NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE. Środowisko

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE. Środowisko"

Transkrypt

1 NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE Środowisko

2 Europe Direct to serwis, który pomoże Państwu znaleźć odpowiedzi na pytania dotyczące Unii Europejskiej. Numer bezpłatnej infolinii (*) : (*) Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy, hotele lub telefony publiczne mogą naliczać opłaty). Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (http://europa.eu). Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2014 ISBN (wersja drukowana) ISBN (wersja interaktywna) doi : /47774 (wersja drukowana) doi: /57042 (wersja interaktywna) Unia Europejska, 2014 Ponowne wykorzystanie materiałów dozwolone. Powielanie i wykorzystanie zdjęć dozwolone wyłącznie za zgodą właściciela praw autorskich. Printed in Luxembourg Wydrukowano na papierze z recyklingu, wyroznionym odznaka ekologiczna ue dla papieru graficznego (www.ecolabel.eu) Broszura ta zawiera dodatek, który można odłącz! Z tej broszury można dowiedzieć się wszystkiego o żurawiu zwyczajnym (Grus grus).

3 NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE 1 ŻURAWIE SĄ NIESAMOWITE. Te piękne, długonogie ptaki wydają dźwięki podobne do odgłosu trąbki, które słychać nawet z odległości przekraczającej kilometr. Latają wysoko i z wdziękiem, potrafią nawet tańczyć! Mieszkańcy Europy mają dużo szczęścia, ponieważ mogą zobaczyć żurawie podczas ich dorocznej podróży zwanej migracją. Każdego roku tysiące żurawi opuszcza jesienią Europę północną i odlatuje na zimę na południe, obierając przy tym różne szlaki i zatrzymując się po drodze w wielu miejscach. Wiosną wyruszają w drogę powrotną! Mamy szczęście. Dwadzieścia lat temu liczba migrujących żurawi była znacznie mniejsza. Ludzie pozmieniali albo przejęli siedliska zamieszkiwane lub odwiedzane przez te ptaki. Zmniejszała się liczba miejsc, w których żurawie mogłyby bezpiecznie budować gniazda i opiekować się pisklętami, a także mniej miejsc gdzie w czasie migracji znalazłyby pożywienie i odpoczynek. Wiele ptaków musiało wybrać trudniejsze lub bardziej niebezpieczne trasy i zginęło. Sytuacja zmieniła się dzięki sieci Natura Natura 2000 to sieć ludzi i miejsc pomagających w ochronie najcenniejszych siedlisk dzikich zwierząt i roślin w Europie. W niektórych z tych miejsc żurawie zatrzymują się podczas migracji, by odpocząć i się pożywić, dzięki czemu znacznie więcej ptaków dociera teraz bezpiecznie do celu podróży. Natura 2000 dba też o te miejsca, by umożliwić ludziom korzystanie z nich i odwiedzanie ich, zarówno teraz, jak i w przyszłości. Wszystkie żywe stworzenia są ze sobą powiązane, dlatego chroniąc różnorodność biologiczną pomagamy również samym sobie. W jaki sposób pomaganie żurawiom pomaga także ludziom? Czytaj dalej, aby dowiedzieć się więcej o szlakach przelotu tych niezwykłych ptaków oraz przekonać się, że ty też możesz pomóc! Żurawie to jedne z największych ptaków w Europie. Długość ciała dorosłego osobnika może osiągać 120 cm, a waga do 6 kilogramów. Można to porównać ze wzrostem przeciętnego dziesięciolatka, jednak ptaki ważą mniej, ponieważ mają lekkie kości, które umożliwiają im latanie! SŁOWNICZEK MIGRACJA przemieszczanie się z jednego miejsca w inne, często wraz ze zmianami pór roku SIEDLISKO miejsce, gdzie żyją zwierzęta i rośliny RÓŻNORODNOŚĆ BIOLOGICZNA rozmaitość żywych stworzeń i roślin oraz naturalne otoczenie, w którym żyją

4 ROZDZIAŁ 1: WYLOT Każda para żurawi chce mieć wokół swojego gniazda dużo przestrzeni. Ptaki te wydają głośne, wrzaskliwe dźwięki i potrafią nawoływać nawet przez minutę, ostrzegając inne żurawie, by nie zbliżały się do ich gniazda. Dorosłe osobniki przed zajęciem miejsca w gnieździe pokrywają grzbiety błotem. Jest to rodzaj kamuflażu, który utrudnia drapieżnikom dostrzeżenie ich wśród brunatnych roślin bagiennych. Puszyste, brązowe pióra pisklęcia żurawia również działają jak kamuflaż, jednak maluch na wszelki wypadek trzyma się blisko rodziców. Od początku XX wieku z mapy Europy zniknęło około dwóch trzecich powierzchni terenów podmokłych.

5 SŁOWNICZ DRAPIEŻN EK zwierzęta, IKI które polu ją na inne i żywią się zwierzęta nimi KAMUFLA L ECĄ Ż U RAW I E Ż z kamufla żem mam y do czynie kolor lub k nia, gdy sz trudno je d tałt zwierzęcia pow od ostrzec w danym oto uje, że c zeniu TORF gruba wars tw się roślin w a martwych i rozkła dających wilgotnej g lebie TERENY P NATURE WATCH O DMOKŁE porośnięte roślinnośc ią w których przez cały miejsca, c większość zas lub prz cz ez płytkie jez asu jest mokro, tak ie jak iora czy ba gna W Szwecji kończy się wiosna. Para żurawi buduje na ziemi gniazdo z mieszaniny traw i trzcin. Samica składa w gnieździe dwa nakrapiane jaja, które oboje rodzice wysiadują na zmianę. Po miesiącu z każdego jaja wykluwa się małe, puszyste pisklę. Gdy tylko pisklęta są w stanie chodzić, podążają za rodzicami, aby schować się wśród wysokich roślin, w miejscach, gdzie woda jest płytka. Tutaj nie grozi im niebezpieczeństwo ze strony drapieżników, takich jak lisy i jastrzębie, które czyhają na młode ptaki, gdy te szukają pożywienia i rosną. Po dziesięciu tygodniach pisklęta są gotowe do lotu. Nadchodzi czas, by cała rodzina wyruszyła w podróż na południe wraz z innymi żurawiami. OCHRONA MIEJSC Żurawie budują gniazda na terenach podmokłych, w najtrudniej dostępnych miejscach. Ludzie osuszali lub zasypywali tereny podmokłe po to, aby uprawiać na nich rośliny albo stawiać budowle. Część terenów podmokłych rozkopano, by pozyskać torf, którego ogrodnicy dodają do gleby, żeby rośliny lepiej rosły. Sieć Natura 2000 pomaga chronić siedliska na terenach podmokłych, potrzebne żurawiom do budowy gniazd. W ramach tych działań blokowane są kanały odprowadzające wodę z terenów podmokłych, a wśród ludzi zamieszkujących te tereny prowadzone są akcje uświadamiające, dlaczego tereny podmokłe są potrzebne. Czy wiesz, że tereny podmokłe wchłaniają wodę deszczową i zapobiegają powodziom? Na tych terenach można też przyjemnie spędzać czas, na przykład obserwując ptaki czy pływając łodzią. CO MOŻESZ ZROBIĆ Pierwsza rzeczą, jaką możesz zrobić, by pomóc w ochronie wspaniałych siedlisk naturalnych w Europie, jest dowiedzenie się czegoś o nich. Lektura tej książeczki to świetny początek! 3

6 ROZDZIAŁ 2: WYSOKIE LOTY Żurawie budują gniazda w parach, ale migrują w grupach. Migracja stada zaczyna się jesienią, gdy na północy robi się chłodniej i jest coraz mniej pożywienia. Eksperci uważają, że stada latają w kluczach w kształcie litery V, ponieważ pomaga to w locie ptakom, które są bardziej zmęczone. Gdy żurawie na przedzie machają skrzydłami, powietrze wylatujące spod końców ich skrzydeł pomaga unosić się ptakom lecącym za nimi! Podczas aktywnego lotu żurawie mają szyję wyciągniętą do przodu, a nogi wyprostowane z tyłu. Powoli machają dużymi skrzydłami o czarnych końcach, szybując po niebie. Umiejscowione wysoko przewody energetyczne są szczególnie niebezpieczne dla dużych, ciężkich ptaków, takich jak żurawie. Nie są one w stanie odpowiednio szybko zmienić kierunku, aby ominąć przeszkodę. Stosowanie oznaczeń ułatwia ptakom zauważenie napowietrznych przewodów energetycznych. Niektóre oznaczenia świecą, dzięki czemu są widoczne przy słabym oświetleniu, a inne wydają dźwięki słyszalne dla ptaków.

