Zasadnicze znaczenie w hipoterapii mają tzw. czynniki somatyczne, których nośnikiem jest koń. Są to:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zasadnicze znaczenie w hipoterapii mają tzw. czynniki somatyczne, których nośnikiem jest koń. Są to:"

Transkrypt

1 Hipoterapia Agnieszka Kozłowska Dla uzyskania pozytywnych efektów terapeutycznych medycyna i nauki pokrewne posługiwały się różnymi metodami. Nie ma jednak metody na tyle skutecznej, aby nie uciekać się do innych, takich chociażby jak hipoterapia. Zdrowotne walory jazdy konnej, chociaż znane w czasach Hipokratesa, zostały ponownie dostrzeżone w latach 40-ych, a naukowo udowodnione w latach 70-ych i 80-ych. Współcześnie w wielu krajach Europy i Ameryki istnieją ośrodki stosujące terapię konną w leczeniu lub jego wspomaganiu wielu schorzeń, szczególnie tam, gdzie inne, tradycyjne formy usprawniania nie przynoszą zadowalających wyników. W Polsce zaczęto organizować tę formę terapii począwszy od 1985 r. pod kierownictwem prof. Grochmala, konsultanta do spraw rehabilitacji w Krakowie. Pomocne w tym okazały się badania prowadzone m.in. w Niemczech i w Austrii, których wyniki oraz teoretyczne i praktyczne wskazówki zaczęły, dzięki nawiązywanym kontaktom, docierać do ośrodków krajowych. Obecnie istnieje ich w Polsce wiele, a prowadzone są przez specjalistów w zakresie hipoterapii. Chociaż najbardziej pożądany model hipoterapii zakłada przynajmniej pośrednią współpracę takiego ośrodka z lekarzem, rehabilitantem, pedagogiem i psychologiem. Koniecznym wymogiem udziału w zajęciach terapii konnej jest zgoda lekarza wraz ze wskazówkami dotyczącymi wskazań i przeciwwskazań. Podstawowa zasada każdej terapii - Po pierwsze nie szkodzić stawia duże wymagania przed osobą prowadzącą hipoterapię jak i w odniesieniu do cech psychosomatycznych konia. Hipoterapia stała się metodą modną, porównywalną z innymi: neurofizjologicznymi, ortopedycznymi i psychopedagogicznymi. Nie może być jednak traktowana jako panaceum, lecz jako uzupełniająca wyżej wymienione, z których dorobku częściowo korzysta. Zasadnicze znaczenie w hipoterapii mają tzw. czynniki somatyczne, których nośnikiem jest koń. Są to: 1) Ruch ( chody ) konia Þ który w specyficzny sposób oddziałuje na aparat ruchowy i podporowy pacjenta jak również na niektóre narządy i układy wewnętrzne np. układ oddechowy, układ krążenia. 2) Temperatura ciała konia Þ wahająca się w przedziale , czyli o 1-20C wyższa od temperatury człowieka wspomaga rozluźnienie mięśni.

2 3) Różnorodność faktury w budowie zewnętrznej Þ sierść, grzywa, ogon, skóra, wiążąca się ze stymulacją sfery czuciowej pacjenta. Nie mniej istotne dla osiągnięcia pożądanych efektów i jednocześnie zagwarantowania maksimum bezpieczeństwa są takie czynniki jak: 4) Przygotowanie teoretyczne i praktyka, umiejętności jeździeckie terapeuty. 5) Bezpośredni lub pośredni udział innych specjalistów (lekarza, rehabilitanta, psychologa, pedagoga i in.). 6) Odpowiednio dobrany pod względem budowy i temperamentu oraz specjalnego przeszkolenia koń. 7) Indywidualnie dobrany sprzęt pomocniczy (specjalne siodła, strzemiona, uchwyty, rampy itp.). 8) Miejsce prowadzenia zajęć hipoterapii. 9) Odpowiednio przeszkolone osoby pomagające (wolontariusze, rodzice). Przed przystąpieniem do omawiania efektów hipoterapii przedstawiam jeden z wielu proponowanych podziałów, który najbardziej odpowiada podjętej tematyce. W zależności od stanu pacjenta i celu terapii rozróżnia się następujące formy: 1. Hipoterapię bierną lecznicze działanie wywiera ruch, ciepło konia i bezpośredni kontakt dotykowy; pacjent znajduje się głównie w pozycji leżącej lub siedzącej, brak ruchów czynnych pacjenta zastępowany jest przez terapeutę wykonującego ćwiczenia bierne (co stymuluje do współudziału w ruchu). 2. Hipoterapię czynną efekt terapeutyczny jest sumą wpływu konia (wspomnianych czynników somatycznych) i aktywnego współudziału jeźdźca; ćwiczenia wspomagane i czynne prowadzone są na koniu stojącym lub poruszającym się stępem. 3. Terapeutyczną jazdę konną obejmującą dodatkowo naukę samodzielnej jazdy prowadzoną pod kątem wymagań lekarza i rehabilitanta. 4. Sport jeździecki niepełnosprawnych wiążący się z systematycznymi treningami oraz z uczestnictwem w zawodach i olimpiadach specjalnych. Odrębne formy stosowane łącznie z terapeutyczną jazdą konną i sportem jeździeckim niepełnosprawnych to: a. terapia z koniem w której poza jazdą przewiduje się także naukę

3 obchodzenia z koniem (czyszczenie, siodłanie, prowadzenie konia i in.) b. leczniczo-pedagogiczna woltyżerka - skierowana głównie do dzieci i młodzieży z zaburzeniami zachowania, sprawiających trudności wychowawcze i nieprzystosowanych społecznie oraz do dzieci z trudnościami w nauce. Te dwie ostatnie formy wymagają określonego stopnia sprawności. Podstawowe cztery formy stwarzają szansę kontynuowania hipoterapii na kolejnych jej etapach. Jaka jest specyfika oddziaływania hipoterapii w porównaniu z innymi konwencjonalnymi metodami terapii? Hipoterapia zawiera w sobie wszystkie najistotniejsze elementy różnych metod terapeutycznych i umożliwia kompleksowy wpływ na sfery: A. Anatomiczno-funkcjonalną B. Neuromotoryczną C. Sensomotoryczną D. Psychiczną W każdej z wymienionych wyżej sfer możemy uzyskać następujące efekty: Ad. A. W sferze anatomiczno- funkcjonalnej następuje: Þ mobilizacja stawów i zwiększenie zakresu ruchu; Þ rozciąganie przykurczonych mięśni, ścięgien i torebek stawowych; Þ wzmocnienie siły mięśni osłabionych; Þ poprawa funkcjonowania układu oddechowego; Þ poprawa funkcjonowania układu krążenia; Ad. B. W sferze neuromotorycznej możliwe są: Þ normalizacja napięcia mięśniowego; Þ hamowanie nieprawidłowych wzorców postawy i ruchu; Þ torowanie i usprawnianie wzorców prawidłowych (w tym: reakcji prostowania i reakcji równoważnych oraz wzorca chodu);

4 Þ likwidacja bloków ruchowych (tj. blok szyjny, barkowy, miedniczny); Ad. C. W sferze sensomotoryki wpływamy na rozwój i poprawę: Þ obustronnej koordynacji ruchowej; Þ orientacji w schemacie ciała; Þ koordynacji wzrokowo-ruchowej; Þ orientacji czaso-przestrzennej; Þ integracji sensorycznej na różnych poziomach; Ad. D. W sferze psychicznej pozytywne oddziaływanie dotyczy takich elementów jak: Þ kształtowanie się osobowości Þ rozwój poznawczy Þ rozwój społeczny Þ emocje i rozwój emocjonalny Podstawową zasadą działania hipoterapii jest oddziaływanie czucioworuchowe w trakcie rytmicznego przemieszczania się do przodu poprzez stymulację wzorców postawy i wzorców ruchowych przenoszonych z grzbietu konia na jeźdźca. W zależności od rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a co za tym idzie od możliwości ruchowych oraz celu jaki zamierzamy osiągnąć, wykorzystuje się różne pozycje pacjenta; - leżącą na brzuchu - półsiedzącą - siedzącą - klęku podpartego i klęku prostego (te pozycje stosuje się w leczniczopedagogicznej woltyżerce) Bez względu na rodzaj dobranej pozycji oddziaływanie dotyczy wszystkich wymienionych sfer. 1. Efekty w sferze anatomicznej.

5 Zarówno w pozycji leżącej (wzdłuż grzbietu konia) i siedzącej kończyny dolne ustawione są w odwiedzeniu i rotacji zewnętrznej w stawach biodrowych. Przejście z leżenia do siadu wiąże się ze zwiększeniem wyprostu. Zakres wymienionych ruchów w stawach biodrowych uzależniony jest od szerokości grzbietu zwierzęcia. Z powyższego wynika, że samo posadzenie stanowi formę biernej redresji przez pozycję w stosunku do przykurczonych mięśni (przywodzicieli, rotatorów wewnętrznych i zginaczy) oraz ograniczonych ruchowo stawów. W przypadku koślawości stawów kolanowych ma miejsce korekcyjne ich ustawienie. Przy czym obowiązuje podstawowa zasada unikania bólu, dlatego w sytuacji znacznego przykurczu i zablokowania ruchomości (szczególnie usztywnienia) wskazane jest sadzanie początkowo w najwęższym miejscu np. na szyi konia. W trakcie jazdy w pozycji leżącej lub siedzącej pacjenta następuje naprzemienne rozciąganie wymienionych grup mięśniowych. Jednocześnie ruch z grzbietu konia przenoszony jest nie tylko na stawy biodrowe, ale kolejno na: a. miednicę - ruchy bocznego obniżenia o 5 cm - ruchy rotacji w prawo i w lewo o 8 xxxx w każdą stronę - ruchy bocznego wychylenia o 7-8 cm w każdą stronę b. kręgosłup lędźwiowy ruch bocznego skłonu ok. 19xxx c. kręgosłup piersiowy i kręgosłup szyjny ruchy przede wszystkim rotacyjne d. obręcz barkową e. głowę I tak początkowo obserwowane są ruchy miednicy w stosunku do odcinka piersiowego. Zaczynają pracować mięśnie grzbietu, stopniowo rozluźnia się obręcz barkowa, pojawiają się swobodniejsze ruchy w odcinku szyjnym i głowy. W trakcie jazdy w pozycji leżącej wskutek mobilizacji stawów, rozluźnienia pewnych partii mięśniowych i pobudzania pacjent zaczyna bezwiednie prostować tułów i przechodzi do właściwego siadu; uwolnienie kończyn górnych od podporu zwiększa możliwość ich rozluźnienia. W końcowym efekcie przenoszenia ruchu wzdłuż osi pionowej w kierunku dółgóra uzyskuje się przeciwskrętne ustawienie obręczy oraz najważniejsze dla kręgosłupa (z punktu widzenia ekonomiczności ruchu) subtelne odchylenia rotacyjne. Terapeuta może wzmacniać oddziaływanie na wybrany odcinek lub staw wykonując ćwiczenia bierne czy stosując odpowiednie techniki terapii manualnej. Przy mobilizacji stawów i zwiększaniu zakresu ruchu należy pamiętać o zagrożeniu nieprawidłowej kompensacji w postaci hipermobilności odcinków (lub stawów) sąsiadujących z tymi zablokowanymi. Uwaga ta dotyczy nie tylko hipoterapii, ale i innych metod usprawniania. Dlatego konieczne jest stosowanie tzw. technik blokowania

