automaty stanów skończonych. Już w grach z lat 90. technika ta była wykorzystywana do kontrolowania agentów, ale i w najnowszych produkcjach automaty stanów skończonych są używane do sterowania AI gry. Również w większości gier typu crpg automaty skończone wykorzystuje się do sterowania dialogami gracza z agentami. Stanowią one także w wielu grach podstawę zarządzania światem,

6 przechowują stan gry, przetwarzają polecenia od gracza lub zarządzają stanem obiektu. Automat stanów skończonych zbudowany jest z pewnej ściśle określonej liczby stanów znajdujących się w danej przestrzeni rozwiązań. Gdy pojawia się nowe zdarzenie, następuje przejście w inny stan. Prowadzi to do sytuacji pozwalającej podjąć jedno lub kilka różnych działań. Określenie najlepszej drogi poruszania z punktu A do B na mapie to problem pojawiający się w większości gier komputerowych. Na bazie techniki AI rozwiązującej to zagadnienie często tworzone są bardzo skomplikowane i złożone zachowania, takie jak planowanie strategiczne czy poruszanie się jednostek w formacjach. Sztandarowym rozwiązaniem dla tego problemu jest heurystyczny algorytm A*. Algorytm ten podczas określania trasy nie szuka drogi na ślepo, ale szacuje najlepszy kierunek eksploracji. Internet Sieć internet jest potężnym medium a także ogromnym dynamicznym środowiskiem, w którym działają setki tysięcy różnego rodzaju systemów informatycznych realizujących powierzone im zadania. Jednym z takich systemów jest największa (i prawdopodobnie najlepsza) wyszukiwarka Google. Aby możliwe było wyszukiwanie w internecie treści przy jej pomocy, musi ona posiadać informacja na temat stron internetowych. Treść tych stron i ich dostępność ulega nieustannym zmianom a ich ilość jest ogromna. Proces gromadzenia informacji na temat stron internetowych nazywany jest indeksowaniem. W przypadku Google zajmuje się tym program nazywany Googlebot. Program ten przegląda strony internetowe w ogromnym tempie (w praktyce wiele stron jednocześnie) i gromadzi informacje na temat ich zawartości. Algorytmy przeszukujące sieć internet muszą radzić sobie z wieloma problemami. Część tych problemów wynika z dynamiki środowiska, w którym pracują. Mogą to być np. nie działające linki. Kolejnym problemem są ludzie, którzy próbują oszukać mechanizmy wyszukujące w celu umieszczenia swoich stron na wysokich pozycjach list wyszukiwania. Google zawiera wiele mechanizmów mających na celu eliminowanie tego typu oszustw. 3.Podsumowanie Środowisko w jakim ma działać dany system informatyczny wywiera istotny wpływ na sposób jego tworzenia oraz jego ostateczny kształt. Twórca może mieć, w zależności od danego otoczenie, pełną lub częściową informację na temat danych przetwarzanych przez program. Musi brać pod uwagę wszystkie sytuacje, w które mogą wyniknąć, jednak nie zawsze da się je przewidzieć. W zależności od danego środowiska działanie programu może polegać na prostym przetworzeniu danych przy pomocy zaprojektowanego algorytmu lub też na reagowaniu na nieprzewidywalne zdarzenia, o których system ma niepełną i niepewną wiedzę 4.Literatura Materiały dydaktyczne: Wikipedia: Włodzisław Duch Gry i programy oparte na szukaniu Krzysztof Wardziński: Przegląd algorytmów sztucznej inteligencji stosowanych w grach komputerowych The Challenge of Poker How Google Works :

Sztuczna Inteligencja i Systemy Doradcze

Sztuczna Inteligencja i Systemy Doradcze Sztuczna Inteligencja i Systemy Doradcze Przeszukiwanie przestrzeni stanów gry Przeszukiwanie przestrzeni stanów gry 1 Gry a problemy przeszukiwania Nieprzewidywalny przeciwnik rozwiązanie jest strategią

Bardziej szczegółowo

Narzędzia AI. Jakub Wróblewski jakubw@pjwstk.edu.pl Pokój 312. http://zajecia.jakubw.pl SZTUCZNA INTELIGENCJA (ARTIFICIAL INTELLIGENCE)

Narzędzia AI. Jakub Wróblewski jakubw@pjwstk.edu.pl Pokój 312. http://zajecia.jakubw.pl SZTUCZNA INTELIGENCJA (ARTIFICIAL INTELLIGENCE) Narzędzia AI Jakub Wróblewski jakubw@pjwstk.edu.pl Pokój 312 http://zajecia.jakubw.pl SZTUCZNA INTELIGENCJA (ARTIFICIAL INTELLIGENCE) Nauka o maszynach realizujących zadania, które wymagają inteligencji

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2012/2013 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2012/2013 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 01/013 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Informatyka Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr /3 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych w prognozowaniu szeregów czasowych (prezentacja 2)

Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych w prognozowaniu szeregów czasowych (prezentacja 2) Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych w prognozowaniu szeregów czasowych (prezentacja 2) Ewa Wołoszko Praca pisana pod kierunkiem Pani dr hab. Małgorzaty Doman Plan tego wystąpienia Teoria Narzędzia

Bardziej szczegółowo

Systemy z bazą wiedzy (spojrzenie bardziej korporacyjne) Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy

Systemy z bazą wiedzy (spojrzenie bardziej korporacyjne) Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy Zarządzanie wiedzą z bazą wiedzy (spojrzenie bardziej korporacyjne) Wybrane aspekty technologiczne związane z wiedzą i zarządzaniem wiedzą Google: baza wiedzy 1,180,000 znalezionych systemy zarządzania

