Analiza mikroekonomiczna oprogramowania o otwartym źródle rola przedsiębiorstw w jego rozwoju

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza mikroekonomiczna oprogramowania o otwartym źródle rola przedsiębiorstw w jego rozwoju"

Transkrypt

1 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Studium Dyplomowe Praca magisterska na kierunku EKONOMIA Grzegorz Andruszkiewicz Nr albumu: Analiza mikroekonomiczna oprogramowania o otwartym źródle rola przedsiębiorstw w jego rozwoju Praca wykonana pod kierunkiem prof. Aleksandera Sulejewicza katedra Ekonomii II Warszawa 2004

2 Pracę przedkładam do oceny Data Podpis autora pracy: Praca jest gotowa do oceny przez recenzenta Data Podpis kierującego pracą:

3 Spis treści Wstęp Oprogramowanie o otwartym źródle Licencje Tworzenie oprogramowania o otwartym źródle Motywacja programistów Motywacja firm Proces powstawania Niezawodność Rola przedsiębiorstw i rządu w tworzeniu wolnego oprogramowania Model Funkcja produkcji firm komercyjnych Funkcja produkcji ruchu wolnego oprogramowania Funkcja użyteczności użytkownika oprogramownia Producent oprogramowania Powstawanie oprogramowania o otwartym źródle Porównanie oprogramowania komercyjnego z oprogramowaniem o otwartym źródle Wnioski z modelu Wnioski Bibliografia

4

5 Wstęp W ostatnich latach na rynku oprogramowania komputerowego zauważamy nową tendencję pojawiło się tzw. oprogramowanie o otwartym źródle (ang. open source software, skr. OSS), czyli oprogramowanie, którego każdy ma prawo używać bez konieczności zakupu licencji 1 i które każdy ma prawo poprawiać, ponieważ kod źródłowy 2 jest publicznie dostępny. Fenomenem ostatnich kilku lat jest fakt, że oprogramowanie to jest coraz lepsze i coraz bardziej rozpowszechnione. Najlepszym przykładem jest serwer WWW 3 Apache, który można ściągnąć za darmo ze strony a jednocześnie ma (luty 2004) ponad 69% udziału w rynku 4. Poza Apache m istnieje wiele innych bardzo zaawansowanych technicznie projektów, konkurencyjnych do rozwiązań komercyjnych, 5 jak chociażby system operacyjny GNU/Linux 6, prze- 1 Licencja jest rodzajem ograniczonego prawa do korzystania z dobra intelektualnego. Oprogramowanie o otwartym źródle także jest objęte licencjami, ale licencje te istotnie różnią się od licencji komercyjnych, gdyż starają się zagwarantować każdemu prawo do korzystania z oprogramowania, a nie je ograniczyć. Problemy licencji zostaną dokładniej omówione w rozdziale Kodem źródłowym nazywamy tekst programu bezpośrednio tworzony przez programistów. Programy, które uruchamiamy na komputerze są w postaci tzw. kodu wykonywalnego, który istotnie różni się od kodu źródłowego jest praktycznie nieczytelny dla człowieka. Posiadając kod źródłowy możemy łatwo otrzymać kod wykonywalny poprzez kompilację (proces zautomatyzowany). Proces ten jest jednakże praktycznie nieodwracalny istnieją tzw. dekompilatory, lecz nie potrafią one wiernie odtworzyć kodu źródłowego, w szczególności nie da się odzyskać komentarzy programistów, często niezbędnych do zrozumienia sposobu działania programu. Można więc przyjąć, że posiadając tylko kod wykonywalny programu, nie da się w programie nic poprawić. 3 Serwer WWW to program umożliwiający udostępnienie innym użytkownikom sieci naszej strony internetowej. 4 Netcraft, Web Server Survey. 5 Analizą poziomu zaawansowania i konkurencyjnością oprogramowania o otwartym źródle zajmę się w rozdziale

6 glądarka internetowa Mozilla 7, pakiet biurowy Open Office 8, kompilator gcc 9, debugger gdb 10, system zarządzania bazą danych MySQL 11, itd. Narzucającym się pytaniem jest jak to się dzieje, że takie oprogramowanie powstaje? Stworzenie tak zaawansowanych programów wymaga niesłychanie dużego nakładu pracy wysoko wykwalifikowanych programistów, którzy rozdają swoje produkty za darmo. Poza tym obserwujemy czynny udział firm w rozwijaniu oprogramowania o otwartym źródle. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że ten fenomen przeczy zasadom ekonomii klasycznej, gdyż dlaczego ludzie i firmy mieliby rozdawać owoce swojej pracy, zamiast czerpać zyski z ich sprzedaży? W niniejszej pracy chciałbym przedstawić analizę tego paradoksu. Najpierw, w rozdziale 1 zdefiniuję dokładnie oprogramowanie o otwartym źródle i dokonam przeglądu licencji, na których to oprogramowanie jest wypuszczane. Licencje zostaną przeanalizowane pod kątem możliwości wykorzystania objętego nimi oprogramowania do celów komercyjnych. Następnie postaram się wytłumaczyć fenomen, że wielu programistów tworzy, a następnie dobrowolnie i nieodpłatnie udostępnia innym swoje poprawki do istniejących programów, czy wypuszcza nowe programy na licencjach oprogramowania o otwartym źródle. Pokażę różne motywacje programistów: począwszy od rozwijania oprogramowania dla własnej korzyści, poprzez zagadnienia dotyczące ekonomii kariery, a na aspektach kulturowo-psychologicznych skończywszy. Na koniec przedstawię także analizę porównawczą oprogramowania o otwartym źródle i oprogramowania komercyjnego pod względem użyteczności dla użytkowników (pokażę że oprogramowanie o otwartym źródle często zawiera mniej błędów, nowo-zgłoszone błędy są poprawiane szybciej, a oprogramowanie to lepiej pasuje do potrzeb niektórych użytkowników) oraz samego procesu powstawania (tworzenia) oprogramowania (przeanalizuję efektywność obu procesów, stopień dostosowania produktu do potrzeb użytkowników i możliwość kontrolowania tworzenia oprogramowania pokażę między innymi, że nie każda forma wspierania oprogramowania o otwartym źródle przyspiesza jego rozwój). W rozdziale 2 przedstawię model powstawania oprogramowania o otwartym źródle na rynku, przeanalizuję proces powstawania wolnego oprogramowania oraz jego konkurencyjności z produktem firmy komercyjnej. Zauważamy ostatnio, że w rozwój oprogramowania o otwartym źródle angażuje się coraz więcej komercyjnych firm, zarówno nowo powstałych, zajmujących