6 tak, aby w efekcie uzyskać rozluźnienie w obrębie części zablokowanej z jednoczesnym wzmacnianiem mięśni w obrębie odcinków mobilnych lub hipermobilnych, rozciągnięcie przykurczonych mięśni, ścięgien i torebek stawowych. W wyniku uzyskania prawidłowego wyprostu kręgosłupa następuje korzystna zmiana ustawienia klatki piersiowej, a dodatkowe rozluźnienie obręczy barkowej i praca mięśni górnej części tułowia wspomaga ruchy oddechowe. 2. Efekty funkcjonalne (fizjologiczne). Wykorzystując to można usprawnić górny tor oddychania włączając dodatkowo ćwiczenia oddechowe, co wiąże się z lepszym dotlenieniem organizmu. Ponieważ jazda na koniu angażuje całe ciało, oddziałuje również bardzo pozytywnie na krążenie. Poprawa ukrwienia i dotlenienia, w tym również centralnego układu nerwowego, ma niebagatelne znaczenie dla jego funkcjonowania. 3. Efekty w sferze neuromotorycznej Uzyskiwane w procesie hipoterapii mają szczególne znaczenie w przypadkach uszkodzeń lub zaburzeń centralnego układu nerwowego (zwłaszcza u dzieci z mózgowym porażeniem lub mikrouszkodzeniami). Hipoterapeuta powinien znać zasady i techniki uznanych neurofizjologicznych (NDT, Domana, PNF) metod usprawniania i wykorzystywać je podczas terapii jazdą konną wg indywidualnych potrzeb pacjentów. Punktem wyjściowym usprawniania w w.w. uszkodzeniach jest założenie, że: a. działanie powinno koncentrować się na centralnym układzie nerwowym (gdzie leży przyczyna zaburzeń), a nie na obwodzie b. cała działalność ruchowa ma swoje podłoże w odruchach (u dzieci działalność ruchowa jest odruchowa). W procesie rozwoju neuromotorycznego jedne, prymitywne odruchy, które są fizjologiczne na danym etapie rozwoju ustępują miejsca kolejnym, bardziej złożonym. W przypadku m.p.dz. te pierwsze jako patologicznie przetrwałe zaburzają prawidłowy rozwój. Celem terapii NDT jest stymulacja prawidłowego rozwoju poprzez:

7 a. normalizację napięcia mięśniowego b. wyhamowanie patologicznych odruchów c. torowanie prawidłowych reakcji prostowania i równowagi oraz wzorców ruchowych, a w konsekwencji maksymalne usamodzielnienie się pacjenta. Z punktu widzenia integracji sensorycznej dokonująca się w trakcie jazdy stymulacja przedsionka ma wpływ na poprawę mechanizmów posturalnych oraz na normalizację napięcia mięśniowego. Normalizacja napięcia mięśniowego Obejmuje dwa elementy: a. obniżanie napięcia w przypadku hipertonii Þ normofonia b. zwiększanie napięcia w przypadku hipotonii Þ j.w. Dla normalizacji napięcia zasadnicze znaczenie mają: temperatura konia ciepło przenoszone bezpośrednio na ciało pacjenta ruch konia który jest łagodny, rytmiczny, powolny, ma szeroki zasięg i przypomina kołysanie pozycja (ułożenie) pacjenta indywidualnie dobrane w oparciu o wzorce odruchowego hamowania lub torowania (NDT) ćwiczenia (bierne: wspomagane lub czynne) indywidualnie dobrane j.w. zastosowanie technik rozluźniających (wstrząsanie, wibracje) i mobilizujących (poklepywanie) miejsce i warunki prowadzonej terapii zapewniające poczucie bezpieczeństwa; wyeliminowanie niepożądanych bodźców (akustycznych, wizualnych) W przypadku wzmożonego napięcia tonizująco wpływają przede wszystkim dwa pierwsze czynniki. Spośród pozycji stosuje się: a. leżenie przodem w poprzek grzbietu stojącego lub idącego konia tzw. śpiący Indianin ; głowa i kończyny luźno zwisają, efekt rozluźnienie ogólne b. leżenie przodem wzdłuż grzbietu głową w kierunku zadu (lub szyi konia), kończyny w odwiedzeniu i lekkim zgięciu, głowa spoczywa na zadzie (szyi), efekt ogólne rozluźnienie w czasie stępa.

8 c. pozycja siedząca (lub półsiedząca) ustawienie kończyn dolnych w odwiedzeniu i rotacji zewnętrznej zawiera wzorce hamowania synergii wyprostnej kończyn dolnych, a tym samym zmniejsza napięcie prostowników i przywodzicieli. d. pozycja j.w. z jednoczesną eliminacją podporu pod stopami i chwytu (lub podporu na kończyny górne) sprzyja rozluźnieniu napiętych mięśni kończyn dolnych, obręczy biodrowej, kończyn górnych i obręczy barkowej Przykładem ćwiczeń rozluźniających są: - łagodne ruchy rotacji tułowia (z naprzemiennym ruchem pasa barkowego i biodrowego), które mogą być biernie wspomagane i wzmacniane przez terapeutę - ćwiczenia czynne będące kombinacją ruchów rotacji ze zgięciem (skrętoskłony) np. naprzemienne sięganie oburącz do kolana, lub rotacji z wyprostem sięganie do zadu (ogona) W przypadku hipotonii aktywizująco na budowanie napięcia wpływa: ruch konia w pozycji siedzącej pacjenta, przy czym zalecany jest siad rozkroczny w możliwie najcięższym miejscu (lub siad bokiem) ćwiczenia aktywnej kontroli tułowia w pozycji siedzącej lub w pozycji śpiącego Indianina unoszenie tułowia i kończyn górnych, efekt zwiększenie napięcia prostowników dodatkowe techniki mobilizacji poklepywanie, umiejscowienie Niepożądany rozluźniający wpływ temperatury (ciepła konia) można wyeliminować stosując jazdę w siodle. Wyhamowanie patologicznych wzorców ułożenia, przetrwałych odruchów i ruchów mimowolnych warunkiem osiągnięcia tego jest znajomość i właściwe wykorzystanie w czasie jazdy wzorców hamowania i wyzwalania z metody NDT. 1. Zgięcie w stawach biodrowych i kolanowym, skojarzone z odwiedzeniem hamuje napięcie prostowników tułowia i kończyn. Pozycja na koniu wyzwala więc to rozluźnienie automatycznie. 2. Rotacja tułowia i dysocjacja między obręczą barkową i biodrową hamuje napięcie zarówno zginaczy jak i prostowników tułowia a następnie kończyn normalizacja napięcia w dużym stopniu następuje również automatycznie (asekurując można to wzmacniać). 3. Symetryczny wyprost kończyn górnych z ustawieniem głowy w linii środkowej hamuje ATOS i spastyczność kończyn górnych. 4. Unoszenie kończyn górnych hamuje wzmożone napięcie zginaczy.

9 5. Rotacja wewnętrzna kończyn hamuje wyprost. 6. Rotacja zewnętrzna kończyn hamuje zgięcie. 7. Zgięcie głowy hamuje napięcie prostowników, wzmaga napięcie zginaczy. 8. Przeprost głowy hamuje napięcie zginaczy, wzmacnia napięcie prostowników. 9. Uniesienie kończyn górnych pod głowę wyzwala wyprost tułowia i stawów biodrowych. 10. Horyzontalne odwiedzenie kończyn górnych hamuje zgięcie głowy, karku, kończyn górnych i zapadanie się barków, wyzwala wyprost głowy i górnej części tułowia (dotyczy przede wszystkim odruchu wyprostnego kończyn, odruchów tonicznych szyjnych i tonicznych błędnikowych). Wyhamowanie nieprawidłowości uzyskujemy przez: a) dobór pozycji pozycja wiodąca na koniu z odwiedzeniem, zgięciem i rotacją zewnętrzną kończyn dolnych hamuje napięcie prostownika tułowia i kończyn - pozycja leżenia przodem wyhamowuje napięcie prostowników - pozycja leżenia tyłem wyhamowuje napięcie zginaczy - pozycja leżenia przodem w poprzek wyhamowuje napięcie zginaczy b) dobór ćwiczeń biernych, wspomaganych lub czynnych np. zawierających elementy wzorców hamowania lub wyzwalania. Rotacja tułowia i dysocjacja obręczy następująca w pozycji siedzącej w dużym stopniu automatycznie wyhamowuje napięcie zginaczy i prostowników. Element ten może być wzmacniany przez terapeutę biernie lub przez czynne skręty skrętoskłony w przód, do tyłu. Przy przetrwałym STOS-ie i ATOS-ie zwraca się uwagę na utrzymanie głowy w linii pośrodkowej ciała. a. unikanie prowokujących je ułożeń i ćwiczeń np. - w przypadku przetrwałego odruchu podparcia i wyprostnej reakcji kończyn dolnych rezygnuje się ze strzemion i drażnienia podeszwy stóp - przy przetrwałej lub nasilonej reakcji wyprostnej czy opistotonusu unika się drażnienia potylicy i grzbietu (szczególnie istotne podczas asekuracji)