Bardziej szczegółowo

Prezentacja specjalności studiów II stopnia. Inteligentne Technologie Internetowe

Prezentacja specjalności studiów II stopnia. Inteligentne Technologie Internetowe Prezentacja specjalności studiów II stopnia Inteligentne Technologie Internetowe Koordynator specjalności Prof. dr hab. Jarosław Stepaniuk Tematyka studiów Internet jako zbiór informacji Przetwarzanie:

Bardziej szczegółowo

Informatyka systemów autonomicznych

Informatyka systemów autonomicznych Sławomir Błyskal, 148354 Wrocław, 20 czerwca 2009 r. Termin zajęć: PT 9:15 Rok akademicki: 2008/2009 Prowadzący: dr inż. Marek Piasecki Informatyka systemów autonomicznych Autonomiczne sterowanie i fotorealistyczna

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNA KARTA WYNIKÓW W KOMPUTEROWYM SYMULATORZE DZIAŁANIA PRZEDSIĘBIORSTWA

STRATEGICZNA KARTA WYNIKÓW W KOMPUTEROWYM SYMULATORZE DZIAŁANIA PRZEDSIĘBIORSTWA Wydział Informatyki i Zarządzania STRATEGICZNA KARTA WYNIKÓW W KOMPUTEROWYM SYMULATORZE DZIAŁANIA PRZEDSIĘBIORSTWA Dr Agnieszka Bojnowska Symulacja komputerowa Gra pojęcie wieloznaczne - forma współzawodnictwa

Bardziej szczegółowo

1.7. Eksploracja danych: pogłębianie, przeszukiwanie i wyławianie

1.7. Eksploracja danych: pogłębianie, przeszukiwanie i wyławianie Wykaz tabel Wykaz rysunków Przedmowa 1. Wprowadzenie 1.1. Wprowadzenie do eksploracji danych 1.2. Natura zbiorów danych 1.3. Rodzaje struktur: modele i wzorce 1.4. Zadania eksploracji danych 1.5. Komponenty

Bardziej szczegółowo

Adam Meissner. SZTUCZNA INTELIGENCJA Gry dwuosobowe

Adam Meissner. SZTUCZNA INTELIGENCJA Gry dwuosobowe Instytut Automatyki i Inżynierii Informatycznej Politechniki Poznańskiej Adam Meissner Adam.Meissner@put.poznan.pl http://www.man.poznan.pl/~ameis SZTUCZNA INTELIGENCJA Gry dwuosobowe Literatura [1] Sterling

Bardziej szczegółowo

PageRank i HITS. Mikołajczyk Grzegorz

PageRank i HITS. Mikołajczyk Grzegorz PageRank i HITS Mikołajczyk Grzegorz PageRank Metoda nadawania indeksowanym stronom internetowym określonej wartości liczbowej, oznaczającej jej jakość. Algorytm PageRank jest wykorzystywany przez popularną

Bardziej szczegółowo

Sylabus modułu e-urzędnik

Sylabus modułu e-urzędnik Sylabus modułu e-urzędnik Wymagania konieczne: Zakłada się, że przystępując do egzaminu modułu e-urzędnik, zdający będzie miał opanowany blok umiejętności i wiadomości podstawowych w zakresie zgodnym z

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja projektu Makao karciana gra sieciowa

Dokumentacja projektu Makao karciana gra sieciowa Dokumentacja projektu Makao karciana gra sieciowa 1 Spis treści Specyfikacja wymagań...3 Diagram przypadków użycia...4 Scenariusze...5 Diagramy sekwencji...6 Diagram modelu domeny...8 Projekt graficznego

Bardziej szczegółowo

Dodatkowo planowane jest przeprowadzenie oceny algorytmów w praktycznym wykorzystaniu przez kilku niezależnych użytkowników ukończonej aplikacji.

Dodatkowo planowane jest przeprowadzenie oceny algorytmów w praktycznym wykorzystaniu przez kilku niezależnych użytkowników ukończonej aplikacji. Spis Treści 1. Wprowadzenie... 2 1.1 Wstęp... 2 1.2 Cel pracy... 2 1.3 Zakres pracy... 2 1.4 Użyte technologie... 2 1.4.1 Unity 3D... 3 2. Sztuczna inteligencja w grach komputerowych... 4 2.1 Zadanie sztucznej

Bardziej szczegółowo

ATOLL. Wykonali: Aleksandra Kuchta, Łukasz Wójcik, Sztuczna Inteligencja, Semestr trzeci, Kierunek Informatyka, Wydział Informatyki i Zarządzania,

ATOLL. Wykonali: Aleksandra Kuchta, Łukasz Wójcik, Sztuczna Inteligencja, Semestr trzeci, Kierunek Informatyka, Wydział Informatyki i Zarządzania, Sztuczna Inteligencja, Semestr trzeci, Kierunek Informatyka, Wydział Informatyki i Zarządzania, Politechnika Poznańska ATOLL Wykonali: Aleksandra Kuchta, WFT, PP, nr 76690, rok IV Łukasz Wójcik, WIiZ,

Bardziej szczegółowo

Informacje i materiały dotyczące wykładu będą publikowane na stronie internetowej wykładowcy, m.in. prezentacje z wykładów

