NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE. Środowisko

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE. Środowisko"

Transkrypt

1 NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE Środowisko

2 Europe Direct to serwis, który pomoże Państwu znaleźć odpowiedzi na pytania dotyczące Unii Europejskiej. Numer bezpłatnej infolinii (*) : (*) Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy, hotele lub telefony publiczne mogą naliczać opłaty). Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (http://europa.eu). Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2014 ISBN (wersja drukowana) ISBN (wersja interaktywna) doi : /47774 (wersja drukowana) doi: /57042 (wersja interaktywna) Unia Europejska, 2014 Ponowne wykorzystanie materiałów dozwolone. Powielanie i wykorzystanie zdjęć dozwolone wyłącznie za zgodą właściciela praw autorskich. Printed in Luxembourg Wydrukowano na papierze z recyklingu, wyroznionym odznaka ekologiczna ue dla papieru graficznego (www.ecolabel.eu) Broszura ta zawiera dodatek, który można odłącz! Z tej broszury można dowiedzieć się wszystkiego o żurawiu zwyczajnym (Grus grus).

3 NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE 1 ŻURAWIE SĄ NIESAMOWITE. Te piękne, długonogie ptaki wydają dźwięki podobne do odgłosu trąbki, które słychać nawet z odległości przekraczającej kilometr. Latają wysoko i z wdziękiem, potrafią nawet tańczyć! Mieszkańcy Europy mają dużo szczęścia, ponieważ mogą zobaczyć żurawie podczas ich dorocznej podróży zwanej migracją. Każdego roku tysiące żurawi opuszcza jesienią Europę północną i odlatuje na zimę na południe, obierając przy tym różne szlaki i zatrzymując się po drodze w wielu miejscach. Wiosną wyruszają w drogę powrotną! Mamy szczęście. Dwadzieścia lat temu liczba migrujących żurawi była znacznie mniejsza. Ludzie pozmieniali albo przejęli siedliska zamieszkiwane lub odwiedzane przez te ptaki. Zmniejszała się liczba miejsc, w których żurawie mogłyby bezpiecznie budować gniazda i opiekować się pisklętami, a także mniej miejsc gdzie w czasie migracji znalazłyby pożywienie i odpoczynek. Wiele ptaków musiało wybrać trudniejsze lub bardziej niebezpieczne trasy i zginęło. Sytuacja zmieniła się dzięki sieci Natura Natura 2000 to sieć ludzi i miejsc pomagających w ochronie najcenniejszych siedlisk dzikich zwierząt i roślin w Europie. W niektórych z tych miejsc żurawie zatrzymują się podczas migracji, by odpocząć i się pożywić, dzięki czemu znacznie więcej ptaków dociera teraz bezpiecznie do celu podróży. Natura 2000 dba też o te miejsca, by umożliwić ludziom korzystanie z nich i odwiedzanie ich, zarówno teraz, jak i w przyszłości. Wszystkie żywe stworzenia są ze sobą powiązane, dlatego chroniąc różnorodność biologiczną pomagamy również samym sobie. W jaki sposób pomaganie żurawiom pomaga także ludziom? Czytaj dalej, aby dowiedzieć się więcej o szlakach przelotu tych niezwykłych ptaków oraz przekonać się, że ty też możesz pomóc! Żurawie to jedne z największych ptaków w Europie. Długość ciała dorosłego osobnika może osiągać 120 cm, a waga do 6 kilogramów. Można to porównać ze wzrostem przeciętnego dziesięciolatka, jednak ptaki ważą mniej, ponieważ mają lekkie kości, które umożliwiają im latanie! SŁOWNICZEK MIGRACJA przemieszczanie się z jednego miejsca w inne, często wraz ze zmianami pór roku SIEDLISKO miejsce, gdzie żyją zwierzęta i rośliny RÓŻNORODNOŚĆ BIOLOGICZNA rozmaitość żywych stworzeń i roślin oraz naturalne otoczenie, w którym żyją

4 ROZDZIAŁ 1: WYLOT Każda para żurawi chce mieć wokół swojego gniazda dużo przestrzeni. Ptaki te wydają głośne, wrzaskliwe dźwięki i potrafią nawoływać nawet przez minutę, ostrzegając inne żurawie, by nie zbliżały się do ich gniazda. Dorosłe osobniki przed zajęciem miejsca w gnieździe pokrywają grzbiety błotem. Jest to rodzaj kamuflażu, który utrudnia drapieżnikom dostrzeżenie ich wśród brunatnych roślin bagiennych. Puszyste, brązowe pióra pisklęcia żurawia również działają jak kamuflaż, jednak maluch na wszelki wypadek trzyma się blisko rodziców. Od początku XX wieku z mapy Europy zniknęło około dwóch trzecich powierzchni terenów podmokłych.

5 SŁOWNICZ DRAPIEŻN EK zwierzęta, IKI które polu ją na inne i żywią się zwierzęta nimi KAMUFLA L ECĄ Ż U RAW I E Ż z kamufla żem mam y do czynie kolor lub k nia, gdy sz trudno je d tałt zwierzęcia pow od ostrzec w danym oto uje, że c zeniu TORF gruba wars tw się roślin w a martwych i rozkła dających wilgotnej g lebie TERENY P NATURE WATCH O DMOKŁE porośnięte roślinnośc ią w których przez cały miejsca, c większość zas lub prz cz ez płytkie jez asu jest mokro, tak ie jak iora czy ba gna W Szwecji kończy się wiosna. Para żurawi buduje na ziemi gniazdo z mieszaniny traw i trzcin. Samica składa w gnieździe dwa nakrapiane jaja, które oboje rodzice wysiadują na zmianę. Po miesiącu z każdego jaja wykluwa się małe, puszyste pisklę. Gdy tylko pisklęta są w stanie chodzić, podążają za rodzicami, aby schować się wśród wysokich roślin, w miejscach, gdzie woda jest płytka. Tutaj nie grozi im niebezpieczeństwo ze strony drapieżników, takich jak lisy i jastrzębie, które czyhają na młode ptaki, gdy te szukają pożywienia i rosną. Po dziesięciu tygodniach pisklęta są gotowe do lotu. Nadchodzi czas, by cała rodzina wyruszyła w podróż na południe wraz z innymi żurawiami. OCHRONA MIEJSC Żurawie budują gniazda na terenach podmokłych, w najtrudniej dostępnych miejscach. Ludzie osuszali lub zasypywali tereny podmokłe po to, aby uprawiać na nich rośliny albo stawiać budowle. Część terenów podmokłych rozkopano, by pozyskać torf, którego ogrodnicy dodają do gleby, żeby rośliny lepiej rosły. Sieć Natura 2000 pomaga chronić siedliska na terenach podmokłych, potrzebne żurawiom do budowy gniazd. W ramach tych działań blokowane są kanały odprowadzające wodę z terenów podmokłych, a wśród ludzi zamieszkujących te tereny prowadzone są akcje uświadamiające, dlaczego tereny podmokłe są potrzebne. Czy wiesz, że tereny podmokłe wchłaniają wodę deszczową i zapobiegają powodziom? Na tych terenach można też przyjemnie spędzać czas, na przykład obserwując ptaki czy pływając łodzią. CO MOŻESZ ZROBIĆ Pierwsza rzeczą, jaką możesz zrobić, by pomóc w ochronie wspaniałych siedlisk naturalnych w Europie, jest dowiedzenie się czegoś o nich. Lektura tej książeczki to świetny początek! 3

6 ROZDZIAŁ 2: WYSOKIE LOTY Żurawie budują gniazda w parach, ale migrują w grupach. Migracja stada zaczyna się jesienią, gdy na północy robi się chłodniej i jest coraz mniej pożywienia. Eksperci uważają, że stada latają w kluczach w kształcie litery V, ponieważ pomaga to w locie ptakom, które są bardziej zmęczone. Gdy żurawie na przedzie machają skrzydłami, powietrze wylatujące spod końców ich skrzydeł pomaga unosić się ptakom lecącym za nimi! Podczas aktywnego lotu żurawie mają szyję wyciągniętą do przodu, a nogi wyprostowane z tyłu. Powoli machają dużymi skrzydłami o czarnych końcach, szybując po niebie. Umiejscowione wysoko przewody energetyczne są szczególnie niebezpieczne dla dużych, ciężkich ptaków, takich jak żurawie. Nie są one w stanie odpowiednio szybko zmienić kierunku, aby ominąć przeszkodę. Stosowanie oznaczeń ułatwia ptakom zauważenie napowietrznych przewodów energetycznych. Niektóre oznaczenia świecą, dzięki czemu są widoczne przy słabym oświetleniu, a inne wydają dźwięki słyszalne dla ptaków.