10 - przy przetrwałym ATOS-ie unika się ułożeń i ćwiczeń zawierających element asymetrii, raptownego odwracania na boki przy nieufiksowanych kończynach górnych, ćwiczeń wykonywanych jednorącz - przy przetrwałym STOS-ie unika się ułożeń i ćwiczeń prowokujących ten odruch jak i chwytu oburącz, raptownych ruchów głowy w płaszczyźnie strzałkowej (zgięcia i przeprostu), fiksacji kończyn przy ATOS-ie, występowaniu ruchów mimowolnych stosuje się fiksację kończyn dolnych w strzemionach i kończyn górnych poprzez wykorzystanie uchwytu przy pasie lub siodle. b. stosowanie ruchów powolnych, obszernych i kontrolowanych d. zapewnienie atmosfery spokoju i bezpieczeństwa Torowanie reakcji prostowania i równowagi oraz reakcji podparcia. W odróżnieniu od poprzedniej grupy odruchów reakcje prostowania są bardziej złożone, mają charakter statokinetyczny. Umożliwiają przyjęcie właściwej postawy po nieprawidłowym ułożeniu. Wyróżnia się: a. reakcje prostowania (nastawcze) z głowy na ciało, z ciała na ciało, z ciała na głowę b. reakcje prostowania błędnikowe c. reakcje prostowania (nastawcze) wzrokowe Grupa tych reakcji ma większe znaczenie w hipoterapii w sensie torowania. Są pożądane na danym etapie rozwoju, ich pojawienie się i doskonalenie decyduje o przebiegu stopniowej pionizacji. Reakcje prostowania, zwłaszcza błędnikowe i wzrokowe, częściowo pozostałe, są prowokowane na koniu samoistnie. Pokonuje się to zarówno w pozycji leżącej przodem, tyłem oraz siedzącej. W pozycji leżenia przodem wzdłuż grzbietu (głową w kierunku zadu konia) ruch w kierunku góra-dół ułatwia unoszenie głowy i górnej części tułowia. Podobnie w pozycji leżenia przodem (głową w kierunku szyi) ruch góra-dół daje efekt j.w., ale ułatwia w większym zakresie wyprost tułowia i przejście do właściwego siadu. W pozycji leżenia przodem w poprzek (głowa i kończyny luźno) ruchy konia ułatwiają (wyzwalają) wyprost głowy i tułowia. Jest to w tej pozycji o tyle trudniejsze, że zmniejsza się powierzchnia podporu ciała jak i większa jest do pokonania siła grawitacji. W pozycji leżenia tyłem wzdłuż grzbietu konia (pozycja rzadko stosowana)

11 ruchy góra-dół prowokują i ułatwiają unoszenie głowy (zgięcie). W pozycji półsiedzącej z oparciem na siedzącym z tyłu asekurującym terapeutą ma miejsce stymulacja przejścia do siadu, co ułatwiają ruchy przód-tył i góra-dół. W pozycji siedzącej ruchy grzbietu (konia) w kierunkach przód-tył, na boki i góra-dół oraz rotacji stymulują i usprawniają reakcje błędnikowe i wzrokowe głównie przez zmiany pozycji miednicy. Stosując techniki ułatwiania za głowę, barki, miednicę) terapeuta może wzmacniać działanie konia. Ułatwianie dotyczące przyjęcia określonej pozycji jak i jej utrzymania musi być ograniczone do minimum. Stymulacja i usprawnianie reakcji prostowania (błędnikowych i wzrokowych) może być zintensyfikowane przez: d. zmiany tempa i kierunku jazdy (np. jazda wężykiem ) e. nagłe zatrzymania i ruszenia f. jazdę po kole g. zmianę chodu konia (ze stępa do kłusa) h. dobór ćwiczeń (uwzględniających wzory odruchowego wyzwalania) Wyeliminowanie udziału wzroku w reakcjach prostowania (przewiązanie oczu przepaską) stwarza sytuację, w której stymulowane są reakcje błędnikowe. Stymulacja reakcji podparcia kończyn górnych W odniesieniu do reakcji podparcia - koń praktycznie pozwala na ćwiczenie : podporu przodem (w pozycji siedzącej przodem do głowy lub do zadu) podporu tyłem w pozycji siedzącej, ręce oparte na zadzie podporu bokiem np. przy zmianie pozycji ćw. młynek Stymulacja reakcji równoważnych Reakcje równoważne, których zadaniem jest utrzymanie środka ciężkości nad płaszczyzną podparcia przejawiają się: - kompensacyjną zmianą napięcia mięśni całego ciała - kontrruchami utrzymującymi lub przywracającymi równowagę Są to reakcje złożone o charakterze proprioceptywnym, błędnikowym

12 (statokinetycznym) i wzrokowym (optokinetycznym). Pojawiają się i doskonalą kolejno w pozycjach: pronacyjnej, supinacyjnej, siedzącej, czworaczej, klęcznej i stojącej. Posiadają charakterystyczny wzorzec: przeniesienie ciężaru ciała powoduje wydłużenie tułowia po stronie obciążonej połączone z przywiedzeniem kończyn i skróceniem tułowia po stronie odciążonej z odwiedzeniem kończyn. W czasie jazdy wzorzec ten jest bezpośrednio biernie przenoszony na ciało pacjenta w (pozycji leżącej i siedzącej). Ruchy konia powodują rytmiczne zmiany położenia środka ciężkości ciała jeźdźca niejako wybijają z położenia równowagi. To stanowi bodziec wyzwalający reakcję równoważną, pozwalającą na utrzymanie określonej pozycji pacjenta na koniu. Ćwiczenia i jazda na koniu dają duże możliwości w wyzwalaniu i usprawnianiu tej grupy reakcji. Poza pozycją supinacyjną, stosuje się wszystkie wymienione powyżej (w tym pozycję klęczną, czworaczą i stojącą głównie w leczniczo-pedagogicznej woltyżerce). Trening reakcji równoważnych możemy intensyfikować przez: - zmianę tempa i kierunku - raptowne zatrzymania i ruszenia - zmiany chodu (stęp kłus galop) - stosowanie odpowiednich ćwiczeń (wykonywanych na koniu stojącym lub będącym w ruchu) Przykłady ćwiczeń: * jazda przodem, bokiem, tyłem do kierunku ruchu bez trzymania * zmiany pozycji na koniu stojącym lub stepującym Likwidacja bloków ruchowych Likwidacja bloku szyjnego, barkowego a przede wszystkim bloku obręczy biodrowej następuje samoistnie (poprzez przenoszenie ruchu, głównie rotacyjnego) z grzbietu na miednicę, kość krzyżową, następnie wzdłuż kręgosłupa do obręczy barkowej, szyi i głowy. Dodatkowo można włączyć ćwiczenia skrętów i skrętoskłonów oraz bierne ruchy wykonywane przez terapeutę. Stymulacja wzorców ruchowych Przenoszenie i torowanie wzorców ruchowych typowych dla chodu ludzkiego jest najistotniejszym elementem hipoterapii. Podczas jazdy biernej w stępie na siedzącego pacjenta przenoszone są trójwymiarowe ruchy będące odwzorowaniem parametrów odpowiadających fazom chodu. Przedstawiają się one następująco: - boczne obniżenie miednicy o 5 cm

13 - odchylenie miednicy na prawo-lewo o 7-8 cm w każdą stronę - rotacje miednicy (do przodu i tyłu) o 8º w każdą stronę - boczne zgięcie kręgosłupa - 19º Przenoszą się: na stawy biodrowe dając naprzemienne ruchy - zgięcia + odwiedzenia + rotacji zewnętrznej kończyny dolne w wykroku - wyprostu + przywiedzenia + rotacji wewnętrznej kończyny dolne w zakroku wzdłuż kręgosłupa do obręczy barkowej (głównie ruchy rotacji) Częstotliwość trójwymiarowych ruchów (bodźców ) przekazywanych w stępie na jeźdźca waha się od / 1 m. Impulsy te, w połączeniu z siłami przyspieszenia i hamowania stwarzają optymalne warunki treningu tułowia (usprawniania reakcji prostowania i równoważnych). Takiej stymulacji ruchowej nie da się osiągnąć poprzez inne metody usprawniania. Nie do naśladowania jest również przenoszenie tego ruchu w stałym rytmie przez określony czas. To powtarzanie bodźców ruchowych w dynamicznym ciągu prowadzi w efekcie do automatyzacji wzorca (czyli włączenia go do repertuaru podświadomych stereotypów). W przypadku pacjentów niesiedzących (pozostających na niższym etapie rozwoju motorycznego), istnieje możliwość torowania wzorców pełzania, zarówno homo- jak i heterolateralnego. Jazda stępem w pozycji leżenia przodem w poprzek grzbietu konia z głową wyprostowaną (uniesioną) i tułowiem podpartym na przedramionach jest źródłem bodźców stymulujących ruchy pełzania naprzemiennego. Ten sam efekt uzyskuje się w wygodniejszej pozycji leżenia przodem wzdłuż grzbietu, głową w stronę zadu. Stymulację pełzania homolateralnego stosuje się rzadko (również w pozycjach j.w., ale wymogiem jest koń chodzący inochodem. Opisane wyżej przykłady torowania wzorca pełzania są przeniesieniem patterningu z metody Domana. Obustronna koordynacja ruchowa Koordynacja ruchowa całego ciała jest wynikiem współdziałania różnych mechanizmów zapewniających właściwy rozkład napięcia mięśni i właściwą postawę. Innymi słowy koordynacja ruchowa zależy od: - znormalizowanego napięcia mięśniowego - pojawienia się prawidłowych reakcji prostowania i równowagi

14 - uzyskania właściwego zakresu ruchów w stawach Podstawą osiągnięcia dobrej obustronnej koordynacji jest w pierwszej kolejności uzyskanie właściwej koordynacji tułowia, której wskaźnikiem jest wyprost głowy i tułowia przeciw sile ciążenia oraz prawidłowy balans. Koordynację tułowia ćwiczy się na koniu z powodzeniem dzięki przenoszeniu minimalnych, przeciwstawnych ruchów obrotowych przenoszonych z grzbietu konia wzdłuż osi ciała (od miednicy w górę kręgosłupa do obręczy barkowej).optymalne dla treningu koordynacji tułowia jest utrzymanie kończyn górnych możliwie blisko osi ciała, co pozwala na maksymalne odciążenie mięśni kręgosłupa. Osiągnięcie koordynacji tułowia jest łatwiejsze, gdy koń porusza się w jednakowym tempie po linii prostej. Doskonaląc koordynację tułowia stosujemy utrudnienie przez: - zmianę tempa jazdy (ruchu konia) - zmianę kierunku (np. jazda wężykiem) - jazdę po łuku lub kole wprowadzając siłę odśrodkową, której działanie musi jeździec skompensować wykazując się dobrą koordynację tułowia - stosowanie różnych wariantów do siadu (bokiem, tyłem do kierunku jazdy) Swobodne ruchy rotacji w obrębie kręgosłupa oraz dysocjacji między obręczą barkową a miednicą są świadectwem osiągnięcia dobrej koordynacji tułowia. Po osiągnięciu tego etapu bodźce ruchowe przekazywane są odpowiednio z miednicy przez stawy biodrowe na kończyny dolne oraz z obręczy barkowej na kończyny górne. Przepływ jest swobodny, kiedy kończyny pozostają maksymalnie blisko ciała, przez co kręgosłup jest odciążony. W końcowym efekcie całe ciało odpowiada skoordynowanymi ruchami na ruchy konia. Obustronna koordynacja Specyficzne oddziaływanie konia, nie do naśladowania przez żadne techniki usprawniania, to sposób ćwiczenia symetrii. Ciągłe, naprzemienne przenoszenie ruchu poprzez przekątne, naprzemienno rotacyjne bodźce wprawia w ruch na zmianę równomiernie lewą i prawą stronę ciała. Ma to istotne znaczenie do usprawniania obustronnej koordynacji. Słaba obustronna koordynacja przejawia się tendencją do utrzymania niezależnie każdej z kończyn górnych (dolnych) po swojej stronie i trudnościami w wykonywaniu czynności wymagających współpracy kończyn. W usprawnianiu obustronnej koordynacji i przekraczania linii środkowej podczas hipoterapii można stosować różne ćwiczenia i zadania ruchowe tj.: - chwyty oburącz (na siodło, pas, szyję konia, zabawy z przyborami typu piłka, ringo i in.)

