KLASYFIKACJA METOD BADAWCZYCH STOSOWANYCH W OCENIE ODDZIAŁYWANIA ZAPACHOWEGO OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW KOMUNALNYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KLASYFIKACJA METOD BADAWCZYCH STOSOWANYCH W OCENIE ODDZIAŁYWANIA ZAPACHOWEGO OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW KOMUNALNYCH"

Transkrypt

1 odory, odoranty, olfaktometria, oczyszczalnie ścieków komunalnych Radosław BARCZAK, Andrzej KULIG * KLASYFIKACJA METOD BADAWCZYCH STOSOWANYCH W OCENIE ODDZIAŁYWANIA ZAPACHOWEGO OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW KOMUNALNYCH W artykule przedstawiono przegląd i klasyfikację metod badawczych, stosowanych w ocenie oddziaływania zapachowego oczyszczalni ścieków komunalnych: dynamiczną olfaktometrię niebezpośrednią, olfaktometrię terenową, japoński test trójkątowy, skalowanie intensywności zapachu, chromatografię, klasyczną chemię analityczną, metody czujnikowe, inspekcje terenowe, ankietyzację, modelowanie rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń, odpędzenie całkowite składników lotnych. Zostały przedstawione metody analityczne, gdzie mierzone są stężenia poszczególnych związków chemicznych (odorantów), sensoryczne, gdzie czujnikiem jest nos ludzki (pomiary odorów) oraz sensoryczno-instrumentalne, gdzie próbuje się symulować ludzki narząd węchu za pomocą zespołu czujników. W opisywanych metodach badawczych wykorzystywane mogą być pomiary wykonywane w źródle - pomiary unosu, emisji odorów lub odorantów oraz w pewnej odległości od źródła - pomiary imisji. Uzyskanie wyników imisji związków chemicznych lub stężeń zapachowych jest możliwe dzięki metodom bezpośrednim oraz niebezpośrednim. Metody bezpośrednie polegają na wykonaniu pomiarów stężeń związków chemicznych lub stężeń zapachowych w danej odległości od źródła zapachu. W metodach niebezpośrednich wykorzystuje się m.in. dane emisyjne, pochodzące ze źródła zapachu, jako dane wyjściowe do modeli rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń powietrza. 1. KRÓTKA CHARAKTERYSTYKA METOD BADAWCZYCH STOSOWANYCH W OCENIE ODDZIAŁYWANIA ZAPACHOWEGO OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW KOMUNALNYCH 1.1. KATEGORIE METOD BADAWCZYCH Na terenie Polski znajduje się ponad 2000 oczyszczalni ścieków komunalnych o przepływie dobowym ścieków powyżej 100 m 3 /dobę [7]. Instalacje te bardzo często * Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Środowiska, Katedra Ochrony i Kształtowania Środowiska, ul. Nowowiejska 20, Warszawa.

2 66 R. BARCZAK, A. KULIG znajdują się w bliskim sąsiedztwie miejsc bytowania ludzi, co powoduje stale zwiększającą się liczbę skarg na ich uciążliwość zapachową. Obiekty będące elementami ciągu technologicznego są na ogół różnymi typami źródeł odorantów (m.in. źródła punktowe, powierzchniowe, niezorganizowane, okresowe). W ocenie oddziaływania zapachowego oczyszczalni ścieków komunalnych stosowane są różne metody badawcze. Należy rozróżnić trzy podstawowe kategorie metod [6, 14]: Analityczne, gdzie mierzone są stężenia poszczególnych związków chemicznych przy zastosowaniu różnych metod chemii analitycznej, np. kolorymetria, chromatografia. Wykonywane są pomiary odorantów; Sensoryczne, gdzie czujnikiem jest nos ludzki i mierzone może być np. stężenie zapachowe, jakość hedoniczna zapachu, częstotliwość występowania. Nos ludzki wykorzystywany jest np. w olfaktometrii dynamicznej, badaniach terenowych, skalowaniu intensywności zapachu. Wykonywane są pomiary odorów; Sensoryczno-instrumentalne, gdzie próbuje się symulować nos ludzki za pomocą zespołu czujników, np. elektroniczny nos. Wykonywane są zarówno pomiary odorantów, jak i odorów METODY CHEMII ANALITYCZNEJ Chemia analityczna umożliwia identyfikację i ilościowe określenie związków chemicznych odorantów, występujących w obiektach uciążliwych zapachowo oraz w ich okolicy. Zaletami tych technik są: obiektywność, powtarzalność i dokładność [11]. Identyfikacja i ilościowe określenie poszczególnych odorantów nie przekłada się bezpośrednio na wywoływane wrażenie węchowe [9]. W ocenie oddziaływania zapachowego oczyszczalni ścieków komunalnych często wybierane są poszczególne związki jako substancje wskaźnikowe, np. NH 3, indol czy H 2 S [5] CHROMATOGRAFIA Chromatografia gazowa (GC) może być stosowana do określenia jakościowego i ilościowego składników mieszaniny gazów, np. ze źródeł emisji zapachu, w celu określenia stężenia tzw. substancji wiodącej w mieszaninie, która może wywoływać określoną reakcję na zapach lub uciążliwość dla otoczenia [15]. Analiza GC, w połączeniu ze spektrometrią mas (GC/MS), umożliwia identyfikację licznych substancji, które stanowią mieszaninę odorantów [21]. W otoczeniu obiektów, takich jak oczyszczalnie ścieków, gdzie występuje bardzo wiele związków, GC umożliwia oznaczanie dużej ilości związków jednorazowo [4].

3 Klasyfikacja metod badawczych stosowanych w ocenie oddziaływania zapachowego KLASYCZNE METODY CHEMII ANALITYCZNEJ W analizie jakościowej i ilościowej związków odorowych stosowane są również metody klasycznej chemii analitycznej. Najbardziej popularne są metody aspiracyjne, w których badane zanieczyszczenie wyodrębnia się w czasie przepuszczania powietrza przez filtr selektywny. Analiza ogranicza się do pojedynczych związków chemicznych DYNAMICZNA OLFAKTOMETRIA NIEBEZPOŚREDNIA W 1999 roku została ustanowiona norma europejska Air quality - Determination of odour concentration by dynamic olfactometry, która po niewielkich zmianach obowiązuje obecnie w większości krajów europejskich, w tym w Polsce [13]. Procedura pomiaru stężenia zapachowego metodą olfaktometrii dynamicznej zgodnie z normą PN-EN 13725:2007 Jakość powietrza - Oznaczanie stężenia zapachowego metodą olfaktometrii dynamicznej została opisana przez Kośmider [8] OLFAKTOMETRIA TERENOWA Oznaczanie małych (poniżej 10 ou E /m 3 ) i szybkozmiennych wartości stężenia zapachowego w przygruntowej warstwie powietrza nie może być wykonywane zgodnie z normą PN-EN 13725:2007. Oznaczenia takie, czyli terenowe pomiary zapachowej jakości powietrza, mogą być wykonywane np. metodą dynamicznych rozcieńczeń do progu wyczuwalności, wykonywanych in situ z użyciem olfaktometrów terenowych [2] ROZCIEŃCZENIA STATYCZNE, JAPOŃSKI TEST TRÓJKĄTOWY Techniki rozcieńczeń statycznych znalazły zastosowanie m.in. w japońskim teście trójkątowym, który jest jedną z metod oceny różnic. Panelowi, składającemu się przynajmniej z 6 osób, prezentowane są trzy jednakowo wyglądające worki z powietrzem. Zadaniem panelu jest wskazanie, który z worków jest zanieczyszczony analizowanym wonnym gazem, wprowadzonym do worka za pomocą strzykawki. Metoda ta jest zalecana przez japońskie Ministerstwo Środowiska [18] SKALOWANIE INTENSYWNOŚCI ZAPACHU Skalowania intensywności zapachu należą do metod terenowych pomiarów zapachowej jakości powietrza. Metody te polegają na ocenie natężenia określonych cech jakościowych przy użyciu w różny sposób definiowanych skal, takich jak skale werbalne, liczbowe, graficzne lub skale wzorców [9].