Informacje i materiały dotyczące wykładu będą publikowane na stronie internetowej wykładowcy, m.in. prezentacje z wykładów Eksploracja danych Piotr Lipiński Informacje ogólne Informacje i materiały dotyczące wykładu będą publikowane na stronie internetowej wykładowcy, m.in. prezentacje z wykładów UWAGA: prezentacja to nie

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja magisterska Bazy danych

Specjalizacja magisterska Bazy danych Specjalizacja magisterska Bazy danych Strona Katedry http://bd.pjwstk.edu.pl/katedra/ Prezentacja dostępna pod adresem: http://www.bd.pjwstk.edu.pl/bazydanych.pdf Wymagania wstępne Znajomość podstaw języka

Bardziej szczegółowo

Wybrane wymagania dla informatyki w gimnazjum i liceum z podstawy programowej

Wybrane wymagania dla informatyki w gimnazjum i liceum z podstawy programowej Wybrane wymagania dla informatyki w gimnazjum i liceum z podstawy programowej Spis treści Autor: Marcin Orchel Algorytmika...2 Algorytmika w gimnazjum...2 Algorytmika w liceum...2 Język programowania w

Bardziej szczegółowo

TOUCAN Team Evaluator OPIS FUNKCJONALNOŚCI

TOUCAN Team Evaluator OPIS FUNKCJONALNOŚCI TOUCAN Team Evaluator OPIS FUNKCJONALNOŚCI SPIS TREŚCI Funkcje... 4 Ocena celów... 4 Definicja celów... 4 Procesowy model akceptacji -... 5 Ocena stopnia realizacji celu... 5 Ocena kompetencji... 5 Definicja

Bardziej szczegółowo

ALGORYTM RANDOM FOREST

ALGORYTM RANDOM FOREST SKRYPT PRZYGOTOWANY NA ZAJĘCIA INDUKOWANYCH REGUŁ DECYZYJNYCH PROWADZONYCH PRZEZ PANA PAWŁA WOJTKIEWICZA ALGORYTM RANDOM FOREST Katarzyna Graboś 56397 Aleksandra Mańko 56699 2015-01-26, Warszawa ALGORYTM

Bardziej szczegółowo

Kurs z NetLogo - część 4.

Kurs z NetLogo - część 4. Kurs z NetLogo - część 4. Mateusz Zawisza Zakład Wspomagania i Analizy Decyzji Instytut Ekonometrii Szkoła Główna Handlowa Seminarium Wieloagentowe Warszawa, 10.01.2011 Agenda spotkań z NetLogo 15. listopada

Bardziej szczegółowo

Konspekt do lekcji informatyki dla klasy II gimnazjum. TEMAT(1): Baza danych w programie Microsoft Access.

Konspekt do lekcji informatyki dla klasy II gimnazjum. TEMAT(1): Baza danych w programie Microsoft Access. Konspekt do lekcji informatyki dla klasy II gimnazjum. Opracowała: Mariola Franek TEMAT(1): Baza danych w programie Microsoft Access. Cel ogólny: Zapoznanie uczniów z możliwościami programu Microsoft Access.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do UML, przykład użycia kolizja

Wprowadzenie do UML, przykład użycia kolizja Bogdan Kreczmer bogdan.kreczmer@pwr.wroc.pl Zakład Podstaw Cybernetyki i Robotyki Instytut Informatyki, Automatyki i Robotyki Politechnika Wrocławska Kurs: Copyright c 2012 Bogdan Kreczmer Niniejszy dokument

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 FORMUŁA DO 2014 ( STARA MATURA ) INFORMATYKA POZIOM ROZSZERZONY ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ MIN-R1, R2 MAJ 2015 Uwaga: Akceptowane są wszystkie odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Scoring w oparciu o Big Data. 8 kwietnia 2014 roku

Scoring w oparciu o Big Data. 8 kwietnia 2014 roku Scoring w oparciu o Big Data 8 kwietnia 2014 roku Od początków ludzkości do roku 2003 wygenerowano 5 eksabajtów informacji tyle samo ludzkość generuje dziś co dwa dni. - Eric Schmidt, Google CEO 2 Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania z przedmiotu INFORMATYKA. dla gimnazjum

Rozkład materiału nauczania z przedmiotu INFORMATYKA. dla gimnazjum Rozkład materiału nauczania z przedmiotu INFORMATYKA dla gimnazjum (wykonany w oparciu o program nauczania nr DKW 4014-87/99) Ilość godzin: 72 jednostki lekcyjne w dwuletnim cyklu nauczania Organizacja

Bardziej szczegółowo

Wstęp. osobniczo, takich jak odciski linii papilarnych, wygląd tęczówki oka, czy charakterystyczne cechy twarzy.

Wstęp. osobniczo, takich jak odciski linii papilarnych, wygląd tęczówki oka, czy charakterystyczne cechy twarzy. 1. Wstęp. Dynamiczny rozwój Internetu, urządzeń mobilnych, oraz komputerów sprawił, iż wiele dziedzin działalności człowieka z powodzeniem jest wspieranych przez dedykowane systemy informatyczne. W niektórych

Bardziej szczegółowo

Hurtownie danych i business intelligence. Plan na dziś : Wprowadzenie do przedmiotu

Hurtownie danych i business intelligence. Plan na dziś : Wprowadzenie do przedmiotu i business intelligence Paweł Skrobanek, C-3 pok. 321 pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl Wrocław 2005-2007 Plan na dziś : 1. Wprowadzenie do przedmiotu (co będzie omawiane oraz jak będę weryfikował zdobytą wiedzę

Bardziej szczegółowo

SI w procesach przepływu i porządkowania informacji. Paweł Buchwald Wyższa Szkoła Biznesu