7 się tylko tym oprogramowaniem, jak i wielkich światowych gigantów. Na przykład firma Red Hat Software 12, powstała w 1995 roku, zajmuje się dostarczaniem firmom rozwiązań softwarowych opartych na Linuksie i oprogarmowaniu o otwartym źródle. Dystrybucja Linuksa Red Hat 13 jest jedną z najbardziej znanych i rozpowszechnionych. Red Hat zajmuje się sprzedażą pudełkowych wersji swojej dystrybucji, można ją jednak ściągnąć za darmo ze strony internetowej, często nawet wcześniej niż dotrze do sklepów. Firma zarabia głównie na wsparciu technicznym, konsultingu, indywidualne usługi informatyczne czy szkolenie techników (wprowadzono kursy na stopnie: Red Hat Certified Engineer i Red Hat Certified Technician) i inne. Red Hat jest notowana na NASDAQ (RHAT) dnia miała wartość $ 3,158,185,200. Red Hat aktywnie inwestuje w rozwój wolnego oprogramowania, chociaż konkurenci mogą korzystać z jej pracy bez żadnych ograniczeń. Z drugiej strony IBM, tradycyjny gigant na rynku, także poświęca ogromne środki na rozwój oprogramowania o otwartym źródle, w tym np. na dostosowanie Linuksa do własnych platform sprzętowych. Firmy te ponoszą koszty na wspieranie projektów OSS, udostępniają publicznie owoce swojej pracy, a nie mają możliwości czerpania z tego żadnych bezpośrednich zysków (z powodu licencji). Sytuacja z przedsiębiorstwami jest o tyle ciekawsza od motywacji programistów, że przedsiębiorstwa są nastawione tylko na zysk (zgodnie z ekonomią klasyczną), nie występują tutaj aspekty kulturowe, psychologiczne, etc. Co więcej, często sie zdarza, że różne przedsiębiorstwa rozwijające to samo oprogramowanie o otwartym źródle są bezpośrednimi konkurentami, co raczej nie zachodziło w przypadku programistów. Analizując model postaram się wyciągnąć kilka wniosków o możliwości wpływu tych firm na sam proces rozwoju oprogramowania o otwartym źródle Dystrybucja jest to jądro Linuksa razem ze zbiorem narzędzi i programów użytkowych. Dystrybucje posiadają własny instalator, czyli program uruchamiający (przegrywający na dysk, tworzący odp. strukturę katalogów, zakładający pliki konfiguracyjne, etc) wszystkie programy na komputerze użytkownika. 7

8

9 Rozdział 1 Oprogramowanie o otwartym źródle Na początku istnienia komputerów oprogramowanie powstawało głównie albo w ośrodkach akademickich (jak Berkeley czy MIT), albo w centralnych korporacyjnych laboratoriach badawczych, gdzie naukowcy także mieli dużą autonomię (np. Bell Labs i centrum badawcze firmy Xerox w Palo Alto). Nikt nie starał się zarobić na samym oprogramowaniu, w związku z czym źródła były otwarte, a ludzie wymieniali się nowymi wersjami i ew. swoimi poprawkami. W latach 70-tych korporacje włożyły wiele wysiłku w próbę stworzenia systemu operacyjnego, który mógłby działać na wielu platformach sprzętowych. Najbardziej udane wynalazki tego okresu to język C i system UNIX, stworzone początkowo w laboratoriach AT&T Bell Labs. Oprogramowanie to było jednak przekazywane (za darmo lub za minimalną opłatą) innym instytucjom, które wprowadzały kolejne poprawki i innowacje, czym dzieliły się z pozostałymi użytkownikami. Proces dzielenia się kodem był ułatwiony, gdy w 1979 powstała sieć Usenet, łącząca społeczność programistów uniksowych. Wraz z rozwojem tej sieci, możliwości wymiany technologii przez poszczególne uniwersytety i laboratoria gwałtownie rosły. 1 Jednak w latach 80-tych firma AT&T zaczęła rościć sobie prawa własności intelektualnej do Unixa (opisany powyżej proces był nieformalny i formalne prawa własnościowe nie były ustalone) 2, inne instytucje zaczęły postępować podobnie. Między innymi MIT sprzedała firmie komercyjnej licencję na oprogramowanie wytworzone w laboratoriach. Firma ta natychmiast ograniczyła dostęp do kodu źródłowego tego oprogramowania, przez co osoby niezatrudnione, w tym twórcy oprogramowania (naukowcy z MIT), przestali mieć możliwość korzystania, nauczania i dalszego rozwijania projektów. W odpowiedzi Richard Stallman z MIT Artificial Intelligence 1 Lerner i Tirole, The Simple Economics of Open Source. 2 Ibid. 9

10 Laboratory założył w 1985 roku organizację Free Software Foundation 3, która za cel postawiła sobie stworzenie i rozprowadzenie szerokiego wachlarza darmowego oprogramowania z ogólnie dostępnym źródłem w pełni funkcjonalnego systemu operacyjnego złożonego tylko z darmowego (wolnego) oprogramowania. Projekt ten nazywa się GNU 4. Bardziej dziś znane aplikacje to kompilator gcc, debugger gdb, edytor Emacs, graficzny interfejs użytkownika GNOME i wiele innych. Stallman był osobiście dotknięty zdarzeniem w MIT, uważał także, że nowa światowa tendencja do produkcji i sprzedaży oprogramowania w postaci kodu wykonywalnego, którego nie można było modyfikować ani uczyć się na jego podstawie, jest moralnie zła. 5 Stworzył ideę i definicję wolnego oprogramowania (ang. Free Software) jest to oprogramowanie, które daje użytkownikowi cztery wolności : (1) Wolność do używania programu do jakiegokolwiek zastosowania, (2) Wolność do analizowania działania programu i dostosowania go do swoich potrzeb, (3) Wolność do rozprowadzania programu, (4) Wolność do poprawiania, modyfikowania i wypuszczania swoich wersji. Stallman podkreśla, że aby oprogramowanie było wolne w jego rozumieniu, kod źródłowy musi być ogólnie dostępny. Jest to niezbędny warunek do spełnienia punktów (2) i (4). Stallman (w ramach działalności Free Software Foundation), żeby zapobiec ewentualnym sporom o prawa autorskie wolnego oprogramowania (projektu GNU), postanowił umiejscowić to oprogramowanie w istniejących standardach prawnych. Została stworzona specjalna licencja GNU GPL (General Public License), która gwarantowała, że objęte nią oprogramowanie pozostanie wolnym oprogramowaniem (w sensie zdefiniowanym powyżej). Stallman stworzył termin Copyleft (pozostawienie do kopiowania), jako przeciwieństwo copyright (prawa autorskie, dokł. prawo do kopiowania). 6 Normalnie każdy autor dobra intelektualnego ma właśnie copyright, co oznacza że tylko on ma prawo do kopiowania i rozprowadzania swojego dzieła, zaś pozostali ludzie są tego prawa pozbawieni. Wolne oprogramowanie objęte jest copyleft, czyli jest pozostawione do kopiowania, każdy ma prawo dowolnie rozprowadzać te programy. Analogicznie jak copyright, dobra pochodne 7 także objęte są copyleft. Tą cechę licencji GPL będziemy nazywać żywotnościa. Żywotność nie jest niezbędną cechą licencji wolnego oprogramowania. 8 Dokładniej analizą różnych żywotnych i nieżywotnych licencji wolnego 3 4 Od GNU s Not Unix. 5 von Hippel i von Krogh, Open Source Software and the Private-Collective Innovation Model Stallman, The Free Software Definition. 7 Dobrem (programem) pochodnym innego dobra (programu) pierwotnego będziemy nazywać coś, co powstało na bazie dobra (programu) pierwotnego jako jego modyfikacja, rozbudowa, lub nawet gdy wykorzystano tylko elementy dobra (programu) pierwotnego. 8 Stallman, Categories of Free and Non-Free Software. 10