4 68 R. BARCZAK, A. KULIG 1.7. ANKIETYZACJA Celem ankiety jest określenie w jak najbardziej wiarygodny sposób związku między zanieczyszczeniami odorowymi a uciążliwością zapachową. Podczas zastosowania badań ankietowych (ankiet) określany jest stopień uciążliwości zapachowej na wybranym obszarze [16]. Do głównych podejść metodycznych, wykorzystujących ankietyzację, zaliczyć należy: regularne ankietowanie pojedynczych przypadkowych osób na badanym obszarze (ankiety ustne), regularne powtarzające się ankietowanie zespołu wyłonionego z mieszkańców badanego obszaru (ankiety pisemne), badania ankietowe przeprowadzane w formie telefonicznej oraz analiza skarg ludności [10]. Analiza wyników badań ankietowych umożliwia określenie rodzaju/charakteru emitowanego zapachu, terytorialnego zasięgu jego oddziaływania oraz wpływu odorów na jakość życia ludności zamieszkującej tereny przyległe do źródła emisji [17] INSPEKCJE TERENOWE Oznaczenia małych i szybkozmiennych wartości stężeń zapachowych w przygruntowej warstwie powietrza mogą być wykonane metodą pośrednią, na podstawie sensorycznych ocen intensywności zapachu in situ, bez pobierania próbek (metoda ekstrapolacyjna) [9]. Dzięki prostocie metody każdy człowiek o standardowo dla populacji czułym węchu może brać udział w badaniach [19]. W pomiarach terenowych zespół oceniający może ustalić maksymalną odległość od źródła, dla której zapach jest wyczuwalny [12] ODPĘDZENIE CAŁKOWITE SKŁADNIKÓW LOTNYCH W przypadkach, kiedy odoranty emitowane są ze źródła cieczowego, można zmierzyć ilość substancji zapachowych OEC (Odorants Emission Capacity). OEC jest całkowitą ilością odorantów, wyrażoną w ou/m 3 cieczy, która może być wyemitowana z 1 metra sześciennego cieczy w warunkach standardowych [3]. Wielkość ta może być również przedstawiana jako ilość pojedynczych odorantów, np. siarkowodoru (H 2 S Emission Capacity) i wyrażana, np. w mg/m 3, jako całkowita ilość H 2 S, która może być wyemitowana z 1 metra sześciennego cieczy w warunkach standardowych METODY CZUJNIKOWE Istotnym kierunkiem rozwoju metod pomiarowych jest rozwój urządzeń typu elektronicznego nosa. Urządzenia takie po właściwej kalibracji umożliwiają klasy-

5 Klasyfikacja metod badawczych stosowanych w ocenie oddziaływania zapachowego 69 fikację zapachów i pomiar ich intensywności, umożliwiając eliminację ocen olfaktometrycznych na rzecz pomiarów instrumentalnych [1, 15]. Ze względu na wysokie progi detekcji metody czujnikowe nadają się lepiej do oceny zapachowej jakości powietrza unoszonego/emitowanego niż powietrza w warunkach imisyjnych [20] MODELOWANIE ROZPRZESTRZENIANIA SIĘ ZANIECZYSZCZEŃ Stężenia zapachowe lub stężenia odorantów w punktach receptorowych mogą być oszacowane z zastosowaniem odpowiednich matematycznych modeli dyspersji zanieczyszczeń w atmosferze [11]. Modelowanie jest narzędziem stosowanym do szacowania, a nie do dokładnego odzwierciedlenia rzeczywistej sytuacji, intensywności, częstotliwości oraz kierunku rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń. Dane nt. unosu/emisji odorów/odorantów mogą służyć do szacowania imisji. W przypadku znajomości rozkładu stężeń odoru lub odorantu w określonych warunkach meteorologicznych, możliwe jest określenie wartości emisji tych zanieczyszczeń dla emitorów o zdefiniowanych parametrach (m.in. dotyczących położenia i charakterystyki terenu), przy wykorzystaniu rozwiązania w modelu receptorowym tzw. odwrotnego zadania transportu. 2. KLASYFIKACJA METOD BADAWCZYCH STOSOWANYCH W OCENIE ODDZIAŁYWANIA ZAPACHOWEGO OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW KOMUNALANYCH Na podstawie przeglądu literaturowego zebrano informację o metodach badawczych wykorzystywanych w ocenie oddziaływania zapachowego oczyszczalni ścieków komunalnych. Próba ich sklasyfikowania została przedstawiona na rysunku 1, gdzie pola szare przedstawiają możliwe miejsca pomiarów odorantów lub odorów. Szare strzałki przedstawiają kierunek migracji odorów, począwszy od źródła zapachu. Linią przerywaną zaznaczono zbiór metod badawczych, w których wykorzystuje się pomiary odorów, linią przerywaną i kropkowaną zbiór metod wykorzystujących pomiary odorantów, pole obwiedzione linią przerywaną i linią przerywaną kropkowaną oznacza metody wykorzystujące zarówno pomiary odorantów, jak i odorów. Okręgi przedstawiają metody modelowania rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń. Strzałki z czarnym grotem ukazują prognozowanie imisji w oparciu o dane wejściowe do modelu stanowiące wyniki pomiarów odorów lub odorantów w obiekcie badań, natomiast strzałki z białym grotem prognozowanie unosu/emisji zanieczyszczeń z wykorzystaniem danych imisyjnych oraz rozwiązania tzw. odwrotnego zadania transportu.

6 70 R. BARCZAK, A. KULIG 3. WNIOSKI W praktyce dobór metod badawczych stosowanych w ocenie oddziaływania zapachowego oczyszczalni ścieków komunalnych często jest uzależniony od celu badań, którym może być np. modernizacja technologii lub rozwiązywanie problemów społecznych (ograniczanie skarg). Wybór metody zależy również od możliwości technicznych (np. dostęp aparatury), czasowych i finansowych. Stosowanie różnych metod badawczych stwarza możliwość szerokiej interpretacji wyników badań, co w połączeniu z brakiem przepisów prawnych i standardów zapachowej jakości powietrza powoduje problemy z oceną zapachowej jakości powietrza. Rys. 1 Klasyfikacja metod badawczych stosowanych w ocenie oddziaływania zapachowego oczyszczalni ścieków komunalnych LITERATURA [1] BOURGGEOIS W., STUETZ R.M., Use of a chemical sensor array for detecting pollutants in domestic wastewater, Water Research, 2002, Vol. 36, No. 18, [2] BRANDT R.C., ELLIOTT H.A., ADVIENTO-BORBE M.A.A., WHEELER E.F., KLEINMAN P.J.A., BEEGLE D.B., Field olfactometry assessment of dairy manure land application methods, American Society of Agricultural and Biological Engineers Annual International Meeting, 2008, 6744.