15 - wsiadanie i zsiadanie (z pomocą lub samodzielnie) - ćwiczenia zmian pozycji ( młynek w pozycji leżącej lub siedzącej) - wszelkie czynności z zakresu pielęgnacji konia (czyszczenie, siodłanie) - sięganie, głaskanie, klepanie po przeciwnej stronie różnych partii ciała konia Zaburzenia obustronnej koordynacji wiążą się z trudnościami w przekraczaniu linii środkowej ciała i świadczą o zaburzeniach procesu lateralizacji. Włączenie ćwiczeń usprawniających umiejętność przekraczania linii środkowej w połączeniu z ćwiczeniami obustronnej koordynacji wpływa więc na procesy lateralizacji. Hipoterapia w kształtowaniu orientacji w schemacie ciała Orientacja w schemacie ciała obejmuje: i. świadomość jego części i ich relacji (poprawną znajomość mapy ciała) j. świadomość pozycji i potencjału ruchowego Kształtowanie prawidłowej orientacji w schemacie ciała zależy od integracji informacji systemów podstawowych: k. przedsionkowego (którego stymulacja warunkuje poprawę mechanizmów posturalnych i normalizację napięcia mięśni) l. proprioceptywnego m. dotykowego W drugiej kolejności dochodzi udział systemu: n. wzrokowego o. słuchowego Koń i jego ruch są źródłem niezbędnych do procesu integracji bodźców: czucia powierzchniowego, głębokiego, przedsionkowych jak i w pewnym zakresie wzrokowych i słuchowych. Stymulację dotykową, wpływającą na poprawę mapy ciała, można odpowiednio dozować: p. zmieniając powierzchnię kontaktu ciała z koniem q. stwarzając możliwość dotykowego badania części ciała konia o różnej

16 fakturze (grzywy, ogona, uszu, nozdrzy, kopyt) lub sprzętu (wodzy, siodła i in.) r. dostarczając bodźców dotykowych pochodzących od terapeuty (ręce, ciało siedzącego z tyłu, asekurującego) Ruchy konia powodują z jednej strony bierne, reaktywne lub czynne odpowiedzi ruchowe całego ciała pacjenta, z drugiej strony stanowią formę swoistego masażu powierzchniowego i głębokiego z elementami: zmiennego nacisku, wibracji, rozciągania. Tak więc w czasie jazdy następuje bogata stymulacja propriocepcji i pojawienie się informacji z mięśni, wiązadeł, ścięgien, torebek stawowych i skóry właściwej. Urozmaicając stymulację czucia głębokiego poprzez samą zmianę pozycji jeźdźca czy też zastosowanie dodatkowych technik ucisku, masażu wpływamy na kształtowanie się świadomości pozycji ciała i jego części oraz potencjału ruchowego. Jednocześnie przenoszone z grzbietu konia bodźce ruchowe w kierunkach: góra-dół, przód-tył, boczne wychylenia, rotacja i ich kombinacje wszechstronnie stymulują układ przedsionkowy. Włączając ćwiczenia (bierne, wspomagane, czynne) zawierające elementy ruchu głowy i szyi, zwiększamy tę stymulację (informacje z mięśni szyi, głowy i górnej części tułowia mają szczególne znaczenie w integracji układu przedsionkowego i proprioceptywnego). Jeśli proces terapii na koniu ma być ukierunkowany na kształtowanie orientacji w schemacie ciała należy, ustalając indywidualnie pozycje i ćwiczenia: a) przestrzegać fizjologicznego kierunku poznawania części ciała (tzn. cefalokaudalnego i proksymalno-dystalnego) b) uwzględniać stan centralnego układu nerwowego (w kontekście występowania podwrażliwości lub nadwrażliwości) c) brać pod uwagę zjawisko przystosowania do bodźca i zmęczenie receptora W trakcie jazdy biernej czy też ćwiczeń należy zachęcać do fiksacji wzroku (na własnej części ciała), pamiętając jednocześnie o tym, że mięśnie gałek ocznych należą do grupy mięśni szkieletowych i ulegają szybko zmęczeniu. Dlatego ćwiczenia powinny być intensywne, ale krótkie i z fazami odpoczynku. Aktywizacja systemu słuchowego przez nazywanie części ciała swojego (czy np. konia), słowny opis ruchu uzupełnia zestaw bodźców, których integracja jest podstawą do usprawniania orientacji w schemacie ciała. W odniesieniu do metody SI w wielu przypadkach celem terapii może być stymulacja przedsionkowa zawierająca np. tylko jeden rodzaj bodźca (np. ruchu rotacji). W trakcie jazdy nie ma możliwości na taką wybiórczość. Przykłady ćwiczeń:

17 1) Uświadamianie sobie części ciała przez ich wskazanie, nazwanie i odniesienie do części ciała konia. 2) Jazda w różnych pozycjach pozwalająca na uświadomienie różnych części, jak i możliwości ruchu. 3) Przedstawianie się przez pokazywanie zwierzęciu poszczególnych części ciała (podczas etapu oswajania z koniem). 4) Dawanie sygnału dla konia poprzez ruch określonej części ciała. Orientacja czasoprzestrzenna Orientacja w przestrzeni, będąca zdolnością lokalizowania swojego położenia w przestrzeni i czasie rozwija się na bazie ukształtowanego schematu ciała (orientacji w przestrzeni osobowej). Stałą orientację zachowujemy dzięki nieprzerwanie płynącym informacjom z układów: przedsionkowego, proprioceptywnego i wzrokowego. Szczególnie dla dwóch pierwszych układów koń i jego ruch są źródłem bodźców, dzięki czemu pośrednio wpływają na kształtowanie orientacji czasoprzestrzennej. Terapia konna stwarza przy tym sytuacje, w których kształtują się pojęcia związane z położeniem ciała w przestrzeni, tj.: na, nad, pod, za, przed, z przodu, z tyłu, z boku jak i pojęcia kierunku: do przodu, do tyłu, w bok, w górę, na dół. Pacjent ma możliwość zmiany położenia ciała względem zwierzęcia, jak i przemieszczania się wraz z nim w przestrzeni. Zajęcia prowadzone: s. w stajni t. na ujeżdżalni u. w terenie są dodatkowym sprawdzianem orientacji w przestrzeni realnej (osobowej, okołosobowej i bliskiej) jak i przestrzeni poznawczej (związanej z wyobrażeniem schematu otoczenia, znajdowaniem drogi w otoczeniu, poczuciem kierunku czyli orientacją topograficzną oraz orientacji w zakresie rozpoznawania relacji i zależności własnego ciała z przedmiotami). Koordynacja wzrokowo ruchowa Prawidłowy rozwój koordynacji wzrokowo ruchowej wymaga v. właściwej stabilizacji postawy w. normalizacji napięcia mięśni (przede wszystkim w obrębie obręczy barkowej, kończyn górnych i górnej części tułowia) co łączy się z

18 uwolnieniem kończyn górnych od funkcji podporowej, wygaszeniem odruchu chwytnego x. niezakłóconego przekazu informacji w obrębie systemu wzrokowego i pozostałych oraz prawidłowej percepcji wzrokowej y. prawidłowej integracji sensorycznej impulsów wzrokowych z czuciowymi, proprioceptywnymi, przedsionkowymi. Wpływ hipoterapii na dwa pierwsze czynniki został omówiony. Usprawnianie koordynacji wzrokowo ruchowej na drodze wzmacniania integracji sensorycznej realizuje się poprzez różne ćwiczenia łączące w sobie elementy: z. sięgania aa. chwytu bb. manipulacji z przekraczaniem linii środkowej oraz pod kontrolą wzroku. Wykorzystuje się zarówno najprostsze zadania ruchowe tj.: głaskanie, chwytanie, klepanie, sięganie do różnych partii ciała konia, jak i cały wachlarz ćwiczeń: z przyborami (piłka, ringo, talerze) ćwiczenia chwytów, rzutów, przekładania czynności z zakresu pielęgnacji konia samodzielne trzymanie wodzy i powodowanie koniem Włączanie do ćwiczeń bodźców akustycznych (np. piłki z dzwoneczkami, mowa) sprawia, że wpływamy już na koordynację wzrokowo słuchowo ruchową, a przez wyeliminowanie bodźca wzrokowego (oczy zasłonięte) usprawniamy koordynację słuchowo - ruchową.

Metody neurofizjologiczne w pediatrii. Mgr Marzena Mańdziuk

Metody neurofizjologiczne w pediatrii. Mgr Marzena Mańdziuk Metody neurofizjologiczne w pediatrii Mgr Marzena Mańdziuk REHABILITACJA REHABILITACJA LECZNICZA REHABILITACJA PEDAGOGICZNO- -ZAWODOWA REHABILITACJA SPOŁECZNA Stosowane metody terapii: 1. NDT-Bobath 2.

Bardziej szczegółowo

GIMNASTYKA KOMPENSACYJNO -

GIMNASTYKA KOMPENSACYJNO - Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 GIMNASTYKA KOMPENSACYJNO - KOREKCYJNA WPROWADZENIE Zadania gimnastyki Gimnastyka wyrównawcza to zasób i rodzaj ćwiczeń, które mają skompensować pewien niedobór ruchowy zarówno pod

Bardziej szczegółowo

im. Eunice Kennedy Shriver

im. Eunice Kennedy Shriver Zespół Szkół Specjalnych nr 85 im. Eunice Kennedy Shriver w Warszawie W Zespole Szkół Specjalnych nr 85 kształcą się uczniowie o obniżonej sprawności intelektualnej i specjalnych potrzebach edukacyjnych.