11 oprogramowania zajmiemy się w rozdziale 1.1. W latach 90-tych nastąpił dynamiczny rozwój różnych projektów będących wolnym oprogramowaniem. W 1991 roku Linus Torvalds stworzył Linuksa 9, czyli jądro wolnego uniksowego systemu operacyjnego. Razem z narzędziami i aplikacjami GNU powstał darmowy system operacyjny GNU/Linux, bardzo popularny w kręgach akademickich i zdobywający coraz większy udział w rynku serwerowych systemów operacyjnych. Zaczęło powstawać wiele nowych projektów, ich rozwój był ułatwiony dynamicznym rozwojem Internetu - rosła pula potencjalnych programistów, chcących wziąć udział w rozwoju oprogramowania o otwartym źródle. Poza tym drastycznie zmniejszyły sie koszty komunikacji. Zaczęły powstawać inne niż GPL licencje nadal spełniające definicję wolnego oprogramowania 10. Żeby to uporządkować, w 1995 roku Debian 11 stworzył Debian Free Software Guideliness 12 zasady opisujące kiedy dana licencja jest licencją wolnego oprogramowania (dokument ten był zupełnie niezależny od Free Software Foundation, aczkolwiek GPL spełniała te zasady). Pomimo popularności wolnego oprogramowania wśród programistów, było ono rzadko wykorzystywane przez firmy i pozostałych użytkowników komputerów. W 1997 Bruce Perens (szef Debiana) i Eric Raymond (publicysta i programista OSS) doszli do wniosku, że przyczyną tego jest nieszczęsna dwuznaczność terminu free software - ludziom kojarzyło sie ono pejoratywnie z darmowym oprogramowaniem niskiej jakości. Stworzyli oni nowy termin Open Source Software (po polsku oprogramowanie o otwartym źródle) 13. Założono organizację Open Source Initiative 14, która z kolei opublikowała Open Source Definition 15 (definicję oprogramowania o otwartym źródle) niewiele zmieniony dokument Debian Free Software Guideliness. Open Source Definition składa się z 10 punktów: 1. Wolna redystrybucja licencja musi umożliwiać każdemu użytkownikowi programu jego dalszą dystrybucję, w tym pobieranie za to opłaty. 2. Kod Źródłowy licencja musi zezwalać na dystrybucję kodu źródłowego objętego nią 9 Oparł się na szkoleniowym systemie operacyjnym stworzonym przez Andrew Tanenbaum a w MIT na potrzeby prowadzenia zajęć ze studentami. 10 von Hippel i von Krogh, Open Source Software and the Private-Collective Innovation Model Debian jest stowarzyszeniem zajmującym się tworzeniem wolnego systemu operacyjnego opartego na GNU/Linux konkretniej ma własną dystrybucję Debian GNU/Linux. Zobacz: 12 Debian, Debian Free Software Guideliness. 13 von Hippel i von Krogh, Open Source Software and the Private-Collective Innovation Model Perens, Open Source Definition. 11

12 oprogramowania. Gdy oprogramowanie jest dystrybuowane bez kodu źródłowego, musi być on dostępny za darmo lub za opłatą równą kosztowi reprodukcji. 3. Prace Pochodne licencja musi umożliwiać tworzenie programów pochodnych i dystrybuowanie ich na tych samych zasadach, co licencja pierwotna. 4. Integralność kodu źródłowego autora licencja może ograniczać dystrybucję zmodyfikowanego kodu źródłowego tylko gdy pozwala na dystrybucję łatek Brak dyskryminacji żadnej osoby czy grupy osób. 6. Brak dyskryminacji żadnego pola zastosowania programu (w tym zastosowania w biznesie lub do badań z dziedziny inżynierii genetycznej) 7. Dystrybucja Licencji Licencja na której jest rozprowadzany program musi, bez konieczności dokonania dodatkowych czynności, dotyczyć także wszystkich, którzy ten program posiądą. 8. Licencja nie może być specyficzna dla konkretnego produktu nie może zależeć od tego, czy program jest częścią jakieś większej dystrybucji. 9. Licencja nie może wykluczać innego oprogramowania rozprowadzanego na tym samym nośniku danych. 10. Licencja musi być niezależna od technologii nie może zależeć od sposobu rozprowadzania programu (w sensie technicznym). Definicje Open Source Definition 17 i definicja wolnego oprogramowania opublikowana przez Free Software Foundation 18 różnią się. Obie te instytucje publikują listę licencji, które uznają za wolne/o otwartym źródle 19. Dodatkowo Free Software Foundation podaje także listę 16 Łatka (ang. patch) zawiera różnice pomiędzy pierwotnym kodem a kodem zmodyfikowanym. Korzystając ze specjalnych narzędzi, po nałożeniu łatki na pierwotny kod, otrzymujemy kod zmodyfikowany. Taki sposób dystrybucji programów pozwala odseparować program pierwotny od później dokonanych zmian. Stosuje się go głównie wtedy, gdy autorzy pierwotnego programu nie są w stanie stwierdzić jakiej jakości są poprawki, a nie chcą ryzykować utraty zaufania do jakości własnego oprogramowania. Użytkownik wtedy wie, że nakłada łatkę na własne ryzyko. 17 Perens, Open Source Definition. 18 Stallman, The Free Software Definition. 19 Odpowiednio i license-list.html 12

13 licencji uznanych za niespełniające kryteriów wolności. Po dokonaniu analizy okazało sie, że organizacje te nie zgadzają się tylko w przypadku jednej licencji: Artistic Licence. Free Software Foundation nie uznało tej licencji jako wolnej, a dla Open Source Initiative jest ona open source. 20 W uzasadnieniu jest napisane, że Nie możemy stwierdzić, że jest licencją wolnego oprogramowania, ponieważ jest zbyt nieprecyzyjna pewne ustępy są zbyt niejasne., i dalej Kłopoty dotyczą sformułowań, nie samego sensu. 21 Tak więc jedyny przypadek sprzecznej klasyfikacji licencji opiera się tylko na nieścisłości sformułowań. Co więcej, Istnieje skorygowana wersja Licencji Twórczej (ochrzczona Licencją Twórczą 2.0 ), która jest licencją wolnego oprogramowania, a nawet jest zgodna z GPL. czyli problematyczna wersja Artistic License została już poprawiona. Podsumowując, obie organizacje są prawie zgodne co do ram opisywanego przeze mnie ruchu. W związku z tym pojęć wolne oprogramowanie i oprogramowanie o otwartym źródle będę używał wymiennie. Organizacje te różnią się natomiast podejściem filozoficznym. Richard Stallman napisał Fundamentalna różnica między tymi dwoma ruchami leży w uznawanych przez nie wartościach, sposobach patrzenia na świat. Dla Open Source kwestia, czy oprogramowanie powinno mieć dostępne otwarte źródła to problem praktyczny, nie etyczny. Jak to ktoś ujął: Open source to metodyka konstruowania, wolne oprogramowanie to ruch społeczny. Dla ruchu Open Source oprogramowanie, które nie jest wolne to rozwiązanie gorsze niż optymalne. Dla ruchu Wolnego Oprogramowania programy, które nie są wolne to problem społeczny, którego rozwiązaniem jest wolne oprogramowanie Licencje Oprogramowanie komputerowe jest dobrem intelektualnym, charakteryzującym się prawie zerowym kosztem krańcowym utworzenia kolejnej kopii. Dobra intelektualne objęte są specyficznymi dla tej kategorii prawami własności. Istnieją trzy podstawowe rodzaje praw własności intelektualnej 23 : Prawa Autorskie (ang. Copyright) Gdy powstaje nowe dobro intelektualne (np. program kom- 20 Niestety Open Source Initiative nie publikuje listy licencji, które nie są open source. W związku z tym jedyne badanie jakie mogłem przeprowadzić, to znalezienie wszystkich licencji uznanych za open source przez Open Source Initiative a jednocześnie odrzuconych przez Free Software Foundation Stallman, Dlaczego termin Free Software jest lepszy niż Open Source. 23 Koek, Free Software Licensing. 13