7 SŁOWNICZEK ŚMIERTELNE PORAŻENIE PRĄDEM śmierć w wyniku porażenia prądem elektrycznym IZOLACJA zabezpieczenie zatrzymujące przepływ prądu lub ciepła NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE 5 Żurawie nie latają jak zwyczajne ptaki. One szybują! Gdy żurawie rozpoczynają migrację, wzlatują coraz wyżej i wyżej. Wyrównują poziom lotu dopiero na wysokości od 1 do 2 kilometrów. Stada liczące do 400 ptaków przeważnie lecą razem, tworząc kształt ogromnej litery V. Gdy żurawie lecą w kluczu w kształcie litery V, wyglądają jak wytrawni lotnicy podczas pokazów! Ptaki na zmianę zajmują miejsce na czele, prowadząc całe stado. Podczas lotu żurawie stale się nawołują. Młode trzymają się blisko rodziców i uczą się trasy, aby mogły pokonać ją w przyszłym roku. LĄDOWANIE Gdy żurawie się zmęczą i zgłodnieją, zwalniają i zaczynają obniżać lot, zbliżając się do ziemi. To niebezpieczny moment. Niektóre ptaki kaleczą się o przewody energetyczne, które zauważają dopiero wtedy, gdy jest już za późno. Niektóre siadają na nich i zostają śmiertelnie porażone prądem. Uczestnicy programu Natura 2000 starają się przekonać firmy elektroenergetyczne, aby na szlaku migracji żurawi przewody były poprowadzone pod ziemią. Na inne przewody nakładana jest izolacja, zapobiegająca porażaniu ptaków prądem. Wiesza się na nich również specjalne oznaczenia, dzięki którym ptaki mogą je na czas zauważyć i ominąć. CO MOŻESZ ZROBIĆ Dowiedz się więcej o obszarze Natura 2000 w twojej okolicy. Gdy pokazujemy, że zależy nam na tych miejscach, łatwiej jest wprowadzać zmiany, które ochronią żurawie, a także inne zwierzęta i rośliny. http ://ec.europa.eu/environment/nature/ natura2000/index_en.htm

8 ROZDZIAŁ 3: CZAS NA POSIŁEK! Kiedy żurawie nie mają do wyboru zbyt wielu miejsc do żerowania, tłoczą się na niewielkich obszarach. Oznacza to, że muszą konkurować o pożywienie i niektóre ptaki bywają głodne. Żurawie żerują w stadach, dzięki czemu mają do dyspozycji więcej oczu, które mogą zauważyć niebezpieczeństwo. Posługują się specjalnym krzykiem alarmowym, którym ostrzegają się wzajemnie o kłopotach. Rolników zachęca się również do nieopryskiwania upraw niebezpiecznymi środkami chemicznymi, aby żurawie nie zatruwały się ziarnami zawierającymi dużo pestycydów i nawozów. Osoby zajmujące się obszarami Natura 2000 organizują wspólnie z rolnikami miejsca dokarmiania ptaków, gdzie setki, a nawet tysiące żurawi posila się przygotowanymi dla nich ziarnami. Rolnicy pozostawiający na polach pozostałości z upraw kukurydzy dla ptaków tracą pieniądze, ponieważ plony z takich pól są mniejsze. Z pomocą osób zajmujących się obszarami Natura 2000 rolnicy uzyskują dotacje na ten cel.

9 SŁOWNICZEK PLONY rośliny, które rolnicy uprawiają i zbierają, by je zjeść lub sprzedać DOTACJE pieniądze wypłacane przeważnie przez rząd, które mają pomóc w prowadzeniu działalności PESTYCYDY substancje, którymi rolnicy opryskują rośliny, aby zabić szkodniki, które niszczą lub zjadają rośliny NAWOZY substancje, które rolnicy umieszczają w ziemi, aby rośliny dawały więcej owoców lub warzyw RÓWNINA płaski, otwarty teren z niewielką liczbą drzew NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE 7 Pokonując duże odległości, żurawie zużywają mnóstwo energii, dlatego robią się bardzo głodne. Gdy lądują na ziemi, szukają pól i równin obfitujących w pożywienie. Żurawie nie są wybredne. Najczęściej żywią się ziarnami i częściami roślin, takimi jak liście, łodygi, nasiona czy drobne owoce, jednak zadowolą się również żukami, ślimakami i innymi małymi zwierzętami. Chwytają znalezione na ziemi pożywienie za pomocą dużych, ostro zakończonych dziobów. Żerowanie zajmuje im dużo czasu. Muszą dużo zjeść, aby starczyło im energii na dalszy etap podróży. O zmierzchu odlatują w poszukiwaniu bezpiecznego miejsca na nocny odpoczynek. DOKARMIANIE PTAKÓW Stado głodnych żurawi potrafi wyjeść z pola wszystkie świeżo zasiane nasiona, młode rośliny, zboża czy ziemniaki. Rolnicy próbują chronić swoje uprawy, przeganiając ptaki za pomocą hałaśliwych odstraszaczy. Osoby zajmujące się obszarami Natura 2000 zachęcają rolników do umieszczania niewykorzystanego ziarna w pobliżu pól, gdzie zatrzymują się żurawie, albo do pozostawiania części pól niezaoranych na zimę, by żurawie mogły pożywić się resztkami zbóż. Żurawie zjadają wtedy pozostawione nasiona i nie niszczą upraw. CO MOŻESZ ZROBIĆ Choć w twoim ogródku raczej nie pojawią się żurawie, z pewnością zawita tam wiele innych gatunków ptaków. Pomóż karmić ptaki jesienią i zimą, gdy wokół jest mniej naturalnego pożywienia. Możesz wystawić pokarm dla ptaków, albo wyhodować rośliny z drobnymi owocami, które ptaki chętnie jedzą. Ptasi goście w twoim ogródku sprawią ci wiele radości!

10 Witamy w naszej grupie dyskusyjnej! To miejsce, w którym można wymieniać się informacjami o żurawiach migrujących w całej Europie. Można tu umieszczać komentarze i zdjęcia, a także poczytać o tych wspaniałych ptakach.

11 Wiek 11 Kraj Szwecja Zainteresowania Spacery z moim psem Galenem (Galen oznacza po szwedzku szalony i taki właśnie jest mój pies!) Ulubione gatunki Mysikróliki Czy wiesz, że...? Mysikróliki to maleńkie ptaki, które potrafią jednak przelecieć ze Szwecji na Wyspy Brytyjskie! Sobota 12:13i Witam wszystkich wielbicieli ptaków! Tu Alva! Piszę z namiotu. Wakacje pod namiotem w Szwecji są super. Namiot można rozstawić w dowolnym miejscu poza miastem. J Dziś idziemy zobaczyć żurawie i ich pisklęta, mam przynajmniej taką nadzieję. Więcej napiszę później! Sobota 13:00i Jesteśmy w rezerwacie przyrody. Niedaleko na wielkim bagnie kilka par żurawi ma gniazda z pisklakami. Jeszcze ich nie widzieliśmy. Rodzice dobrze ukrywają swoje małe wśród gęstej roślinności, więc trudno je zauważyć. Sobota 14:10i Ledwo uniknęliśmy katastrofy! g Machnęłam ręką, żeby odgonić muchy i smycz Galena wyśliznęła mi się z ręki. Głupi pies pognał ścieżką. Prawie wbiegł na bagna i mógł wystraszyć ptaki. W ostatniej chwili złapałam smycz. Uf!

12 Sobota 16:02i Wreszcie! Kiedy tata zaciągnął Galena do samochodu... zobaczyłam dwa pisklaki idące za rodzicami po jedzenie. Rodzice stąpali na długich nogach, ale małe musiały płynąć, bo woda była dość głęboka. Są takie słodkie! J Sobota 16:54i Po świetnym dniu wróciłam do namiotu! Jak to super, że ludzie mogą odwiedzać takie miejsca. Nie wiem, czy damy Galenowi drugą szansę, ale my na pewno jeszcze przyjedziemy! Niestety już nie w tym roku niedługo żurawie odlatują na południe. Będę musiała czekać na wiadomości od was. Piszcie, jak im idzie...

13 Wiek 12 Kraj Niemcy Zainteresowania Tenis stołowy Ulubione gatunki Drozdy śpiewaki i dzięcioły Czy wiesz, że...? Drozdy śpiewaki rozbijają skorupki ślimaków, uderzając nimi o kamienie! Niedziela 12:47i Cześć! Nazywam się Lukas i mieszkam w Berlinie. Widziałem w parku wiele ptaków, ale chciałbym zobaczyć wielkie stada żurawi odwiedzających każdego października stawy w Linum. Może ich być jednej nocy! Muszę tam dotrzeć, zanim zrobi się ciemno. To wtedy żurawie wracają na nocny odpoczynek po żerowaniu na pobliskich polach. Nie mogę się doczekać. Niedziela 15:40i Jest już późne popołudnie i zaczynam się martwić. g Na drodze jest korek i autobus się spóźnia. Widziałem z okna kilka żurawi, ale przez to jeszcze bardziej nie mogłem się doczekać. Może to ostatnia szansa, żeby zobaczyć żurawie wypoczywające przed dalszym lotem na południe... K

14 Niedziela 17:03i Zdążyliśmy! Gnaliśmy ścieżkami do wieży obserwacyjnej z miejscem na mój wózek inwalidzki. Właśnie czekamy na ptaki. Teraz rozumiem, dlaczego żurawiom podoba się to miejsce. Osoba opiekująca się tutejszym obszarem Natura 2000 dba o to, żeby było tu wystarczająco dużo płytkich wód, w których żurawie mogą noclegować jesienią. Wszyscy są strasznie przejęci... Niedziela 18:30i O rany! To było fantastyczne! J Na niebie pojawiły się tysiące ptaków, hałas był niewiarygodny. Ptaki na ziemi trąbią do tych na niebie i mówią im, gdzie wylądować, a te w górze odpowiadają! Ten dźwięk ciągle dzwoni mi w uszach nigdy go nie zapomnę! Lukas Niedziela 19:16i Cześć Lukas. To niesamowite, że widziałeś żurawie, które ja widziałam tu kilka tygodni temu! Jak Ci się udało znaleźć obszar Natura? Alva Niedziela 19:25i Cześć Alva. Bardzo podoba mi się Twój blog J Mam nadzieję, że Galen nie wpakował się w żadne nowe kłopoty? W Europie są setki obszarów Natura 2000, gdzie można obserwować dziką przyrodę. Sprawdź na tej stronie:

15 LECĄ ŻURAWIE

16

17 Wiek 11 i pół Kraj Francja Zainteresowania Pływanie kajakami po jeziorach Ulubione gatunki Łyski Czy wiesz, że...? Łyski budują gniazda, które unoszą się na jeziorze! Poniedziałek 12:06i Cześć wszystkim! Nazywam się Clara. Moja rodzina ma gospodarstwo niedaleko jeziora Lac du Der-Chantecoq. Jest to obszar chroniony, ponieważ żurawie noclegują na wyspach na tym jeziorze. Zawsze w listopadzie wykładamy niewykorzystaną kukurydzę dla żurawi. Będę się tym zajmować dziś po szkole. Czekajcie na dalsze wiadomości! Poniedziałek 12:30i Miałam dziś kiepski poranek w szkole. K Jeden chłopiec z mojej klasy mówi, że nie cierpi żurawi, bo wyjadają całe ziarno z pól jego dziadka. Dziadek jest wściekły i chce odstraszać żurawie, a nawet do nich strzelać. To straszne, że rolnicy tracą uprawy, ale nie wolno krzywdzić żurawi. Co mogę zrobić?