SI w procesach przepływu i porządkowania informacji. Paweł Buchwald Wyższa Szkoła Biznesu SI w procesach przepływu i porządkowania informacji Paweł Buchwald Wyższa Szkoła Biznesu Początki SI John MC Carthy prekursor SI Alan Thuring pomysłodawca testu na określenie inteligencji maszyn Powolny

Bardziej szczegółowo

Obrona rozprawy doktorskiej Neuro-genetyczny system komputerowy do prognozowania zmiany indeksu giełdowego

Obrona rozprawy doktorskiej Neuro-genetyczny system komputerowy do prognozowania zmiany indeksu giełdowego IBS PAN, Warszawa 9 kwietnia 2008 Obrona rozprawy doktorskiej Neuro-genetyczny system komputerowy do prognozowania zmiany indeksu giełdowego mgr inż. Marcin Jaruszewicz promotor: dr hab. inż. Jacek Mańdziuk,

Bardziej szczegółowo

Bezkrytycznie podchodząc do tej tabeli, możemy stwierdzić, że węgiel jest najtańszym paliwem, ale nie jest to do końca prawdą.

Bezkrytycznie podchodząc do tej tabeli, możemy stwierdzić, że węgiel jest najtańszym paliwem, ale nie jest to do końca prawdą. Taryfa dla ciepła Popatrzmy na tabelkę poniżej. Przedstawiam w niej ceny energii przeliczone na 1GJ różnych paliw. Metodyka jest tu prosta; musimy znać cenę danej jednostki paliwa (tona, kg, litr, m3)

Bardziej szczegółowo

Atena.Portal Kredytów Kupieckich Pełna obsługa ubezpieczenia wierzytelności

Atena.Portal Kredytów Kupieckich Pełna obsługa ubezpieczenia wierzytelności Wsparcie dla klienta i underwritera Atena.Portal Kredytów Kupieckich Pełna obsługa ubezpieczenia wierzytelności Czołowy dostawca TOP provider of IT solutions for insurance Pierwszy dostawca IT dla ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

REFERAT PRACY DYPLOMOWEJ

REFERAT PRACY DYPLOMOWEJ REFERAT PRACY DYPLOMOWEJ Temat pracy: Projekt o implementacja pakietu gier planszowych realizowany na platformie Android Autor: Paweł Piechociński Promotor: dr Jadwiga Bakonyi Kategorie: gra planszowa

Bardziej szczegółowo

www.streamsoft.pl Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

www.streamsoft.pl Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Hurtownie danych i business intelligence. Plan na dziś : Wprowadzenie do przedmiotu

Hurtownie danych i business intelligence. Plan na dziś : Wprowadzenie do przedmiotu i business intelligence Paweł Skrobanek, C-3 pok. 321 pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl Wrocław 2005-2012 Plan na dziś : 1. Wprowadzenie do przedmiotu (co będzie omawiane oraz jak będę weryfikował zdobytą wiedzę

Bardziej szczegółowo

Systemy Czasu Rzeczywistego (SCR)

Systemy Czasu Rzeczywistego (SCR) Systemy Czasu Rzeczywistego (SCR) Rysy historyczny oraz podstawowe pojęcia i definicje Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Kierunek: Automatyka i Robotyka Studia stacjonarne I stopnia:

Bardziej szczegółowo

Ontologie, czyli o inteligentnych danych

Ontologie, czyli o inteligentnych danych 1 Ontologie, czyli o inteligentnych danych Bożena Deka Andrzej Tolarczyk PLAN 2 1. Korzenie filozoficzne 2. Ontologia w informatyce Ontologie a bazy danych Sieć Semantyczna Inteligentne dane 3. Zastosowania

Bardziej szczegółowo

Patrycja Prokopiuk. Zastosowanie rachunku prawdopodobieństwa w Pokerze Pięciokartowym

Patrycja Prokopiuk. Zastosowanie rachunku prawdopodobieństwa w Pokerze Pięciokartowym Patrycja Prokopiuk Zastosowanie rachunku prawdopodobieństwa w Pokerze Pięciokartowym Wrocław 7 maja 04 Spis treści Wstęp........................................ Objaśnienie obliczeń................................

Bardziej szczegółowo

Systemy Optymalizacji Oświetlenia Zewnętrznego Kontekst Informatyczny. Dr hab. Leszek Kotulski, prof. AGH Dr Adam Sędziwy KIS WEAIiIB AGH

Systemy Optymalizacji Oświetlenia Zewnętrznego Kontekst Informatyczny. Dr hab. Leszek Kotulski, prof. AGH Dr Adam Sędziwy KIS WEAIiIB AGH Systemy Optymalizacji Oświetlenia Zewnętrznego Kontekst Informatyczny Dr hab. Leszek Kotulski, prof. AGH Dr Adam Sędziwy KIS WEAIiIB AGH Motywacja Dlaczego my zajmujemy się oświetleniem? Wymiana infrastruktury

Bardziej szczegółowo

NUK w Banku Spółdzielczym (19) System IT w zarządzaniu ryzykiem kredytowym

NUK w Banku Spółdzielczym (19) System IT w zarządzaniu ryzykiem kredytowym 1 NUK w Banku Spółdzielczym (19) System IT w zarządzaniu ryzykiem kredytowym Przyszedł czas, aby po nowemu spojrzeć na zarządzanie ryzykiem w banku spółdzielczym, zwłaszcza przed wyborem oferty systemu