14 puterowy), autor automatycznie dostaje prawo własności tego dobra 24, co w uproszczeniu oznacza że ma on wyłączne prawo do kopiowania tego dobra. Prawo to jest automatyczne i uniwersalne (obowiązuje wszędzie). Gdy autor sprzedaje kopię jakiemuś innemu podmiotowi, prawo autorskie nie przechodzi na kupującego tylko prawo do normalnego użytkowania konkretnej kopii. Warto także zauważyć, że prawo autorskie (w szczególności w przypadku programów) odnosi się tylko do konkretnego kodu, a nie pomysłu, funkcjonalności, etc. Mając dany program, można stworzyć niezależnie nowy program o identycznych możliwościach jak ten poprzedni nie będzie on już objęty prawami własności autora pierwszego programu. W przypadku dóbr pochodnych, autor dobra pierwotnego zachowuje prawa autorskie do części napisanej przez siebie, zaś osoba wprowadzająca modyfikacje uzyskuje prawo autorskie do tych modyfikacji. 25 Prawo autorskie wygasa, zwykle po 70 latach. Patenty Patent jest dokumentem wydanym przez odp. urząd państwowy, który daje posiadaczowi wyłączne prawo do wykorzystywania pewnego konkretnego wynalazku (invention) czyli samego pomysłu, idei, a nie konkretnej implementacji. Żeby wynalazek dało sie opatentować, musi być on (1) nowy (nieopublikowany, nie używany publicznie), (2) nie może być oczywisty (tzn. nie może być tak, że specjalista w danej dziedzinie z łatwością stworzyłby dany wynalazek), (3) musi należeć do dziedziny techniki 26 i (4) musi sie nadawać do przemysłowego wykorzystania. Częstym argumentem przeciwko stosowaniu patentów jest fakt, że to organizacja rządowa jest odpowiedzialna za stwierdzenie, czy dany wynalazek spełnia warunki (1) i (2). Ostatnio technika posunęła się na tyle do przodu, że błędne decyzje zdarzają się coraz częściej, szczególnie jeżeli chodzi o patenty na oprogramowanie. Patenty ulegają przedawnieniu po minimum 20 latach. 27 Są prawem terytorialnym i nieautomatycznym. O patent trzeba się ubiegać w biurze patentowym, które może 24 O ile stworzone przez niego dobro nie jest identyczne lub bardzo podobne do już istniejącego (np. algorytmu z podręcznika). 25 Jest to czasem wykorzystywane np. przez wydawców gdy wydają jakieś stare dzieło, w przypadku którego prawa autorskie już wygasły, dodają komentarze/interpretację, które są niezależnie objęte prawem autorskim. Dzięki temu dobra jako całości (książki z komentarzami) nie można kopiować i rozprowadzać. 26 Kwestia czy oprogramowanie jest patentowalne jest różnie rozstrzygalne w różnych krajach. W Stanach Zjednoczonych i Japonii wydaje się patenty na oprogramowanie, w Unii Europejskiej sprawa jest dyskutowana. 27 Taki minimalny czas trwania patentów został przyjęty w TRIPS (Trade Related aspects of Intellectual Property Rights) międzynarodowej umowie dotyczącej ochrony intelektualnej, ratyfikowanej przez większość rozwiniętych gospodarczo państw. 14

15 przyznać patent lub go odrzucić. Patenty obowiązują tylko na terytorium państwa, które je wydało. 28 Znaki handlowe Znak handlowy to znak umożliwiający rozpoznanie towarów lub dóbr danej organizacji. Znakiem handlowym jest np. Open Source i OSI Certified, należą one do Open Source Initiative 29. Znaki handlowe nie wiążą się bezpośrednio z prawami własności intelektualnej programów komputerowych, więc nie będziemy się nimi więcej zajmować. Tajemnica firmowa Jest to nieformalny sposób ochrony własności intelektualnej, bardzo istotny jednak w odniesieniu do oprogramowania komputerowego. Ponieważ programy komputerowe sprzedaje się w postaci kodu binarnego, na bazie którego bardzo trudno jest (czyli kosztownie) odkryć rzeczywiste mechanizmy działania programu ukryte pod interfejsem użytkownika, firma nie musi obawiać się ujawnienia tajemnicy służbowej dystrybuując program. Jest to jedyna forma ochrony wynalazków używana w małych i średnich przedsiębiorstwach, ponieważ firm tych nie stać na aplikowanie o patenty. Właściciele dóbr intelektualnych mogą dać(sprzedać) innym prawo do korzystania ze swojej kopii. To zezwolenie będziemy nazywać licencja. Licencja może ograniczać użytkownika dobra intelektualnego i zabraniać mu dokonywania niektórych czynności (jak kopiowanie, rozpowszechnianie, modyfikację). Autorzy wolnego oprogramowania wykorzystują istniejące mechanizmy ochrony praw autorskich do zapewnienia wolności swojemu oprogramowaniu. Posiadając prawa autorskie, rozdają program na pożądanej przez siebie licencji. 30 Przeglad licencji oprogramowania o otwartym źródle The General Public License (GPL) kiedyś GNU Public License jest to pierwsza licencja wolnego oprogramowania, stworzona przez Free Software Foundation, nazywana także copyleft. Najważniejsze cechy to: użycie oprogramowania jest nieograniczone. 28 Ostatnio wprowadzono pojecie patentu europejskiego, który będzie obowiązywał w całej Unii Europejskiej. 29 Zobacz 30 Ibid. 15

16 kopiowanie i rozpowszechnianie jest możliwe pod kilkoma warunkami, w szczególności kopia programu objętego GPL jest również objęta GPL. Pobieranie opłaty za kopię jest explicite dopuszczone. modyfikacja jest dozwolona pod warunkiem, że jeżeli zmodyfikowany program będzie rozpowszechniany, modyfikacje będą objęte taką samą licencją jak oryginał (tą cechę nazywamy żywotnościa licencji). Żywotność oznacza, że licencja gwarantuje nie tylko wolność objętego nią oprogramowania, ale także zapewnia, że wszystkie programy pochodne, modyfikacje i udoskonalenia także będą wolnym oprogramowaniem. The Library GPL (obecnie Lesser GPL) gdy biblioteki były objęte GPL, napotkano problem: czy program zlinkowany 31 z biblioteką zawiera kod objęty GPL? W ujęciu prawnym prawdopodobnie (nie było to jeszcze testowane w sądzie) taki program jest uznawany za program pochodny, co nie zawsze było intencją autorów bibliotek. Powstała nowa licencja LGPL różniąca się od GPL tylko zapisem, że programy zlinkowane 32 z biblioteką nie muszą być wolnym oprogramowaniem (natomiast nowa biblioteka oparta na naszej musi być na LGPL). Konieczne jest natomiast udostępnienie pliku obiektowego(czyli skompilowanego, ale nie zlinkowanego z biblioteką), żeby użytkownik mógł samodzielnie zlinkować ten plik z inną (nowszą) wersją biblioteki. typu MIT/X poprzednio omówione licencje były żywotne, czyli wymagały by programy pochodne także były wolnym oprogramowaniem, objętym taką samą licencją. Dla wielu twórców taki zapis jest jednak niewygodny. Licencje typu MIT/X pozwalają na dowolne licencjonowanie programów pochodnych, wprowadzają jednak ograniczenia: wszystkie istniejące informacje o prawach autorskich i warunkach licencji muszą pozostać niezmienione. nazwiska autorów nie mogą być wykorzystywane do promocji programów pochodnych. 31 W uproszczeniu korzystający z biblioteki 32 Licencja zawiera bardzo konkretną definicję bycia zlinkowanym : (fragment 5 plik obiektowy jest plikiem już skompilowanym, ale jeszcze nie zlinkowanym z biblioteką) (... ) Jeżeli taki plik obiektowy korzysta tylko z parametrów liczbowych, schematów struktur danych oraz małych (maksymalnie 10 linii kodu) makr i funkcji wstawianych (ang. inline functions), to użycie takiego pliku obiektowego jest nieograniczone, niezależnie czy formalnie jest to program pochodny. Pełen tekst licencji: 16