18 Poniedziałek 18:00i Dziś po południu wpadłam na pomysł! Poprosiłam Bruna, nowego chłopca ze szkoły, żeby wieczorem poszedł z nami... I poszedł! Fajnie było siedzieć na traktorze i obserwować, jak kukurydza rozsypuje się za nami. Rozsypaliśmy całą tonę! Wtorek 11:30i Po wczorajszym wieczorze byłam zmęczona, ale dziś rano poszłam razem z Brunem zobaczyć, jak żurawie zjadają ziarno, które im rozsypaliśmy. Był pod wrażeniem! Widok lądujących ogromnych stad żurawi był niesamowity. Jadły kukurydzę, gadały ze sobą, a potem odpoczywały i czyściły pióra dziobami. Super! Wtorek 18:45i Dobra wiadomość! Bruno przekonał dziadka, żeby też rozsypywał niepotrzebne ziarno. To wspaniałe uczucie, zrobić coś dobrego i zdobyć nowego przyjaciela. J Bruno mówi, że też dołączy się do naszej grupy dyskusyjnej Natura!

19 Wiek 11 Kraj Hiszpania Zainteresowania Obserwowanie ptaków Ulubione gatunki Żurawie (oczywiście) Czy wiesz, że...? Każdej zimy do Estremadury przylatuje około żurawi! Czwartek 11:26i Cześć wszystkim. Nazywam się Rafael. Dzisiejszy dzień jest dla mnie wyjątkowy. Mam dziś urodziny i wybieram się na Festival de las Grullas w regionie Estremadura. Mój tata dowiedział się o festiwalu żurawi, gdy pomagał zakopywać przewody energetyczne. Żurawie i inne ptaki mogą zginąć, jeśli wlecą w przewody zwisające pomiędzy słupami wysokiego napięcia. Czwartek 14:22i Jesteśmy właśnie na festiwalu. Jest wspaniale! Wiecie, że żurawie pokonały kilometrów, żeby tu dolecieć? Słuchaliśmy właśnie ludowej opowieści o żurawiach, które w wielu miejscach świata są symbolem pokoju, miłości i szczęścia. Dostałem koszulkę z żurawiami i nową lornetkę. Fajnie!

20 Czwartek 15:26i Widzieliśmy już kilka żurawi i zaraz wyruszymy na wycieczkę z przewodnikiem do lasu dębowego, żeby zobaczyć żurawie o zmroku. Podobno żurawie przynoszą szczęście. Mam nadzieję, że będziemy mieć szczęście i zobaczymy dużo żurawi! Trzymamy kciuki... Czwartek 16:43i O rany! To niesamowite! JJ Właśnie widzieliśmy setki tańczących żurawi! Kilka z nich zaczęło trzepotać skrzydłami, podskakiwać w powietrzu i pochylać głowy. A potem coraz więcej ptaków zaczęło robić to samo! Wygląda na to, że świetnie się bawią! Niektóre ptaki biorą nawet patyki, trawy czy pióra w dzioby i podrzucają w powietrze. Tak jakby bawiły się na imprezie! Rafael Czwartek 16:47i Wydają niesamowite dźwięki Joyeux anniversaire Rafael! Rafael Czwartek 16:51i Grattis på födelsedagen, Rafael! Rafael Czwartek 16:58i Alles Gute zum Geburtstag! Czwartek 17:01i Dziękuję wszystkim za życzenia urodzinowe! Żurawie wołały tak głośno, jakby też życzyły mi wszystkiego najlepszego z okazji urodzin! Niedługo przekażę kolejne wiadomości o ptakach. J

21 Imię Wiek Kraj Zainteresowania Ulubione gatunki Czy wiesz, że...? TY TEŻ MOŻESZ COŚ ZROBIĆ!

22 ROZDZIAŁ 4: ODPOCZYNEK Żurawie śpią stojąc na jednej nodze, ale w nocy często zmieniają nogi. Drugą nogę przyciągają blisko do ciała, dzięki czemu krew w nogach nie wychładza się i łatwiej jest utrzymać ciepło w całym ciele. Żurawie unikają nocowania w miejscach, gdzie jest dużo budynków i ludzi. Potrzebują zacisznego zakątka z mnóstwem wolnej przestrzeni wokół. Osoby zajmujące się obszarami Natura 2000 wycinają i palą rośliny, takie jak wierzby, które zarastają otwarte tereny i uniemożliwiają żurawiom noclegowanie.

23 SŁOWNICZEK NOCLEGOWISKO miejsce gromadzenia się na wspólny odpoczynek i sen PORZUCENIE TERENU sytuacja, gdy rolnicy pozostawiają pola, aby zdziczały NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE 9 Wieczorem grupy żurawi lecą razem do noclegowisk. Pierwsze lądujące ptaki głośno nawołują pozostałe, aby do nich dołączyły. Ptaki w powietrzu odpowiadają, gdy się zbliżą. Te podobne do dźwięku trąbki hałasy można usłyszeć z dużej odległości! Żurawie chętnie nocują na terenach podmokłych, a śpią stojąc na jednej nodze. Po nocnym wypoczynku budzą się o świcie. Taki postój żurawi może potrwać kilka dni lub kilka tygodni. W dzień żerują, a w nocy śpią, gromadząc energię potrzebną do dalszej podróży. BEZPIECZNE MIEJSCA POSTOJU Przed dotarciem do celu żurawie muszą zrobić wiele postojów. Niestety ludzie niszczą tak potrzebne żurawiom siedliska, zmieniając sposób użytkowania tych terenów, a także porzucając je, co powoduje, że zarastają one krzewami i drzewami. W takiej sytuacji żurawie muszą odpoczywać daleko od miejsc żerowania i pokonywać nawet 20 kilometrów, aby znaleźć pożywienie. Natura 2000 pomaga właścicielom terenów, na których znajdują się ważne dla ptaków miejsca postoju, w ochronie tych obszarów. Pomaga również przywracać tereny podmokłe i usuwać gęstą roślinność zarastającą noclegowiska żurawi. Dzięki temu ptaki mają do wyboru więcej miejsc, w których mogą bezpiecznie odpocząć w pobliżu swoich żerowisk. CO MOŻESZ ZROBIĆ Stworzenie miejsca schronienia dla dzikich stworzeń w ogródku lub pobliskim parku nie jest trudne. Wystarczy zostawić stertę gałęzi, dzikich traw lub roślin w zacisznym miejscu, gdzie zwierzęta mogą się schronić.

24 ROZDZIAŁ 5: ZIMOWE SŁOŃCE Fascynujące tańce żurawi wzmacniają więzi między ptakami tworzącymi pary i rodziny. To zachowania wyrażające przyjaźń, dzięki którym ptaki stają się sobie bliższe. Niektórzy rolnicy powracają do tradycyjnych metod uprawy i hodowli, takich jak wypasanie zwierząt w lasach dębowych. Zapobiega to zbytniemu zarastaniu tych terenów, dzięki czemu są dostępne dla żurawi i innych dzikich zwierząt. Liczba żurawi zimujących w specjalnych lasach dębowych w tej części Hiszpanii wzrosła trzykrotnie w ciągu ostatnich 20 lat dzięki ochronie tych miejsc. W hiszpańskim regionie Estremadura odbywa się w grudniu festiwal na cześć przybywających żurawi. Organizowane są wycieczki, na których można zobaczyć żurawie, ustawia się też stragany, urządza zabawy, konkursy, opowiadania historii i tańce!