7 SŁOWNICZEK ŚMIERTELNE PORAŻENIE PRĄDEM śmierć w wyniku porażenia prądem elektrycznym IZOLACJA zabezpieczenie zatrzymujące przepływ prądu lub ciepła NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE 5 Żurawie nie latają jak zwyczajne ptaki. One szybują! Gdy żurawie rozpoczynają migrację, wzlatują coraz wyżej i wyżej. Wyrównują poziom lotu dopiero na wysokości od 1 do 2 kilometrów. Stada liczące do 400 ptaków przeważnie lecą razem, tworząc kształt ogromnej litery V. Gdy żurawie lecą w kluczu w kształcie litery V, wyglądają jak wytrawni lotnicy podczas pokazów! Ptaki na zmianę zajmują miejsce na czele, prowadząc całe stado. Podczas lotu żurawie stale się nawołują. Młode trzymają się blisko rodziców i uczą się trasy, aby mogły pokonać ją w przyszłym roku. LĄDOWANIE Gdy żurawie się zmęczą i zgłodnieją, zwalniają i zaczynają obniżać lot, zbliżając się do ziemi. To niebezpieczny moment. Niektóre ptaki kaleczą się o przewody energetyczne, które zauważają dopiero wtedy, gdy jest już za późno. Niektóre siadają na nich i zostają śmiertelnie porażone prądem. Uczestnicy programu Natura 2000 starają się przekonać firmy elektroenergetyczne, aby na szlaku migracji żurawi przewody były poprowadzone pod ziemią. Na inne przewody nakładana jest izolacja, zapobiegająca porażaniu ptaków prądem. Wiesza się na nich również specjalne oznaczenia, dzięki którym ptaki mogą je na czas zauważyć i ominąć. CO MOŻESZ ZROBIĆ Dowiedz się więcej o obszarze Natura 2000 w twojej okolicy. Gdy pokazujemy, że zależy nam na tych miejscach, łatwiej jest wprowadzać zmiany, które ochronią żurawie, a także inne zwierzęta i rośliny. http ://ec.europa.eu/environment/nature/ natura2000/index_en.htm

8 ROZDZIAŁ 3: CZAS NA POSIŁEK! Kiedy żurawie nie mają do wyboru zbyt wielu miejsc do żerowania, tłoczą się na niewielkich obszarach. Oznacza to, że muszą konkurować o pożywienie i niektóre ptaki bywają głodne. Żurawie żerują w stadach, dzięki czemu mają do dyspozycji więcej oczu, które mogą zauważyć niebezpieczeństwo. Posługują się specjalnym krzykiem alarmowym, którym ostrzegają się wzajemnie o kłopotach. Rolników zachęca się również do nieopryskiwania upraw niebezpiecznymi środkami chemicznymi, aby żurawie nie zatruwały się ziarnami zawierającymi dużo pestycydów i nawozów. Osoby zajmujące się obszarami Natura 2000 organizują wspólnie z rolnikami miejsca dokarmiania ptaków, gdzie setki, a nawet tysiące żurawi posila się przygotowanymi dla nich ziarnami. Rolnicy pozostawiający na polach pozostałości z upraw kukurydzy dla ptaków tracą pieniądze, ponieważ plony z takich pól są mniejsze. Z pomocą osób zajmujących się obszarami Natura 2000 rolnicy uzyskują dotacje na ten cel.

9 SŁOWNICZEK PLONY rośliny, które rolnicy uprawiają i zbierają, by je zjeść lub sprzedać DOTACJE pieniądze wypłacane przeważnie przez rząd, które mają pomóc w prowadzeniu działalności PESTYCYDY substancje, którymi rolnicy opryskują rośliny, aby zabić szkodniki, które niszczą lub zjadają rośliny NAWOZY substancje, które rolnicy umieszczają w ziemi, aby rośliny dawały więcej owoców lub warzyw RÓWNINA płaski, otwarty teren z niewielką liczbą drzew NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE 7 Pokonując duże odległości, żurawie zużywają mnóstwo energii, dlatego robią się bardzo głodne. Gdy lądują na ziemi, szukają pól i równin obfitujących w pożywienie. Żurawie nie są wybredne. Najczęściej żywią się ziarnami i częściami roślin, takimi jak liście, łodygi, nasiona czy drobne owoce, jednak zadowolą się również żukami, ślimakami i innymi małymi zwierzętami. Chwytają znalezione na ziemi pożywienie za pomocą dużych, ostro zakończonych dziobów. Żerowanie zajmuje im dużo czasu. Muszą dużo zjeść, aby starczyło im energii na dalszy etap podróży. O zmierzchu odlatują w poszukiwaniu bezpiecznego miejsca na nocny odpoczynek. DOKARMIANIE PTAKÓW Stado głodnych żurawi potrafi wyjeść z pola wszystkie świeżo zasiane nasiona, młode rośliny, zboża czy ziemniaki. Rolnicy próbują chronić swoje uprawy, przeganiając ptaki za pomocą hałaśliwych odstraszaczy. Osoby zajmujące się obszarami Natura 2000 zachęcają rolników do umieszczania niewykorzystanego ziarna w pobliżu pól, gdzie zatrzymują się żurawie, albo do pozostawiania części pól niezaoranych na zimę, by żurawie mogły pożywić się resztkami zbóż. Żurawie zjadają wtedy pozostawione nasiona i nie niszczą upraw. CO MOŻESZ ZROBIĆ Choć w twoim ogródku raczej nie pojawią się żurawie, z pewnością zawita tam wiele innych gatunków ptaków. Pomóż karmić ptaki jesienią i zimą, gdy wokół jest mniej naturalnego pożywienia. Możesz wystawić pokarm dla ptaków, albo wyhodować rośliny z drobnymi owocami, które ptaki chętnie jedzą. Ptasi goście w twoim ogródku sprawią ci wiele radości!

10 Witamy w naszej grupie dyskusyjnej! To miejsce, w którym można wymieniać się informacjami o żurawiach migrujących w całej Europie. Można tu umieszczać komentarze i zdjęcia, a także poczytać o tych wspaniałych ptakach.

11 Wiek 11 Kraj Szwecja Zainteresowania Spacery z moim psem Galenem (Galen oznacza po szwedzku szalony i taki właśnie jest mój pies!) Ulubione gatunki Mysikróliki Czy wiesz, że...? Mysikróliki to maleńkie ptaki, które potrafią jednak przelecieć ze Szwecji na Wyspy Brytyjskie! Sobota 12:13i Witam wszystkich wielbicieli ptaków! Tu Alva! Piszę z namiotu. Wakacje pod namiotem w Szwecji są super. Namiot można rozstawić w dowolnym miejscu poza miastem. J Dziś idziemy zobaczyć żurawie i ich pisklęta, mam przynajmniej taką nadzieję. Więcej napiszę później! Sobota 13:00i Jesteśmy w rezerwacie przyrody. Niedaleko na wielkim bagnie kilka par żurawi ma gniazda z pisklakami. Jeszcze ich nie widzieliśmy. Rodzice dobrze ukrywają swoje małe wśród gęstej roślinności, więc trudno je zauważyć. Sobota 14:10i Ledwo uniknęliśmy katastrofy! g Machnęłam ręką, żeby odgonić muchy i smycz Galena wyśliznęła mi się z ręki. Głupi pies pognał ścieżką. Prawie wbiegł na bagna i mógł wystraszyć ptaki. W ostatniej chwili złapałam smycz. Uf!

12 Sobota 16:02i Wreszcie! Kiedy tata zaciągnął Galena do samochodu... zobaczyłam dwa pisklaki idące za rodzicami po jedzenie. Rodzice stąpali na długich nogach, ale małe musiały płynąć, bo woda była dość głęboka. Są takie słodkie! J Sobota 16:54i Po świetnym dniu wróciłam do namiotu! Jak to super, że ludzie mogą odwiedzać takie miejsca. Nie wiem, czy damy Galenowi drugą szansę, ale my na pewno jeszcze przyjedziemy! Niestety już nie w tym roku niedługo żurawie odlatują na południe. Będę musiała czekać na wiadomości od was. Piszcie, jak im idzie...

13 Wiek 12 Kraj Niemcy Zainteresowania Tenis stołowy Ulubione gatunki Drozdy śpiewaki i dzięcioły Czy wiesz, że...? Drozdy śpiewaki rozbijają skorupki ślimaków, uderzając nimi o kamienie! Niedziela 12:47i Cześć! Nazywam się Lukas i mieszkam w Berlinie. Widziałem w parku wiele ptaków, ale chciałbym zobaczyć wielkie stada żurawi odwiedzających każdego października stawy w Linum. Może ich być jednej nocy! Muszę tam dotrzeć, zanim zrobi się ciemno. To wtedy żurawie wracają na nocny odpoczynek po żerowaniu na pobliskich polach. Nie mogę się doczekać. Niedziela 15:40i Jest już późne popołudnie i zaczynam się martwić. g Na drodze jest korek i autobus się spóźnia. Widziałem z okna kilka żurawi, ale przez to jeszcze bardziej nie mogłem się doczekać. Może to ostatnia szansa, żeby zobaczyć żurawie wypoczywające przed dalszym lotem na południe... K

14 Niedziela 17:03i Zdążyliśmy! Gnaliśmy ścieżkami do wieży obserwacyjnej z miejscem na mój wózek inwalidzki. Właśnie czekamy na ptaki. Teraz rozumiem, dlaczego żurawiom podoba się to miejsce. Osoba opiekująca się tutejszym obszarem Natura 2000 dba o to, żeby było tu wystarczająco dużo płytkich wód, w których żurawie mogą noclegować jesienią. Wszyscy są strasznie przejęci... Niedziela 18:30i O rany! To było fantastyczne! J Na niebie pojawiły się tysiące ptaków, hałas był niewiarygodny. Ptaki na ziemi trąbią do tych na niebie i mówią im, gdzie wylądować, a te w górze odpowiadają! Ten dźwięk ciągle dzwoni mi w uszach nigdy go nie zapomnę! Lukas Niedziela 19:16i Cześć Lukas. To niesamowite, że widziałeś żurawie, które ja widziałam tu kilka tygodni temu! Jak Ci się udało znaleźć obszar Natura? Alva Niedziela 19:25i Cześć Alva. Bardzo podoba mi się Twój blog J Mam nadzieję, że Galen nie wpakował się w żadne nowe kłopoty? W Europie są setki obszarów Natura 2000, gdzie można obserwować dziką przyrodę. Sprawdź na tej stronie:

15 LECĄ ŻURAWIE

16

17 Wiek 11 i pół Kraj Francja Zainteresowania Pływanie kajakami po jeziorach Ulubione gatunki Łyski Czy wiesz, że...? Łyski budują gniazda, które unoszą się na jeziorze! Poniedziałek 12:06i Cześć wszystkim! Nazywam się Clara. Moja rodzina ma gospodarstwo niedaleko jeziora Lac du Der-Chantecoq. Jest to obszar chroniony, ponieważ żurawie noclegują na wyspach na tym jeziorze. Zawsze w listopadzie wykładamy niewykorzystaną kukurydzę dla żurawi. Będę się tym zajmować dziś po szkole. Czekajcie na dalsze wiadomości! Poniedziałek 12:30i Miałam dziś kiepski poranek w szkole. K Jeden chłopiec z mojej klasy mówi, że nie cierpi żurawi, bo wyjadają całe ziarno z pól jego dziadka. Dziadek jest wściekły i chce odstraszać żurawie, a nawet do nich strzelać. To straszne, że rolnicy tracą uprawy, ale nie wolno krzywdzić żurawi. Co mogę zrobić?

18 Poniedziałek 18:00i Dziś po południu wpadłam na pomysł! Poprosiłam Bruna, nowego chłopca ze szkoły, żeby wieczorem poszedł z nami... I poszedł! Fajnie było siedzieć na traktorze i obserwować, jak kukurydza rozsypuje się za nami. Rozsypaliśmy całą tonę! Wtorek 11:30i Po wczorajszym wieczorze byłam zmęczona, ale dziś rano poszłam razem z Brunem zobaczyć, jak żurawie zjadają ziarno, które im rozsypaliśmy. Był pod wrażeniem! Widok lądujących ogromnych stad żurawi był niesamowity. Jadły kukurydzę, gadały ze sobą, a potem odpoczywały i czyściły pióra dziobami. Super! Wtorek 18:45i Dobra wiadomość! Bruno przekonał dziadka, żeby też rozsypywał niepotrzebne ziarno. To wspaniałe uczucie, zrobić coś dobrego i zdobyć nowego przyjaciela. J Bruno mówi, że też dołączy się do naszej grupy dyskusyjnej Natura!

19 Wiek 11 Kraj Hiszpania Zainteresowania Obserwowanie ptaków Ulubione gatunki Żurawie (oczywiście) Czy wiesz, że...? Każdej zimy do Estremadury przylatuje około żurawi! Czwartek 11:26i Cześć wszystkim. Nazywam się Rafael. Dzisiejszy dzień jest dla mnie wyjątkowy. Mam dziś urodziny i wybieram się na Festival de las Grullas w regionie Estremadura. Mój tata dowiedział się o festiwalu żurawi, gdy pomagał zakopywać przewody energetyczne. Żurawie i inne ptaki mogą zginąć, jeśli wlecą w przewody zwisające pomiędzy słupami wysokiego napięcia. Czwartek 14:22i Jesteśmy właśnie na festiwalu. Jest wspaniale! Wiecie, że żurawie pokonały kilometrów, żeby tu dolecieć? Słuchaliśmy właśnie ludowej opowieści o żurawiach, które w wielu miejscach świata są symbolem pokoju, miłości i szczęścia. Dostałem koszulkę z żurawiami i nową lornetkę. Fajnie!

20 Czwartek 15:26i Widzieliśmy już kilka żurawi i zaraz wyruszymy na wycieczkę z przewodnikiem do lasu dębowego, żeby zobaczyć żurawie o zmroku. Podobno żurawie przynoszą szczęście. Mam nadzieję, że będziemy mieć szczęście i zobaczymy dużo żurawi! Trzymamy kciuki... Czwartek 16:43i O rany! To niesamowite! JJ Właśnie widzieliśmy setki tańczących żurawi! Kilka z nich zaczęło trzepotać skrzydłami, podskakiwać w powietrzu i pochylać głowy. A potem coraz więcej ptaków zaczęło robić to samo! Wygląda na to, że świetnie się bawią! Niektóre ptaki biorą nawet patyki, trawy czy pióra w dzioby i podrzucają w powietrze. Tak jakby bawiły się na imprezie! Rafael Czwartek 16:47i Wydają niesamowite dźwięki Joyeux anniversaire Rafael! Rafael Czwartek 16:51i Grattis på födelsedagen, Rafael! Rafael Czwartek 16:58i Alles Gute zum Geburtstag! Czwartek 17:01i Dziękuję wszystkim za życzenia urodzinowe! Żurawie wołały tak głośno, jakby też życzyły mi wszystkiego najlepszego z okazji urodzin! Niedługo przekażę kolejne wiadomości o ptakach. J

21 Imię Wiek Kraj Zainteresowania Ulubione gatunki Czy wiesz, że...? TY TEŻ MOŻESZ COŚ ZROBIĆ!

22 ROZDZIAŁ 4: ODPOCZYNEK Żurawie śpią stojąc na jednej nodze, ale w nocy często zmieniają nogi. Drugą nogę przyciągają blisko do ciała, dzięki czemu krew w nogach nie wychładza się i łatwiej jest utrzymać ciepło w całym ciele. Żurawie unikają nocowania w miejscach, gdzie jest dużo budynków i ludzi. Potrzebują zacisznego zakątka z mnóstwem wolnej przestrzeni wokół. Osoby zajmujące się obszarami Natura 2000 wycinają i palą rośliny, takie jak wierzby, które zarastają otwarte tereny i uniemożliwiają żurawiom noclegowanie.

23 SŁOWNICZEK NOCLEGOWISKO miejsce gromadzenia się na wspólny odpoczynek i sen PORZUCENIE TERENU sytuacja, gdy rolnicy pozostawiają pola, aby zdziczały NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE 9 Wieczorem grupy żurawi lecą razem do noclegowisk. Pierwsze lądujące ptaki głośno nawołują pozostałe, aby do nich dołączyły. Ptaki w powietrzu odpowiadają, gdy się zbliżą. Te podobne do dźwięku trąbki hałasy można usłyszeć z dużej odległości! Żurawie chętnie nocują na terenach podmokłych, a śpią stojąc na jednej nodze. Po nocnym wypoczynku budzą się o świcie. Taki postój żurawi może potrwać kilka dni lub kilka tygodni. W dzień żerują, a w nocy śpią, gromadząc energię potrzebną do dalszej podróży. BEZPIECZNE MIEJSCA POSTOJU Przed dotarciem do celu żurawie muszą zrobić wiele postojów. Niestety ludzie niszczą tak potrzebne żurawiom siedliska, zmieniając sposób użytkowania tych terenów, a także porzucając je, co powoduje, że zarastają one krzewami i drzewami. W takiej sytuacji żurawie muszą odpoczywać daleko od miejsc żerowania i pokonywać nawet 20 kilometrów, aby znaleźć pożywienie. Natura 2000 pomaga właścicielom terenów, na których znajdują się ważne dla ptaków miejsca postoju, w ochronie tych obszarów. Pomaga również przywracać tereny podmokłe i usuwać gęstą roślinność zarastającą noclegowiska żurawi. Dzięki temu ptaki mają do wyboru więcej miejsc, w których mogą bezpiecznie odpocząć w pobliżu swoich żerowisk. CO MOŻESZ ZROBIĆ Stworzenie miejsca schronienia dla dzikich stworzeń w ogródku lub pobliskim parku nie jest trudne. Wystarczy zostawić stertę gałęzi, dzikich traw lub roślin w zacisznym miejscu, gdzie zwierzęta mogą się schronić.

24 ROZDZIAŁ 5: ZIMOWE SŁOŃCE Fascynujące tańce żurawi wzmacniają więzi między ptakami tworzącymi pary i rodziny. To zachowania wyrażające przyjaźń, dzięki którym ptaki stają się sobie bliższe. Niektórzy rolnicy powracają do tradycyjnych metod uprawy i hodowli, takich jak wypasanie zwierząt w lasach dębowych. Zapobiega to zbytniemu zarastaniu tych terenów, dzięki czemu są dostępne dla żurawi i innych dzikich zwierząt. Liczba żurawi zimujących w specjalnych lasach dębowych w tej części Hiszpanii wzrosła trzykrotnie w ciągu ostatnich 20 lat dzięki ochronie tych miejsc. W hiszpańskim regionie Estremadura odbywa się w grudniu festiwal na cześć przybywających żurawi. Organizowane są wycieczki, na których można zobaczyć żurawie, ustawia się też stragany, urządza zabawy, konkursy, opowiadania historii i tańce!