17 Na licencjach tego typu istnieje obecnie bardzo dużo oprogramowania, najważniejszym przykładem jest X Window System graficzny interfejs użytkownika używany w większości systemów uniksowych (w tym w Linuksie). Licencje takie niosą ze sobą jednak niebezpieczeństwo, że w pewnym momencie poprawki i rozszerzenia kodu przestaną być wolnym oprogramowaniem. Taka sytuacja miała miejsce z X Window System w kwietniu 1998 roku Open Group (organizacja zajmująca się wtedy systemem) ogłosiła, że implementacja następnej wersji nie będzie już wolnym oprogramowaniem. W tym momencie ludzie zajmujący się dostosowaniem tego systemu do wolnych systemów operacyjnych (Linux i FreeBSD) zadeklarowali, że nie będą oni korzystać z komercyjnej wersji proponowanej przez Open Group, tylko będą niezależnie rozwijać oprogramowanie (wszystkie wersje sprzed kwietnia pozostawały nadal wolnym oprogramowaniem). We wrześniu Open Group ogłosiła, że nową wersję wyda na tych samych zasadach co dotychczas. licencje typu BSD (Berkeley Software Distribution) Uniwersytet Kalifornijski Berkeley był jednym z dwóch ośrodków badawczych, w których powstawał system operacyjny UNIX (drugim były Bell Laboratories z AT&T). Rodzaj licencji, na której uniwersytet wypuszczał swoje oprogramowanie nazywamy licencjami typu BSD. Ponieważ prace te były sponsorowane przez rząd Stanów Zjednoczonych, kod jest licencjonowany bardzo liberalnie. Warunki licencji są podobne do MIT/X z dodanym zastrzeżeniem, że wszystkie reklamy muszą zawierać podziękowanie dla twórców. Zapis ten powoduje, że licencje BSD nie są kompatybilne z GPL 33 to znaczy nie można połączyć oprogramowania na licencji BSD z oprogramowaniem na GPL i wypuścić całości na GPL (licencje typu MIT/X nie mają tej własności, gdyż nie zawierają zapisu sprzecznego z GPL). Przykładami programów na licencji typu BSD są sendmail, Apache czy freebsd. Podwójne licencjonowanie Zdarza się także, że oprogramowanie jest dostępne na dwóch różnych licencjach klient wybiera tą która mu bardziej pasuje. Najbardziej znane przykłady to: Język skryptowy Perl daje użytkownikowi wybór pomiędzy GPL em, a Artistic License (nie jest żywotna modyfikacje mogą nie być oprogramowaniem o otwartym źródle ale wymaga by modyfikacje były rozprowadzane pod inną nazwą). 33 W nowej wersji licencji BSD zrezygnowano tego kłopotliwego zapisu i jest już ona kompatybilna z GPL program utworzony z fragmentów kodu na GPL i BSD będzie ostatecznie na GPL. 17

18 Autor programu Ghostscript wypuszcza nową wersję programu na licencji AFPL (Aladdin Free Public License). Pozwala ona tylko na redystrybucję niekomercyjną w przeciwnym przypadku trzeba zapłacić. Jednak po pojawieniu się nowej wersji, poprzednie przechodzą automatycznie na GPL. Podejście typu opublikuj albo płać oprogramowanie jest dostępne na jakiejś żywotnej licencji oprogramowania o otwartym źródle (np. GPL) lub na licencji komercyjnej, umożliwiającej sprzedaż oprogramowania pochodnego na dowolnej licencji(np. system zarządzania bazą danych MySQL). Podwójne licencjonowanie niesie jednak ze sobą pewne problemy. Jeżeli zostanie nadesłana poprawka do wersji licencjonowanej na GPL, to czy może być ona uwzględniona w wersji komercyjnej? Trzeba by przekonać autora poprawki, by wypuścił ją na innej licencji. Dlaczego jednak miałby to robić? Komercyjne licencje ostatnio obserwujemy rosnące zaangażowanie wielkich korporacji w rozwój wolnego oprogramowania. Gdy firmy takie wypuszczają swoje oprogramowanie jako oprogramowanie o otwartym źródle, często tworzą nową licencję, która lepiej pasuje do ich potrzeb. Licencje te zawierają często kontrowersyjne zapisy i toczy się burzliwa dyskusja czy pozostają one nadal licencjami oprogramowania o otwartym źródle. Przedstawię dwa najbardziej znane przykłady: The Netscape Public License (NPL) licencja ta jest żywotna tylko w niektórych przypadkach modyfikacje znajdujące się w oddzielnych plikach mogą być rozprowadzane na innej licencji, a modyfikacje istniejących plików nie. Poza tym, Netscape zostawia sobie prawo do wykorzystywania modyfikacji w jakikolwiek sposób powyższe ograniczenia go nie obowiązują (jako jedyny podmiot ma prawo wypuścić komercyjną wersję). Na tej licencji została wypuszczona przeglądarka internetowa Netscape (lecz nie cały kod, gdyż do części Netscape nie miał praw autorskich). Dziś projekt ten nazywa się Mozilla (http://www.mozilla.org), zaś licencjonowanie stało się bardzo skomplikowane, szczegóły można znaleźć na Większość licencji jest jednak podobna do NPL. The Apple Public Source License (APSL) Licencja ta obejmuje produkty Apple wypuszczone jako oprogramowanie o otwartym źródle. Licencja ta jest żywotna, 18

19 nakłada na użytkownika kilka specyficznych ograniczeń: Każda modyfikacja albo nawet użycie zmodyfikowanej wersji oprogramowania objętego APSL musi być zgłoszone Apple. Podobnie jak Netscape, firmy Apple żywotność nie obowiązuje jeżeli chodzi o wszelkie modyfikacje. Apple zostawia sobie prawo do unieważnienia licencji gdy ktoś zaskarży firmę o złamanie patentu czy prawa autorskiego. Dla użytkownika oznacz to, że licencja może być w każdym momencie unieważniona, gdyż nie ma zapisu, że to oskarżenie ma być sensowne. W nowszej wersji osłabiono ten zapis: licencja będzie zawieszona na czas procesu. Przez ten zapis pierwsza wersja licencji w ogóle nie była uznawana jako licencja oprogramowania o otwartym źródle. Cechy różnych licencji Z poprzedniego podrozdziału wynika, że choć oprogramowanie o otwartym źródle wydaje się jednym, spójnym fenomenem, tak naprawdę każdy projekt może mieć inną licencję, dalej pozostając oprogramowaniem o otwartym źródle. Przeanalizujmy (na podstawie Lerner i Tirole, The Scope of Open Source Licensing) czym kierują się liderzy projektów wybierając jakąś konkretną licencję, jaki wpływ ma dana licencja na powodzenie projektu oraz jak determinuje możliwości wykorzystania projektu przez firmy komercyjne. W momencie wyboru licencji, licencjodawca musi uwzględnić czynniki jak współpraca z innym oprogramowaniem (nie każde licencje są ze sobą komplementarne), motywacja innych programistów, żeby przyłączyli się do projektu, możliwości rozwidlenia projektu, możliwa współpraca z komercyjnymi dystrybutorami, etc. Zauważmy także, że często motywacje licencjodawcy będą się różniły od motywacji licencjobiorców, szczególnie gdy licencjodawcą jest nastawione na zysk przedsiębiorstwo komercyjne. Można wyróżnić następujące czynniki: 1. Interakcje z innym oprogramowaniem charakterystyczną cechą oprogramowania o otwartym źródle jest to, że bardzo często w jednym projekcie korzysta sie z innych projektów czy łączy się kilka programów razem. Co więcej, jak przeanalizujemy w kolejnym rozdziale, niektóre rodzaje oprogramowania (np. programy rozrywkowe czy branżowe) mają bardzo małą szansę wyjść na licencji oprogramowania o otwartym źródle. Dlatego potencjalna możliwość współpracy z oprogramowaniem komercyjnym także ma znaczenie. 19