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA I WARSZTATY TERAPEUTYCZNE

SZKOLENIA I WARSZTATY TERAPEUTYCZNE SZKOLENIA I WARSZTATY TERAPEUTYCZNE Prowadzi wg programu autorskiego mgr Izabela Gelleta - specjalista rehabilitacji ruchowej I 0, terapeuta metod NDT-Bobath, PNF, SI, pedagog, terapeuta z kilkunastoletnim

Bardziej szczegółowo

Plecy okrągłe (hiperkifoza piersiowa). Jest to wada obejmująca odcinek piersiowy kręgosłupa, w której obserwuje się: nadmierne pogłębienie

Plecy okrągłe (hiperkifoza piersiowa). Jest to wada obejmująca odcinek piersiowy kręgosłupa, w której obserwuje się: nadmierne pogłębienie Plecy okrągłe (hiperkifoza piersiowa). Jest to wada obejmująca odcinek piersiowy kręgosłupa, w której obserwuje się: nadmierne pogłębienie fizjologicznej kifozy piersiowej, kompensacyjne patologiczne pogłębienie

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ

KONSPEKT ZAJĘĆ Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ KONSPEKT ZAJĘĆ Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ Prowadząca: Joanna Chrobocińska Liczba ćwiczących: do 14 osób, Czas: 30 minut, Wada: boczne skrzywienie kręgosłupa I st. (skolioza) Temat: Ćwiczenia mięśni prostownika

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska Akcji Ministra Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może organizowanej w ramach Roku Szkoły w Ruchu

Ogólnopolska Akcji Ministra Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może organizowanej w ramach Roku Szkoły w Ruchu Ogólnopolska Akcji Ministra Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może organizowanej w ramach Roku Szkoły w Ruchu Obszar nr 1 wychowanie fizyczne zajęcia edukacyjne W związku z przystąpieniem naszej szkoły

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć ruchowych wg Sivananda Jogi

Scenariusz zajęć ruchowych wg Sivananda Jogi - 3 - Scenariusz zajęć ruchowych wg Sivananda Jogi Temat: Lekcja jogi dla początkujących Miejsce: Sala gimnastyczna z nagłośnieniem. Prowadząca: Anna Czernoch Pomoce: Płyta z podkładem muzycznym, maty.

Bardziej szczegółowo

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera?

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Dr n. med. Marek Walusiak specjalista fizjoterapii Ruch jest bardzo ważnym elementem leczenia. Niewielki, systematyczny wysiłek może dać bardzo dużo. 30-45 minut

Bardziej szczegółowo

www.pandm.prv.pl PNF służy do :

www.pandm.prv.pl PNF służy do : PNF Wyróżniamy IV podstawowe techniki PNF : 1) powtarzane skurcze 2) rytmiczne zapoczątkowanie ruchu (wprowadzenie) 3) zmiana kierunku ruchu na przeciwny 4) rozluźniająca 1) Powtarzane skurcze jest techniką

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych.

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Termin integracja sensoryczna po raz pierwszy został użyty przez Ch. Sherringtona w 1902 roku w Anglii. Nowe znaczenie temu terminowi

Bardziej szczegółowo

Anna Słupik. Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym

Anna Słupik. Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym Anna Słupik Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym 16.05.2007 Struktura układu czucia głębokiego Receptory w strukturach układu ruchu: mięśnie + ścięgna więzadła torebka

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć ruchowych z gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej

Scenariusz zajęć ruchowych z gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej Scenariusz zajęć ruchowych z gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej Temat: Wyrabianie nawyku prawidłowej postawy ciała i zapobieganie płaskostopiu. Miejsce ćwiczeń: sala przedszkolna w Miejskim Przedszkolu

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA REHABILITACYJNA Materiały dydaktyczne 3

INŻYNIERIA REHABILITACYJNA Materiały dydaktyczne 3 INŻYNIERIA REHABILITACYJNA Materiały dydaktyczne 3 ZAOPATRZENIE ORTOTYCZNE Ortozą nazywamy każde urządzenie kompensujące dysfunkcję układu senso-motorycznego (Wooldrige 1972) Ortoza jest urządzeniem techniczny,

Bardziej szczegółowo

Metoda Dobosiewicz. Physiotherapy & Medicine www.pandm.org

Metoda Dobosiewicz. Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Metoda Dobosiewicz Physiotherapy & Medicine Znajduje zastosowanie w zachowawczym leczeniu dziecięcych i młodzieńczych skolioz idiopatycznych. Według tej metody czynnikiem powstawania i progresji wady są

Bardziej szczegółowo

PROGRAM GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ na rok szkolny 2010/2011

PROGRAM GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ na rok szkolny 2010/2011 PROGRAM GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ na rok szkolny 2010/2011 ZADANIA OGÓLNE: 1. Kształtowanie odruchu prawidłowej postawy ciała. 2. Niedopuszczenie do powstania wad postawy ciała, gdy zaistnieją warunki sprzyjające

Bardziej szczegółowo

PROGRAM GIMNASTYKI ZDROWOTNEJ DLA OSÓB W WIEKU EMERYTALNYM

PROGRAM GIMNASTYKI ZDROWOTNEJ DLA OSÓB W WIEKU EMERYTALNYM Stowarzyszenie Wspierania Ekonomii Etycznej Pro Ethica Dane siedziby (do FVa) kontakt: ul. Katowicka 152/29 Centrum Inicjatyw Społecznych 41-705 Ruda Śląska ul. 11 listopada 15a, 41-705 Ruda Śląska NIP:

Bardziej szczegółowo

PIR poizometryczna relaksacja mięśni

PIR poizometryczna relaksacja mięśni PIR poizometryczna relaksacja mięśni Pojęcie PIR może wydawać się nam obce jednak to nic innego jak jedna z najlepszych technik rozciągania mięśni poprzez zastosowanie niewielkiego oporu. Rozciąganie to

Bardziej szczegółowo

Rozwój funkcji chwytnej ręki

Rozwój funkcji chwytnej ręki Rozwój funkcji chwytnej ręki i czynności dwuręcznych Dr n. med. Anna Czernuszenko Mazowieckie Centrum Neuropsychiatrii i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży w Zagórzu koło Warszawy www.mcnir.pl Teoria dojrzewania

Bardziej szczegółowo

2. Zadanie główne wzmacnianie prostownika grzbietu odcinka piersiowego, utrwalanie odruchu poprawnej postawy, angażowanie mięśni stóp.

2. Zadanie główne wzmacnianie prostownika grzbietu odcinka piersiowego, utrwalanie odruchu poprawnej postawy, angażowanie mięśni stóp. Temat: Bawiąc się i ćwicząc dbam o prawidłową postawę. 1. Wada: skoliozy, stopy płaskie, płasko - koślawe 2. Zadanie główne wzmacnianie prostownika grzbietu odcinka piersiowego, utrwalanie odruchu poprawnej

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski

Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski Cechy motoryczne człowieka Szybkość: polega na przemieszczaniu fragmentów ciała, lub też całego ciała w jak najkrótszym czasie, a zatem

Bardziej szczegółowo

Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan. 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka

Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan. 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka Ruch wytrzymać w pozycji licząc do dziesięciu i zmiana nogi 2.

Bardziej szczegółowo

Wzmacnianie mięśni posturalnych w pozycjach niskich

Wzmacnianie mięśni posturalnych w pozycjach niskich konspekty zajęć grupowych B 7 Alicja Romanowska Wzmacnianie mięśni posturalnych w pozycjach niskich Atrakcja dla uczniów!!! Czołganie się przez tunel utworzony przez innych uczestników zabawy daje radość

Bardziej szczegółowo

Spis Tabel i rycin. Spis tabel

Spis Tabel i rycin. Spis tabel Spis Tabel i rycin Spis tabel 1. Podział stawów ze względu na ilość osi ruchów i ukształtowanie powierzchni stawowych. 20 2. Nazwy ruchów w stawach człowieka w pozycji anatomicznej..... 21 3. Zestawienie

Bardziej szczegółowo

Usprawnianie stawu kolanowego po alloplastyce na schodach wg. Terapii NAP

Usprawnianie stawu kolanowego po alloplastyce na schodach wg. Terapii NAP Usprawnianie stawu kolanowego po alloplastyce na schodach wg. Terapii NAP Pacjentka lat 59 po endoprotezoplastyce lewego stawu kolanowego rozpoczęła rehabilitację wg terapii N.A.P. w Krakowskim Centrum

Bardziej szczegółowo

rok szkolny 2012/2013

rok szkolny 2012/2013 Projekt Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I-III szkół podstawowych W zdrowym ciele proste plecy Realizator Hanna Antoń Termin 20 XI 2012r. - Liczba godzin 60 rok szkolny 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Physiotherpy&Medicine www.pandm.org. Skale i testy stosowane w spastyczności. Załącznik nr.1 Skala Ashwortha

Physiotherpy&Medicine www.pandm.org. Skale i testy stosowane w spastyczności. Załącznik nr.1 Skala Ashwortha Skale i testy stosowane w spastyczności. Physiotherpy&Medicine Załącznik nr.1 Skala Ashwortha 0 Bez zwiększonego napięcia mięśniowego 1 Niewielkie zwiększenie napięcia powodujące przytrzymanie podczas

Bardziej szczegółowo

Czynności ucznia. Część. Metody 1 2 3 4 5 Część wstępna. lekcji Docelowe Zadania nauczyciela. Czynności. Słucha informacji nauczyciela.

Czynności ucznia. Część. Metody 1 2 3 4 5 Część wstępna. lekcji Docelowe Zadania nauczyciela. Czynności. Słucha informacji nauczyciela. SCENARIUSZ LEKCJI DLA KLASY III (gimnastyka korekcyjna) ZADANIE GŁÓWNE: Plecy okrągłe ćwiczenia wzmacniające mięśnie grzbietu i rozciągające mieśnie klatki piersiowej. Ćwiczenia wzmacniające mięśnie stóp.

Bardziej szczegółowo

Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć

Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć działanie mięśni dna miednicy zaciśnij pośladki i wszystkie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY Ćwiczenie 1. - Stajemy w rozkroku na szerokości bioder. Stopy skierowane lekko na zewnątrz, mocno przywierają do podłoża. - Unosimy prawą rękę ciągnąc ją jak najdalej

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA KOREKCYJNE W WODZIE PO MASTEKTOMII I: (ĆWICZENIA ZAPOBIEGAJACE I ZMNIEJSZJĄCE OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI W STAWIE BARKOWYM)

ĆWICZENIA KOREKCYJNE W WODZIE PO MASTEKTOMII I: (ĆWICZENIA ZAPOBIEGAJACE I ZMNIEJSZJĄCE OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI W STAWIE BARKOWYM) ĆWICZENIA KOREKCYJNE W WODZIE PO MASTEKTOMII I: (ĆWICZENIA ZAPOBIEGAJACE I ZMNIEJSZJĄCE OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI W STAWIE BARKOWYM) Oddaję w ręce Pań zbiór ćwiczeń do wykonywania w wodzie dla osób pływających

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ GIMNASTYKI KOREKCYJNO KOMPENSACYJNEJ

KONSPEKT ZAJĘĆ GIMNASTYKI KOREKCYJNO KOMPENSACYJNEJ KONSPEKT ZAJĘĆ GIMNASTYKI KOREKCYJNO KOMPENSACYJNEJ 1. Data prowadzenia zajęć: Godzina: Grupa: dziewczęta i chłopcy 2. Wiek ćwiczących: 7 10 lat ćwiczących: 7 3. Wada: ScThLsin śladowa DP/DC 4. Miejsce

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia kształtujące w lekcji wychowania fizycznego.