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

Gospodarcze zastosowania algorytmów genetycznych

Gospodarcze zastosowania algorytmów genetycznych Marta Woźniak Gospodarcze zastosowania algorytmów genetycznych 1. Wstęp Ekonometria jako nauka zajmująca się ustalaniem za pomocą metod statystycznych ilościowych prawidłowości zachodzących w życiu gospodarczym

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY BAZ DANYCH. 19. Perspektywy baz danych. 2009/2010 Notatki do wykładu "Podstawy baz danych"

PODSTAWY BAZ DANYCH. 19. Perspektywy baz danych. 2009/2010 Notatki do wykładu Podstawy baz danych PODSTAWY BAZ DANYCH 19. Perspektywy baz danych 1 Perspektywy baz danych Temporalna baza danych Temporalna baza danych - baza danych posiadająca informację o czasie wprowadzenia lub czasie ważności zawartych

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności ( )

Ryzyko w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności ( ) Ryzyko w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności ( ) Dr inż. Elżbieta Andrukiewicz Przewodnicząca KT nr 182 Ochrona informacji w systemach teleinformatycznych

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do zajęć z informatyki. realizowanych według podręcznika

Rozkład materiału do zajęć z informatyki. realizowanych według podręcznika Rozkład materiału do zajęć z informatyki realizowanych według podręcznika E. Gurbiel, G. Hardt-Olejniczak, E. Kołczyk, H. Krupicka, M.M. Sysło Informatyka, nowe wydanie z 007 roku Poniżej przedstawiamy

Bardziej szczegółowo

Innowacja geoinformacyjna. Geoinformation innovation

Innowacja geoinformacyjna. Geoinformation innovation Uniwersytet Śląski Instytut Informatyki Małgorzata Gajos Innowacja geoinformacyjna Geoinformation innovation Innowacje w różnych dziedzinach wiedzy ekonomia, marketing i zarządzanie, przedsiębiorczość,

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA INSTYTUT INFORMATYKI STOSOWANEJ 2013 INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA Inżynieria Oprogramowania Proces ukierunkowany na wytworzenie oprogramowania Jak? Kto? Kiedy? Co? W jaki sposób? Metodyka Zespół Narzędzia

Bardziej szczegółowo

Runda 5: zmiana planszy: < < i 6 rzutów.

Runda 5: zmiana planszy: < < i 6 rzutów. 1. Gry dotyczące systemu dziesiętnego Pomoce: kostka dziesięciościenna i/albo karty z cyframi. KaŜdy rywalizuje z kaŝdym. KaŜdy gracz rysuje planszę: Prowadzący rzuca dziesięciościenną kostką albo losuje

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Plan Prezentacji Cel artykułu Dlaczego działalność przemysłowa wiąże się z ryzykiem?

Bardziej szczegółowo

CEZARY ŁOTYS Zasady tworzenia projektów wykorzystania IT w rozwiązywaniu lokalnych problemów. I. Planowanie projektowe Aby wiedzieć co robić w tym roku, musisz wiedzieć gdzie chcesz być za lat dziesięć

Bardziej szczegółowo

Odkrywanie algorytmów kwantowych za pomocą programowania genetycznego

Odkrywanie algorytmów kwantowych za pomocą programowania genetycznego Odkrywanie algorytmów kwantowych za pomocą programowania genetycznego Piotr Rybak Koło naukowe fizyków Migacz, Uniwersytet Wrocławski Piotr Rybak (Migacz UWr) Odkrywanie algorytmów kwantowych 1 / 17 Spis

Bardziej szczegółowo

Prezentacja specjalności Inżynieria Systemów Informatycznych

Prezentacja specjalności Inżynieria Systemów Informatycznych Prezentacja specjalności Inżynieria Systemów Informatycznych Kierownik specjalności: Prof. nzw. Marzena Kryszkiewicz Konsultacje: piątek, 16:15-17:45, pok. 318 Sylwetka absolwenta: inżynier umiejętności

Bardziej szczegółowo

Zakłady Bukmacherskie

Zakłady Bukmacherskie Zakłady Bukmacherskie Jak działają bukmacherzy? Nie interesuje go wynik spotkania, dla niego najważniejsza jest marża. Oszacowanie prawdopodobieństwa 1. A wygrana gospodarzy 2. X remis 3. B wygrana gości

Bardziej szczegółowo

ISO 27001. bezpieczeństwo informacji w organizacji

ISO 27001. bezpieczeństwo informacji w organizacji ISO 27001 bezpieczeństwo informacji w organizacji Czym jest INFORMACJA dla organizacji? DANE (uporządkowane, przefiltrowane, oznaczone, pogrupowane ) Składnik aktywów, które stanowią wartość i znaczenie

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące

Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące Działanie realizowane w ramach projektu Absolwent informatyki lub matematyki specjalistą na rynku pracy Matematyka i informatyka może i trudne, ale nie nudne Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące dr

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA, TECHNOLOGIA INFORMACYJNA ORAZ INFORMATYKA W LOGISTYCE

INFORMATYKA, TECHNOLOGIA INFORMACYJNA ORAZ INFORMATYKA W LOGISTYCE Studia podyplomowe dla nauczycieli INFORMATYKA, TECHNOLOGIA INFORMACYJNA ORAZ INFORMATYKA W LOGISTYCE Przedmiot JĘZYKI PROGRAMOWANIA DEFINICJE I PODSTAWOWE POJĘCIA Autor mgr Sławomir Ciernicki 1/7 Aby