7 Klasyfikacja metod badawczych stosowanych w ocenie oddziaływania zapachowego 71 [3] FRECHEN F., KöSTER W., Odour emission capacity of wastewaters Standardization of measurement method and application, Water Science and Technology, 1998, Vol. 38, No. 3, [4] GODAYOL A., ALONSO M., BESALU E., SANCHEZ J.M., ANTICO E., Odour-causing organic compounds in wastewater treatment plants: Evaluation of headspace solid-phase microextraction as a concentration technique, Journal of Chromatography A, 2011, Vol. 1218, No. 30, [5] GOSTELOW P., PARSONS S.A., Hydrogen sulphide measurement, [w:] Odours in Wastewater Treatment. Measurement, Modeling and Control, pod red. R.M. Stuetz, F. Frechen, IWA Publishing, Aliance House, London 2001, [6] GOSTELOW P., PARSONS S.A., STUETZ R.M., Odour measurements for sewage treatment works, Water Research, 2001, Vol. 35, No. 3, [7] GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY, Ochrona środowiska 2011,Warszawa [8] KOŚMIDER J., Pomiary stężenia zapachowego metodą olfaktometrii dynamicznej zgodnie z PN- EN 13725:2007, Wodociągi - Kanalizacja, 2007, Vol. 10, No [9] KOŚMIDER J., MAZUR-CHRZANOWSKA B., WYSZYŃSKI B., Odory, PWN, Warszawa [10] KULIG A., SINICYN G., CZYŻKOWSKI B., LELICIŃSKA-SERAFIN K., HEIDRICH Z., PODEDWORNA J., Identification and survey of the sources of potential olfactory impact in municipal management in Poland, [w:] Chemistry for Agriculture, pod red. H. Góreckiego, Z. Dobrzańskiego, J. Hoffmana, J. Zwoździaka, Czech-Pol Trade, Czech Republic, 2008, [11] LATOS M., KARAGEORGOS P., KALOGERAKIS N., LAZARIDIS M., Dispersion of odorous gaseous compounds emitted from wastewater treatment plants, Water, Air, and Soil Pollution, 2011, Vol. 215, No. 1-4, [12] NICOLAS J., CRAFFE F., ROMAIN A.C., Estimation of odor emission rate from landfill areas using the sniffing team method, Waste Management, 2006, Vol. 26, No. 11, [13] POLSKI KOMITET NORMALIZACYJNY, PN-EN 13725:2007 Jakość powietrza Oznaczanie stężenia zapachowego metodą olfaktometrii dynamicznej, Warszawa2007. [14] SCHULZ T.J., VAN HARREVELD A.P., International moves towards standardisation of odour measurement using olfactometry, Water Science and Technology, 1996, Vol. 34, No. 3-4, [15] SOBCZUK H., GUZ Ł., WASĄG H., Czujniki tlenkowe w pomiarach zapachowych powietrza, Chemik Nauka-Technika-Rynek, 2009, Vol. 11, [16] SÓWKA I., Metody identyfikacji odorotwórczych gazów emitowanych z obiektów przemysłowych, Prace Naukowe Instytutu Inżynierii Ochrony Środowiska Politechniki Wrocławskiej, Seria: Monografie, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław [17] SÓWKA I., ZWOŹDZIAK J., NYCH A., SZKLARCZYK M., SKRĘTOWICZ M., ZWOŹDZIAK P., Ocena uciążliwości zapachowej wybranego źródła przemysłowego na podstawie badań ankietowych, Chemik Nauka-Technika-Rynek, 2009, Vol. 11, [18] UENO H., AMANO S., MERECKA B., KOŚMIDER J., Difference in the odor concentrations measured by the triangle odor bag method and dynamic olfactometry,water Science and Technology, 2009, Vol. 59, No. 7, [19] VAN LANGENHOVE H., VAN BROECK G., Applicability of sniffing team observations: Experience of field measurements, Water Science and Technology, 2001, Vol. 44, No. 9, [20] WITHERSPOON J.R., BARNES J.L., Comparison of methods used to measure odour at wastewater treatment plant fencelines, VDI Environmental Odour Management Conference - Cologne, 2004 Germany, [21] ZARRA T., NADDEO V., BELGIORNO V., REISER M., KRANERT M., Odour monitoring of small wastewater treatment plant located in sensitive environment, Water Science and Technology 2008, Vol. 58, No. 1,

8 72 R. BARCZAK, A. KULIG CLASSIFICATION OF RESEARCH METHODS USED IN THE ODOUR IMPACT ASSESSMENT OF THE MUNICIPAL SEWAGE TREATMENT PLANT The article presents an overview and classification of research methods used in the odour impact assessment of the municipal sewage treatment plant. Analytical methods are presented, where the concentrations are measured with different chemical compounds (odorants), sensory, where the sensor is the human nose (odour measurements) and sensory-instrumental, where it is tried to simulate the human olfactory organ by means of the sensors. In the described research methods measurements can be used in the source and at some distance from the source.

Politechnika Szczecińska, Wydział Technologii i Inżynierii Chemicznej, Instytut Inżynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska, Al.

Politechnika Szczecińska, Wydział Technologii i Inżynierii Chemicznej, Instytut Inżynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska, Al. SENSORYCZNE METODY OZNACZANIA Joanna Kośmider, EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA Beata Krajewska-Merecka Politechnika Szczecińska, Wydział Technologii i Inżynierii Chemicznej, Instytut Inżynierii Chemicznej

Bardziej szczegółowo

ZAPACHOWA UCIĄŻLIWOŚĆ EMITORÓW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA. PROGNOZOWANIE ZASIĘGU I METODY WERYFIKACJI PROGNOZ. Joanna Kośmider

ZAPACHOWA UCIĄŻLIWOŚĆ EMITORÓW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA. PROGNOZOWANIE ZASIĘGU I METODY WERYFIKACJI PROGNOZ. Joanna Kośmider ZAPACHOWA UCIĄŻLIWOŚĆ EMITORÓW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA. PROGNOZOWANIE ZASIĘGU I METODY WERYFIKACJI PROGNOZ Joanna Kośmider Politechnika Szczecińska, Wydział Technologii i Inżynierii Chemicznej Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MODELU REFERENCYJNEGO ORAZ TECHNIK GEOSTATYSTYCZNYCH DO MODELOWANIA ROZPRZESTRZENIANIA ODORÓW

ZASTOSOWANIE MODELU REFERENCYJNEGO ORAZ TECHNIK GEOSTATYSTYCZNYCH DO MODELOWANIA ROZPRZESTRZENIANIA ODORÓW ZASTOSOWANIE MODELU REFERENCYJNEGO ORAZ TECHNIK GEOSTATYSTYCZNYCH DO MODELOWANIA ROZPRZESTRZENIANIA ODORÓW Izabela SÓWKA, Maria SKRĘTOWICZ, JERZY ZWOŹDZIAK, PIOTR SOBCZYŃSKI Wydział Inżynierii Środowiska,

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE BIOFILTRACJI W OCZYSZCZANIU ODOROTWÓRCZYCH GAZÓW EMITOWANYCH Z WYBRANEJ OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW

ZASTOSOWANIE BIOFILTRACJI W OCZYSZCZANIU ODOROTWÓRCZYCH GAZÓW EMITOWANYCH Z WYBRANEJ OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW Izabela SÓWKA, Urszula KITA, Alicja NYCH, Paweł ZWOŹDZIAK, Piotr SOBCZYŃSKI * dezodoryzacja metody biologiczne stężenie zapachowe ZASTOSOWANIE BIOFILTRACJI W OCZYSZCZANIU ODOROTWÓRCZYCH GAZÓW EMITOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Proceedings of ECOpole Vol. 5, No

Proceedings of ECOpole Vol. 5, No Proceedings of ECOpole Vol. 5, No. 1 2011 Izabela SÓWKA 1 OKREŚLENIE ZAPACHOWEGO ODDZIAŁYWANIA WYBRANEGO ZAKŁADU PRZETWÓRSTWA ROLNO-SPOŻYWCZEGO PRZY ZASTOSOWANIU OLFAKTOMETRII DYNAMICZNEJ ORAZ METOD OBLICZENIOWYCH

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Inżynierii Środowiska ROZPRAWA DOKTORSKA. mgr inż. Radosław Barczak

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Inżynierii Środowiska ROZPRAWA DOKTORSKA. mgr inż. Radosław Barczak POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Inżynierii Środowiska ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Radosław Barczak Analiza porównawcza olfaktometrii terenowej z innymi metodami badawczymi w ocenie oddziaływania zapachowego

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ PIERWSZY 19 KWIECIEŃ 2016 DAY ONE- APRIL 19, 2016. SESJA 1 SESSION 1 Legalizacja Odorów, Standardy Odorowe,