Ćwiczenia kształtujące w lekcji wychowania fizycznego. Ćwiczenia kształtujące w lekcji wychowania fizycznego. Spis treści. Zadania ćwiczeń kształtujących. Zasady prowadzenia ćwiczeń kształtujących. Kolejność prowadzenia ćwiczeń kształtujących. Podział ćwiczeń

Bardziej szczegółowo

PORADNIK NEUROREHABILITACJI DLA PACJENTÓW SPECJALISTYCZNEJ PRAKTYKI LEKARSKIEJ o profilu neurochirurgicznym i neurologicznym

PORADNIK NEUROREHABILITACJI DLA PACJENTÓW SPECJALISTYCZNEJ PRAKTYKI LEKARSKIEJ o profilu neurochirurgicznym i neurologicznym PORADNIK NEUROREHABILITACJI DLA PACJENTÓW SPECJALISTYCZNEJ PRAKTYKI LEKARSKIEJ o profilu neurochirurgicznym i neurologicznym Autorzy: mgr Bartosz Nazimek, dr med. Dariusz Łątka Opole, kwiecień 2010 Prawidłowe

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Ćwiczenia wzmacniające z ciężarkami.

TEMAT: Ćwiczenia wzmacniające z ciężarkami. TEMAT: Ćwiczenia wzmacniające z ciężarkami. Miejsce: sala gimnastyczna Czas: 45 Liczba ćw.: 12 Przybory: ławeczki gimnastyczne, hantle, ciężarki, karimaty, stoper Cele lekcji: a)umiejętności: -prawidłowe

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne zajęcia terapeutyczne w Samorządowym Przedszkolu nr121 z Oddziałami Integracyjnymi.

Innowacyjne zajęcia terapeutyczne w Samorządowym Przedszkolu nr121 z Oddziałami Integracyjnymi. Innowacyjne zajęcia terapeutyczne w Samorządowym Przedszkolu nr121 z Oddziałami Integracyjnymi. Przedszkole Samorządowe nr 121 jest od 14 lat placówką z oddziałami integracyjnymi. Obecnie funkcjonuje w

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji gimnastyki. Temat: Ćwiczenia gimnastyczne z wykorzystaniem ławeczek gimnastycznych

Konspekt lekcji gimnastyki. Temat: Ćwiczenia gimnastyczne z wykorzystaniem ławeczek gimnastycznych Konspekt lekcji gimnastyki Temat: Ćwiczenia gimnastyczne z wykorzystaniem ławeczek gimnastycznych S: kształtowanie siły mm ramion, zwinności, koordynacji, równowagi U: ćwiczenia kształtujące z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Program usprawniania dzieci z porodowym uszkodzeniem splotu ramiennego

Program usprawniania dzieci z porodowym uszkodzeniem splotu ramiennego Program usprawniania dzieci z porodowym uszkodzeniem splotu ramiennego 0-5 dzień po porodzie - badanie pediatryczne badanie radiologiczne (jeżeli konieczne dot. złamania obojczyka lub ramienia niekiedy

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i terapia funkcjonalna w wybranych problemach bólowych

Diagnostyka i terapia funkcjonalna w wybranych problemach bólowych Diagnostyka i terapia funkcjonalna w wybranych problemach bólowych Motoryczność człowieka Motoryczność podstawowa obejmuje takie przejawy wzorca ruchowego jak: mobilność, stabilność, koordynacja ruchowa

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYPADKU KURS PNF W ORTOPEDII Level 4

OPIS PRZYPADKU KURS PNF W ORTOPEDII Level 4 OPIS PRZYPADKU KURS PNF W ORTOPEDII Level 4 Autor : Anita Polańska Dane pacjenta: Rok urodzenia: 1994 Zawód: Uczeń Rozpoznanie (problem zdrowotny): Skręcenie stawu lewego. Wywiad: Pacjentka od dwóch lat

Bardziej szczegółowo

źle METODYKA ERGONOMICZNEGO WYKONYWANIA ĆWICZEŃ SIŁOWYCH

źle METODYKA ERGONOMICZNEGO WYKONYWANIA ĆWICZEŃ SIŁOWYCH Podnoszenie jest bezpieczne wówczas, gdy rzut środka ciężkości układu, osoba podnosząca i obiekt podnoszony mieści się wewnątrz powierzchni ograniczonej stopami (czworobok podparcia). Stopy powinny być

Bardziej szczegółowo

Nordic Walking. Podstawowe Informacje i Plan Zajęć. Informacja o sporcie Nordic Walking oraz o aspektach zdrowotnych

Nordic Walking. Podstawowe Informacje i Plan Zajęć. Informacja o sporcie Nordic Walking oraz o aspektach zdrowotnych Nordic Walking Podstawowe Informacje i Plan Zajęć Informacja o sporcie Nordic Walking oraz o aspektach zdrowotnych Dyscyplina Nordic Walking powstała jako trening dla narciarzy biegowych w okresie letnim.

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA KOŃCZYNY GÓRNEJ OBRĘCZ I STAW ŁOKCIOWY

MECHANIKA KOŃCZYNY GÓRNEJ OBRĘCZ I STAW ŁOKCIOWY MECHANIKA KOŃCZYNY GÓRNEJ OBRĘCZ I STAW ŁOKCIOWY POŁĄCZENIA KOŃCZYNY GÓRNEJ OBRĘCZ KOŃCZYNY GÓRNEJ Kończyna górna jest połączona ze szkieletem tułowia za pomocą obręczy. W tym połączeniu znajdują się trzy

Bardziej szczegółowo

TERAPIE WSPOMAGAJĄCE 1. KYNOTERAPIA 2. HIPOTERAPIA

TERAPIE WSPOMAGAJĄCE 1. KYNOTERAPIA 2. HIPOTERAPIA TERAPIE WSPOMAGAJĄCE 1. KYNOTERAPIA = DOGOTERAPIA 2. HIPOTERAPIA KYNOTERAPIA -CO TO JEST? metoda wzmacniająca efektywność rozwoju osobowości, edukacji irehabilitacji, wktórej motywatorem jest odpowiednio

Bardziej szczegółowo

PASY TRENINGOWE. Trening synchroniczno-rywalizacyjny

PASY TRENINGOWE. Trening synchroniczno-rywalizacyjny warsztat trenera PASY TRENINGOWE Trening synchroniczno-rywalizacyjny Trudno jest stworzyć koncepcję treningu, która swoją innowacyjnością budziłaby zachwyt i odsuwała w cień inne pomysły czy inicjatywy.

Bardziej szczegółowo

Wydział Medycyny Osteopatycznej Podkowiańska Wyższa Szkoła Medyczna

Wydział Medycyny Osteopatycznej Podkowiańska Wyższa Szkoła Medyczna Wydział Medycyny Osteopatycznej Podkowiańska Wyższa Szkoła Medyczna Diagnostyka osteopatyczna stawów krzyżowo biodrowych i przegląd osteopatycznych zabiegów Dysfunkcje somatyczne/uszkodzenia somatyczne

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia w autokorektorze

Ćwiczenia w autokorektorze Ćwiczenia w autokorektorze W proponowanej metodyce terapii uwzględniliśmy wytyczne i zalecenia opracowane przez SOSORT. 1 - najważniejszym elementem kinezyterapii skolioz są ćwiczenia czynne prowadzące

Bardziej szczegółowo

SEKWENCJA ĆWICZEŃ JOGI PODCZAS MENSTRUACJI

SEKWENCJA ĆWICZEŃ JOGI PODCZAS MENSTRUACJI SEKWENCJA ĆWICZEŃ JOGI PODCZAS MENSTRUACJI PAŹDZIERNIK 11, 2014 / EDYTUJ ZDROWA PRAKTYKA Po sekwencjach ćwiczeń jogi przy bólach przeciążeniowych i zwyrodnieniowych kolana oraz przy problemach z rwą kulszową,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA RELAKSACYJNE W WODZIE PO MASTEKTOMII:

ĆWICZENIA RELAKSACYJNE W WODZIE PO MASTEKTOMII: ĆWICZENIA RELAKSACYJNE W WODZIE PO MASTEKTOMII: Oddaję w ręce Pań zbiór ćwiczeń do wykonywania w wodzie dla osób pływających i nie posiadających tej umiejętności. Pragnę zaprezentować pakiet ćwiczeń, które

Bardziej szczegółowo

SKOLIOZY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 RODZAJ SKOLIOZY. BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis)

SKOLIOZY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 RODZAJ SKOLIOZY. BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis) Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 SKOLIOZY BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis) Jest to odchylenie osi anatomicznej kręgosłupa od mechanicznej w trzech płaszczyznach: czołowej, strzałkowej i poprzecznej. Skolioza

Bardziej szczegółowo

WADY POSTAWY CIAŁA U DZIECI DETERMINANTY ROZWOJU I PROFILAKTYKA. opracowała: Izabela Gelleta

WADY POSTAWY CIAŁA U DZIECI DETERMINANTY ROZWOJU I PROFILAKTYKA. opracowała: Izabela Gelleta WADY POSTAWY CIAŁA U DZIECI DETERMINANTY ROZWOJU I PROFILAKTYKA opracowała: Izabela Gelleta Z roku na rok zwiększa się liczba osób ze schorzeniami narządu ruchu, zgłaszających się do poradni rehabilitacyjnych.