Bardziej szczegółowo

Odmiany Gry. Rozpoczęcie gry

Odmiany Gry. Rozpoczęcie gry Odmiany Gry Limit: każda runda ma określony wcześniej limit podbicia, Pot-Limit: w każdej rundzie gracz nie może postawić więcej niż wartość puli znajdującej się na stole, No-Limit: w każdej chwili można

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA treści nauczania i system oceniania. Cele edukacyjne. Treści nauczania wymagania szczegółowe

INFORMATYKA treści nauczania i system oceniania. Cele edukacyjne. Treści nauczania wymagania szczegółowe INFORMATYKA treści nauczania i system oceniania Cele edukacyjne 1. Wykształcenie umiejętności świadomego i sprawnego posługiwania się komputerem oraz narzędziami i metodami informatyki. 2. Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Kurs zdalny Podstawy geoinformacji dla nauczycieli

Kurs zdalny Podstawy geoinformacji dla nauczycieli UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Biuro Projektu UMCS dla rynku pracy i gospodarki opartej na wiedzy ul. Sowińskiego 12 pokój 9, 20-040 Lublin, www.dlarynkupracy.umcs.pl telefon: +48 81 537

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja projektu QUAIKE Założenia ogólne

Dokumentacja projektu QUAIKE Założenia ogólne Licencjacka Pracownia Oprogramowania Instytut Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego Jakub Kowalski, Andrzej Pilarczyk, Marek Kembrowski, Bartłomiej Gałkowski Dokumentacja projektu QUAIKE Założenia ogólne

Bardziej szczegółowo

1 http://www.rtlinux-gpl.org 2 http://crux.nu/ 3 http://www.rtlinux-gpl.org/cgi-bin/viewcvs.cgi/rtlinux-3.2-rc1/ 4

1 http://www.rtlinux-gpl.org 2 http://crux.nu/ 3 http://www.rtlinux-gpl.org/cgi-bin/viewcvs.cgi/rtlinux-3.2-rc1/ 4 Dynamiczna alokacja pamięci dla systemów czasu rzeczywistego. Kamil Deryński 1. WSTĘP Krytycznym elementem podczas projektowania systemów czasu rzeczywistego jest oczywiście czas,

Bardziej szczegółowo

OPCJA KOMPLEKSOWE USŁUGI INTERNETOWE

OPCJA KOMPLEKSOWE USŁUGI INTERNETOWE Warszawa, sierpień 2010 r. KLIKNIJ, ABY EDYTOWAĆ STYL OPCJA KOMPLEKSOWE USŁUGI INTERNETOWE O nas Świadczymy kompleksowe usługi informatyczne od 1991 r. Pracowaliśmy dla niemal 400 Klientów. W tym czasie:

Bardziej szczegółowo

Techniki animacji komputerowej

Techniki animacji komputerowej Techniki animacji komputerowej 1 Animacja filmowa Pojęcie animacji pochodzi od ożywiania i ruchu. Animować oznacza dawać czemuś życie. Słowem animacja określa się czasami film animowany jako taki. Animacja

Bardziej szczegółowo

Programowanie genetyczne, gra SNAKE

Programowanie genetyczne, gra SNAKE STUDENCKA PRACOWNIA ALGORYTMÓW EWOLUCYJNYCH Tomasz Kupczyk, Tomasz Urbański Programowanie genetyczne, gra SNAKE II UWr Wrocław 2009 Spis treści 1. Wstęp 3 1.1. Ogólny opis.....................................

Bardziej szczegółowo

Regulamin turnieju. Preambuła

Regulamin turnieju. Preambuła Regulamin Preambuła Mistrzostwa Polski w Pokera Online oparte są na zasadach Fair Play. W Mistrzostwach Polski prawo do gry mają obywatele polscy oraz obywatele innych krajów mający adres zamieszkania

Bardziej szczegółowo

Jak organizować Ligę Pokémon

Jak organizować Ligę Pokémon Jak organizować Ligę Pokémon Jak się zgłosić? Jeśli w twojej okolicy są jacyś chętni do wzięcia udziału w Lidze najprostsze co możesz zrobić to po prostu ją dla nich zorganizować. Jak to zrobić? Stwórz

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH. Podstawy programowania 15 30 45 1 7. Systemy operacyjne 20 25 45 5

INFORMATYKA PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH. Podstawy programowania 15 30 45 1 7. Systemy operacyjne 20 25 45 5 razem razem INFORMATYKA PLAN STUDIÓ NISTACJONARNYCH ( U K Ł A D Z I R O C Z N Y M ) Rok I Zajęcia dydaktyczne obligatoryjne Podstawy programowania 15 30 45 1 7 Systemy operacyjne 20 25 45 5 Teoretyczne

Bardziej szczegółowo

Systemy baz danych w zarządzaniu przedsiębiorstwem. W poszukiwaniu rozwiązania problemu, najbardziej pomocna jest znajomość odpowiedzi

Systemy baz danych w zarządzaniu przedsiębiorstwem. W poszukiwaniu rozwiązania problemu, najbardziej pomocna jest znajomość odpowiedzi Systemy baz danych w zarządzaniu przedsiębiorstwem W poszukiwaniu rozwiązania problemu, najbardziej pomocna jest znajomość odpowiedzi Proces zarządzania danymi Zarządzanie danymi obejmuje czynności: gromadzenie