DZIEŃ PIERWSZY 19 KWIECIEŃ 2016 DAY ONE- APRIL 19, 2016. SESJA 1 SESSION 1 Legalizacja Odorów, Standardy Odorowe, PROGRAM KONFERENCJI CONFERENCE PROGRAM DZIEŃ PIERWSZY 19 KWIECIEŃ 2016 DAY ONE- APRIL 19, 2016 Rejestracja Uczestników, Bufet Kawowy 8:00-9:15 Registration, Coffee Break Otwarcie Konferencji 9:15-9:30

Bardziej szczegółowo

ODORYMETRIA. Joanna Kośmider. Ćwiczenia laboratoryjne i obliczenia. Część I ĆWICZENIA LABORATORYJNE. Ćwiczenie 1 POMIARY EMISJI ODORANTÓW

ODORYMETRIA. Joanna Kośmider. Ćwiczenia laboratoryjne i obliczenia. Część I ĆWICZENIA LABORATORYJNE. Ćwiczenie 1 POMIARY EMISJI ODORANTÓW Joanna Kośmider ODORYMETRIA Ćwiczenia laboratoryjne i obliczenia Część I ĆWICZENIA LABORATORYJNE Ćwiczenie POMIARY EMISJI ODORANTÓW Ćwiczenie PROGNOZOWANIE ZASIĘGU ZAPACHOWEJ UCIĄŻLIWOŚCI EMITORÓW Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

Seminarium RTP 26398

Seminarium RTP 26398 Seminarium Wersja z dnia 7 lutego 2008 r. Ograniczanie uciążliwości odorowych w Polsce RTP 26398 organizowane we współpracy z Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska w Szczecinie Miejsce: Hotel Amber

Bardziej szczegółowo

OCENA UCIĄŻLIWOŚCI ZAPACHOWEJ Z PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO

OCENA UCIĄŻLIWOŚCI ZAPACHOWEJ Z PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO OCENA UCIĄŻLIWOŚCI ZAPACHOWEJ Z PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO Izabela SÓWKA, Maria SKRĘTOWICZ, Mirosław SZKLARCZYK, Jerzy ZWOŹDZIAK Zakład Ekologistyki, Instytut Inżynierii Ochrony Środowiska, Politechnika Wrocławska,

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA ŹRÓDEŁ ZŁOWONNYCH-ZNACZENIE MODELOWANIA W OCENIE UCIĄŻLIWOŚCI ZAPACHOWEJ

IDENTYFIKACJA ŹRÓDEŁ ZŁOWONNYCH-ZNACZENIE MODELOWANIA W OCENIE UCIĄŻLIWOŚCI ZAPACHOWEJ IDENTYFIKACJA ŹRÓDEŁ ZŁOWONNYCH-ZNACZENIE MODELOWANIA W OCENIE UCIĄŻLIWOŚCI ZAPACHOWEJ PROF. JERZY ZWOŹDZIAK Wyzwania jakie stawia życie, nie powinny ( ) paraliżować. One pomogą ( ) odkryć ( ). [Bernice

Bardziej szczegółowo

AUTOREFERAT PRACY DOKTORSKIEJ

AUTOREFERAT PRACY DOKTORSKIEJ WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA ZAKŁAD EKOLOGISTYKI I ZARZĄDZANIA RYZYKIEM ŚRODOWISKOWYM AUTOREFERAT PRACY DOKTORSKIEJ Określenie czynników determinujących wielkość emisji odorów ze źródeł powierzchniowych

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA MODELOWE W OCENIE ZASIĘGU ZAPACHOWEGO ODDZIAŁYWANIA OBIEKTÓW GOSPODARKI KOMUNALNEJ (OGK)

NARZĘDZIA MODELOWE W OCENIE ZASIĘGU ZAPACHOWEGO ODDZIAŁYWANIA OBIEKTÓW GOSPODARKI KOMUNALNEJ (OGK) stężenie zapachowe, emisja zapachu, oddziaływanie zapachowe, modelowanie, odory Tomasz KIEŁBASA*, Piotr SOBCZYŃSKI**, Maria SKRĘTOWICZ **, Izabela SÓWKA** NARZĘDZIA MODELOWE W OCENIE ZASIĘGU ZAPACHOWEGO

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ZMIENNOŚCI EMISJI ODORÓW Z OSADNIKÓW WSTĘPNYCH I JEJ WPŁYW NA ZASIĘG ODDZIAŁYWANIA ZAPACHOWEGO OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW KOMUNALNYCH

CHARAKTERYSTYKA ZMIENNOŚCI EMISJI ODORÓW Z OSADNIKÓW WSTĘPNYCH I JEJ WPŁYW NA ZASIĘG ODDZIAŁYWANIA ZAPACHOWEGO OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW KOMUNALNYCH Piotr SOBCZYŃSKI, Izabela SÓWKA, Yaroslav BEZYK* odory, osadniki wstępne, uciążliwość zapachowa CHARAKTERYSTYKA ZMIENNOŚCI EMISJI ODORÓW Z OSADNIKÓW WSTĘPNYCH I JEJ WPŁYW NA ZASIĘG ODDZIAŁYWANIA ZAPACHOWEGO

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA (studia I stopnia) Mogilniki oraz problemy związane z ich likwidacją prof. dr hab. inż.

TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA (studia I stopnia) Mogilniki oraz problemy związane z ich likwidacją prof. dr hab. inż. Pestycydy i problemy związane z ich produkcja i stosowaniem - problemy i zagrożenia związane z występowaniem pozostałości pestycydów w środowisku; Mogilniki oraz problemy związane z ich likwidacją - problem

Bardziej szczegółowo

APPLICATION OF QUESTIONNAIRE STUDIES TO AIR ODOUR ANNOYANCE ASSESSMENT

APPLICATION OF QUESTIONNAIRE STUDIES TO AIR ODOUR ANNOYANCE ASSESSMENT ZASTOSOWANIE BADAŃ ANKIETOWYCH DO OCENY ZAPACHOWEJ JAKOŚCI POWIETRZA APPLICATION OF QUESTIONNAIRE STUDIES TO AIR ODOUR ANNOYANCE ASSESSMENT Izabela Sówka, Alicja Nych, Jerzy Zwoździak, Mirosław Szklarczyk

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2016/2017 Kod: GIS ZS-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: Zagospodarowanie surowców i odpadów

Rok akademicki: 2016/2017 Kod: GIS ZS-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: Zagospodarowanie surowców i odpadów Nazwa modułu: Monitoring powietrza i wody Rok akademicki: 2016/2017 Kod: GIS-2-205-ZS-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: Zagospodarowanie surowców

Bardziej szczegółowo

Monitoring jakości powietrza w Polsce w zakresie substancji złowonnych

Monitoring jakości powietrza w Polsce w zakresie substancji złowonnych Monitoring jakości powietrza w Polsce w zakresie substancji złowonnych Dr hab. inż. Izabela Sówka, prof. PWr I Konferencja Naukowo Techniczna: Technologie informatyczne w ochronie i kształtowaniu środowiska,

Bardziej szczegółowo

Pomiary stęŝenia zapachowego metodą olfaktometrii dynamicznej zgodnie z PN-EN 13725:2007

Pomiary stęŝenia zapachowego metodą olfaktometrii dynamicznej zgodnie z PN-EN 13725:2007 Pomiary stęŝenia zapachowego metodą olfaktometrii dynamicznej zgodnie z PN-EN 13725:2007 Joanna Kośmider Politechnika Szczecińska, Instytut InŜynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska Al. Piastów

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI do książki pt. Metody badań czynników szkodliwych w środowisku pracy

SPIS TREŚCI do książki pt. Metody badań czynników szkodliwych w środowisku pracy SPIS TREŚCI do książki pt. Metody badań czynników szkodliwych w środowisku pracy Autor Andrzej Uzarczyk 1. Nadzór nad wyposażeniem pomiarowo-badawczym... 11 1.1. Kontrola metrologiczna wyposażenia pomiarowego...