25 NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE 11 Długa i trudna podróż żurawi nareszcie dobiega końca. W październiku i listopadzie stada żurawi docierają do Hiszpanii i innych terenów Europy południowo-zachodniej. Zima jest tu cieplejsza niż na północy Europy i żurawie mogą tu znaleźć pożywienie. Jedzą żołędzie w zagajnikach dębowych lub nasiona pozostawione po żniwach na polach ryżowych i zbożowych. Zdaje się, że bardzo podoba im się ten zimowy dom. Wieczorami wyginają ciała, biegają i wyskakują wysoko w powietrze, machając skrzydłami. Następnie wzbijają się ku niebu, wspólnie zataczając w powietrzu koła przy zachodzie słońca, zanim odlecą do noclegowisk. Żurawie korzystają z zimowego słońca aż do wczesnej wiosny, kiedy znów odlatują na północ. PODZIWIANIE ŻURAWI Żurawie to nie jedyne stworzenia, które warto podziwiać. Mnóstwo ludzi przyjeżdża, by zobaczyć te piękne ptaki i ich wspaniałe tańce. Wolontariusze uczą się, jak dbać o siedliska żurawi i jakie rośliny tam sadzić. Dzięki turystyce mieszkańcy pobliskich terenów znajdują pracę w hotelach i restauracjach, albo jako przewodnicy wycieczek. CO MOŻESZ ZROBIĆ Wspieraj działania, które pomagają w ochronie okolicznej przyrody, kupując lokalne produkty przyjazne dla środowiska. Możesz też zaproponować pomoc w przywracaniu i w ochronie obszarów zamieszkiwanych przez dzikie zwierzęta i rośliny w miejscowym rezerwacie przyrody. SŁOWNICZEK ZAGAJNIKI otwarte obszary leśne WOLONTARIUSZE ludzie poświęcający nieodpłatnie swój czas na pracę w słusznej sprawie

26 WIĘCEJ INFORMACJI PODZIĘKOWANIA Autor : Louise Spilsbury Ilustracje : Nicolas Gouny Edycja tekstu: Ann Arscott Edycja artystyczna : Marie-Adele Murray Koncepcja Produkcja : WingedChariot Produkcja techniczna: Fotografie: Jose B. Ruiz, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. Okładka Strona : Str. 2: Maurizio Bonora, istock collection, Thinkstock Str. 3: 1) Thomas Pajot, Shutterstock 2) Google Images 3) Markus Varesvuo, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. Luhta, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. 5) Jupiterimages, Photos.com collection, Thinkstock Str. istock collection, Thinkstock Str. 5: 1) Thomas Pajot, Shutterstock 2) Google Images 3) Wild Wonders of Europe / Unterthiner, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. 4) Nick Upton, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. 5) Fotosearch Stock Image Photograph Royalty Free 6) Google Str. 6: Niall Benvie, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. Str. 19: 1) Thomas Pajot, Shutterstock 2) Google Images 3) Jose Luis GOMEZ de FRANCISCO, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. 4) Sergio Schnitzler, Dreamstime.com 5) pixphoto, Stockphoto collection, 123RF Str. istock collection, Thinkstock Str. 21: 1) Thomas Pajot, Shutterstock 2) Google Images 3) Roy Mangersnes, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. 4) Capnord, Fotolia 5) sdvonmb, Stockphoto collection, 123RF 6) Johan Bonde Ferm, Stockphoto collection, 123RF Str. 22: Aflo, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. Str. 23: 1) ObjetivoVerde, Festival Las Grullas 2) Chris Gomersall, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. 3) ObjetivoVerde, Festival Las Grullas 4) Thomas Pajot, Shutterstock 5) Google Images

27 Podziel się z nami swoją opinią (krótka ankieta)

28 JAK OTRZYMAĆ PUBLIKACJE UE Publikacje bezpłatne ujeden egzemplarz: w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu) kilka egzemplarzy (lub mapy, plakaty): w przedstawicielstwach Unii Europejskiej (http://ec.europa.eu/represent_pl.htm) w delegaturach Unii Europejskiej w krajach poza UE: (http://eeas.europa.eu/delegations/index_pl.htm) kontaktując się z Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_pl.htm) lub dzwoniąc pod numer (numer bezpłatny w całej UE) (*). (*) Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy, hotele lub telefony publiczne mogą naliczać opłaty). Publikacje płatne: w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu). Płatne subskrypcje: u dystrybutorów Urzędu Publikacji Unii Europejskiej (http://publications.europa.eu/others/agents/index_pl.htm)

29 NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE 15 KH PL-N NATURE WATCH STRAŻNICY NATURY Lecą Żurawie to publikacja Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska Komisji Europejskiej, która ma na celu edukowanie poprzez zabawę dzieci w wieku od 7 do 11 lat. Publikacja ta zawiera ciekawostki dotyczące migracji europejskich ptaków i różnorodności biologicznej, a także pomysły na to, jak dzieci mogą przyłączyć się do ochrony środowiska naturalnego. Są tam również historyjki opisujące obserwacje dzieci, które zachęcają młodych czytelników do podejmowania działań związanych z omawianym tematem i wspierania wspólnej sprawy. NATURE WATCH Publikacja STRAŻNICY NATURY Lecą żurawie dostępna jest we wszystkich językach UE. Można ją czytać w domu czy w szkole. Większą liczbę egzemplarzy można uzyskać bezpłatnie w urzędach UE w państwach członkowskich lub za pośrednictwem strony Można ją również pobrać ze strony bookshop.europa.eu. doi : /47774 (wersja drukowana) doi: /57042 (wersja elektroniczna)

KI-78-09-820-PL-C. Tajemnica słońca

KI-78-09-820-PL-C. Tajemnica słońca KI-78-09-820-PL-C Tajemnica słońca Tajemnica słońca Urząd Publikacji ISBN 978-92-79-12502-7 NOTA PRAWNA Ani Komisja Europejska, ani żadna osoba działająca w jej imieniu, nie ponosi odpowiedzialności za

Bardziej szczegółowo

JESIENNE I ZIMOWE KŁOPOTY ZWIERZĄT LEŚNYCH I POLNYCH

JESIENNE I ZIMOWE KŁOPOTY ZWIERZĄT LEŚNYCH I POLNYCH JESIENNE I ZIMOWE KŁOPOTY ZWIERZĄT LEŚNYCH I POLNYCH 3 CELE OGÓLNE: rozwijanie pasji poznawania zjawisk przyrodniczych rozwijanie umiejętności analizowania obserwowanych zjawisk zrozumienie roli człowieka

Bardziej szczegółowo

Z życzeniami sukcesów na sprawdzianach Autorki

Z życzeniami sukcesów na sprawdzianach Autorki Wstêp Książka Trzecioteścik testy sprawdzające została przygotowana dla uczniów klasy trzeciej szkoły podstawowej. Zaproponowane testy pozwolą ustalić poziom ich wiadomości i umiejętności. Biorąc pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus...

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus... Błotniaki Błotniaki, to liczący 13 gatunków rodzaj ptaków drapieŝnych z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), rzędu sokołowych (Falconiformes), występujących w Eurazji, Afryce i Ameryce. Ptaki te osiągają

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2013 MARZEC. ŻURAW- Grus grus Żurawie Gruidae

PTASI KALENDARZ 2013 MARZEC. ŻURAW- Grus grus Żurawie Gruidae PTASI KALENDARZ 2013 MARZEC ŻURAW- Grus grus Żurawie Gruidae Gdy na mokradłach lód powoli topnieje, ponownie rozlega się donośny trąbiący głos, który ostatni raz słyszeliśmy jesienią. Powróciły żurawie,

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2013 LUTY. GĘSI GĘGAWA (Anser anser) GĘŚ BIAŁOCZELNA (Anser albifrons) GĘŚ ZBOŻOWA (Anser fabalis) Kaczkowate

PTASI KALENDARZ 2013 LUTY. GĘSI GĘGAWA (Anser anser) GĘŚ BIAŁOCZELNA (Anser albifrons) GĘŚ ZBOŻOWA (Anser fabalis) Kaczkowate PTASI KALENDARZ 2013 LUTY GĘSI GĘGAWA (Anser anser) GĘŚ BIAŁOCZELNA (Anser albifrons) GĘŚ ZBOŻOWA (Anser fabalis) Kaczkowate GĘGAWA (Anser anser) Gęgawa to duża gęś (długość ciała: 75-90 cm. ) o szarobrunatnym

Bardziej szczegółowo

Kolorowanka. Wronki. z zagadkami. gmina przyjazna dzieciom. Cześć!

Kolorowanka. Wronki. z zagadkami. gmina przyjazna dzieciom. Cześć! Kolorowanka z zagadkami Cześć! ię a M m na im a k n Wro Wronki gmina przyjazna dzieciom Wronki gmina przyjazna dzieciom Cześć! Mam na imię Wronka. Witam Cię w moim wyjątkowym mieście. Tutaj możesz miło

Bardziej szczegółowo

Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko.

Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko. Przygotowujemy laurki dla dzielnych strażaków. Starałyśmy się, by prace były ładne. Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko. 182 Jeszcze kilka kroków i będziemy

Bardziej szczegółowo

Copyright by Anna Mikler-Chwastek & e-bookowo Projekt okładki: e-bookowo ISBN 978-83-7859-077-4

Copyright by Anna Mikler-Chwastek & e-bookowo Projekt okładki: e-bookowo ISBN 978-83-7859-077-4 Anna Mikler-Chwastek D UDEK I LODZIA Copyright by Anna Mikler-Chwastek & e-bookowo Projekt okładki: e-bookowo ISBN 978-83-7859-077-4 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo Kontakt: wydawnictwo@e-bookowo.pl

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć Temat: Zwierzęta przygotowują się do zimy.

Scenariusz zajęć Temat: Zwierzęta przygotowują się do zimy. Scenariusz zajęć Temat: Zwierzęta przygotowują się do zimy. Cele operacyjne: Uczeń: wymienia sposoby przygotowywania się zwierząt do zimy, wymienia sposoby pomagania zwierzętom w zimie, rozpoznaje odgłosy

Bardziej szczegółowo

Słowne: pogadanka, analiza wykresów, praca z tekstem, indywidualna, grupowa.

Słowne: pogadanka, analiza wykresów, praca z tekstem, indywidualna, grupowa. 1. Cele lekcji a) Wiadomości zna charakterystyczne cechy biologii ptaków drapieżnych, zna środowisko życia ptaków drapieżnych, wie, jakie cechy musi posiadać środowisko, aby stanowiło dogodną przestrzeń

Bardziej szczegółowo

Rada Europejska Rada

Rada Europejska Rada PL SEKRETARIAT GENERALNY RADY SERIA OGÓLNA Rada Europejska Rada Dwie instytucje w służbie Europy WRZESIEŃ 2013 Uwaga Niniejsza broszura jest publikacją Sekretariatu Generalnego Rady i służy wyłącznie do

Bardziej szczegółowo

oryginalny tekst i zdjęcia www.fao.org/food/photo_report

oryginalny tekst i zdjęcia www.fao.org/food/photo_report CHŁOPIEC MIESZKAJĄCY NA WZGÓRZACH MADAGASKARU OPISUJE SWOJE CODZIENNE OBOWIĄZKI, TROSKI I MARZENIA, ORAZ JAK TO SIĘ STAŁO, śe SZKOLNY OGRÓDEK TeleFood SPRAWIŁ, śe DZIECI CZĘŚCIEJ CHODZĄ DO SZKOŁY, LEPIEJ

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2012 MARZEC

PTASI KALENDARZ 2012 MARZEC PTASI KALENDARZ 2012 MARZEC ŁYSKA- Fulica atra L. Chruściele Rallidae Już w marcu, a nawet wcześniej, na wodach, na których lód ledwo stopniał, pojawiają się stada łysek powracające z zimowisk na południu

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae)

PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae) PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae) Kos (Turdus merula), należy do rodziny drozdów. Samiec jest cały czarny, oprócz żółtego dzioba oraz żółtej obrączki wokół oka, ze stosunkowo

Bardziej szczegółowo

PTAK. Metoda projektów badawczych. Grupa II (3 i 4 latki) Prowadząca: Monika Żylewska. Etap I (wstęp)

PTAK. Metoda projektów badawczych. Grupa II (3 i 4 latki) Prowadząca: Monika Żylewska. Etap I (wstęp) PTAK Metoda projektów badawczych Grupa II (3 i 4 latki) Prowadząca: Monika Żylewska Etap I (wstęp) Na przełomie miesięcy: luty, marzec w naszej grupie zrealizowaliśmy kolejny projekt. Tym razem padło na

Bardziej szczegółowo

Ważne daty w czerwcu

Ważne daty w czerwcu Czerwiec 2016 PISEMKO ŚWIETLICY SZKOLNEJ SP 109 IM. BATALIONÓW CHŁOPSKICH W WARSZAWIE Witajcie to już ostatni numer naszej świetlicowej gazetki w tym roku szkolnym. Zapraszamy do lektury. Miłej zabawy!

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Las zimą. Opiekujemy się zwierzętami. tygodniowy Temat dnia Planujemy wyprawę do lasu. Smakołyki

Bardziej szczegółowo

Październik. TYDZIEŃ 3.: oto bardzo ważna sprawa strona lewa, strona prawa

Październik. TYDZIEŃ 3.: oto bardzo ważna sprawa strona lewa, strona prawa Październik TYDZIEŃ 3.: oto bardzo ważna sprawa strona lewa, strona prawa Projekt sytuacji edukacyjnych (oprac. mgr Sylwia Kustosz, Edukator Froebel.pl) Przebieg spotkania w Porannym kole: PONIEDZIAŁEK:

Bardziej szczegółowo

Autor scenariusza: Krystyna Jakubowska. Blok tematyczny: Prace w polu. Scenariusz nr 8

Autor scenariusza: Krystyna Jakubowska. Blok tematyczny: Prace w polu. Scenariusz nr 8 Autor scenariusza: Krystyna Jakubowska Blok tematyczny: Prace w polu Scenariusz nr 8 I. Tytuł scenariusza: Poznajemy bohatera lektury Kajtkowe przygody. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III.

Bardziej szczegółowo

- wykonaliśmy zielniki, zorganizowaliśmy wystawę,,jesienne ludziki,

- wykonaliśmy zielniki, zorganizowaliśmy wystawę,,jesienne ludziki, W nowo powstałej ekopracowni prowadzone są zajęcia koła przyrodniczego,,młody ekolog. W ramach zajęć: - napisaliśmy dekalog młodego ekologa, - zorganizowaliśmy wycieczkę pieszą po okolicy z obserwacją

Bardziej szczegółowo

Pan Toti i urodzinowa wycieczka

Pan Toti i urodzinowa wycieczka Aneta Hyla Pan Toti i urodzinowa wycieczka Biblioteka szkolna 2014/15 Aneta Hyla Pan Toti i urodzinowa wycieczka Biblioteka szkolna 2014/15 P ewnego dnia, gdy Pan Toti wszedł do swojego domku, wydarzyła

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACJI WYCIECZEK SZKOLNYCH

REGULAMIN ORGANIZACJI WYCIECZEK SZKOLNYCH REGULAMIN ORGANIZACJI WYCIECZEK SZKOLNYCH w Nadleśnictwie Karnieszewice W czasie trwania wycieczek szkolnych obowiązują następujące zasady: I. Nauczyciel/opiekun grupy jest zobowiązany do: 1. zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Obóz odbywał się od 6 do 28 lipca i z naszej szkoły pojechały na niego dwie uczennice. 5.07.2011 r. (wtorek)

Obóz odbywał się od 6 do 28 lipca i z naszej szkoły pojechały na niego dwie uczennice. 5.07.2011 r. (wtorek) Moscovia letni obóz językowy dla ludzi niemalże z całego świata. Wyjazd daje możliwość nauki j. rosyjskiego w praktyce, a także poznania ludzi z różnych stron świata. Obóz odbywał się od 6 do 28 lipca

Bardziej szczegółowo

Samica nietoperza zwykle rodzi: 1. 10-15 młodych 2. 1-2 młodych 3. 3-5 młodych

Samica nietoperza zwykle rodzi: 1. 10-15 młodych 2. 1-2 młodych 3. 3-5 młodych Samica nietoperza zwykle rodzi: 1. 10-15 młodych 2. 1-2 młodych 3. 3-5 młodych Odpowiedź nr 2. Samice wychowujące młode żyją zwykle: 1. wspólnie (samica i samiec) 2. samotnie (samice) 3. w grupach, tzw.

Bardziej szczegółowo

W dniach r. w Sankt Petersburgu odbył się I Światowy

W dniach r. w Sankt Petersburgu odbył się I Światowy W dniach 30. 10 05.11. 2011 r. w Sankt Petersburgu odbył się I Światowy Festiwal Języka Rosyjskiego. Polskę reprezentowało czterech dyrektorów szkół ponadgimnazjalnych, w tym pan dyrektor Marian Klecha,

Bardziej szczegółowo

Międzyszkolna Liga Przedmiotowa PŁOCK 2014. Zadania konkursowe z zakresu edukacji polonistycznej dla klasy II

Międzyszkolna Liga Przedmiotowa PŁOCK 2014. Zadania konkursowe z zakresu edukacji polonistycznej dla klasy II Międzyszkolna Liga Przedmiotowa PŁOCK 2014 Zadania konkursowe z zakresu edukacji polonistycznej dla klasy II Instrukcja 1. Przeczytaj dokładnie teksty i polecenia. 2. W zadaniach z odpowiedziami: A, B,

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PRZYRODNICZA

EDUKACJA PRZYRODNICZA EDUKACJA PRZYRODNICZA KLASA I Ocenie podlegają następujące obszary: środowisko przyrodnicze/park, las, ogród, pole, sad, zbiorniki wodne, krajobrazy/, środowisko geograficzne, historyczne, ochrona przyrody

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ KOŃCOWA: 8. Na zakończenie lekcji uczniowie otrzymują krzyżówkę do rozwiązania. 9. Podsumowanie zajęć. Podziękowanie.

CZĘŚĆ KOŃCOWA: 8. Na zakończenie lekcji uczniowie otrzymują krzyżówkę do rozwiązania. 9. Podsumowanie zajęć. Podziękowanie. KONSPEKT TEMAT BLOKU: Życie lasu TEMAT ZAJĘĆ: Zwierzęta leśne. PRZEDMIOT: Przyroda KLASA: Uczniowie klasy IV Szkoły Podstawowej Specjalnej CZAS TRWANIA: godzina lekcyjna NAUCZYCIEL: Beata Solarska CELE

Bardziej szczegółowo

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK!