20 Łączenie z innym oprogramowaniem ma istotne znaczenie gdy autor oprogramowania chce ustalić jakiś obowiązujący standard (jak na przykład w przypadku projektów ukierunkowanych na komunikację sieciową). Możemy przewidywać, że takie projekty będą na mniej restrykcyjnych licencjach (nieżywotnych), mimo zagrożenia rozwidleniem lub przejęciem projektu. Co ciekawe, wybór licencji może spowodować powstanie efektów sieciowych (ang. network externalities) 34 wśród liderów oprogramowania o otwartym źródle. Wybór nowej licencji dla programu w pewnym polu zastosowania może być zdeterminowany chęcią współpracy z istniejącymi już projektami. Brak dowolności w tym względzie wynika z niekompatybilności licencji. Jeżeli istniejące oprogramowanie jest np. na pierwotnej licencji BSD 35, to wypuszczenie nowego projektu na GPL spowoduje, że zupełnie nie będzie możliwe połączenie obu programów. Z kolei jeżeli istnieje jakiś duży projekt na liberalnej licencji (np. X Window Server), a my wypuścimy oprogramowanie na GPL, to liderzy dużego i uznanego projektu nie będą raczej skorzy do zmiany licencji na GPL, żeby połączyć się z naszym oprogramowaniem, etc. 2. Komercjalizacja projektów zwolennicy żywotnych licencji argumentują, że gdy oprogramowanie jest na liberalnej licencji, jest ono narażone na komercyjne przejęcia. Firma może dopisać trochę własnego, zamkniętego kodu, dodać do oprogramowania o otwartym źródle i wypuścić wszystko jako własne oprogramowanie z zamkniętym źródłem (podobnie jak w 1998 roku próbowano zrobić z X Window Server). Takie oprogramowanie może w końcu zdominować rynek. Samo to jeszcze nie koniecznie musi być gorsze dla społeczeństwa niż istnienie tylko wersji OSS. W kolejnym jednak kroku firma komercyjna może zacząć wykorzystywać swoją pozycję monopolisty, a stara, jeszcze wolna wersja oprogramowania, może być już zupełnie niekompatybilna z nowymi standardami. W każdym wariancie wszyscy (głównie programiści rozwijający to oprogramowanie) stracą możliwości wynikające z wolności oprogramowania i otwartości kodu, jak dostosowanie oprogramowania do swoich potrzeb czy szacunek kolegów wynikający z pracy nad programem. Taka ewentualność może w ogóle odstraszyć potencjalnych programistów zanim jeszcze po- 34 Mówimy, że występują efekty sieciowe, gdy konsument używający pewnego produktu uzyskuje większą użyteczność, gdy inni konsumenci korzystają z tego samego dobra. Dobrym przykładem jest oprogramowanie komunikacyjne konsument ma z niego użyteczność, gdy ma się z kim komunikować za jego pośrednictwem. 35 Istnieje wiele innych licencji niekompatybilnych z GPL, patrz: 20

21 dejmą pracę nad tym projektem. 3. Patenty na oprogramowanie łatwo sobie wyobrazić sytuację, gdy zostanie udowodnione, że oprogramowanie o otwartym źródle narusza jakiś patent na oprogramowanie mogłoby to co najmniej odstraszyć programistów i użytkowników. Najbardziej widoczne jest to w przypadku Apple, gdzie w licencji zapisano, że firma może zawiesić ważność licencji w czasie postępowania. W GPL także w jawny sposób (patrz 7) jest napisane, że korzystanie z programu w ramach licencji (czyli np. użytkowanie czy rozpowszechnianie) jest dozwolone tylko gdy nie narusza to innych przepisów prawa, np. patentowego. 4. Bodźce do produkcji komplementarnego oprogramowania standardowym argumentem na korzyść liberalnych licencji jest umożliwienie firmom komercyjnym tworzenie aplikacji, które współpracują (wykorzystują) istniejący kod. Wydaje się, że szczególnie w przypadku dojrzałych projektów, gdy początkowa energia programistów jest już na wyczerpaniu, zaangażowanie komercyjnych firm w tworzenie kodu może być kluczowym bodźcem dla dalszego rozwoju. 5. Znajomość licencji przez środowisko programistów jeżeli korzystamy ze znanej licencji, potencjalni programiści nie muszą inwestować dodatkowego czasu, żeby zaznajomić sie z warunkami nowej licencji. 6. Rozwidlanie poza powstawaniem konkurencyjnych wersji komercyjnych i koniecznością zmiany nazwy projektu w przypadku niektórych licencji, nie wiadomo na razie jak wybór licencji może wpływać na prawdopodobieństwo rozwidlenia projektu. Lerner i Tirole przeprowadzają analizę empiryczną licencjonowania projektów OSS. Dane pochodzą z SourceForge (http://sourceforge.net/), największego internetowego serwisu oferującego utrzymywanie projektów (ang. hosting czyli udostępnienie strony projektu, przestrzeni na dysku na kod źródłowy i wykonywalny, systemu zgłaszania błędów i poprawek, etc.). Badania zostały przeprowadzone w maju 2002 i wtedy SourceForge zawierał ok. 39 tys. projektów. Oczywiście nie wszystkie programy OSS korzystają z SourceForge, jednak serwis ten ma znaczną przewagę liczebną nad konkurencją w 2002 drugim pod względem wielkości takim portalem był Savannah i zawierał tylko 790 projektów. Przy czym nawet gdy jakiś projekt fizycznie znajduje się gdzieś indziej, często na SourceForge u także ma swoją stronę, zawierającą podstawowe dane i odnośnik do właściwej lokalizacji. 21

22 Dane pokazują asymetryczny rozkład licencji: 72% projektów jest na licencji GPL, 10% na LGPL, a tylko 7% na BSD. Wynika to pewnie z faktu, że GPL i LGPL są najbardziej znane wśród programistów i gwarantują, że praca programistów nie zostanie skradziona przez przedsiębiorstwa. Gdy już powstało dużo programów na tych licencjach, kolejne powstawały także z powodów kompatybilności z już istniejącymi 36. Najwięcej jest młodych projektów (poniżej 2 lat) widać wyraźnie że popularność oprogramowania o otwartym źródle najbardziej dynamicznie rosła w ciągu ostatnich kilku lat. W danych można zaobserwować kilka wyraźnych i statystycznie istotnych zależności: Projekt w stadium planowania (dopiero rozpoczynany) ma o 12% większe przewidywane prawdopodobieństwo że będzie miał restrykcyjną licencję niż projekt dojrzały. Może to oznaczać, że kiedyś GPL nie miała aż takich efektów sieciowych, albo że starsze projekty chcą zwiększyć swoje szanse na przetrwanie. 37 Projekty zorientowane na użytkowników końcowych mają o 23% częściej restrykcyjne licencje niż projekty zorientowane na programistów. 38 Projekty działające na komercyjnych systemach operacyjnych (Ms Windows) rzadziej mają restrykcyjne licencje. 39 Może to wynikać z faktu, że Linux i podstawowe narzędzia i biblioteki są na GPL, co tworzy efekty sieciowe. Projekty atrakcyjne dla konsumentów (np. gry) mają licencje bardziej restrykcyjne. 40 Tutaj groźba przejęcia przez firmę komercyjną wydaje się dominującym czynnikiem. Autorzy pracy wyodrębnili z próbki 51 projektów, które były wypuszczone jako oprogramowanie o otwartym źródle przez firmy komercyjne. Okazało się, że licencje restrykcyjne dominują w tej grupie (chociaż zależność ta nie jest istotna statystycznie). Widocznie chęć pozyskania programistów i ich obawa, czy projekt nie będzie z powrotem sprywatyzowany przez firmę, były warunkami kluczowymi. 36 Można powiedzieć, że na rynku ustaliła się równowaga z dominującą pozycją licencji GPL. Istnienie jednej dominującej licencji wynika z efektów sieciowych (network effects) gdy wszyscy (racjonalnie) wierzą że jedna z licencji stanie się dominująca, wypuszczają swoje programy na tej właśnie licencji, żeby zagwarantować sobie korzyści sieciowe łączenie z innymi programami, wykorzystywanie kawałków kodu, łatwe przyciągnięcie programistów znających licencję, itd. 37 Lerner i Tirole, The Scope of Open Source Licensing s Ibid. 39 Ibid. s Ibid. 22