Bardziej szczegółowo

Warunki i wymogi niezbędne do prawidłowego funkcjonowania Laboratorium Badań Olfaktometrycznych

Warunki i wymogi niezbędne do prawidłowego funkcjonowania Laboratorium Badań Olfaktometrycznych MIDDLE POMERANIAN SCIENTIFIC SOCIETY OF THE ENVIRONMENT PROTECTION ŚRODKOWO-POMORSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE OCHRONY ŚRODOWISKA Annual Set The Environment Protection Rocznik Ochrona Środowiska Volume/Tom

Bardziej szczegółowo

Kontrola i zapewnienie jakości wyników

Kontrola i zapewnienie jakości wyników Kontrola i zapewnienie jakości wyników Kontrola i zapewnienie jakości wyników QA : Quality Assurance QC : Quality Control Dobór systemu zapewnienia jakości wyników dla danego zadania fit for purpose Kontrola

Bardziej szczegółowo

ANALIZA POWIETRZA WEWNĄTRZ SAMOCHODU POD KĄTEM ZANIECZYSZCZEŃ ZAPACHOWYCH I ORGANICZNYCH

ANALIZA POWIETRZA WEWNĄTRZ SAMOCHODU POD KĄTEM ZANIECZYSZCZEŃ ZAPACHOWYCH I ORGANICZNYCH ANALIZA POWIETRZA WEWNĄTRZ SAMOCHODU POD KĄTEM ZANIECZYSZCZEŃ ZAPACHOWYCH I ORGANICZNYCH Izabela SÓWKA 1, Anna JANICKA 2, Maria SKRĘTOWICZ 1, Urszula KITA 1, Maciej ZAWIŚLAK 2 1 Wydział Inżynierii Środowiska,

Bardziej szczegółowo

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH Scientific Bulletin of Che lm Section of Technical Sciences No. 1/2008 WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH WE WSPÓŁRZĘDNOŚCIOWEJ TECHNICE POMIAROWEJ MAREK MAGDZIAK Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji, Politechnika

Bardziej szczegółowo

ODORYMETRIA PRZYKŁADY OBLICZEŃ

ODORYMETRIA PRZYKŁADY OBLICZEŃ POLITECHNIKA SZCZECIŃSKA Pracownia Zapachowej Jakości Powietrza Joanna Kośmider ODORYMETRIA PRZYKŁADY OBLICZEŃ (wersja po erracie 2007) Szczecin 2001 Przykład 1 Związek A ma próg wyczuwalności c th = 0,001

Bardziej szczegółowo

Str 1/7 SPRAWOZDANIE. z pracy badawczej pt.:

Str 1/7 SPRAWOZDANIE. z pracy badawczej pt.: Str 1/7 SPRAWOZDANIE z pracy badawczej pt.: Badanie stężeń zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego z instalacji BIOFILTR w podoczyszczalni ścieków zlokalizowanej w Zakładach Uniq Lisner Spółka z o.o.

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODAMI SYMULACYJNYMI

WYZNACZANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODAMI SYMULACYJNYMI WYZNACZANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODAMI SYMULACYJNYMI Stefan WÓJTOWICZ, Katarzyna BIERNAT ZAKŁAD METROLOGII I BADAŃ NIENISZCZĄCYCH INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI ul. Pożaryskiego 8, 04-703 Warszawa tel. (0)

Bardziej szczegółowo

WERYFIKACJA PROGNOZY ZAPACHOWEJ UCIĄśLIWOŚCI. Przykład fermy trzody chlewnej

WERYFIKACJA PROGNOZY ZAPACHOWEJ UCIĄśLIWOŚCI. Przykład fermy trzody chlewnej WERYFIKACJA PROGNOZY ZAPACHOWEJ UCIĄśLIWOŚCI. Przykład fermy trzody chlewnej MAŁGORZATA FRIEDRICH, JOANNA KOŚMIDER Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie (do 31 grudnia 2008 - Politechnika

Bardziej szczegółowo

EMISJA SIARKOWODORU JAKO WSKAŹNIK UCIĄŻLIWOŚCI ZAPACHOWEJ OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW

EMISJA SIARKOWODORU JAKO WSKAŹNIK UCIĄŻLIWOŚCI ZAPACHOWEJ OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW Piotr SOBCZYŃSKI, Izabela SÓWKA, Alicja NYCH* oczyszczalnia ścieków, siarkowodór, odory EMISJA SIARKOWODORU JAKO WSKAŹNIK UCIĄŻLIWOŚCI ZAPACHOWEJ OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW Oczyszczalnie ścieków jako obiekty

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 753

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 753 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 753 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13 Data wydania: 28 września 2017 r. Nazwa i adres EMIPRO SP.

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

ANALITYKA PRZEMYSŁOWA I ŚRODOWISKOWA

ANALITYKA PRZEMYSŁOWA I ŚRODOWISKOWA Zakład ad Chemii Analitycznej Laboratorium Analiz Śladowych Politechniki Krakowskiej Wydział Inżynierii i Technologii Chemicznej ANALITYKA PRZEMYSŁOWA I ŚRODOWISKOWA Laboratorium Analiz Śladowych IIIp..

Bardziej szczegółowo

wykład ćwiczenia laboratorium projekt inne

wykład ćwiczenia laboratorium projekt inne KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Techniki Ochrony Atmosfery Nazwa modułu w języku angielskim Air Protection Technology Obowiązuje od roku akademickiego 2016/2017 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

MONITORING OF THE AIR DEODORIZATION EFFICIENCY WITH SEMICONDUCTOR GAS SENSORS

MONITORING OF THE AIR DEODORIZATION EFFICIENCY WITH SEMICONDUCTOR GAS SENSORS MONITOROWANIE SKUTECZNOŚCI DEZODORYZACJI POWIETRZA PÓŁPRZEWODNIKOWYMI CZUJNIKAMI GAZU MONITORING OF THE AIR DEODORIZATION EFFICIENCY WITH SEMICONDUCTOR GAS SENSORS Łukasz Guz, Henryk Sobczuk, Henryk Wasąg

Bardziej szczegółowo

Badanie zależności zapachowej jakości powietrza od zawartości zanieczyszczeń siarkowych z użyciem przystawki odorymetrycznej INiG PIB

Badanie zależności zapachowej jakości powietrza od zawartości zanieczyszczeń siarkowych z użyciem przystawki odorymetrycznej INiG PIB NAFTA-GAZ, ROK LXXII, Nr 7 / 2016 DOI: 10.18668/NG.2016.07.07 Szymon Lisman, Anna Huszał Instytut Nafty i Gazu Państwowy Instytut Badawczy Badanie zależności zapachowej jakości powietrza od zawartości

Bardziej szczegółowo

Pomiary zanieczyszczeń odorowych wieloczujnikowym urządzeniem z tlenkowymi czujnikami gazu

Pomiary zanieczyszczeń odorowych wieloczujnikowym urządzeniem z tlenkowymi czujnikami gazu ŚRODKOWO-POMORSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE OCHRONY ŚRODOWISKA Rocznik Ochrona Środowiska Tom 13. Rok 2011 ISSN 1506-218X 1531-1542 Pomiary zanieczyszczeń odorowych wieloczujnikowym urządzeniem z tlenkowymi

Bardziej szczegółowo

Normalizacja olfaktometrii dynamicznej. Podstawowe pojęcia i jednostki miar. Joanna Kośmider, Beata Krajewska. Wprowadzenie

Normalizacja olfaktometrii dynamicznej. Podstawowe pojęcia i jednostki miar. Joanna Kośmider, Beata Krajewska. Wprowadzenie Joanna Kośmider, Beata Krajewska Normalizacja olfaktometrii dynamicznej. Podstawowe pojęcia i jednostki miar Wprowadzenie Jednym z niekorzystnych skutków działalności człowieka jest występowanie niepoŝądanego

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Załącznik nr 1 do procedury nr W_PR_1 Nazwa przedmiotu: Ochrona powietrza II Air protection II Kierunek: inżynieria środowiska Kod przedmiotu: Rodzaj przedmiotu: Obieralny, moduł 5.5 Rodzaj zajęć: wykład,

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA SYSTEMU ZARZĄDZANIA LABORATORIUM. Procedura szacowania niepewności

DOKUMENTACJA SYSTEMU ZARZĄDZANIA LABORATORIUM. Procedura szacowania niepewności DOKUMENTACJA SYSTEMU ZARZĄDZANIA LABORATORIUM Procedura szacowania niepewności Szacowanie niepewności oznaczania / pomiaru zawartości... metodą... Data Imię i Nazwisko Podpis Opracował Sprawdził Zatwierdził

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Modelowanie i ocena hałasu w środowisku Rok akademicki: 2016/2017 Kod: DIS-2-322-SI-n Punkty ECTS: 2 Wydział: Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność:

Bardziej szczegółowo

CO TO JEST CHEMIA ANALITYCZNA?