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! Jesień to niełatwy czas dla naszego samopoczucia mała ilość słońca i krótki dzień nie wpływają na nas pozytywnie. Co zatem zrobić, aby nie tracić energii i nie popadać w stany

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

PRZYRODNICZE AZYLE W MIEJSKICH PRZEDSZKOLACH RAPORT NR 14. Drzewa.

PRZYRODNICZE AZYLE W MIEJSKICH PRZEDSZKOLACH RAPORT NR 14. Drzewa. 14. Gatunki i rola drzew w przyrodzie. Zadanie: sadzenie drzewa. Dzieci z Przedszkola nr 16 w Koszalinie 10 października obchodziły ŚWIETO DRZEWA. Tegoroczne Święto Drzewa odbyło się pod hasłem DRZEWO

Bardziej szczegółowo

Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu!

Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu! Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu! Na wstępie mojego listu serdecznie Cię pozdrawiam. Chcę Ci opowiedzieć, jak dbam o siebie. Zdrowo się odżywiam. Piję soki owocowe. Chodzę z mamą na spacery. Dużo

Bardziej szczegółowo

Konspekt zajęć edukacyjnych prowadzonych w ramach programu Bezpieczniki TAURONA. Włącz dla dobra dziecka

Konspekt zajęć edukacyjnych prowadzonych w ramach programu Bezpieczniki TAURONA. Włącz dla dobra dziecka Konspekt zajęć edukacyjnych prowadzonych w ramach programu Bezpieczniki TAURONA. Włącz dla dobra dziecka GRUPA WIEKOWA: Zajęcia prowadzone dla dzieci w wieku 10-12 lat (klasy IV-VI szkoły podstawowej)

Bardziej szczegółowo

Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie

Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie SCENARIUSZ WYCIECZKI DO LASU ( ZAJĘCIA TERENOWE ) Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie Temat : Las domem zwierząt ZAKRES TREŚCI : 1. Piętra roślinne w lesie i warunki w nich panujące. 2. Zwierzęta

Bardziej szczegółowo

Z życzeniami sukcesów na sprawdzianach Autorki

Z życzeniami sukcesów na sprawdzianach Autorki Danuta Klimkiewicz Anna Król Bo ena P³aszewska TRZECIOTEŚCIK testy sprawdzaj¹ce cz. 3 Wydawnictwo Skrzat Kraków Wstêp Książka Trzecioteścik testy sprawdzające została przygotowana dla uczniów klasy trzeciej

Bardziej szczegółowo

Zacznij odchudzanie latem, łatwiej osiągniesz sukces

Zacznij odchudzanie latem, łatwiej osiągniesz sukces Zacznij odchudzanie latem, łatwiej osiągniesz sukces Lato zbliża się wielkimi krokami. Nie pozwól, aby ten idealny stan popsuły dodatkowe centymetry na udach i brzuchu! Zacznij odchudzanie latem łatwiej

Bardziej szczegółowo

Wiem, co trzeba. Listopad. Materiały dla klasy I. Imię i nazwisko:... Klasa:...

Wiem, co trzeba. Listopad. Materiały dla klasy I. Imię i nazwisko:... Klasa:... Wiem, co trzeba Listopad Materiały dla klasy I Imię i nazwisko:... Klasa:... POLSKI Lektury na listopad: Legenda o smoku wawelskim wiersze o tematyce patriotycznej W. Bełza, Kto Ty jesteś? poznajemy litery:

Bardziej szczegółowo

Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska

Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Zakres materiału z płyty: Plansza 4 ochrona zwierząt Bezpośrednie

Bardziej szczegółowo

KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO. 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie. Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak

KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO. 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie. Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak JA W przyszłości chciałabym być, opowiedziałam o tym na zbiórce. Nazywam się W wolnym czasie lubię Urodziny

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYSZKOLNY KONKURS WIEDZY ZINTEGROWANEJ JUŻ TO WIEM DLA KLAS TRZECICH Imię i nazwisko ucznia:

MIĘDZYSZKOLNY KONKURS WIEDZY ZINTEGROWANEJ JUŻ TO WIEM DLA KLAS TRZECICH Imię i nazwisko ucznia: Imię i nazwisko ucznia: Numer szkoły: X EDYCJA MIĘDZYSZKOLNEGO KONKURSU HASŁO KONKURSU: Cztery pory roku Dyktando 1 Imię i nazwisko ucznia: Numer szkoły: X EDYCJA MIĘDZYSZKOLNEGO KONKURSU HASŁO KONKURSU:

Bardziej szczegółowo

Zestaw scenariuszy. Temat bloku czterech zajęć. Cztery pory roku. 1. Jesień

Zestaw scenariuszy. Temat bloku czterech zajęć. Cztery pory roku. 1. Jesień Temat bloku czterech zajęć Cztery pory roku 1. Jesień Cele zajęć: Zapoznanie z porą roku jesienią Doskonalenie umiejętności rozpoznawania i dostrzegania zmian zachodzących w przyrodzie, w bliższym i dalszym

Bardziej szczegółowo

Język polski test dla uczniów klas trzecich

Język polski test dla uczniów klas trzecich Język polski test dla uczniów klas trzecich szkół podstawowych w roku szkolnym 2009/2010 Etap szkolny (60 minut) Ryzyko dysleksji [suma punktów] Imię i nazwisko... kl. 3... Przeczytaj uważnie tekst. Gepardy

Bardziej szczegółowo

Wiosenne przebudzenie w Mazurolandii!

Wiosenne przebudzenie w Mazurolandii! Wiosenne przebudzenie w Mazurolandii! Już od marca Mazurolandia zaprasza na żywą lekcję przyrody. Będziecie mogli zajrzeć do Chaty Leśnego Czarodzieja, gdzie posłuchacie ciekawych opowieści o żyjących

Bardziej szczegółowo

NUMER WIOSENNO - WAKACYJNY MAJ CZERWIEC 2016 GAZETKA SZKOLNA -- SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 IM. KSIĄŻĄT PSZCZYŃSKICH W PSZCZYNIE W TYM NUMERZE:

NUMER WIOSENNO - WAKACYJNY MAJ CZERWIEC 2016 GAZETKA SZKOLNA -- SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 IM. KSIĄŻĄT PSZCZYŃSKICH W PSZCZYNIE W TYM NUMERZE: GAZETKA SZKOLNA -- SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 IM. KSIĄŻĄT PSZCZYŃSKICH W PSZCZYNIE NUMER WIOSENNO - WAKACYJNY MAJ CZERWIEC 2016 W TYM NUMERZE: - RELACJA Z PRZEDSTAWIENIA W CENTRUM KULTURY - PRZYRODNICZA CIEKAWOSTKA

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego

Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego 1. Osoba prowadząca zajęcia: Renata Pochroń 2. Posiadane kwalifikacje do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ, DYDATKTYCZNEJ I OPIEKUŃCZEJ na rok szkolny 2013/2014

PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ, DYDATKTYCZNEJ I OPIEKUŃCZEJ na rok szkolny 2013/2014 PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ, DYDATKTYCZNEJ I OPIEKUŃCZEJ na rok szkolny 2013/2014 Plan pracy wychowawczo dydaktyczno opiekuńczej opracowano na podstawie: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Poznajemy parkmiejski scenariuszwycieczki z dziećmi sześcioletnimi do parku

Poznajemy parkmiejski scenariuszwycieczki z dziećmi sześcioletnimi do parku Grażyna Nawrocka Poznajemy parkmiejski scenariuszwycieczki z dziećmi sześcioletnimi do parku Cele dydaktyczne: -rozróżnianie trzech typów lasu: las iglasty, las liściasty i las mieszany, - poznanie przez

Bardziej szczegółowo

Odkrywam Muzeum- Zamek w Łańcucie. Przewodnik dla osób ze spektrum autyzmu

Odkrywam Muzeum- Zamek w Łańcucie. Przewodnik dla osób ze spektrum autyzmu Odkrywam Muzeum- Zamek w Łańcucie Przewodnik dla osób ze spektrum autyzmu Dzisiaj odwiedzę Muzeum- Zamek w Łańcucie! Zamek w Łańcucie był domem dwóch rodzin. Zamek wybudował czterysta lat temu książę Stanisław

Bardziej szczegółowo

Słowne: pogadanka, gra dydaktyczna Jaki to ptak?, praca grupowa, analiza wykresów, analiza rysunków przedstawiających sylwetki ptaków.

Słowne: pogadanka, gra dydaktyczna Jaki to ptak?, praca grupowa, analiza wykresów, analiza rysunków przedstawiających sylwetki ptaków. 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna podstawowe wiadomości dotyczące biologii ptaków drapieżnych, zna środowisko życia ptaków drapieżnych, wie, jak wyglądają sylwetki różnych grup ptaków drapieżnych,

Bardziej szczegółowo

PRZYRODNICZE AZYLE W MIEJSKICH PRZEDSZKOLACH RAPORT NR 16. Zimowe schronienia zwierząt.