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ GIMNASTYKI KOREKCYJNO KOMPENSACYJNEJ. 1. Data prowadzenia zajęć: Godzina:. Grupa: 5 dziewcząt i 1 chłopak

KONSPEKT ZAJĘĆ GIMNASTYKI KOREKCYJNO KOMPENSACYJNEJ. 1. Data prowadzenia zajęć: Godzina:. Grupa: 5 dziewcząt i 1 chłopak KONSPEKT ZAJĘĆ GIMNASTYKI KOREKCYJNO KOMPENSACYJNEJ 1. Data prowadzenia zajęć: Godzina:. Grupa: 5 dziewcząt i 1 chłopak 2. Wiek ćwiczących: 12-15 lat Ilość ćwiczących: 6 3. Wady: A ScThLsin DR g-0,3, B

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ ALTERNATYWNYCH WF DLA II KLASY GIMNAZJUM

SCENARIUSZ ZAJĘĆ ALTERNATYWNYCH WF DLA II KLASY GIMNAZJUM SCENARIUSZ ZAJĘĆ ALTERNATYWNYCH WF DLA II KLASY GIMNAZJUM GRUPA DZIEWCZĄT. TEMAT: Wzmacniamy siłę mm. RR, NN, T poprzez ćwiczenia z wykorzystaniem przyborów FITNESS taśmy i piłki gumowe. W ostatnich latach

Bardziej szczegółowo

- bark po stronie twarzowej przywiedziony lędźwiowego. po przeciwnej stronie odwiedzony, odstający - miednica w przodopochyleniu

- bark po stronie twarzowej przywiedziony lędźwiowego. po przeciwnej stronie odwiedzony, odstający - miednica w przodopochyleniu ROZWÓJ DZIECKA 1.Miesiąc - przewaga zginaczy - głowa odgięta - przewaga m.prostujących brzuch - ułożenie niestabilne (mała płaszczyzna podparcia - hiperlordoza odcinka szyjnego i - bark po stronie twarzowej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich PROGRAM KURSU Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich MODUŁ I Koncepcja Terapii Manualnej Holistycznej. Miednica, stawy biodrowe, segmenty ruchowe kręgosłupa lędźwiowego i przejścia piersiowo-lędźwiowego.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 7. Masaż punktowy głębokotkankowy pobudzenie wrażeń proprioceptywnych

Rozdział 7. Masaż punktowy głębokotkankowy pobudzenie wrażeń proprioceptywnych Masaż punktowy głębokotkankowy pobudzenie wrażeń proprioceptywnych Masaż punktowy głębokotkankowy pobudzenie wrażeń proprioceptywnych Czucie proprioceptywne (głębokie) to drugi, poza czuciem powierzchownym,

Bardziej szczegółowo

I N A Ł O R Y G. Piłki lekarskie. Profesjonalna instrukcja codziennych ćwiczeń. www.thera-band.pl 1

I N A Ł O R Y G. Piłki lekarskie. Profesjonalna instrukcja codziennych ćwiczeń. www.thera-band.pl 1 Piłki lekarskie Profesjonalna instrukcja codziennych ćwiczeń O PYTAJ ZAWSZE I N A Ł O R Y G www.thera-band.pl 1 Spis treści Wprowadzenie...2 Piłki lekarskie...3 Produkt i jego właściwości...3 Zastosowanie...4

Bardziej szczegółowo

Działanie mięśni w warunkach funkcjonalnych

Działanie mięśni w warunkach funkcjonalnych Działanie mięśni w warunkach funkcjonalnych Ryc. Pozycja neutralna szyi w płaszczyźnie strzałkowej Głowa jest praktycznie w osi barków, lekko wysunięta do przodu. Tę pozycję można przyjąć pod dwoma warunkami:

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie elementów metody PNF w stabilizacji kręgosłupa lędźwiowego

Wykorzystanie elementów metody PNF w stabilizacji kręgosłupa lędźwiowego Wykorzystanie elementów metody PNF w stabilizacji kręgosłupa lędźwiowego Historia PNF Początek koniec lat 40 XX w. w USA Herman Kabat Maggi Knott Wspólnie rozwinęli: Zasady stosowania metody Techniki Ruchy

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA. Copyright 1999-2010, VHI www.technomex.pl. Ćwiczenie 1. Ćwiczenie 2

ĆWICZENIA. Copyright 1999-2010, VHI www.technomex.pl. Ćwiczenie 1. Ćwiczenie 2 ĆWICZENIA Ćwiczenie 1 Ćwiczenie 2 Wybierz tryb treningowy. Terapeuta odwodzi zajętą nogę podczas trwania stymulacji; wraca do środka kiedy stymulacja jest wyłączona. Trzymaj palce skierowane ku górze.

Bardziej szczegółowo

Czego możemy dowiedzieć się w

Czego możemy dowiedzieć się w Badanie kończyn dolnych u dzieci z MPDz Lek.med. Katarzyna Sakławska-Badziukiewicz Mazowieckie Centrum Neuropsychiatrii i Rehabilitacji Dzieci i MłodzieŜy w Zagórzu k/warszawy Czego możemy dowiedzieć się

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA ZAPOBIEGAJĄCE ROZWOJOWI I ZMNIEJSZAJĄCE OBRZĘK LIMFATYCZNY PO MASTEKTOMII W WODZIE:

ĆWICZENIA ZAPOBIEGAJĄCE ROZWOJOWI I ZMNIEJSZAJĄCE OBRZĘK LIMFATYCZNY PO MASTEKTOMII W WODZIE: ĆWICZENIA ZAPOBIEGAJĄCE ROZWOJOWI I ZMNIEJSZAJĄCE OBRZĘK LIMFATYCZNY PO MASTEKTOMII W WODZIE: Oddaję w ręce Pań zbiór ćwiczeń do wykonywania w wodzie dla osób pływających i nie posiadających tej umiejętności.

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji wychowania fizycznego dla klasy I Gimnazjum. Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy.

Konspekt lekcji wychowania fizycznego dla klasy I Gimnazjum. Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Konspekt lekcji wychowania fizycznego dla klasy I Gimnazjum Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Cele główne: Wzmacnianie ogólnej sprawności fizycznej Doskonalenia

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002

AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002 AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002 Okres przejściowy podzielony na 2 fazy: 18.12-28.12 Odpoczynek 29.12.14-6.01.15 Trening do indywidualnego wykonania zgodny z planem podanym poniżej (możliwe

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie cech motorycznych zespołu juniora młodszego w okresie przygotowawczym z wykorzystaniem różnorodnych form i środków treningowych

Kształtowanie cech motorycznych zespołu juniora młodszego w okresie przygotowawczym z wykorzystaniem różnorodnych form i środków treningowych Kształtowanie cech motorycznych zespołu juniora młodszego w okresie przygotowawczym z wykorzystaniem różnorodnych form i środków treningowych (Trenerzy WOSSM Kraków: mgr Krystian Pać, mgr Łukasz Terlecki,

Bardziej szczegółowo

KARTA KWALIFIKACYJNA NA ZAJĘCIA HIPOTERAPII (wypełnia lekarz specjalista odpowiedni dla schorzenia)

KARTA KWALIFIKACYJNA NA ZAJĘCIA HIPOTERAPII (wypełnia lekarz specjalista odpowiedni dla schorzenia) (pieczątka instytucji kwalifikującej) KARTA KWALIFIKACYJNA NA ZAJĘCIA HIPOTERAPII (wypełnia lekarz specjalista odpowiedni dla schorzenia) Imię i nazwisko... Data urodzenia...waga...wzrost... Adres....

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy.

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Scenariusz lekcji wychowania fizycznego dla klasy IV PSP Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Cele główne: Wzmacnianie ogólnej sprawności fizycznej Doskonalenia

Bardziej szczegółowo

Część III końcowa - to uspokojenie organizmu czynności porządkowe, omówienie lekcji.

Część III końcowa - to uspokojenie organizmu czynności porządkowe, omówienie lekcji. PIŁKA RĘCZNA W SZKOLE. Piłka ręczna powinna odgrywać istotną rolę w systemie wychowania fizycznego ze względu na swoje niezaprzeczalne walory zdrowotne. Jest to gra dla wszystkich kategorii wieku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO ( EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA)

SCENARIUSZ ZAJĘĆ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO ( EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA) SCENARIUSZ ZAJĘĆ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO ( EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA) Temat: Łączenie opanowanych wcześniej ćwiczeń na torze przeszkód Zadania zajęć: Umiejętności Korygowanie postawy ciała w różnych pozycjach

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI WYCHOWANIE FIZYCZNE

KONSPEKT LEKCJI WYCHOWANIE FIZYCZNE KONSPEKT LEKCJI WYCHOWANIE FIZYCZNE TEMAT: Ćwiczenia wzmacniające i kształtujące mięśnie obręczy barkowej. Klasa: 1technikum Miejsce: siłownia Pomoce i przyrządy: brama gimnastyczna, ławeczka do wyciskania

Bardziej szczegółowo

KATALOG OFERTOWY. Siłownie zewnętrzne I

KATALOG OFERTOWY. Siłownie zewnętrzne I KATALOG OFERTOWY Siłownie zewnętrzne I marzec 2015 0 Motyl odwrotny Nr kat. NW 4225W Wzmacnia mięśnie ramion, pleców i grzbietu, oraz górne partie ciała. Pomaga w utrzymaniu poprawnej postawy ciała. Usiądź

Bardziej szczegółowo

www.pandm.prv.pl ĆWICZENIA W CZASIE CIĄŻY

www.pandm.prv.pl ĆWICZENIA W CZASIE CIĄŻY ĆWICZENIA W CZASIE CIĄŻY Ćwiczenia zwiększające ruchomość kręgosłupa, wzmacniające mięśnie brzucha oraz zapobiegające częstym bólom kręgosłupa na odcinku krzyżowo-lędźwiowym. Siad rozkroczny na krześle,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA Z TAŚMĄ THERA-BAND W REHABILITACJI CHORYCH NA STWARDNIENIE ROZSIANE

ĆWICZENIA Z TAŚMĄ THERA-BAND W REHABILITACJI CHORYCH NA STWARDNIENIE ROZSIANE ĆWICZENIA Z TAŚMĄ THERA-BAND W REHABILITACJI CHORYCH NA STWARDNIENIE ROZSIANE Ćwiczenia z taśmą Thera-Band wykorzystywane są w leczeniu od 30 lat, wpisały się w rehabilitację oraz trening sportowy i stanowią

Bardziej szczegółowo

Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Zestaw ćwiczeń po mastektomii

Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Zestaw ćwiczeń po mastektomii Zestaw ćwiczeń po mastektomii Ćwiczenie 1 Pozycja wyjściowa: siedzenie na krześle z oparciem, łopatki wraz z tułowiem przylegają do oparcia, ręce oparte na kolanach, trzymają laskę nachwytem (ryc. 4).

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy.

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Cele główne: Wzmacnianie ogólnej sprawności fizycznej Doskonalenia koordynacji ruchowej Umiejętności: Poprawne wykonywanie

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy.