CO TO JEST CHEMIA ANALITYCZNA? CO TO JEST CHEMIA ANALITYCZNA? AUTOR DEFINICJI Prof. Ch. N. REILLEY University of North Carolina, Chapel HILL, NC, USA Division of Analytical Chemistry American Chemical Society (ACS) Division of Analytical

Bardziej szczegółowo

Wymagania prawno - normatywne dotyczące pomiarów na potrzeby PRTR

Wymagania prawno - normatywne dotyczące pomiarów na potrzeby PRTR Wymagania prawno - normatywne dotyczące pomiarów na potrzeby PRTR Eugeniusz Głowacki G Warszawa 16 maj 2011 r. Definicja rejestru PRTR PRTR jest rejestrem zanieczyszczeń wyemitowanych do powietrza, wód

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 4 i 5 OCENA EKOTOKSYCZNOŚCI TEORIA Chemia zanieczyszczeń środowiska

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIV BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Zaborek 8-12 październik 2012r.

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIV BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Zaborek 8-12 październik 2012r. SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIV BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Zaborek 8-12 październik 2012r. 1. CEL I ZAKRES BADAŃ Organizatorem badań biegłości i badań porównawczych

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Tadeusz Filipek, dr Monika Skowrońska Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie

prof. dr hab. Tadeusz Filipek, dr Monika Skowrońska Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie prof. dr hab. Tadeusz Filipek, dr Monika Skowrońska Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie 1 Prognozowany wzrost: produkcji zbóż, światowej populacji ludności, zużycia nawozów i areałów rolniczych [adapted

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 27 28 września 2012r.

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 27 28 września 2012r. SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 27 28 września 2012r. 1. CEL I ZAKRES BADAŃ Organizatorem badań biegłości i badań porównawczych

Bardziej szczegółowo

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO oczyszczanie, ścieki przemysłowe, przemysł cukierniczy Katarzyna RUCKA, Piotr BALBIERZ, Michał MAŃCZAK** BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO Przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Język obcy (2) JZL100400BK. Zarządzanie środowiskiem (3) ISS202006

Język obcy (2) JZL100400BK. Zarządzanie środowiskiem (3) ISS202006 Program studiów rozpoczynających się od roku akademickiego 2/ SIATKA ZAJĘĆ: Studia stacjonarne II-go stopnia (S2M), kierunek Inżynieria Środowiska Specjalność: Klimatyzacja Ogrzewnictwo i Instalacje Sanitarne

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 5 sierpnia 2014 r. Nazwa i adres AB 1134 PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 () L.p. Badany obiekt 1 Gazy odlotowe E) 2 Gazy odlotowe E) 3 Gazy odlotowe E) 4 Gazy odlotowe E) 5 Gazy odlotowe E) 6 Gazy odlotowe E) Oznaczany składnik lub parametr pyłu

Bardziej szczegółowo

KALIBRACJA. ważny etap procedury analitycznej. Dr hab. inż. Piotr KONIECZKA

KALIBRACJA. ważny etap procedury analitycznej. Dr hab. inż. Piotr KONIECZKA KALIBRAJA ważny etap procedury analitycznej 1 Dr hab. inż. Piotr KONIEZKA Katedra hemii Analitycznej Wydział hemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 8-233 GDAŃK e-mail: piotr.konieczka@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Spis publikacji. dr Henryk Wasąg telefon:

Spis publikacji. dr Henryk Wasąg telefon: Spis publikacji dr Henryk Wasąg h.wasag@wis.pol.lublin.pl telefon: +48 81 538 4751 1992 Pawłowski L., Wasąg H. - "Chemia sanitarna - ćwiczenia laboratoryjne". Wydawnictwa Uczelniane Politechniki Lubelskiej,

Bardziej szczegółowo

Zmniejszenie uciążliwości zapachowych oczyszczalni ścieków w Tychowie

Zmniejszenie uciążliwości zapachowych oczyszczalni ścieków w Tychowie MIDDLE POMERANIAN SCIENTIFIC SOCIETY OF THE ENVIRONMENT PROTECTION ŚRODKOWO-POMORSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE OCHRONY ŚRODOWISKA Annual Set The Environment Protection Rocznik Ochrona Środowiska Volume/Tom

Bardziej szczegółowo

Jakość danych pomiarowych. Michalina Bielawska, Michał Sarafin Szkoła Letnia Gdańsk

Jakość danych pomiarowych. Michalina Bielawska, Michał Sarafin Szkoła Letnia Gdańsk Jakość danych pomiarowych Michalina Bielawska, Michał Sarafin Szkoła Letnia 22.09.2011 Gdańsk Weryfikacja wyników pomiarowych Celem weryfikacji wyników jest potwierdzenie poprawności wyników pomiarów.

Bardziej szczegółowo

S P R A W O Z D A N I E

S P R A W O Z D A N I E S P R A W O Z D A N I E Z REALIZACJI XLI BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 14 15 kwietnia 2015 r. 1. CEL I ZAKRES BADAŃ Organizatorem badań biegłości i badań porównawczych

Bardziej szczegółowo

5. REEMISJA ZWIĄZKÓW RTĘCI W CZASIE UNIESZKODLIWIANIA OSADÓW ŚCIEKOWYCH

5. REEMISJA ZWIĄZKÓW RTĘCI W CZASIE UNIESZKODLIWIANIA OSADÓW ŚCIEKOWYCH 1. Prognozowanie procesów migracji zanieczyszczeń zawartych w odciekach wyeksploatowanych składowisk odpadów komunalnych : Kompleksowe zarządzanie gospodarką odpadami Kazimierz Szymański, Robert Sidełko,

Bardziej szczegółowo

Dostosowanie prototypu przystawki odorymetrycznej sprzężonej z chromatografem gazowym do badania zapachowej jakości gazów

Dostosowanie prototypu przystawki odorymetrycznej sprzężonej z chromatografem gazowym do badania zapachowej jakości gazów NAFTA-GAZ, ROK LXXI, Nr 3 / 2015 Szymon Lisman, Anna Huszał Dostosowanie prototypu przystawki odorymetrycznej sprzężonej z chromatografem gazowym do badania zapachowej jakości gazów W artykule omówiono

Bardziej szczegółowo

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (emisja, imisja)

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (emisja, imisja) L.p. 1 2 3 4 5 Badany obiekt Oznaczany składnik lub parametr Stężenie tlenków azotu (NO x ) WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (emisja, imisja) badawcza Sposób wykonania (nr instrukcji operacyjnej, nr normy

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXVII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa września 2013r.