PRZYRODNICZE AZYLE W MIEJSKICH PRZEDSZKOLACH RAPORT NR 16. Zimowe schronienia zwierząt. 16. Zimowe schronienia zwierząt, gromadzenie zapasów, sposoby zwierząt na przetrwanie zimy. Zadanie: jesienne porządki w ogrodzie, organizujemy w ogrodzie zimowe schronienia dla zwierząt. W Przedszkolu

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE!

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! CELE: 1. Przekazanie dzieciom wiedzy na temat znaczenia wody dla ludzi, zwierząt i roślin. 2. Uświadomienie dzieciom wagi picia wody. 3. Przekazanie dzieciom wiedzy na

Bardziej szczegółowo

Poszukiwanie skarbu. Liczba osób: 1 + 1. Opis

Poszukiwanie skarbu. Liczba osób: 1 + 1. Opis Poszukiwanie skarbu Liczba osób: 1 + 1. Opis Na dworze, w różnych miejscach (drzewa, krzaki, kamienie, kępki trawy), chowamy jakiś przedmiot. Zależnie od naszych intencji może to być rzecz znana dziecku,

Bardziej szczegółowo

Terapia z udziałem zwierząt

Terapia z udziałem zwierząt Terapia z udziałem zwierząt Terapia w rzeczywistości Projekt Leonardo Da Vinci 2010 2012 Europejska koncepcja kształcenia i uzyskiwania kwalifikacji zawodowych w ramach terapii z udziałem zwierząt (AMAT)

Bardziej szczegółowo

Polskie niedźwiedzie są zagrożone!

Polskie niedźwiedzie są zagrożone! Polskie niedźwiedzie są zagrożone! WWF -Canon / SANCHEZ & LOPE WWF -Canon / Cat HOLLOWAY Niedźwiedź brunatny (Ursus arctos) to największy polski drapieżnik. W Polsce żyje ich około 90. Występują w Karpatach,

Bardziej szczegółowo

ZREALIZOWANE DZIAŁANIA

ZREALIZOWANE DZIAŁANIA PRZEDSZKOLE NR 2 IM. DZIECIECEGO UŚMIECHU ZABRZE, UL. CMENTARNA 7 KUBUSIOWI PRZYJACIELE NATURY ZREALIZOWANE DZIAŁANIA Przedstawienie teatralne związane z ochroną przyrody 25.01.2013 Przedszkolaki z IV

Bardziej szczegółowo

Zadania do planszy PRACE W LESIE LATO

Zadania do planszy PRACE W LESIE LATO 1 Ewa Sulejczak Zadania do planszy PRACE W LESIE LATO 1. Przyjrzyj się planszy i napisz, jakie zabiegi wykonuje się w lesie latem. Określ także ich cel. Spostrzeżenia wpisz w tabeli. Zabiegi Cel 2. Rozpoznaj

Bardziej szczegółowo

PLAN EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU NR. 50 NA ROK 2013/2014 HASŁO PRZEWODNIE DZIAŁAŃ EKOLOGICZNYCH: GDY O ZIEMIĘ NASZĄ DBASZ, CZYSTO WOKÓŁ MASZ

PLAN EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU NR. 50 NA ROK 2013/2014 HASŁO PRZEWODNIE DZIAŁAŃ EKOLOGICZNYCH: GDY O ZIEMIĘ NASZĄ DBASZ, CZYSTO WOKÓŁ MASZ PLAN EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU NR. 50 NA ROK 2013/2014 HASŁO PRZEWODNIE DZIAŁAŃ EKOLOGICZNYCH: GDY O ZIEMIĘ NASZĄ DBASZ, CZYSTO WOKÓŁ MASZ CELE EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W zakres edukacji ekologicznej

Bardziej szczegółowo

WIosenne przebudzenie w Mazurolandii!

WIosenne przebudzenie w Mazurolandii! WIosenne przebudzenie w Mazurolandii! Już od marca Mazurolandia zaprasza na żywą lekcję przyrody. Będziecie mogli zajrzeć do Chaty Leśnego Czarodzieja, gdzie posłuchacie ciekawych opowieści o żyjących

Bardziej szczegółowo

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci!

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! W samo południe 14 Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! przed czytaniem 1. W internecie można znaleźć wiele rzeczy. W internecie, czyli właściwie gdzie? Opracujcie hasło INTERNET na podstawie własnych skojarzeń

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI

MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI ROBERT MAICHER MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI Poleca: SuperKid.pl Zapewnij dzieciom dobry start! Copyright by Robert Maicher Data: 03.02.2008 Tytuł: Mały Pablo i dwie świnki Autor: Robert Maicher Wydanie I Seria:

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

Centrum Edukacji Przyrodniczej

Centrum Edukacji Przyrodniczej Centrum Edukacji Przyrodniczej zaprasza do skorzystania z darmowej oferty zajęć edukacyjnych pod hasłem lekcje przyrody Pakiety edukacyjne dla przedszkolaków i klas I-III szkół podstawowych... 3 Pakiety

Bardziej szczegółowo

STARY TESTAMENT. JÓZEF I JEGO BRACIA 11. JÓZEF I JEGO BRACIA

STARY TESTAMENT. JÓZEF I JEGO BRACIA 11. JÓZEF I JEGO BRACIA JÓZEF I JEGO BRACIA 51 Jakub miał wielu synów. Było ich dwunastu. Jakub kochał wszystkich, ale najbardziej kochał Józefa. Może to dlatego, że Józef urodził się, kiedy Jakub był już stary. Józef był mądrym

Bardziej szczegółowo

Wilk - opis. rolę w komunikacji i utrzymaniu. 1/3 długości ciała (pełni istotną. puszysty ogon stanowi prawie

Wilk - opis. rolę w komunikacji i utrzymaniu. 1/3 długości ciała (pełni istotną. puszysty ogon stanowi prawie ubarwienie bardzo zróżnicowane od białego, przez żółto-pomarańczowe, brązowe, szare do czarnego puszysty ogon stanowi prawie 1/3 długości ciała (pełni istotną rolę w komunikacji i utrzymaniu równowagi)

Bardziej szczegółowo

ALPEN TOUR Biuro Turystyczne - Agent info@alpentour.pl, www.alpentour.pl 22/425-92-26, 691-032-018

ALPEN TOUR Biuro Turystyczne - Agent info@alpentour.pl, www.alpentour.pl 22/425-92-26, 691-032-018 MAGIA LAPONII DZIEWICZEJ KRAINY ZA KOŁEM POLARNYM Laponia jest ziemią Saamów, którzy osiedlili się tutaj 7000 lat temu. Ten lud, początkowo żyjący z rybactwa i łowiectwa, w XVIII w. udomowił renifery i

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA PROMUJĄCE POSTAWY PROEKOLOGICZNE W NASZYM PRZEDSZKOLU

DZIAŁANIA PROMUJĄCE POSTAWY PROEKOLOGICZNE W NASZYM PRZEDSZKOLU DZIAŁANIA PROMUJĄCE POSTAWY PROEKOLOGICZNE W NASZYM PRZEDSZKOLU Moja planeta jest całkiem nie z tej ziemi Moja planeta nie ma ceny W swojej pracy dokładamy wszelkich starań, by dzieci uczęszczające do

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej w Wygiełzowie Wygiełzów 17 97-425 Zelów Tel. 44 6341491 RAPORT. z akcji,,zimowa pomoc dla zwierząt

Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej w Wygiełzowie Wygiełzów 17 97-425 Zelów Tel. 44 6341491 RAPORT. z akcji,,zimowa pomoc dla zwierząt Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej w Wygiełzowie Wygiełzów 17 97-425 Zelów Tel. 44 6341491 RAPORT z akcji,,zimowa pomoc dla zwierząt przeprowadzonej w roku szkolnym 2014/2015 Opiekun przygotowujący

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części.

ANKIETA. Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części. ANKIETA Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części. Bardzo proszę, abyś czytał/a uważne i udzielił/a odpowiedzi na wszystkie

Bardziej szczegółowo

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania.

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania. Tytuł: Marzenie Franka Kupki Tekst: Anna Cwojdzińska Ilustracje: Aleksandra Bugajewska Wydanie I, lipiec 2012 Text copyright Anna Cwojdzińska Illustration copyright Aleksandra Bugajewska Uprzejmie prosimy

Bardziej szczegółowo

MATURA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KRÓTKA FORMA UŻYTKOWA

MATURA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KRÓTKA FORMA UŻYTKOWA MATURA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KRÓTKA FORMA UŻYTKOWA NOTATKA POCZTÓWKA ZAPROSZENIE OGŁOSZENIE ANKIETA Opracowała: Inga Dąbrowska z ogromną pomocą klasy IV A NOTATKA 1. Chcesz podjąć pracę w Anglii. Rejestrujesz

Bardziej szczegółowo

Na czym polega bioróżnorodność?