25 NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE 11 Długa i trudna podróż żurawi nareszcie dobiega końca. W październiku i listopadzie stada żurawi docierają do Hiszpanii i innych terenów Europy południowo-zachodniej. Zima jest tu cieplejsza niż na północy Europy i żurawie mogą tu znaleźć pożywienie. Jedzą żołędzie w zagajnikach dębowych lub nasiona pozostawione po żniwach na polach ryżowych i zbożowych. Zdaje się, że bardzo podoba im się ten zimowy dom. Wieczorami wyginają ciała, biegają i wyskakują wysoko w powietrze, machając skrzydłami. Następnie wzbijają się ku niebu, wspólnie zataczając w powietrzu koła przy zachodzie słońca, zanim odlecą do noclegowisk. Żurawie korzystają z zimowego słońca aż do wczesnej wiosny, kiedy znów odlatują na północ. PODZIWIANIE ŻURAWI Żurawie to nie jedyne stworzenia, które warto podziwiać. Mnóstwo ludzi przyjeżdża, by zobaczyć te piękne ptaki i ich wspaniałe tańce. Wolontariusze uczą się, jak dbać o siedliska żurawi i jakie rośliny tam sadzić. Dzięki turystyce mieszkańcy pobliskich terenów znajdują pracę w hotelach i restauracjach, albo jako przewodnicy wycieczek. CO MOŻESZ ZROBIĆ Wspieraj działania, które pomagają w ochronie okolicznej przyrody, kupując lokalne produkty przyjazne dla środowiska. Możesz też zaproponować pomoc w przywracaniu i w ochronie obszarów zamieszkiwanych przez dzikie zwierzęta i rośliny w miejscowym rezerwacie przyrody. SŁOWNICZEK ZAGAJNIKI otwarte obszary leśne WOLONTARIUSZE ludzie poświęcający nieodpłatnie swój czas na pracę w słusznej sprawie

26 WIĘCEJ INFORMACJI PODZIĘKOWANIA Autor : Louise Spilsbury Ilustracje : Nicolas Gouny Edycja tekstu: Ann Arscott Edycja artystyczna : Marie-Adele Murray Koncepcja Produkcja : WingedChariot Produkcja techniczna: Fotografie: Jose B. Ruiz, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. Okładka Strona : Str. 2: Maurizio Bonora, istock collection, Thinkstock Str. 3: 1) Thomas Pajot, Shutterstock 2) Google Images 3) Markus Varesvuo, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. Luhta, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. 5) Jupiterimages, Photos.com collection, Thinkstock Str. istock collection, Thinkstock Str. 5: 1) Thomas Pajot, Shutterstock 2) Google Images 3) Wild Wonders of Europe / Unterthiner, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. 4) Nick Upton, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. 5) Fotosearch Stock Image Photograph Royalty Free 6) Google Str. 6: Niall Benvie, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. Str. 19: 1) Thomas Pajot, Shutterstock 2) Google Images 3) Jose Luis GOMEZ de FRANCISCO, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. 4) Sergio Schnitzler, Dreamstime.com 5) pixphoto, Stockphoto collection, 123RF Str. istock collection, Thinkstock Str. 21: 1) Thomas Pajot, Shutterstock 2) Google Images 3) Roy Mangersnes, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. 4) Capnord, Fotolia 5) sdvonmb, Stockphoto collection, 123RF 6) Johan Bonde Ferm, Stockphoto collection, 123RF Str. 22: Aflo, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. Str. 23: 1) ObjetivoVerde, Festival Las Grullas 2) Chris Gomersall, Copyright Nature Picture Library. All rights reserved. 3) ObjetivoVerde, Festival Las Grullas 4) Thomas Pajot, Shutterstock 5) Google Images

27 Podziel się z nami swoją opinią (krótka ankieta)

28 JAK OTRZYMAĆ PUBLIKACJE UE Publikacje bezpłatne ujeden egzemplarz: w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu) kilka egzemplarzy (lub mapy, plakaty): w przedstawicielstwach Unii Europejskiej (http://ec.europa.eu/represent_pl.htm) w delegaturach Unii Europejskiej w krajach poza UE: (http://eeas.europa.eu/delegations/index_pl.htm) kontaktując się z Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_pl.htm) lub dzwoniąc pod numer (numer bezpłatny w całej UE) (*). (*) Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy, hotele lub telefony publiczne mogą naliczać opłaty). Publikacje płatne: w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu). Płatne subskrypcje: u dystrybutorów Urzędu Publikacji Unii Europejskiej (http://publications.europa.eu/others/agents/index_pl.htm)

29 NATURE WATCH LECĄ ŻURAWIE 15 KH PL-N NATURE WATCH STRAŻNICY NATURY Lecą Żurawie to publikacja Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska Komisji Europejskiej, która ma na celu edukowanie poprzez zabawę dzieci w wieku od 7 do 11 lat. Publikacja ta zawiera ciekawostki dotyczące migracji europejskich ptaków i różnorodności biologicznej, a także pomysły na to, jak dzieci mogą przyłączyć się do ochrony środowiska naturalnego. Są tam również historyjki opisujące obserwacje dzieci, które zachęcają młodych czytelników do podejmowania działań związanych z omawianym tematem i wspierania wspólnej sprawy. NATURE WATCH Publikacja STRAŻNICY NATURY Lecą żurawie dostępna jest we wszystkich językach UE. Można ją czytać w domu czy w szkole. Większą liczbę egzemplarzy można uzyskać bezpłatnie w urzędach UE w państwach członkowskich lub za pośrednictwem strony Można ją również pobrać ze strony bookshop.europa.eu. doi : /47774 (wersja drukowana) doi: /57042 (wersja elektroniczna)

KI-78-09-820-PL-C. Tajemnica słońca

KI-78-09-820-PL-C. Tajemnica słońca KI-78-09-820-PL-C Tajemnica słońca Tajemnica słońca Urząd Publikacji ISBN 978-92-79-12502-7 NOTA PRAWNA Ani Komisja Europejska, ani żadna osoba działająca w jej imieniu, nie ponosi odpowiedzialności za

Bardziej szczegółowo

Rada Europejska Rada

Rada Europejska Rada PL SEKRETARIAT GENERALNY RADY SERIA OGÓLNA Rada Europejska Rada Dwie instytucje w służbie Europy WRZESIEŃ 2013 Uwaga Niniejsza broszura jest publikacją Sekretariatu Generalnego Rady i służy wyłącznie do

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus...

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus... Błotniaki Błotniaki, to liczący 13 gatunków rodzaj ptaków drapieŝnych z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), rzędu sokołowych (Falconiformes), występujących w Eurazji, Afryce i Ameryce. Ptaki te osiągają

Bardziej szczegółowo

JESIENNE I ZIMOWE KŁOPOTY ZWIERZĄT LEŚNYCH I POLNYCH

JESIENNE I ZIMOWE KŁOPOTY ZWIERZĄT LEŚNYCH I POLNYCH JESIENNE I ZIMOWE KŁOPOTY ZWIERZĄT LEŚNYCH I POLNYCH 3 CELE OGÓLNE: rozwijanie pasji poznawania zjawisk przyrodniczych rozwijanie umiejętności analizowania obserwowanych zjawisk zrozumienie roli człowieka

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2013 MARZEC. ŻURAW- Grus grus Żurawie Gruidae

PTASI KALENDARZ 2013 MARZEC. ŻURAW- Grus grus Żurawie Gruidae PTASI KALENDARZ 2013 MARZEC ŻURAW- Grus grus Żurawie Gruidae Gdy na mokradłach lód powoli topnieje, ponownie rozlega się donośny trąbiący głos, który ostatni raz słyszeliśmy jesienią. Powróciły żurawie,

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2012 MARZEC

PTASI KALENDARZ 2012 MARZEC PTASI KALENDARZ 2012 MARZEC ŁYSKA- Fulica atra L. Chruściele Rallidae Już w marcu, a nawet wcześniej, na wodach, na których lód ledwo stopniał, pojawiają się stada łysek powracające z zimowisk na południu

Bardziej szczegółowo

Copyright by Anna Mikler-Chwastek & e-bookowo Projekt okładki: e-bookowo ISBN 978-83-7859-077-4

Copyright by Anna Mikler-Chwastek & e-bookowo Projekt okładki: e-bookowo ISBN 978-83-7859-077-4 Anna Mikler-Chwastek D UDEK I LODZIA Copyright by Anna Mikler-Chwastek & e-bookowo Projekt okładki: e-bookowo ISBN 978-83-7859-077-4 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo Kontakt: wydawnictwo@e-bookowo.pl

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae)

PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae) PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae) Kos (Turdus merula), należy do rodziny drozdów. Samiec jest cały czarny, oprócz żółtego dzioba oraz żółtej obrączki wokół oka, ze stosunkowo

Bardziej szczegółowo

Kolorowanka. Wronki. z zagadkami. gmina przyjazna dzieciom. Cześć!

Kolorowanka. Wronki. z zagadkami. gmina przyjazna dzieciom. Cześć! Kolorowanka z zagadkami Cześć! ię a M m na im a k n Wro Wronki gmina przyjazna dzieciom Wronki gmina przyjazna dzieciom Cześć! Mam na imię Wronka. Witam Cię w moim wyjątkowym mieście. Tutaj możesz miło

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

PRZYRODNICZE AZYLE W MIEJSKICH PRZEDSZKOLACH RAPORT NR 14. Drzewa.

PRZYRODNICZE AZYLE W MIEJSKICH PRZEDSZKOLACH RAPORT NR 14. Drzewa. 14. Gatunki i rola drzew w przyrodzie. Zadanie: sadzenie drzewa. Dzieci z Przedszkola nr 16 w Koszalinie 10 października obchodziły ŚWIETO DRZEWA. Tegoroczne Święto Drzewa odbyło się pod hasłem DRZEWO

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Las zimą. Opiekujemy się zwierzętami. tygodniowy Temat dnia Planujemy wyprawę do lasu. Smakołyki

Bardziej szczegółowo

Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko.

Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko. Przygotowujemy laurki dla dzielnych strażaków. Starałyśmy się, by prace były ładne. Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko. 182 Jeszcze kilka kroków i będziemy

Bardziej szczegółowo

oryginalny tekst i zdjęcia www.fao.org/food/photo_report

oryginalny tekst i zdjęcia www.fao.org/food/photo_report CHŁOPIEC MIESZKAJĄCY NA WZGÓRZACH MADAGASKARU OPISUJE SWOJE CODZIENNE OBOWIĄZKI, TROSKI I MARZENIA, ORAZ JAK TO SIĘ STAŁO, śe SZKOLNY OGRÓDEK TeleFood SPRAWIŁ, śe DZIECI CZĘŚCIEJ CHODZĄ DO SZKOŁY, LEPIEJ

Bardziej szczegółowo

Z życzeniami sukcesów na sprawdzianach Autorki

Z życzeniami sukcesów na sprawdzianach Autorki Danuta Klimkiewicz Anna Król Bo ena P³aszewska TRZECIOTEŚCIK testy sprawdzaj¹ce cz. 3 Wydawnictwo Skrzat Kraków Wstêp Książka Trzecioteścik testy sprawdzające została przygotowana dla uczniów klasy trzeciej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACJI WYCIECZEK SZKOLNYCH

REGULAMIN ORGANIZACJI WYCIECZEK SZKOLNYCH REGULAMIN ORGANIZACJI WYCIECZEK SZKOLNYCH w Nadleśnictwie Karnieszewice W czasie trwania wycieczek szkolnych obowiązują następujące zasady: I. Nauczyciel/opiekun grupy jest zobowiązany do: 1. zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu!

Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu! Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu! Na wstępie mojego listu serdecznie Cię pozdrawiam. Chcę Ci opowiedzieć, jak dbam o siebie. Zdrowo się odżywiam. Piję soki owocowe. Chodzę z mamą na spacery. Dużo

Bardziej szczegółowo

ZREALIZOWANE DZIAŁANIA

ZREALIZOWANE DZIAŁANIA PRZEDSZKOLE NR 2 IM. DZIECIECEGO UŚMIECHU ZABRZE, UL. CMENTARNA 7 KUBUSIOWI PRZYJACIELE NATURY ZREALIZOWANE DZIAŁANIA Przedstawienie teatralne związane z ochroną przyrody 25.01.2013 Przedszkolaki z IV

Bardziej szczegółowo

Centrum Edukacji Przyrodniczej

Centrum Edukacji Przyrodniczej Centrum Edukacji Przyrodniczej zaprasza do skorzystania z darmowej oferty zajęć edukacyjnych pod hasłem lekcje przyrody Pakiety edukacyjne dla przedszkolaków i klas I-III szkół podstawowych... 3 Pakiety

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ, DYDATKTYCZNEJ I OPIEKUŃCZEJ na rok szkolny 2013/2014

PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ, DYDATKTYCZNEJ I OPIEKUŃCZEJ na rok szkolny 2013/2014 PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ, DYDATKTYCZNEJ I OPIEKUŃCZEJ na rok szkolny 2013/2014 Plan pracy wychowawczo dydaktyczno opiekuńczej opracowano na podstawie: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PRZYRODNICZA

EDUKACJA PRZYRODNICZA EDUKACJA PRZYRODNICZA KLASA I Ocenie podlegają następujące obszary: środowisko przyrodnicze/park, las, ogród, pole, sad, zbiorniki wodne, krajobrazy/, środowisko geograficzne, historyczne, ochrona przyrody

Bardziej szczegółowo

PTAK. Metoda projektów badawczych. Grupa II (3 i 4 latki) Prowadząca: Monika Żylewska. Etap I (wstęp)

PTAK. Metoda projektów badawczych. Grupa II (3 i 4 latki) Prowadząca: Monika Żylewska. Etap I (wstęp) PTAK Metoda projektów badawczych Grupa II (3 i 4 latki) Prowadząca: Monika Żylewska Etap I (wstęp) Na przełomie miesięcy: luty, marzec w naszej grupie zrealizowaliśmy kolejny projekt. Tym razem padło na

Bardziej szczegółowo

Czas w las edukacja w Lasach Państwowych. Warszawa, 1 października 2014 Anna Pikus

Czas w las edukacja w Lasach Państwowych. Warszawa, 1 października 2014 Anna Pikus Czas w las edukacja w Lasach Państwowych Warszawa, 1 października 2014 Anna Pikus Polskie Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Organizacja, która od niemal 90 lat chroni, użytkuje i kształtuje lasy w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego

Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego 1. Osoba prowadząca zajęcia: Renata Pochroń 2. Posiadane kwalifikacje do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Dominika Kulawczuk, Kaja Stępniak Adres szkoły: Szkoła Podstawowa im. T. Kościuszki Al. Warszawska 43 21-002 Jastków Tel/fax 081-502-04-19

Autorzy: Dominika Kulawczuk, Kaja Stępniak Adres szkoły: Szkoła Podstawowa im. T. Kościuszki Al. Warszawska 43 21-002 Jastków Tel/fax 081-502-04-19 Autorzy: Dominika Kulawczuk, Kaja Stępniak Adres szkoły: Szkoła Podstawowa im. T. Kościuszki Al. Warszawska 43 21-002 Jastków Tel/fax 081-502-04-19 Opiekun pracy: Aneta Kozak Lasy a inaczej drzewa to życie.

Bardziej szczegółowo

Spacer? uśmiechnął się zając. Mógłbyś używać nóg do bardziej pożytecznych rzeczy.

Spacer? uśmiechnął się zając. Mógłbyś używać nóg do bardziej pożytecznych rzeczy. Zając wychodził z siebie ze złości i krzyczał: Biegniemy jeszcze raz, jeszcze raz wkoło! Nie ma sprawy, odparł jeż, Ile razy masz ochotę. Biegał więc zając siedemdziesiąt trzy razy, a jeż ciągle dotrzymywał

Bardziej szczegółowo

KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO. 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie. Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak

KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO. 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie. Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak JA W przyszłości chciałabym być, opowiedziałam o tym na zbiórce. Nazywam się W wolnym czasie lubię Urodziny

Bardziej szczegółowo

Język polski test dla uczniów klas trzecich

Język polski test dla uczniów klas trzecich Język polski test dla uczniów klas trzecich szkół podstawowych w roku szkolnym 2009/2010 Etap szkolny (60 minut) Ryzyko dysleksji [suma punktów] Imię i nazwisko... kl. 3... Przeczytaj uważnie tekst. Gepardy

Bardziej szczegółowo

Pomóż ptakom w potrzebie. Podaruj im dom. Wystarczy budka.

Pomóż ptakom w potrzebie. Podaruj im dom. Wystarczy budka. Ptasie gniazdo. Bywa kunsztowne i przytulne lub po prostu wielkie i solidne. Najważniejsze żeby było bezpieczne. Może dlatego prawie 2/3 naszych ptaków zakłada je w dziuplach. To znaczy zakładałoby, gdyby

Bardziej szczegółowo

PRZYRODA W CZTERECH PORACH ROKU

PRZYRODA W CZTERECH PORACH ROKU Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza w Skalmierzycach rok szkolny / PROJEKT EDUKACYJNY PRZYRODA W CZTERECH PORACH ROKU I Wstęp Świat wokół nas zmienia się bardzo szybko, a my żyjemy ciągłym pędzie.

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

ALPEN TOUR Biuro Turystyczne - Agent info@alpentour.pl, www.alpentour.pl 22/425-92-26, 691-032-018

ALPEN TOUR Biuro Turystyczne - Agent info@alpentour.pl, www.alpentour.pl 22/425-92-26, 691-032-018 MAGIA LAPONII DZIEWICZEJ KRAINY ZA KOŁEM POLARNYM Laponia jest ziemią Saamów, którzy osiedlili się tutaj 7000 lat temu. Ten lud, początkowo żyjący z rybactwa i łowiectwa, w XVIII w. udomowił renifery i

Bardziej szczegółowo

Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie

Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie SCENARIUSZ WYCIECZKI DO LASU ( ZAJĘCIA TERENOWE ) Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie Temat : Las domem zwierząt ZAKRES TREŚCI : 1. Piętra roślinne w lesie i warunki w nich panujące. 2. Zwierzęta

Bardziej szczegółowo

PRZYRODNICZE AZYLE W MIEJSKICH PRZEDSZKOLACH RAPORT NR 16. Zimowe schronienia zwierząt.

PRZYRODNICZE AZYLE W MIEJSKICH PRZEDSZKOLACH RAPORT NR 16. Zimowe schronienia zwierząt. 16. Zimowe schronienia zwierząt, gromadzenie zapasów, sposoby zwierząt na przetrwanie zimy. Zadanie: jesienne porządki w ogrodzie, organizujemy w ogrodzie zimowe schronienia dla zwierząt. W Przedszkolu

Bardziej szczegółowo

JESIENNE WYCIECZKI DLA PRZEDSZKOLAKÓW Z CYKLU KOLORY POLSKIEJ JESIENI

JESIENNE WYCIECZKI DLA PRZEDSZKOLAKÓW Z CYKLU KOLORY POLSKIEJ JESIENI JESIENNE WYCIECZKI DLA PRZEDSZKOLAKÓW Z CYKLU KOLORY POLSKIEJ JESIENI JESIENNE PLONY CICHA GÓRA Wyjazd z przedszkola o godz. 9.00 Przyjazd do Cichej Góry Zwiedzanie gospodarstwa obserwacja zwierząt Spotkanie

Bardziej szczegółowo

Wiosenne przebudzenie w Mazurolandii!