Bardziej szczegółowo

Zdobądź nowych klientów poprzez reklamę w CzarterMazury.pl

Zdobądź nowych klientów poprzez reklamę w CzarterMazury.pl Zdobądź nowych klientów poprzez reklamę w CzarterMazury.pl Data utworzenia: luty 2011 Liczba stron: 8 Rodzaj dokumentu: dokument zewnętrzny Adres:, Al. Stanów Zjednoczonych 26/143, 03-964 Warszawa Strona:

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Algorytmy i schematy blokowe

Algorytmy i schematy blokowe Algorytmy i schematy blokowe Algorytm dokładny przepis podający sposób rozwiązania określonego zadania w skończonej liczbie kroków; zbiór poleceń odnoszących się do pewnych obiektów, ze wskazaniem porządku,

Bardziej szczegółowo

8. Analiza danych przestrzennych

8. Analiza danych przestrzennych 8. naliza danych przestrzennych Treścią niniejszego rozdziału będą analizy danych przestrzennych. naliza, ogólnie mówiąc, jest procesem poszukiwania (wydobywania) informacji ukrytej w zbiorze danych. Najprostszym

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4 KLASY, OBIEKTY, METODY

Rozdział 4 KLASY, OBIEKTY, METODY Rozdział 4 KLASY, OBIEKTY, METODY Java jest językiem w pełni zorientowanym obiektowo. Wszystkie elementy opisujące dane, za wyjątkiem zmiennych prostych są obiektami. Sam program też jest obiektem pewnej

Bardziej szczegółowo

Krótki opis projektu

Krótki opis projektu Krótki opis projektu Idea projektu Piłka Nożna Uliczna dla Rozwoju i Tolerancji to nowa propozycja gry i zabawy dla dzieci i młodzieży oparta na zasadach gry w piłkę nożną. Wzbogacona została o dodatkowe

Bardziej szczegółowo

Kurs zdalny Zarządzanie informacją przestrzenną

Kurs zdalny Zarządzanie informacją przestrzenną UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Biuro Projektu UMCS dla rynku pracy i gospodarki opartej na wiedzy ul. Sowińskiego 12 pokój 9, 20-040 Lublin, www.dlarynkupracy.umcs.pl telefon: +48 81 537

Bardziej szczegółowo

Alicja Marszałek Różne rodzaje baz danych

Alicja Marszałek Różne rodzaje baz danych Alicja Marszałek Różne rodzaje baz danych Rodzaje baz danych Bazy danych można podzielić wg struktur organizacji danych, których używają. Można podzielić je na: Bazy proste Bazy złożone Bazy proste Bazy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne i sposoby sprawdzania edukacyjnych osiągnięć uczniów z informatyki

Wymagania edukacyjne i sposoby sprawdzania edukacyjnych osiągnięć uczniów z informatyki Wymagania edukacyjne i sposoby sprawdzania edukacyjnych osiągnięć uczniów z informatyki INFORMATYKA POZIOM PODSTAWOWY (klasy I) Cele kształcenia wymagania ogólne 1. Bezpieczne posługiwanie się komputerem

Bardziej szczegółowo

Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów obróbkowych MS Access za pomocą interfejsu API

Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów obróbkowych MS Access za pomocą interfejsu API Dr inż. Janusz Pobożniak, pobozniak@mech.pk.edu.pl Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji produkcji Politechnika Krakowska, Wydział Mechaniczny Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia na kierunku AiR drugiego stopnia - Wiedza Wydziału Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Politechniki Opolskiej

Efekty kształcenia na kierunku AiR drugiego stopnia - Wiedza Wydziału Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Politechniki Opolskiej Efekty na kierunku AiR drugiego stopnia - Wiedza K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05 K_W06 K_W07 K_W08 K_W09 K_W10 K_W11 K_W12 K_W13 K_W14 Ma rozszerzoną wiedzę dotyczącą dynamicznych modeli dyskretnych stosowanych

Bardziej szczegółowo

Przedmiotem rozważań są zależności pomiędzy obliczeniami maszynowymi a ludzką inteligencją

Przedmiotem rozważań są zależności pomiędzy obliczeniami maszynowymi a ludzką inteligencją lgorytmiczna inteligencja czyli sztuczna inteligencja (ang. I) Przedmiotem rozważań są zależności pomiędzy obliczeniami maszynowymi a ludzką inteligencją nie wymagamy deterizmu DETERMINISTYCZNE SEKWENCYJNE

Bardziej szczegółowo

Axiell Arena Biblioteka XXI wieku

Axiell Arena Biblioteka XXI wieku Axiell Arena Biblioteka XXI wieku Wstęp Axiell Arena to system zarządzania informacją biblioteczną, stworzony w oparciu o zaawansowany system zarządzania treścią internetową czyli Content Management System

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa Spis treści Wstęp.............................................................. 7 1. Przedsiębiorstwo w dobie globalizacji.............................. 11 1.1. Wyzwania globalnego rynku....................................