Na czym polega bioróżnorodność? Kto kogo je? Na czym polega bioróżnorodność? Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Zakres materiału z płyty: Plansza 2 poziomy bioróżnorodności Pośrednie nawiązania do treści nauczania z PP uczeń: obserwuje

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Dominika Kulawczuk, Kaja Stępniak Adres szkoły: Szkoła Podstawowa im. T. Kościuszki Al. Warszawska 43 21-002 Jastków Tel/fax 081-502-04-19

Autorzy: Dominika Kulawczuk, Kaja Stępniak Adres szkoły: Szkoła Podstawowa im. T. Kościuszki Al. Warszawska 43 21-002 Jastków Tel/fax 081-502-04-19 Autorzy: Dominika Kulawczuk, Kaja Stępniak Adres szkoły: Szkoła Podstawowa im. T. Kościuszki Al. Warszawska 43 21-002 Jastków Tel/fax 081-502-04-19 Opiekun pracy: Aneta Kozak Lasy a inaczej drzewa to życie.

Bardziej szczegółowo

STARY TESTAMENT. JÓZEF I JEGO BRACIA 11. JÓZEF I JEGO BRACIA

STARY TESTAMENT. JÓZEF I JEGO BRACIA 11. JÓZEF I JEGO BRACIA JÓZEF I JEGO BRACIA 53 Jakub miał wielu synów. Było ich dwunastu. Jakub kochał wszystkich, ale najbardziej kochał Józefa. Może to dlatego, że Józef urodził się, kiedy Jakub był już stary. Józef był mądrym

Bardziej szczegółowo

Uwaga KLESZCZE!!!!! Występuje na różnych wysokościach nad ziemią:

Uwaga KLESZCZE!!!!! Występuje na różnych wysokościach nad ziemią: Uwaga KLESZCZE!!!!! Kleszcze żyją zazwyczaj w środowisku lekko wilgotnym, obfitym w roślinność: w lasach i na ich skraju, w zagajnikach, zaroślach, na łąkach, pastwiskach i leśnych polanach, na obszarach

Bardziej szczegółowo

Październik. TYDZIEŃ 1.: co nam niesie zmiany w lesie?

Październik. TYDZIEŃ 1.: co nam niesie zmiany w lesie? Październik TYDZIEŃ 1.: co nam niesie zmiany w lesie? Projekt sytuacji edukacyjnych (oprac. mgr Sylwia Kustosz, Edukator Froebel.pl) Przebieg spotkania w Porannym kole: PONIEDZIAŁEK: dary lasu 1. Nauczyciel

Bardziej szczegółowo

O wiośnie. (można przedłużyć nie więcej niż o 30 minut)

O wiośnie. (można przedłużyć nie więcej niż o 30 minut) UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA miejsce na naklejkę z kodem dzień miesiąc rok SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ O wiośnie KWIECIEŃ 2007 Informacje dla ucznia

Bardziej szczegółowo

Temat: Pola i las w ciepły, słoneczny czas.

Temat: Pola i las w ciepły, słoneczny czas. Temat: Pola i las w ciepły, słoneczny czas. Czas trwania: 2 x 45 min. Tematyka szczegółowa: 1) Słońce. 2) Energia słoneczna. Wiadomości: Uczeń wie: - co to jest Słońce? - że Słońce ma wpływ na temperaturę

Bardziej szczegółowo

Zasady bezpieczeństwa podczas upałów

Zasady bezpieczeństwa podczas upałów Zasady bezpieczeństwa podczas upałów Zasada nr 1 Noś jasne, luźne, swobodne oraz bawełniane ubrania. Zakładaj tak mało ubrań jak to jest możliwe gdy jesteś w domu. Zasada nr 2 Pij dużo płynów W czasie

Bardziej szczegółowo

Czas w las edukacja w Lasach Państwowych. Warszawa, 1 października 2014 Anna Pikus

Czas w las edukacja w Lasach Państwowych. Warszawa, 1 października 2014 Anna Pikus Czas w las edukacja w Lasach Państwowych Warszawa, 1 października 2014 Anna Pikus Polskie Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Organizacja, która od niemal 90 lat chroni, użytkuje i kształtuje lasy w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Magdalena Bladocha. Marzenie... Gimnazjum im. Jana Pawła II w Mochach

Magdalena Bladocha. Marzenie... Gimnazjum im. Jana Pawła II w Mochach Magdalena Bladocha Marzenie... Gimnazjum im. Jana Pawła II w Mochach Dawno, dawno temu, a może całkiem niedawno. Za siedmioma morzami i za siedmioma górami, a może całkiem blisko tuż obok ciebie mieszkała

Bardziej szczegółowo

Podróż w Bieszczady. 2. Różnica wysokości między Tarnicą a Połoniną Wetlińską wynosi A. 99 m B. 93 m C. 9 m D. 7 m

Podróż w Bieszczady. 2. Różnica wysokości między Tarnicą a Połoniną Wetlińską wynosi A. 99 m B. 93 m C. 9 m D. 7 m Podróż w Bieszczady Bieszczady to najbardziej na południowy-wschód wysunięty skrawek Polski. Ten malowniczy i najsłabiej zaludniony zakątek polskich Karpat o powierzchni 1560 km 2 zamieszkuje około sześćdziesiąt

Bardziej szczegółowo

Co kto je? Pośrednie nawiązania do treści nauczania z PP:

Co kto je? Pośrednie nawiązania do treści nauczania z PP: Co kto je? Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Zakres materiału z płyty: Plansza 1 najważniejsze pojęcia z bioróżnorodności Bezpośrednie nawiązania do treści nauczania z PP: wskazuje organizmy samożywne

Bardziej szczegółowo

PRZYRODA W CZTERECH PORACH ROKU

PRZYRODA W CZTERECH PORACH ROKU Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza w Skalmierzycach rok szkolny / PROJEKT EDUKACYJNY PRZYRODA W CZTERECH PORACH ROKU I Wstęp Świat wokół nas zmienia się bardzo szybko, a my żyjemy ciągłym pędzie.

Bardziej szczegółowo

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ!

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! Witaj! W tym krótkim PDFie chcę Ci wytłumaczyć dlaczego według mnie jeżeli chcesz wyglądać świetnie i utrzymać świetną sylwetkę powinieneś

Bardziej szczegółowo

ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2.

ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2. ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2. Dzieci z natury są spontaniczne i mało krytyczne. Trudno im również ocenić jak powinny zachować się w danej sytuacji, aby były bezpieczne. Nasze

Bardziej szczegółowo

INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK

INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK Pobrano ze strony http://www.przedszkole15.com.pl/ INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK Jest to bajka, która pomoże dzieciom zrozumieć, jak należy dbać o przyrodę i zachować się w lesie.

Bardziej szczegółowo

Best for Biodiversity

Best for Biodiversity W tym miejscu realizowany jest projekt LIFE + Ochrona różnorodności biologicznej na obszarach leśnych, w tym w ramach sieci Natura 2000 promocja najlepszych praktyk Best for Biodiversity Okuninka, 11-12.09.2014

Bardziej szczegółowo

Raport ewaluacyjny projektu Poczuj, doświadcz - zrozum, zaakceptuj 2

Raport ewaluacyjny projektu Poczuj, doświadcz - zrozum, zaakceptuj 2 STOWARZYSZENIE SPOZA Raport ewaluacyjny projektu Poczuj, doświadcz - zrozum, zaakceptuj 2 Opracowanie: Ewelina Wildner Grudzień 2015 r. 1 Spis treści Cele ewaluacji... 3 Metodologia... 4 Wyniki ewaluacji...

Bardziej szczegółowo

Dom Ani Mój dom znajduje się w niewielkiej wsi 20km od Ostródy. Dla mnie jest miejscem niezwykłym, chyba najwspanialszym na świecie. To z nim wiążą się moje przeżycia z dzieciństwa, gdyż mieszkam tu od

Bardziej szczegółowo

Pomóż ptakom w potrzebie. Podaruj im dom. Wystarczy budka.

Pomóż ptakom w potrzebie. Podaruj im dom. Wystarczy budka. Ptasie gniazdo. Bywa kunsztowne i przytulne lub po prostu wielkie i solidne. Najważniejsze żeby było bezpieczne. Może dlatego prawie 2/3 naszych ptaków zakłada je w dziuplach. To znaczy zakładałoby, gdyby

Bardziej szczegółowo

JESIENNE WYCIECZKI DLA PRZEDSZKOLAKÓW Z CYKLU KOLORY POLSKIEJ JESIENI

JESIENNE WYCIECZKI DLA PRZEDSZKOLAKÓW Z CYKLU KOLORY POLSKIEJ JESIENI JESIENNE WYCIECZKI DLA PRZEDSZKOLAKÓW Z CYKLU KOLORY POLSKIEJ JESIENI JESIENNE PLONY CICHA GÓRA Wyjazd z przedszkola o godz. 9.00 Przyjazd do Cichej Góry Zwiedzanie gospodarstwa obserwacja zwierząt Spotkanie

Bardziej szczegółowo

KONKURS EKOLOGICZNY Scenariusz konkursu ekologicznego

KONKURS EKOLOGICZNY Scenariusz konkursu ekologicznego KONKURS EKOLOGICZNY Scenariusz konkursu ekologicznego zorganizowanego z okazji Pierwszego Dnia Wiosny w dniu 21.03.2001r. Autor: mgr Ewa Szlempo Konkurs został ogłoszony w klasach drugich. Zespoły klasowe

Bardziej szczegółowo

Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą

Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą DLA TRWAŁOŚCI ŻYCIA Znaczenie różnorodność biologicznej dla dobrostanu ludzkości Anna Kalinowska Uniwersyteckie Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym i Zrównoważonym

Bardziej szczegółowo