Wiosenne przebudzenie w Mazurolandii! Wiosenne przebudzenie w Mazurolandii! Już od marca Mazurolandia zaprasza na żywą lekcję przyrody. Będziecie mogli zajrzeć do Chaty Leśnego Czarodzieja, gdzie posłuchacie ciekawych opowieści o żyjących

Bardziej szczegółowo

Dlaczego chodzić pieszo? Raźnym krokiem ku lepszemu, zdrowszemu stylowi życia

Dlaczego chodzić pieszo? Raźnym krokiem ku lepszemu, zdrowszemu stylowi życia Dlaczego chodzić pieszo? Raźnym krokiem ku lepszemu, zdrowszemu stylowi życia dlaczego chodzić pieszo? Każdy wie, jak chodzić, to jeden z prostszych sposobów aktywności fizycznej i można to robić praktycznie

Bardziej szczegółowo

Wilk - opis. rolę w komunikacji i utrzymaniu. 1/3 długości ciała (pełni istotną. puszysty ogon stanowi prawie

Wilk - opis. rolę w komunikacji i utrzymaniu. 1/3 długości ciała (pełni istotną. puszysty ogon stanowi prawie ubarwienie bardzo zróżnicowane od białego, przez żółto-pomarańczowe, brązowe, szare do czarnego puszysty ogon stanowi prawie 1/3 długości ciała (pełni istotną rolę w komunikacji i utrzymaniu równowagi)

Bardziej szczegółowo

Uwaga KLESZCZE!!!!! Występuje na różnych wysokościach nad ziemią:

Uwaga KLESZCZE!!!!! Występuje na różnych wysokościach nad ziemią: Uwaga KLESZCZE!!!!! Kleszcze żyją zazwyczaj w środowisku lekko wilgotnym, obfitym w roślinność: w lasach i na ich skraju, w zagajnikach, zaroślach, na łąkach, pastwiskach i leśnych polanach, na obszarach

Bardziej szczegółowo

W jesiennej szacie otuleni. Gazetka szkolna w wersji elektronicznej dla klas I III

W jesiennej szacie otuleni. Gazetka szkolna w wersji elektronicznej dla klas I III W jesiennej szacie otuleni Gazetka szkolna w wersji elektronicznej dla klas I III Numer 1 Rok Szkolny 2015 / 2016 Witajcie w Nowym Roku Szkolnym Rusza nowa edycja internetowej gazetki dla klas I III. Wraz

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM AUTORSKI PROGRAM EDUKACJI PRZYRODNICZEJ NIEPUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA STOKROTKA W GOLENIOWIE PRZYJACIELE PRZYRODY 2014/2015

HARMONOGRAM AUTORSKI PROGRAM EDUKACJI PRZYRODNICZEJ NIEPUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA STOKROTKA W GOLENIOWIE PRZYJACIELE PRZYRODY 2014/2015 HARMONOGRAM AUTORSKI PROGRAM EDUKACJI PRZYRODNICZEJ NIEPUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA STOKROTKA W GOLENIOWIE PRZYJACIELE PRZYRODY 2014/2015 AUTOR: MONIKA KATARZYNA JARUTA MIESIĄC FORMA REALIZACJI CELE OSOBY REALIZUJĄCE

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNE PLANOWANIE WYPRAWA ROWEROWA

WSPÓLNE PLANOWANIE WYPRAWA ROWEROWA WSPÓLNE PLANOWANIE WYPRAWA ROWEROWA Majowego popołudnia spotkała się grupa przyjaciół, by zaplanować wspólną wycieczkę rowerową. Doszło do żywej wymiany zdań na temat trasy, programu i czasu trwania wyprawy.

Bardziej szczegółowo

ISBN: 978-83-7437-853-6

ISBN: 978-83-7437-853-6 Danuta Klimkiewicz Anna Król Bo ena P³aszewska CZYTANIE ZE ZROZUMIENIEM testy sprawdzaj¹ce cz. 1 Wydawnictwo Skrzat Kraków Copyright by Skrzat, Kraków 2013 Opracowanie: Danuta Klimkiewicz, Anna Król, Bożena

Bardziej szczegółowo

16. niedziela po Trójcy Świętej

16. niedziela po Trójcy Świętej Centrum Misji i Ewangelizacji/ www.cme.org.pl 16. niedziela po Trójcy Świętej Główna myśl: Pan Jezus pociesza Tekst: J 11,1,3,17-27 Wskrzeszenie Łazarza Wiersz: Błogosławieni, którzy się smucą, albowiem

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ EKOLOGICZNYCH ZAJĘĆ EDUKACYJNYCH. Temat: BOGACTWO NADNARWIAŃSKICH PTAKÓW. Poziom: szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoła ponadgimnazjalna

SCENARIUSZ EKOLOGICZNYCH ZAJĘĆ EDUKACYJNYCH. Temat: BOGACTWO NADNARWIAŃSKICH PTAKÓW. Poziom: szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoła ponadgimnazjalna Projekt został współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Środki Przejściowe PL2005/017-488.01.01.01. Niniejszy dokument został opublikowany dzięki pomocy finansowej Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2.

ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2. ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2. Dzieci z natury są spontaniczne i mało krytyczne. Trudno im również ocenić jak powinny zachować się w danej sytuacji, aby były bezpieczne. Nasze

Bardziej szczegółowo

AUDYT POCZĄTKOWY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 4 W GIŻYCKU. Kolorem różowym zaznaczono odpowiedzi uzyskane w wyniku przeprowadzonych działań.

AUDYT POCZĄTKOWY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 4 W GIŻYCKU. Kolorem różowym zaznaczono odpowiedzi uzyskane w wyniku przeprowadzonych działań. AUDYT POCZĄTKOWY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 4 W GIŻYCKU Kolorem różowym zaznaczono odpowiedzi uzyskane w wyniku przeprowadzonych działań. ŚMIECI i śmiecenie Zastanowimy się i sprawdźmy, czy nasza szkoła

Bardziej szczegółowo

Jak uchronić pola przed GMO

Jak uchronić pola przed GMO Jak uchronić pola przed GMO Przeczytaj ten apel, aby wiedzieć dlaczego to takie ważne. Badania naukowe o szkodliwości GMO spowodowały, że już 10 krajów Europy i wiele na świecie zakazało upraw takich roślin.

Bardziej szczegółowo

PRACODAWCY. Ułatwiamy rekrutację młodych ludzi w Europie Twoja pierwsza praca z EURES-em Ukierunkowany program wspierania mobilności

PRACODAWCY. Ułatwiamy rekrutację młodych ludzi w Europie Twoja pierwsza praca z EURES-em Ukierunkowany program wspierania mobilności PRACODAWCY Ułatwiamy rekrutację młodych ludzi w Europie Ukierunkowany program wspierania mobilności KE-04-14-956-PL-C eures.europa.eu ec.europa.eu/social/yourfirsteuresjob Społeczna Europa PRACODAWCY Czy:

Bardziej szczegółowo

Kolorowanka. z zagadkami. Wronki gmina przyjazna dzieciom. Cześć! Mam na im

Kolorowanka. z zagadkami. Wronki gmina przyjazna dzieciom. Cześć! Mam na im Kolorowanka z zagadkami Cześć! ię Mam na im a k n Wro Wronki gmina przyjazna dzieciom Wronki gmina przyjazna dzieciom Cześć! Mam na imię Wronka. Witam Cię w moim wyjątkowym mieście. Tutaj możesz miło spędzić

Bardziej szczegółowo

Poradnik OTOPrzewodnika

Poradnik OTOPrzewodnika Poradnik OTOPrzewodnika OTOPrzewodnik wizytówką OTOP Dziękujemy, że postanowiłeś poświęcić swój cenny czas na poprowadzenie ptasiarskiej wycieczki. Mamy nadzieję, że ten poradnik pomoże Ci w jej zorganizowaniu,

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ O TEMATYCE EKOLOGICZNEJ. TEMAT: NIEŚĆ POMOC PTAKOM ZIMĄ TO NIE TAKIE TRUDNE!

KONSPEKT ZAJĘĆ O TEMATYCE EKOLOGICZNEJ. TEMAT: NIEŚĆ POMOC PTAKOM ZIMĄ TO NIE TAKIE TRUDNE! Świetlica Środowiskowa nr 5 Iskierka Płock, ul. Otolińska 23 Tel. 024-364-31-39 Wychowawcy: Maria Kania, Anita Bartoszewska. KONSPEKT ZAJĘĆ O TEMATYCE EKOLOGICZNEJ. GRUPA:20 osób ( dzieci i rodzice) WIEK

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z AKCJI KOCHASZ DZIECI, NIE PAL ŚMIECI"

SPRAWOZDANIE Z AKCJI KOCHASZ DZIECI, NIE PAL ŚMIECI SPRAWOZDANIE Z AKCJI KOCHASZ DZIECI, NIE PAL ŚMIECI" Dnia 3.12.201 Or. w Samorządowym Publicznym Przedszkolu Leśne Skrzaty" w Poraju odbyło się spotkanie w ramach akcji Kochasz dzieci, nie pa! śmieci".

Bardziej szczegółowo

Brak platformy szkolnej zastosowane rozwiązanie

Brak platformy szkolnej zastosowane rozwiązanie 1 Wykorzystanie pakietu zintegrowanych usług Google Apps dla Szkół i Uczelni w celu współdzielenia dokumentów i multimediów oraz usprawnienia wewnątrzszkolnej komunikacji na przykładzie formularza ewaluacji

Bardziej szczegółowo

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci!

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! W samo południe 14 Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! przed czytaniem 1. W internecie można znaleźć wiele rzeczy. W internecie, czyli właściwie gdzie? Opracujcie hasło INTERNET na podstawie własnych skojarzeń

Bardziej szczegółowo

INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK

INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK Pobrano ze strony http://www.przedszkole15.com.pl/ INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK Jest to bajka, która pomoże dzieciom zrozumieć, jak należy dbać o przyrodę i zachować się w lesie.

Bardziej szczegółowo

Edukacja w Gorczańskim Parku Narodowym teraźniejszość i przyszłość. Anna Kurzeja Zespół ds. Edukacji i Udostępniania Parku

Edukacja w Gorczańskim Parku Narodowym teraźniejszość i przyszłość. Anna Kurzeja Zespół ds. Edukacji i Udostępniania Parku Edukacja w Gorczańskim Parku Narodowym teraźniejszość i przyszłość Anna Kurzeja Zespół ds. Edukacji i Udostępniania Parku GORCE W 2004 r. GPN został włączony do sieci Natura 2000 jako Obszar Specjalnej

Bardziej szczegółowo

ANGIELSKI DLA DZIECI

ANGIELSKI DLA DZIECI ANGIELSKI DLA DZIECI ĆWICZENIA DO WYDRUKU Barbara Celińska. All rights reserved. ISBN 978-83-943137-7-7 Wydawnictwo Wymownia www.wymownia.pl 1 Zadanie 1. Pisz po śladzie: stork frog snail Zadanie 2. Czym

Bardziej szczegółowo

Październik. TYDZIEŃ 1.: co nam niesie zmiany w lesie?