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXVII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa września 2013r. SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXVII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 26-27 września 2013r. 1. CEL I ZAKRES BADAŃ Organizatorem badań biegłości i badań porównawczych

Bardziej szczegółowo

Szacowanie narażenia człowieka

Szacowanie narażenia człowieka ZINTEGROWANE NARZĘDZIE DO ZARZĄDZANIA RYZYKIEM, CHARAKTERYZUJĄCE ZALEŻNOŚĆ ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA I NARAŻENIA LUDZI W ŚRODOWISKU MIEJSKIM URBAN EXPOSURE Szacowanie narażenia człowieka Herdis Laupsa

Bardziej szczegółowo

Witamy URBAN - EXPOSURE

Witamy URBAN - EXPOSURE Seminarium Demonstracyjne, Katowice,14 Listopada 2005 r. Witamy URBAN - EXPOSURE Janina Fudała Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych (IETU) Agenda Powitanie Wprowadzenie do Urban - Exposure Zadania

Bardziej szczegółowo

Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych

Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie wstępne Monitoring - wstęp MONITORING ŚRODOWISKA Gdańsk, 2010 MONITORING ŚRODOWISKA

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIX BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 9-10 października 2014r.

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIX BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 9-10 października 2014r. SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIX BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 9-10 października 2014r. 1. CEL I ZAKRES BADAŃ Organizatorem badań biegłości i badań porównawczych

Bardziej szczegółowo

Konferencja KOKSOWNICTWO 2015 Optymalizacja nakładów na ograniczanie emisji przy wykorzystaniu programu COPDIMO

Konferencja KOKSOWNICTWO 2015 Optymalizacja nakładów na ograniczanie emisji przy wykorzystaniu programu COPDIMO Konferencja KOKSOWNICTWO 2015 Optymalizacja nakładów na ograniczanie emisji przy wykorzystaniu programu COPDIMO Jolanta Telenga Kopyczyńska, Aleksander Sobolewski ZADANIA OPERATORA INSTALACJI W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

system monitoringu zanieczyszczeń gazowych i pyłów w powietrzu atmosferycznym, z zastosowaniem zminiaturyzowanych stacji pomiarowych

system monitoringu zanieczyszczeń gazowych i pyłów w powietrzu atmosferycznym, z zastosowaniem zminiaturyzowanych stacji pomiarowych system monitoringu zanieczyszczeń gazowych i pyłów w powietrzu atmosferycznym, z zastosowaniem zminiaturyzowanych stacji pomiarowych Pomiary stężeń zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Metodyczne aspekty pomiaru lotnych zanieczyszczeń powietrza za pomocą urządzenia wieloczujnikowego

Metodyczne aspekty pomiaru lotnych zanieczyszczeń powietrza za pomocą urządzenia wieloczujnikowego Łukasz Guz Metodyczne aspekty pomiaru lotnych zanieczyszczeń powietrza za pomocą urządzenia wieloczujnikowego Streszczenie W publikacji przedstawiony jest sposób pomiaru stężenia zapachowego 1-butanolu

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Informatyka w ochronie Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji Kod przedmiotu: ZiIP.D1F.15.27. Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk. Ćwicz. Poziom studiów: Studia II

Bardziej szczegółowo

IETU SEMINARIA. Kompleksowa ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia na obszarach aglomeracji Polski

IETU SEMINARIA. Kompleksowa ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia na obszarach aglomeracji Polski SEMINARIA Kompleksowa ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia na obszarach aglomeracji Polski IETU dr inż. Eleonora Wcisło Zespół Analiz Ryzyka Środowiskowego/ Zakład Zarządzania Środowiskowego Projekt Europejskie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne)

Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne) Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne) mgr inż. Maria Sadowska mgr Katarzyna Furmanek mgr inż. Marcin Młodawski Laboratorium prowadzi prace badawcze w zakresie: Utylizacji

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe : podstawy metodyczne / Stanisław Kaczmarczyk. - wyd. 4. Warszawa, 2011

Badania marketingowe : podstawy metodyczne / Stanisław Kaczmarczyk. - wyd. 4. Warszawa, 2011 Badania marketingowe : podstawy metodyczne / Stanisław Kaczmarczyk. - wyd. 4. Warszawa, 2011 Spis treści Wstęp 13 CZĘŚĆ I. Przygotowanie procesu badań marketingowych 17 Rozdział 1. Badania marketingowe

Bardziej szczegółowo

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM ścieki przemysłowe, złoże biologiczne Katarzyna RUCKA, Małgorzata BALBIERZ* OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM Przedstawiono wyniki laboratoryjnych badań

Bardziej szczegółowo

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA prof. dr hab. inŝ. Joanna Kośmider Politechnika Szczecińska - Wydział Technologii i InŜynierii Chemicznej Instytut InŜynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska PRACOWNIA ZAPACHOWEJ JAKOŚCI POWIETRZA

Bardziej szczegółowo

Wyniki operacji kalibracji są często wyrażane w postaci współczynnika kalibracji (calibration factor) lub też krzywej kalibracji.

Wyniki operacji kalibracji są często wyrażane w postaci współczynnika kalibracji (calibration factor) lub też krzywej kalibracji. Substancja odniesienia (Reference material - RM) Materiał lub substancja której jedna lub więcej charakterystycznych wartości są wystarczająco homogeniczne i ustalone żeby można je było wykorzystać do

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

Teoria błędów. Wszystkie wartości wielkości fizycznych obarczone są pewnym błędem.

Teoria błędów. Wszystkie wartości wielkości fizycznych obarczone są pewnym błędem. Teoria błędów Wskutek niedoskonałości przyrządów, jak również niedoskonałości organów zmysłów wszystkie pomiary są dokonywane z określonym stopniem dokładności. Nie otrzymujemy prawidłowych wartości mierzonej

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE ROZPRZESTRZENIANIA ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO Z PROJEKTOWANEJ KOMPOSTOWNI OSADÓW ŚCIEKOWYCH

MODELOWANIE ROZPRZESTRZENIANIA ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO Z PROJEKTOWANEJ KOMPOSTOWNI OSADÓW ŚCIEKOWYCH UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI ZESZYTY NAUKOWE NR 155 Nr 35 INŻYNIERIA ŚRODOWISKA 2014 URSZULA KOŁODZIEJCZYK *, MAGDALENA CZARNA **, ZBIGNIEW TARKA ** MODELOWANIE ROZPRZESTRZENIANIA ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA

Bardziej szczegółowo

Problem testowania/wzorcowania instrumentów geodezyjnych

Problem testowania/wzorcowania instrumentów geodezyjnych Problem testowania/wzorcowania instrumentów geodezyjnych Realizacja Osnów Geodezyjnych a Problemy Geodynamiki Grybów, 25-27 września 2014 Ryszard Szpunar, Dominik Próchniewicz, Janusz Walo Politechnika

Bardziej szczegółowo

Stosowane metody wykrywania nieszczelności w sieciach gazowych

Stosowane metody wykrywania nieszczelności w sieciach gazowych Stosowane metody wykrywania nieszczelności w sieciach gazowych Andrzej Osiadacz, Łukasz Kotyński Zakład Systemów Ciepłowniczych i Gazowniczych Wydział Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej Międzyzdroje,

Bardziej szczegółowo

Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Opis przedmiotu

Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Opis przedmiotu Sylabus przedmiotu: Specjalność: Monitoring skażeń Inżynieria ochrony Data wydruku: 23.01.2016 Dla rocznika: 2015/2016 Kierunek: Wydział: Zarządzanie i inżynieria produkcji Inżynieryjno-Ekonomiczny Dane

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD AKUSTYKI ŚRODOWISKA ENVIRONMENTAL ACOUSTICS DIVISION

ZAKŁAD AKUSTYKI ŚRODOWISKA ENVIRONMENTAL ACOUSTICS DIVISION ZAKŁAD AKUSTYKI ŚRODOWISKA ENVIRONMENTAL ACOUSTICS DIVISION Akredytacja PCA w zakresie pomiarów hałasu: (szczegóły zakresu: www.ios.edu.pl) SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XLIII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA (studia I stopnia) Derywatyzacja w analizie środowiskowej zanieczyszczeń typu jony metali i jony metaloorganiczne

TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA (studia I stopnia) Derywatyzacja w analizie środowiskowej zanieczyszczeń typu jony metali i jony metaloorganiczne Destylacja z parą wodną jako metoda wzbogacania i izolacji zanieczyszczeń organicznych z próbek wodnych i stałych w środowiskowej analizie chromatograficznej Destylacja z parą wodną może być stosowana

Bardziej szczegółowo

w obszarze pogranicza polsko czeskiego

w obszarze pogranicza polsko czeskiego AIR SILESIA system informacji o jkości powietrza w obszarze pogranicza polsko czeskiego Projekt realizowanych w ramach INTERREG PL-CZ 2007-2013 Krzysztof Klejnowski Instytut - Podstaw Inżynierii Środowiska

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA INSTYTUT TECHNOLOGII NIEORGANICZNEJ I NAWOZÓW MINERALNYCH. Ćwiczenie nr 6. Adam Pawełczyk

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA INSTYTUT TECHNOLOGII NIEORGANICZNEJ I NAWOZÓW MINERALNYCH. Ćwiczenie nr 6. Adam Pawełczyk POLITECHNIKA WROCŁAWSKA INSTYTUT TECHNOLOGII NIEORGANICZNEJ I NAWOZÓW MINERALNYCH Ćwiczenie nr 6 Adam Pawełczyk Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych USUWANIE SUBSTANCJI POŻYWKOWYCH ZE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664

Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664 Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664 WGK.II.0057-2/06 Pan Andrzej Nowakowski Radny Rady Miasta Płocka Płock, dn. 06.03.2006 r. W odpowiedzi na Pana interpelację, złożoną na LIII Sesji Rady

Bardziej szczegółowo

Temat ćwiczenia. Wyznaczanie mocy akustycznej

Temat ćwiczenia. Wyznaczanie mocy akustycznej POLITECHNIKA ŚLĄSKA W YDZIAŁ TRANSPORTU Temat ćwiczenia Wyznaczanie mocy akustycznej Cel ćwiczenia Pomiary poziomu natęŝenia dźwięku źródła hałasu. Wyznaczanie mocy akustycznej źródła hałasu. Wyznaczanie

Bardziej szczegółowo

European Monitoring and Evaluation Programme (EMEP) cele, zadania, zobowiązania krajów członkowskich

European Monitoring and Evaluation Programme (EMEP) cele, zadania, zobowiązania krajów członkowskich European Monitoring and Evaluation Programme (EMEP) cele, zadania, zobowiązania krajów członkowskich dr inż. Grażyna Mitosek Instytut Ochrony Środowiska PIB IOŚ-PIB, Warszawa 21 marca 2011 1 Cele programu

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXVIII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa kwietnia 2014

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXVIII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa kwietnia 2014 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXVIII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 10-11 kwietnia 2014 1. CEL I ZAKRES BADAŃ Organizatorem badań biegłości i badań porównawczych

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE WYNIKÓW

PODSUMOWANIE WYNIKÓW PODSUMOWANIE WYNIKÓW 11 MARCA 17 24 CZERWCA 17. W MARCU 17 ROKU MIASTO PIASECZNO PRZY WSPÓŁPRACY Z LABORATORIUM ZDROCHEM DZIAŁAJĄCYM PRZY CENTRUM NAUK BIOLOGICZNO CHEMICZNYCH UW URUCHOMIŁO SYSTEM MONITORINGU

Bardziej szczegółowo

NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ SERII NORM PN-EN ISO 3740

NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ SERII NORM PN-EN ISO 3740 PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY 2 (162) 2012 ARTYKUŁY - REPORTS Anna Iżewska* NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE ROZPRZESTRZENIANIA ZANIECZYSZCZEŃ W POWIETRZU NA PRZYKŁADZIE PROJEKTOWANEJ KWATERY SKŁADOWISKA ODPADÓW

MODELOWANIE ROZPRZESTRZENIANIA ZANIECZYSZCZEŃ W POWIETRZU NA PRZYKŁADZIE PROJEKTOWANEJ KWATERY SKŁADOWISKA ODPADÓW UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI ZESZYTY NAUKOWE NR 154 Nr 34 INŻYNIERIA ŚRODOWISKA 2014 MATEUSZ CUSKE *, ŁUKASZ SZAŁATA ** MODELOWANIE ROZPRZESTRZENIANIA ZANIECZYSZCZEŃ W POWIETRZU NA PRZYKŁADZIE PROJEKTOWANEJ

Bardziej szczegółowo

POZWOLENIE ZINTEGROWANE

POZWOLENIE ZINTEGROWANE POZWOLENIE ZINTEGROWANE : art. 184 ust.2, art. 208 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.); art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 27 ust.

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Podstawy metodyczne Stanisław Kaczmarczyk

Badania marketingowe. Podstawy metodyczne Stanisław Kaczmarczyk Badania marketingowe. Podstawy metodyczne Stanisław Kaczmarczyk Badania marketingowe stanowią jeden z najważniejszych elementów działań marketingowych w każdym przedsiębiorstwie. Dostarczają decydentom

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. PRZYGOTOWANIE PROCESU BADAŃ MARKETINGOWYCH. 1.2.1. Faza identyfikacji problemów decyzyjnych lub okoliczności sprzyjających

CZĘŚĆ I. PRZYGOTOWANIE PROCESU BADAŃ MARKETINGOWYCH. 1.2.1. Faza identyfikacji problemów decyzyjnych lub okoliczności sprzyjających Badania marketingowe. Podstawy metodyczne Autor: Stanisław Kaczmarczyk Wstęp CZĘŚĆ I. PRZYGOTOWANIE PROCESU BADAŃ MARKETINGOWYCH Rozdział 1. Badania marketingowe a zarządzanie 1.1. Rozwój praktyki i teorii

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZESTRZENNEGO ROZKŁADU DWUTLENKU AZOTU NA OBSZARZE BIELSKA-BIAŁEJ

OCENA PRZESTRZENNEGO ROZKŁADU DWUTLENKU AZOTU NA OBSZARZE BIELSKA-BIAŁEJ Janusz Kozak 1, Piotr Suryło 2 OCENA PRZESTRZENNEGO ROZKŁADU DWUTLENKU AZOTU NA OBSZARZE BIELSKA-BIAŁEJ Streszczenie. Praca ma na celu określenie rozkładu przestrzennego dwutlenku azotu na terenie Bielska-Białej.

Bardziej szczegółowo

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Nazwa przedmiotu: Nadzór nad rynkiem w UE, system akredytacji Blok zajęciowy fakultatywny Forma zajęć wykład Wymiar godzinowy 10 h

Bardziej szczegółowo

Egzamin / zaliczenie na ocenę*

Egzamin / zaliczenie na ocenę* Zał. nr do ZW /01 WYDZIAŁ / STUDIUM KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim Identyfikacja systemów Nazwa w języku angielskim System identification Kierunek studiów (jeśli dotyczy): Inżynieria Systemów

Bardziej szczegółowo

METODYKA WYBRANYCH POMIARÓW. w inżynierii rolniczej i agrofizyce. pod redakcją AGNIESZKI KALETY

METODYKA WYBRANYCH POMIARÓW. w inżynierii rolniczej i agrofizyce. pod redakcją AGNIESZKI KALETY METODYKA WYBRANYCH POMIARÓW w inżynierii rolniczej i agrofizyce pod redakcją AGNIESZKI KALETY Wydawnictwo SGGW Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Przedmowa... 7 Wykaz ważniejszych oznaczeń... 11 1. Techniki pomiarowe

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1426

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1426 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1426 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7 Data wydania: 15 kwietnia 2016 Nazwa i adres: OTTO ENGINEERING

Bardziej szczegółowo

METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH GUS I OSZACOWAŃ PROGRAMU EMEP

METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH GUS I OSZACOWAŃ PROGRAMU EMEP Ekonomia i Środowisko 2 (49) 2014 Jan Cetner Kazimierz Dyguś Marta Ogonowska Jerzy Wojtatowicz METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH

Bardziej szczegółowo