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY KORPORACYJNEJ BANKOWOŚCI INTERNETOWEJ W POLSCE

SYSTEMY KORPORACYJNEJ BANKOWOŚCI INTERNETOWEJ W POLSCE ADAM GOLICKI SYSTEMY KORPORACYJNEJ BANKOWOŚCI INTERNETOWEJ W POLSCE Praca magisterska napisana w Katedrze Bankowości Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie pod kierunkiem naukowym dr. Emila Ślązaka Copyright

Bardziej szczegółowo

Grafika komputerowa i wizualizacja

Grafika komputerowa i wizualizacja Grafika komputerowa i wizualizacja Radosław Mantiuk ( rmantiuk@wi.zut.edu.pl, p. 315 WI2) http://rmantiuk.zut.edu.pl Katedra Systemów Multimedialnych Wydział Informatyki, Zachodniopomorski Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Deduplikacja danych. Zarządzanie jakością danych podstawowych

Deduplikacja danych. Zarządzanie jakością danych podstawowych Deduplikacja danych Zarządzanie jakością danych podstawowych normalizacja i standaryzacja adresów standaryzacja i walidacja identyfikatorów podstawowa standaryzacja nazw firm deduplikacja danych Deduplication

Bardziej szczegółowo

Jak działa Brandle? Narzędzie online do organizacji i sprawdzania efektów marketingu szeptanego w internecie

Jak działa Brandle? Narzędzie online do organizacji i sprawdzania efektów marketingu szeptanego w internecie Jak działa Brandle? Narzędzie online do organizacji i sprawdzania efektów marketingu szeptanego w internecie Brandle to narzędzie do organizacji, prowadzenia i sprawdzania efektów kampanii marketingu szeptanego

Bardziej szczegółowo

Problematyka użyteczności serwisów internetowych

Problematyka użyteczności serwisów internetowych Przykład 1 Paweł J. owalski Problematyka użyteczności serwisów internetowych wykład 10 Przykład 3 Przykład 2 Etapy projektowania serwisu internetowego projekt informacji 1. Zdefiniowanie wymagań (cel,

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie prostej do wyników pomiarów.

Dopasowanie prostej do wyników pomiarów. Dopasowanie prostej do wyników pomiarów. Graficzna analiza zależności liniowej Założenie: każdy z pomiarów obarczony jest taką samą niepewnością pomiarową (takiej samej wielkości prostokąty niepewności).

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych r. akad. 2014/2015

Tematy prac dyplomowych r. akad. 2014/2015 Instytut Informatyki 14.05.14 r. Tematy prac dyplomowych r. akad. 2014/2015 Tematy prac magisterskich Zakład Modelowania Materiałów dr hab. Marian Stanisław Uba 1. System wspomagający pracę telemarketera

Bardziej szczegółowo

Technologie Internetowe Raport z wykonanego projektu Temat: Internetowy sklep elektroniczny

Technologie Internetowe Raport z wykonanego projektu Temat: Internetowy sklep elektroniczny Technologie Internetowe Raport z wykonanego projektu Temat: Internetowy sklep elektroniczny AiRIII gr. 2TI sekcja 1 Autorzy: Tomasz Bizon Józef Wawrzyczek 2 1. Wstęp Celem projektu było stworzenie sklepu

Bardziej szczegółowo

Informatyka w zarządzaniu. Wstęp do informatyki. Dr inż. Andrzej Czerepicki WSM, 2015

Informatyka w zarządzaniu. Wstęp do informatyki. Dr inż. Andrzej Czerepicki WSM, 2015 Informatyka w zarządzaniu Wstęp do informatyki Dr inż. Andrzej Czerepicki WSM, 2015 Plan wykładu Wprowadzenie. Pojęcie Informatyki Systemy informatyczne w zarządzaniu. Przeznaczenie, charakterystyki oraz

Bardziej szczegółowo

E-logistyka Redakcja naukowa Waldemar Wieczerzycki

E-logistyka Redakcja naukowa Waldemar Wieczerzycki E-logistyka Redakcja naukowa Waldemar Wieczerzycki E-logistyka to szerokie zastosowanie najnowszych technologii informacyjnych do wspomagania zarządzania logistycznego przedsiębiorstwem (np. produkcją,

Bardziej szczegółowo

Internetowy system e-crm do obsługi biura podróży. Marek Bytnar, Paweł Kraiński

Internetowy system e-crm do obsługi biura podróży. Marek Bytnar, Paweł Kraiński Internetowy system e-crm do obsługi biura podróży Marek Bytnar, Paweł Kraiński Cele pracy utworzenie nowoczesnego systemu CRM dla biura podróży, które oferuje swoje usługi przez Internet zaproponowanie

Bardziej szczegółowo

Dzieci aktywne online. Urodzeni z myszką w ręku Często online, rzadziej offline Treści poszukiwane

Dzieci aktywne online. Urodzeni z myszką w ręku Często online, rzadziej offline Treści poszukiwane Dzieci aktywne online Urodzeni z myszką w ręku Często online, rzadziej offline Treści poszukiwane październik 2007 Raport Dzieci aktywne online został opracowany na potrzeby I Międzynarodowej Konferencji

Bardziej szczegółowo

Lean Maintenance. Tomasz Kanikuła

Lean Maintenance. Tomasz Kanikuła Tomasz Kanikuła Plan wystąpnienia Wprowadzenie Ustanowienie priorytetów Klasyfikowanie kategorii uszkodzeń Strategia postępowania z częściami zamiennymi Podsumowanie Cel Efektywne wykorzystanie przestojów

Bardziej szczegółowo

Miejska Platforma Internetowa

Miejska Platforma Internetowa Miejska Platforma Internetowa Bogactwo możliwości! Uniezależnienie od producenta! Możliwość dostosowania Platformy do potrzeb! Wyjątkowo korzystna cena! Głównym zadaniem tego serwisu jest publikowanie

Bardziej szczegółowo

Referat pracy dyplomowej

Referat pracy dyplomowej Referat pracy dyplomowej Temat pracy: Wdrożenie intranetowej platformy zapewniającej organizację danych w dużej firmie na bazie oprogramowania Microsoft SharePoint Autor: Bartosz Lipiec Promotor: dr inż.

Bardziej szczegółowo