Październik. TYDZIEŃ 1.: co nam niesie zmiany w lesie? Październik TYDZIEŃ 1.: co nam niesie zmiany w lesie? Projekt sytuacji edukacyjnych (oprac. mgr Sylwia Kustosz, Edukator Froebel.pl) Przebieg spotkania w Porannym kole: PONIEDZIAŁEK: dary lasu 1. Nauczyciel

Bardziej szczegółowo

3 POMAGAMY NASZYM SKRZYDLATYM PRZYJACIOŁOM CELE OGÓLNE: CELE OPERACYJNE: ŚRODKI DYDAKTYCZNE:

3 POMAGAMY NASZYM SKRZYDLATYM PRZYJACIOŁOM CELE OGÓLNE: CELE OPERACYJNE: ŚRODKI DYDAKTYCZNE: 3 POMAGAMY NASZYM SKRZYDLATYM PRZYJACIOŁOM CELE OGÓLNE: rozwijanie pasji poznawania zjawisk przyrodniczych rozwijanie umiejętności analizowania obserwowanych zjawisk zrozumienie roli człowieka w środowisku

Bardziej szczegółowo

Akcja EDUKACJA ZADANIA TRENINGOWE Z JĘZYKA POLSKIEGO ZESTAW 11. Wędrówki z dziadkiem Romanem

Akcja EDUKACJA ZADANIA TRENINGOWE Z JĘZYKA POLSKIEGO ZESTAW 11. Wędrówki z dziadkiem Romanem ZADANIA TRENINGOWE Z JĘZYKA POLSKIEGO Akcja EDUKACJA ZESTAW 11. Wędrówki z dziadkiem Romanem Każde spotkanie z przyrodą jest prawdziwe i Wam też się może przytrafić. Należy tylko mieć czujne oczy i uszy

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej

Konspekt szkółki niedzielnej Główna myśl: Pan Bóg wszystko stworzył Konspekt szkółki niedzielnej 3. NIEDZIELA PO WIELKANOCY Jubilate Tekst: 1 Księga Mojżeszowa 1,1-4,26-31;2,1-4 Stworzenie świata i człowieka Wiersz przewodni: 1 Księga

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE!

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! CELE: 1. Przekazanie dzieciom wiedzy na temat znaczenia wody dla ludzi, zwierząt i roślin. 2. Uświadomienie dzieciom wagi picia wody. 3. Przekazanie dzieciom wiedzy na

Bardziej szczegółowo

Impreza W kraju Samurajów

Impreza W kraju Samurajów Impreza W kraju Samurajów Jeżeli chcą Państwo przeżyć naprawdę wyjątkowy wieczór proponujemy imprezę W kraju Samurajów! Nastrojowa scenografia, tradycyjna japońska kuchnia i mnóstwo atrakcji sprawią, że

Bardziej szczegółowo

MAŁY ODKRYWCA WODY I LASU

MAŁY ODKRYWCA WODY I LASU AUTORSKI PROJEKT EDUKACYJNY MAŁY ODKRYWCA WODY I LASU Autor: mgr Karolina Władysiak Miejsce pracy: ZSP w Napachaniu Stanowisko pracy: Nauczyciel str. 1 Powiedz mi, a zapomnę, pokaż a zapamiętam, pozwól

Bardziej szczegółowo

Stan czystości środowiska w moim mieście

Stan czystości środowiska w moim mieście PROJEKT PRZYRODNICZY Stan czystości środowiska w moim mieście 1. Organizacja: realizacja projektu odbywa się na poziomie klas 6, projekt trwa od marca do kwietnia (część praktyczna, doświadczalna, którą

Bardziej szczegółowo

PLAN EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU NR. 50 NA ROK 2013/2014 HASŁO PRZEWODNIE DZIAŁAŃ EKOLOGICZNYCH: GDY O ZIEMIĘ NASZĄ DBASZ, CZYSTO WOKÓŁ MASZ

PLAN EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU NR. 50 NA ROK 2013/2014 HASŁO PRZEWODNIE DZIAŁAŃ EKOLOGICZNYCH: GDY O ZIEMIĘ NASZĄ DBASZ, CZYSTO WOKÓŁ MASZ PLAN EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU NR. 50 NA ROK 2013/2014 HASŁO PRZEWODNIE DZIAŁAŃ EKOLOGICZNYCH: GDY O ZIEMIĘ NASZĄ DBASZ, CZYSTO WOKÓŁ MASZ CELE EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W zakres edukacji ekologicznej

Bardziej szczegółowo

Biuro podróży EUD Etap I. Planowanie

Biuro podróży EUD Etap I. Planowanie Biuro podróży EUD Etap I. Planowanie Wprowadzenie do konkursu Zbliża się upragniona przez wszystkich uczniów przerwa wakacyjna czas odpoczynku i zabawy. Jednak lipiec i sierpień to miesiące, kiedy niektóre

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN PRACY WYCHOWAWCZO-DYDAKTYCZNO-OPIEKUŃCZEJ W PRZEDSZKOLU SAMORZĄDOWYM NR 14 W WAŁBRZYCHU na rok szkolny 2015/16

ROCZNY PLAN PRACY WYCHOWAWCZO-DYDAKTYCZNO-OPIEKUŃCZEJ W PRZEDSZKOLU SAMORZĄDOWYM NR 14 W WAŁBRZYCHU na rok szkolny 2015/16 ROCZNY PLAN PRACY WYCHOWAWCZO-DYDAKTYCZNO-OPIEKUŃCZEJ W PRZEDSZKOLU SAMORZĄDOWYM NR 14 W WAŁBRZYCHU na rok szkolny 2015/16 ZADANIE I Przedszkolaka rady jak segregować odpady i dbać o środowisko. Działania

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

Wycena zmian w zarządzaniu lasami

Wycena zmian w zarządzaniu lasami Wycena zmian w zarządzaniu lasami Mikołaj Czajkowski miq@wne.uw.edu.pl Pozaprodukcyjne funkcje lasów Pozaprodukcyjne funkcje lasów: Różnorodność biologiczna Rekreacja Retencja wody Funkcje glebotwórcze

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Gersheim

Wycieczka do Gersheim Wycieczka do Gersheim Na specjalne zaproszenie Pana Hansa Bollingera -dyrektora Gesamtschule Gersheim, prezesa Stowarzyszenia "Spotkania na Granicy" oraz Stowarzyszenia VEUBE - Spohns Haus, grupa siedmiu

Bardziej szczegółowo

PRZYRODNICZE AZYLE W MIEJSKICH PRZEDSZKOLACH RAPORT NR 11. Rola martwego drewna.

PRZYRODNICZE AZYLE W MIEJSKICH PRZEDSZKOLACH RAPORT NR 11. Rola martwego drewna. 11. Rola martwego drewna W celu przybliżenia dzieciom pojęcia martwego drzewa nauczycielki z przedszkola nr 16 w Koszalinie zorganizowały wycieczkę autokarową do lasu, podejmując współpracę z Nadleśnictem

Bardziej szczegółowo

JEMY WARZYWA I OWOCE SEZONOWE. Przedszkole nr 6 w Dąbrowie Górniczej

JEMY WARZYWA I OWOCE SEZONOWE. Przedszkole nr 6 w Dąbrowie Górniczej SPRAWOZDANIE Z AKCJI PIRAMIDA ŻYWIENIA PRZEDSZKOLAKA EDYCJA JESIEŃ 2012 JEMY WARZYWA I OWOCE SEZONOWE Przedszkole nr 6 w Dąbrowie Górniczej Akcja w naszym Przedszkolu prowadzona była w miesiącu październiku

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

Katecheza 8 Grupa 1 Grupa 3

Katecheza 8 Grupa 1 Grupa 3 Katecheza 8 Grupa 1 Kazanie do ptaków i posłuszeństwo stworzeń Święty ojciec Franciszek podążał doliną Spoletańską. Przybliżył się do pewnego miejsca blisko Bevagna, w którym zgromadziła się wielka chmara

Bardziej szczegółowo

od Poniedziałku do Piątku od 12.00-20.00 Gry i zabawy integracyjne Zajęcia wg upodobań

od Poniedziałku do Piątku od 12.00-20.00 Gry i zabawy integracyjne Zajęcia wg upodobań PLAN ZAJĘĆ DLA DZIECI I MŁODZIEŻY ZE ŚWIETLICY OSIEDLOWEJ PRZY SAMORZĄDZIE MIESZKAŃCÓW NR 1 UL. A. GIERYMSKIEGO 2 A W OKRESIE WAKACJI 2013 01.07.2013-31.08.2013 r. Godziny otwarcia: od Poniedziałku do

Bardziej szczegółowo

Będę silny i zdrowy Scenariusz zajęć gimnastycznych w grupie 4 latków.

Będę silny i zdrowy Scenariusz zajęć gimnastycznych w grupie 4 latków. Będę silny i zdrowy Scenariusz zajęć gimnastycznych w grupie 4 latków. Przygotowanie i prowadzenie : Iwona Suchożebrska CEL OGÓLNY: Rozwijanie sprawności ruchowej. Doskonalenie zręczności. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

W LESIE. Po co jest las? scenariusz zajęć. Rozwijanie wrażliwości na charakter i nastrój utworów literackich.