23 1.2. Tworzenie oprogramowania o otwartym źródle Oprogramowanie o otwartym źródle powstaje w sposób inny niż oprogramowanie komercyjne. Programiści nie są związani kontraktem i nie muszą pisać kodu. Nie mają przełożonych w klasycznym rozumieniu tego słowa, którzy koordynowaliby ich pracę, przydzielali do konkretnych zadań, pilnowali zachowania jakości pracy i wyznaczonych terminów. Co więcej, programiści nie dostają wynagrodzenia pieniężnego za swój udział w projekcie więc kwestia ich motywacji do podjęcia pracy nie jest oczywista. W tym rozdziale chciałbym się zastanowić nad procesem powstawania oprogramowania o otwartym źródle, sposobem koordynacji i kontroli pracy programistów, oraz bodźców kierujących ich do podjęcia wysiłku rozwoju wolnego oprogramowania. Następnie przeanalizuję jakość powstałego w ten sposób oprogramowania 41 i możliwością kontroli bądź wpłynięcia na wolne oprogramowanie przez firmy komercyjne. Proces tworzenia wolnego oprogramowania istotnie różni się od tradycyjnej inżynierii oprogramowania używanej w przedsiębiorstwach. Eric Raymond 42 w Raymond, The Cathedral and the Bazaar porównuje styl pracy w firmach informatycznych do budowania katedry, a powstawanie oprogramowania o otwartym źródle do wymiany na chaotycznym i hałaśliwym bazarze. 43 Żeby zbudować katedrę, trzeba na początku przemyśleć i zaprojektować jej wygląd, a następnie po kolei wykonywać plan, w spokoju i izolacji. Katedra nie może być oddana do użytku (testowania) zanim nie będzie w pełni skończona. Bazar, z drugiej strony, rządzi się zupełnie innymi prawami. Tam każdy programista może mieć własną wizję i termin ukończenia swoich kawałków kodu, każdy może w dowolnym momencie przyjść na bazar, popracować nad projektem, a następnie go opuścić. Nowe wersje oprogramowania sklecone z kawałków nadesłanych przez programistów wypuszczane są bardzo często (nawet codziennie) i bardzo szybko (gdy oprogramowanie osiągnie jakąkolwiek użyteczność, w przeciwieństwie do doskonałości katedry). W taki właśnie bazarowy sposób powstał między innymi Linux, coraz bardziej popularny system operacyjny o otwartym kodzie. Postaram się wyjaśnić, jak z tego (pozornego) chaosu może powstać oprogramowanie o tak dużej złożoności jak nowoczesny system operacyjny, i o takiej jakości, że ludzie i firmy decydują się go używać. 41 Jakość rozumiem jako (1) liczba błędów wykrywanych w programach i czas ich poprawienia (2) dopasowanie możliwości programu do potrzeb użytkowników - przeanalizuję jakie grupy użytkowników są odbiorcami oprogramowania o otwartym źródle 42 Lider projektu Fetchmail, publicysta ruchu oprogramowania o otwartym źródle, prezes Open Source Initiative. 43 ibid. s

24 Autorzy (szczególnie Eric Raymond w Raymond, The Cathedral and the Bazaar) podkreślają konieczność samodzielnego napisania przez programistę początkowej wersji programu. Raymond pisze: Każdy dobry program ma swój początek w połechtaniu osobistych ambicji programisty 44.Podkreśla, że w bazarowym stylu można rozwijać tylko już istniejący program, który musi rzeczywiście działać i wykonywać jakąś sensowną pracę, chociaż może zawierać jeszcze błędy, niedociągnięcia i braki pewnych (oczywistych) funkcjonalności. Żeby namówić potencjalnych twórców do stworzenia bazaru, muszą oni widzieć, że oprogramowanie (1) działa (2) może być rozwinięte do czegoś naprawdę wartościowego. 45 O programach nie rozwijanych jeszcze w stylu bazarowym będę mówił, że są w fazie wstępnej. Lerner i Tirole podkreślają, że poza warunkami, że projekt ma być działający i do zrobienia, pierwotny twórca musi zostawić także jakieś ciekawe i nietrywialne problemy do rozwiązania potencjalnym programistom. Linus Torvalds, gdy napisał pierwszą wersję Linuksa, stworzył specjalną stronę internetową, gdzie zachęcał innych programistów do dalszego rozwoju tego programu. W swoich pierwszych publikacjach, mających wzbudzić zainteresowanie Linuksem, podkreślał ilość kreatywnego programowania, jaka jest jeszcze potrzebna by program uzyskał pełną funkcjonalność. 46 Dopiero po utworzeniu produktu przyciągającego innych programistów projekt wchodzi w fazę dojrzała, rozwijającą się już w stylu bazarowym. Co więcej, wypuszczenie ewidentnie działającego i funkcjonalnego oprogramowania niekoniecznie musi zapoczątkować jego rozwój w stylu bazarowym. Przykład przeglądarki Netscape Navigator 47 pokazuje, że programiści nie podejmą się pracy nad programem źle zaprojektowanym, z niechlujnym kodem czy źle zdefiniowanymi celami. 48 Zauważmy, że przez całą fazę wstępną programista (grupa programistów) pracuje sam, czyli posiada pełna prawa autorskie do swojego dzieła. Czemu decydują się oni do wypuszczenia 44 Oryginalnie: Every good work of software starts by scratching a developer s personal itch. 45 Raymond, The Cathedral and the Bazaar s Lerner i Tirole, The Simple Economics of Open Source s. 26, W 1998 firma Netscape wypuściła kod swojej przeglądarki internetowej na licencji oprogramowania o otwartym źródle. Program ten przegrywał wtedy z konkurencyjnym produktem Microsoft Internet Explorer. Ponieważ jednak na początku Navigator (1) nie do końca był funkcjonalny, gdyż Netscape nie mógł opublikować części kodu do którego nie miał wszystkich praw (2) kod był charakterystyczny dla firm, składał się z wielkich fragmentów współzależnych ze sobą, praktycznie niemożliwe było poprawienie małej części. Dopiero po dopisaniu brakujących fragmentów i podzieleniu kodu na mniejsze, funkcjonalne kawałki (wysoka modularność programów jest bardzo charakterystyczna dla oprogramowania o otwartym źródle) projekt zaczął dynamicznie zyskiwać twórców i użytkowników. Dziś nazywa sie Mozilla, 48 Raymond, The Cathedral and the Bazaar s