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Scenariusz lekcji wychowania fizycznego PSP Sława Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Cele główne: Wzmacnianie ogólnej sprawności fizycznej Doskonalenia koordynacji

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Nauka układu ćwiczeń ze wstążką

Temat lekcji: Nauka układu ćwiczeń ze wstążką Konspekt lekcji wychowania fizycznego Temat lekcji: Nauka układu ćwiczeń ze wstążką Prowadzący: Klasa: Cele główne lekcji: Katarzyna Lewandowska IIIb,IIId dziewczęta Umiejętności: 1. Wykorzystanie kroków

Bardziej szczegółowo

Centrum ćwiczeń mięśni pleców

Centrum ćwiczeń mięśni pleców Centrum ćwiczeń mięśni pleców Bazując na aktualnych wynikach badań dr.wolff opracował jedyną swego rodzaju koncepcję terapii mięśni grzbietowych w celu stabilizacji lędźwiowego odcinka kręgosłupa. Pacjenci,w

Bardziej szczegółowo

Zestaw ćwiczeń gimnastycznych metodą obwodu stacyjnego

Zestaw ćwiczeń gimnastycznych metodą obwodu stacyjnego Przedszkole nr 3 Promyczek bierze udział w Ogólnopolskiej Akcji Ministra Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może, organizowanej w ramach Roku Szkoły w Ruchu Realizacja obszaru nr1 Zestaw ćwiczeń gimnastycznych

Bardziej szczegółowo

Izabela Białek Choszczno; 24 02 2004r. Nauczyciel mianowany Zespół Szkół Nr 1 Choszczno SCENARIUSZ. Lekcji wychowania fizycznego z zakresu aerobiku

Izabela Białek Choszczno; 24 02 2004r. Nauczyciel mianowany Zespół Szkół Nr 1 Choszczno SCENARIUSZ. Lekcji wychowania fizycznego z zakresu aerobiku Izabela Białek Choszczno; 24 02 2004r. Nauczyciel mianowany Zespół Szkół Nr 1 Choszczno SCENARIUSZ Lekcji wychowania fizycznego z zakresu aerobiku Klasa: I a, I TG Data: 24 02 2004r. Czas: 45 minut Miejsce:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia w chorobie. zwyrodnieniowej. stawów. Rekomendowane przez prof. dr. hab. n. med. Janusza Płomińskiego

Ćwiczenia w chorobie. zwyrodnieniowej. stawów. Rekomendowane przez prof. dr. hab. n. med. Janusza Płomińskiego Ćwiczenia w chorobie zwyrodnieniowej stawów Rekomendowane przez prof. dr. hab. n. med. Janusza Płomińskiego choroby zwyrodnieniowej kolana Ćwiczenia wspomagają utrzymanie w dobrym stanie stawów i mięśni.

Bardziej szczegółowo

Włodzimierz Witczak Skierniewice

Włodzimierz Witczak Skierniewice Włodzimierz Witczak Skierniewice KONSPEKT LEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Z PIŁKI SIATKOWEJ ZADANIE GŁÓWNE: Odbicia piłki w postawie o zachwianej równowadze. ZADANIE DODATKOWE: Odbicia piłki sposobem oburącz

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska Akcji Ministra Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może organizowanej w ramach Roku Szkoły w Ruchu

Ogólnopolska Akcji Ministra Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może organizowanej w ramach Roku Szkoły w Ruchu Ogólnopolska Akcji Ministra Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może organizowanej w ramach Roku Szkoły w Ruchu W związku z przystąpieniem naszej szkoły do akcji Ćwiczyć każdy może w ramach Roku Szkoły w

Bardziej szczegółowo

MARTWY CIĄG i WIOSŁOWANIE

MARTWY CIĄG i WIOSŁOWANIE 38 warsztat MARTWY CIĄG i WIOSŁOWANIE Na pytanie jakie ćwiczenia są najlepsze na mięśnie grzbietu, Arek Szyderski wicemistrz świata z roku 2007 odpowiada: Nic tak nie rozwija mięśni grzbietu jak martwy

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Czym jest dyskopatia? Jest to szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości

Bardziej szczegółowo

PROGRAM GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ DLA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH

PROGRAM GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ DLA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH PROGRAM GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ DLA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 W BRZEŚCIU KUJAWSKIM Opracowanie i realizacja: mgr Anna Sobczak 1 AUTORSKI PROGRAM GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ Prowadzę

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA. - Techniki segmentów szyjnych. - z impulsem do skłonu bocznego w leżeniu tylem. - Techniki AA (C1/C2)

ZAGADNIENIA. - Techniki segmentów szyjnych. - z impulsem do skłonu bocznego w leżeniu tylem. - Techniki AA (C1/C2) ZAGADNIENIA Podczas szkolenia uczestnik zapozna się z: - anatomią i biomechaniką kolumny kręgosłupa i miednicy w kontekście zabiegów manipulacyjnych - definicją i podstawowymi koncepcjami manipulacyjnymi

Bardziej szczegółowo

Karta TRENINGu część 3 STRETCHING

Karta TRENINGu część 3 STRETCHING Karta TRENINGu część 3 STRETCHING Stretching, czyli statyczne rozciąganie mięśni, jest fundamentalnym elementem kończącym każdą sesję treningową, niezbędnym do poprawy i utrzymania odpowiedniej mobilności

Bardziej szczegółowo

Dr Jawny System. System aktywnego siedzenia

Dr Jawny System. System aktywnego siedzenia Dr Jawny System System aktywnego siedzenia Dr Jawny System jest zwieńczeniem koncepcji Systemu Aktywnego Leczenia Kręgosłupa SALK oraz wieloletnich prac konstruktorskich Jarosława Jawnego. Wszystkie części

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK nr 1 INDYWIDUALNY PROGRAM TERAPEUTYCZNY. Założenia programowe

ZAŁĄCZNIK nr 1 INDYWIDUALNY PROGRAM TERAPEUTYCZNY. Założenia programowe ZAŁĄCZNIK nr 1 INDYWIDUALNY PROGRAM TERAPEUTYCZNY Założenia programowe Program ten przygotowany jest dla ucznia klasy gimnazjalnej z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym. Wskazania:

Bardziej szczegółowo

Trening ogólnorozwojowy w kręglarstwie klasycznym

Trening ogólnorozwojowy w kręglarstwie klasycznym Trening ogólnorozwojowy w kręglarstwie klasycznym Trening obwodowy Trening ogólnorozwojowy powinien być częścią składową treningu kręglarskiego. Jest on równie ważny, a nawet ważniejszy niż trening techniczny

Bardziej szczegółowo

Trening mięśni brzucha

Trening mięśni brzucha Trening mięśni brzucha Delikatnie zarysowane mięśnie brzucha prezentują się naprawdę fantastycznie i są super sexy. Dobry trening na tę partię mięśniową przyniesie szybkie i trwałe efekty. Aby mieć płaski

Bardziej szczegółowo

Fizjoterapia dzieci i niemowląt

Fizjoterapia dzieci i niemowląt Fizjoterapia dzieci i niemowląt FORU/H www.e-forum.pl www.e-forum.pl FIZJOTERAPIA DZIECI DNIEMOWLĄT FORU/M Wiedza ^usługach rynku strona 1 Spis treści Spis treści NEUROLOGIA 1 Prawidłowy rozwój dziecka

Bardziej szczegółowo

SPORTOWE ZAJĘCIA POZALEKCYJNE

SPORTOWE ZAJĘCIA POZALEKCYJNE SPORTOWE ZAJĘCIA POZALEKCYJNE - ogólne informacje Zajęcia sportowe skierowane są do wszystkich chętnych uczniów. Mimo tego, że są to lekcje nieobowiązkowe to dla osiągnięcia sukcesu duże znaczenie ma systematyczność,

Bardziej szczegółowo

Plan treningowy Zmiana tłuszczu w mięśnie

Plan treningowy Zmiana tłuszczu w mięśnie Plan treningowy Zmiana tłuszczu w mięśnie Dla średnio zaawansowanych PRZYKŁADOWY FRAGMENT SuperTrening.net Spis treści Wstęp...3 Spalanie tkanki tłuszczowej poprzez trening siłowy...4 Co sprawia, że chudniemy?...4

Bardziej szczegółowo

ZESTAW ĆWICZEŃ DOMOWYCH Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ DLA UCZNIÓW KLAS 0 III

ZESTAW ĆWICZEŃ DOMOWYCH Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ DLA UCZNIÓW KLAS 0 III ZESTAW ĆWICZEŃ DOMOWYCH Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ DLA UCZNIÓW KLAS 0 III 1 WSTĘP Zdrowe i proste dziecko to marzenie i dążenie wszystkich rodziców i wychowawców. Czy takie będzie Wasze dziecko? W dużym

Bardziej szczegółowo

Proprioceptive Neuromuscular Facilitation.

Proprioceptive Neuromuscular Facilitation. Proprioceptive Neuromuscular Facilitation. Proprioceptywne nerwowo-mięśniowe torowanie ruchu, jest metodą fizjoterapeutyczną, dedykowaną przywracaniu utraconej funkcji. Metoda PNF w usprawnianiu schorzeń

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA TERAPII RĘKI. Program autorski Szkoła Terapii Ręki 2013 Agnieszka Rosa. Program: Program. Częśd I Terapia ręki- wspomaganie funkcji pisania 29

SZKOŁA TERAPII RĘKI. Program autorski Szkoła Terapii Ręki 2013 Agnieszka Rosa. Program: Program. Częśd I Terapia ręki- wspomaganie funkcji pisania 29 ORGANIZATORZY KURSU: SZKOŁA TERAPII RĘKI Program autorski Szkoła Terapii Ręki 2013 Agnieszka Rosa Dzieo/ godziny zajęd Osoba prowadząca Program: Program Częśd I Terapia ręki- wspomaganie funkcji pisania

Bardziej szczegółowo

D.Wójtowicz, M.Pyzio, A.Skrzek AWF Wrocław. Jak oceniać nowe metody pomiarowe na przykładzie PodoBaby?

D.Wójtowicz, M.Pyzio, A.Skrzek AWF Wrocław. Jak oceniać nowe metody pomiarowe na przykładzie PodoBaby? D.Wójtowicz, M.Pyzio, A.Skrzek AWF Wrocław Jak oceniać nowe metody pomiarowe na przykładzie PodoBaby? Problem badawczy Ocena wielkości płaszczyzny przylegania ciała dziecka do podłoża; Ocena symetrii i

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA TERAPII RĘKI DIAGNOZA I TERAPIA RĘKI, SPRAWNOŚCI MANUALNYCH ORAZ GRAFOMOTORYCZNYCH ORGANIZATORZY KURSU:

SZKOŁA TERAPII RĘKI DIAGNOZA I TERAPIA RĘKI, SPRAWNOŚCI MANUALNYCH ORAZ GRAFOMOTORYCZNYCH ORGANIZATORZY KURSU: ORGANIZATORZY KURSU: SZKOŁA TERAPII RĘKI DIAGNOZA I TERAPIA RĘKI, SPRAWNOŚCI MANUALNYCH ORAZ GRAFOMOTORYCZNYCH Program autorski Copyright 2013 Agnieszka Rosa Dzień/ godziny zajęć Osoba prowadząca Program:

Bardziej szczegółowo