W LESIE. Po co jest las? scenariusz zajęć. Rozwijanie wrażliwości na charakter i nastrój utworów literackich. W LESIE Po co jest las? scenariusz zajęć Cele: Zapoznanie z treścią wierszy J. Kulmowej. Rozwijanie wrażliwości na charakter i nastrój utworów literackich. Wyrażanie różnych stanów uczuciowych. Utrwalenie

Bardziej szczegółowo

o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 15 dodatek do Jadwiżanki 6 (51) Opracowała: Daniela Abramczuk

o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 15 dodatek do Jadwiżanki 6 (51) Opracowała: Daniela Abramczuk o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 15 Opracowała: Daniela Abramczuk o Mała Jadwinia p Notesik Jadwini W naszym domu coś się dzieje. Mamusia śpieszy się, bo ma dużo pracy. Musi zapakować wszystkie rzeczy

Bardziej szczegółowo

PROJEKT MÓJ PRZYJACIEL- ZWIERZĄTKO DOMOWE

PROJEKT MÓJ PRZYJACIEL- ZWIERZĄTKO DOMOWE PROJEKT MÓJ PRZYJACIEL- ZWIERZĄTKO DOMOWE 5-LATKI BIEDRONKI" Dzieci z grupy :Biedronki, bardzo dużo i chętnie opowiadały o swoich zwierzątkach domowych zarówno swoim paniom z grupy, jak i rówieśnikom.

Bardziej szczegółowo

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie.

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Łąki Nowohuckie Mapa Łąk Nowohuckich, na której niebieską linią zaznaczona jest trasa ścieżki dydaktycznej. Łąki Nowohuckie Łąki Nowohuckie

Bardziej szczegółowo

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie Maria Mellin Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

2-4 grudnia 2011 nasza pierwsza akcja- Świąteczna Zbiórka Żywności organizowana przez Fundację Bank Żywności SOS w Warszawie odbyła się w 30

2-4 grudnia 2011 nasza pierwsza akcja- Świąteczna Zbiórka Żywności organizowana przez Fundację Bank Żywności SOS w Warszawie odbyła się w 30 2-4 grudnia 2011 nasza pierwsza akcja- Świąteczna Zbiórka Żywności organizowana przez Fundację Bank Żywności SOS w Warszawie odbyła się w 30 warszawskich sklepach oraz kilkunastu miastach na Mazowszu.

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY. SPRAWDZIAN PRÓBNYW SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ferie zimowe w górach

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY. SPRAWDZIAN PRÓBNYW SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ferie zimowe w górach UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA dzień miesiąc rok miejsce na naklejkę z kodem Informacje dla ucznia SPRAWDZIAN PRÓBNYW SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ferie zimowe w górach

Bardziej szczegółowo

I JA I MOJE OTOCZENIE

I JA I MOJE OTOCZENIE POLECAMY I JA I MOJE OTOCZENIE Zadanie 1. Uzupełnij tekst, wykorzystując wyrazy pomocnicze z ramki. wieczorem, najtrudniejszego, krótkie, porze, przyjemność, posiłki, czynnie, porze Po przyjściu ze szkoły

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY PROGRAMU TRZYMAJ FORMĘ pt. Chcę być zdrowy

PROJEKT EDUKACYJNY PROGRAMU TRZYMAJ FORMĘ pt. Chcę być zdrowy PROJEKT EDUKACYJNY PROGRAMU TRZYMAJ FORMĘ pt. Chcę być zdrowy DO REALIZACJI W SZKOLE PODSTAWOWEJ W PRZYBYNOWIE W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Skład zespołu: ZDZISŁAWA KAPUŚCIAK ELŻBIETA BALWIERZ MARCIN TODYNEK

Bardziej szczegółowo

MODLITWY. Autorka: Anna Młodawska (Leonette)

MODLITWY. Autorka: Anna Młodawska (Leonette) MODLITWY BLOG MOTYWACYJNY www.leonette.pl Panie, Ty wiesz o najsłodszych mych wspomnieniach, Panie, Ty wiesz o największych mych marzeniach, Panie, Ty wiesz czego dzisiaj tak żałuję, Panie, Ty wiesz czego

Bardziej szczegółowo

WAKACJE Z BIBLIOTEKĄ 2012 FILIA NR 3

WAKACJE Z BIBLIOTEKĄ 2012 FILIA NR 3 WAKACJE Z BIBLIOTEKĄ 2012 FILIA NR 3 Podczas wakacji, dzieci przebywające w bibliotece będą mogły uczestniczyć w różnych zabawach i zajęciach organizowanych według ustalonego programu zajęć w godzinach

Bardziej szczegółowo

Poszukiwanie skarbu. Liczba osób: 1 + 1. Opis

Poszukiwanie skarbu. Liczba osób: 1 + 1. Opis Poszukiwanie skarbu Liczba osób: 1 + 1. Opis Na dworze, w różnych miejscach (drzewa, krzaki, kamienie, kępki trawy), chowamy jakiś przedmiot. Zależnie od naszych intencji może to być rzecz znana dziecku,

Bardziej szczegółowo

MIESIĄC WRZESIEŃ I PAŹDZIERNIK 2014r. W GRUPIE JAGÓDKI W PRZEDSZKOLU OMNIBUSEK W REDZIE

MIESIĄC WRZESIEŃ I PAŹDZIERNIK 2014r. W GRUPIE JAGÓDKI W PRZEDSZKOLU OMNIBUSEK W REDZIE MIESIĄC WRZESIEŃ I PAŹDZIERNIK 2014r. W GRUPIE JAGÓDKI W PRZEDSZKOLU OMNIBUSEK W REDZIE Pierwsze dwa miesiące nowego roku minęły nam błyskawicznie. Wspaniale było się znów spotkać w pełnym składzie po

Bardziej szczegółowo

pokoloruj mnie CO SŁYCHAĆ U MOTYLI?

pokoloruj mnie CO SŁYCHAĆ U MOTYLI? pokoloruj mnie CO SŁYCHAĆ U MOTYLI? WE WRZEŚNIU: - uczyliśmy się piosenki powitalnej; - tworzyliśmy koło wiązane; - poznawaliśmy przedszkolną salę oraz ogród przedszkolny; - doskonaliliśmy działania samoobsługowe;

Bardziej szczegółowo

Poznajemy zwierzęta domowe i leśne

Poznajemy zwierzęta domowe i leśne Poznajemy zwierzęta domowe i leśne 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna cechy charakterystyczne zwierząt domowych i leśnych, zna zwierzęta mięsożerne, roślinożerne i wszystkożerne. b) Umiejętności Uczeń:

Bardziej szczegółowo

W SZKOLE PODSTAWOWEJ w ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 im. JANA PAWŁA II w BEŁŻYCACH

W SZKOLE PODSTAWOWEJ w ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 im. JANA PAWŁA II w BEŁŻYCACH W SZKOLE PODSTAWOWEJ w ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 im. JANA PAWŁA II w BEŁŻYCACH W związku z postępującą degradacją środowiska naturalnego (susza, powodzie, dziura ozonowa) coraz większego znaczenia na świecie

Bardziej szczegółowo

26 września uczniowie ze Szkolnego Wolontariatu uczestniczyli w inauguracji. programu Pola Nadziei w zielonogórskim Hospicjum im. Lady Ryder.

26 września uczniowie ze Szkolnego Wolontariatu uczestniczyli w inauguracji. programu Pola Nadziei w zielonogórskim Hospicjum im. Lady Ryder. Wolontariat informuje. 26 września uczniowie ze Szkolnego Wolontariatu uczestniczyli w inauguracji programu Pola Nadziei w zielonogórskim Hospicjum im. Lady Ryder. Zakupiliśmy tam za zebrane pieniądze

Bardziej szczegółowo

Terapia z udziałem zwierząt

Terapia z udziałem zwierząt Terapia z udziałem zwierząt Terapia w rzeczywistości Projekt Leonardo Da Vinci 2010 2012 Europejska koncepcja kształcenia i uzyskiwania kwalifikacji zawodowych w ramach terapii z udziałem zwierząt (AMAT)

Bardziej szczegółowo

ZAMIERZENIA OPIEKUŃCZO WYCHOWAWCZE NA. PAŹDZIERNIK 2015r. DLA DZIECI Z GRUPY BIEDRONKI CELE GŁÓWNE:

ZAMIERZENIA OPIEKUŃCZO WYCHOWAWCZE NA. PAŹDZIERNIK 2015r. DLA DZIECI Z GRUPY BIEDRONKI CELE GŁÓWNE: ZAMIERZENIA OPIEKUŃCZO WYCHOWAWCZE NA PAŹDZIERNIK 2015r. DLA DZIECI Z GRUPY BIEDRONKI TEMATY TYGODNIA: 1. JESIEŃ W SADZIE 2. JESIEŃ NA DZIAŁCE 3. O SOBIE SAMYM 4. NASZE ZMYSŁY CELE GŁÓWNE: ROZWIJANIE UMIEJĘTNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

TEST NR 1 TEST ABSOLWENTA SZKOŁY PODSTAWOWEJ Z MATEMATYKI

TEST NR 1 TEST ABSOLWENTA SZKOŁY PODSTAWOWEJ Z MATEMATYKI TEST NR 1 TEST ABSOLWENTA SZKOŁY PODSTAWOWEJ Z MATEMATYKI Przed przystąpieniem do rozwiązywania zadań przeczytaj uważnie polecenia. Rozwiązania i odpowiedzi zapisz czytelnie w miejscach do tego przeznaczonych.

Bardziej szczegółowo

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ!

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! Witaj! W tym krótkim PDFie chcę Ci wytłumaczyć dlaczego według mnie jeżeli chcesz wyglądać świetnie i utrzymać świetną sylwetkę powinieneś

Bardziej szczegółowo