25 oprogramowania jako oprogramowanie o otwartym źródle, zamiast je sprzedać i czerpać z tego zyski? Przedyskutujemy ten problem w dalszej części pracy. Po analizie licencji wydawałoby się, że projekty OSS charakteryzują się równouprawnieniem wszystkich twórców i użytkowników, dużą liczbą rozwidleń (gdyż każdy, gdy nie zgadza się z pozostałymi, ma prawo stworzyć własną wersję, ew. zobligowany jest do zmiany nazwy czy wypuszczenia swojej wersji na tych samych warunkach co oryginał w zależności od licencji) i ogólnym chaosem. Okazuje się jednak, że w społeczności hakerów (twórców wolnego oprogramowania) istnieją bardzo silne, niepisane normy. W szczególności każdy projekt posiada Lidera, który jest nieformalnym, ale w rzeczywistości bardzo poważanym, przywódcą projektu. Eric Raymond wprowadza nawet termin własności projektów OSS 49. Pokazuje analogię do anglo-amerykańskiego prawa własności ziemi w przypadku słabej władzy centralnej (Johna Locke a). Ziemię można było nabyć na 3 sposoby: zagospodarować leżący odłogiem teren (na granicy cywilizacji), poprzez transfer tego prawa od poprzedniego właściciela bądź przez zajęcie i zagospodarowanie porzuconego obszaru. Podobnie jest z projektami programistycznymi zawsze można znaleźć osobę (lub grupę osób), która zajmuje się projektem, ma uprawnienia do modyfikacji strony i oficjalnego kodu źródłowego, etc. Taka osoba jest właścicielem projektu i najczęściej jego liderem. Rozwidlanie projektu uznawane jest przez społeczność za niemoralne, sprzeczne z zasadami norm kulturowych, gdyż jest to swoista kradzież praw własności do projektu. Ma to także uzasadnienie racjonalne po rozwidleniu grupa programistów związana z tym oprogramowaniem dzieli się na dwa obozy. Przez to następuje spadek tempa rozwoju każdej z tych wersji, a co za tym idzie spadek użyteczności społeczności z nowych funkcjonalności. Praktyka wskazuje, że w długim okresie szansę na przeżycie ma tylko jeden projekt. Obowiązkiem właściciela/lidera jest dbanie o uwzględnienie opinii, poprawek, pomysłów, etc. wszystkich zainteresowanych. Gdy nie wywiązuje się on z tego, projekt uznaje się za porzucony i możliwe jest przejęcie jego praw własności przez innego programistę. Społeczność hakerów mocno preferuje jednak transfer praw od poprzedniego właściciela, który zdając sobie sprawę, że sam nie ma już czasu/chęci to zajmowania się projektem, ogłasza, że przekazuje swoje funkcje konkretnemu następcy. Zupełnie opuszczone projekty zdarzają się stosunkowo rzadko. Zanim całkowicie się przejmie prawa własności takiego projektu, wypada ogłaszać taki zamiar na listach dyskusyjnych związanych z projektem i czekać na ew. sprzeciw Raymond, Homeseading the Noosphere. 50 Ibid. s

Wykład VI. Wybrane zagadnienia licencjonowania i praw autorskich. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki

Wykład VI. Wybrane zagadnienia licencjonowania i praw autorskich. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki Wykład VI Wybrane zagadnienia licencjonowania i praw autorskich 1 Licencja Licencja na oprogramowanie to umowa na korzystanie z utworu jakim jest aplikacja

Bardziej szczegółowo

Przede wszystkim autor ma oficjalne prawo do autorstwa utworu, rozpowszechniania go pod wyznaczonym pseudonimem, kontroli nad

Przede wszystkim autor ma oficjalne prawo do autorstwa utworu, rozpowszechniania go pod wyznaczonym pseudonimem, kontroli nad Prawo autorskie Prawa autorskie dzielimy na osobiste i majątkowe. Pierwsze z nich polegają na powiązaniu nazwiska twórcy z jego dziełem. Nie wygasają, są niezbywalne, nieprzenoszalne i nie można się ich

Bardziej szczegółowo

Prawa autorskie, licencje

Prawa autorskie, licencje Prawa autorskie, licencje Wyjaśnienie pojęć oraz tezy do dyskusji Michał Rad 21.10.2015 Przedstawione w dalszej części wykładu tezy są prywatnym poglądem autora i powinne być traktowane jako głos w dyskusji,

Bardziej szczegółowo

Wolne oprogramowanie

Wolne oprogramowanie Wykład popularny dla młodzieży szkół średnich Wolne oprogramowanie czyli czy można żyć bez PowerPointa Ryszard Tanaś http://zon8.physd.amu.edu.pl/~tanas 2 października 2004 Spis treści 1 Wolne Oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Informatyki. Klasyfikacja oprogramowania

Wstęp do Informatyki. Klasyfikacja oprogramowania Wstęp do Informatyki Klasyfikacja oprogramowania Oprogramowanie komputerowe Funkcjonalność komputera jest wynikiem zarówno jego budowy, jak i zainstalowanego oprogramowania Komputer danej klasy znajduje

Bardziej szczegółowo

Wolne Oprogramowanie

Wolne Oprogramowanie Technologia informacyjna Wolne Oprogramowanie Aleksander Denisiuk denisjuk@euh-e.edu.pl Elblaska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna ul. Lotnicza 2 82-300 Elblag Technologia informacyjna p. 1 Wolne Oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie i licencje Creative Commons

Prawo autorskie i licencje Creative Commons Prawo autorskie i licencje Creative Commons Tradycyjny copyright Prawo autorskie (ang. copyright, symbol: ) pojęcie prawnicze oznaczające ogół praw przysługujących autorowi utworu albo przepisy upoważniające

Bardziej szczegółowo

egroupware czy phpgroupware jest też mniej stabilny.

egroupware czy phpgroupware jest też mniej stabilny. Opengroupware to projekt udostępniający kompletny serwer aplikacji oparty na systemie Linux. Dostępny na licencji GNU GPL, strona domowa: http://www.opengroupware.org/ Jego cechy to wysoka stabilność,

Bardziej szczegółowo

Kontekst prawny zarządzania własnością intelektualną

Kontekst prawny zarządzania własnością intelektualną Kontekst prawny zarządzania własnością intelektualną adw. Eryk Kłossowski Janowski Kłossowski Dąbrowska Ignatjew s.c. CZĘŚĆ I zagadnienia teoretyczne PODSTAWY PRAWNE ustawazdnia4lutego1994r.oprawieautorskim

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MICROSOFT DEVELOPER NETWORK ACADEMIC ALLIANCE MSDN AA

PROGRAM MICROSOFT DEVELOPER NETWORK ACADEMIC ALLIANCE MSDN AA PROGRAM MICROSOFT DEVELOPER NETWORK ACADEMIC ALLIANCE MSDN AA Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Szkoła Nauk Ścisłych Koło Naukowe Informatyków FRAKTAL Opracował : Michał Wójcik, II rok MU IiE CZYM JEST

Bardziej szczegółowo

Praca przejściowa. Sklep internetowy. Tomasz Konopelski ZIP50-IWZ Katowice 2006

Praca przejściowa. Sklep internetowy. Tomasz Konopelski ZIP50-IWZ Katowice 2006 Praca przejściowa Sklep internetowy Tomasz Konopelski ZIP50-IWZ Katowice 2006 Polski e-commerce Badania rynku Badaniem, które odbyło się w październiku 2001 roku objęto 300 przedsiębiorstw a ich dobór

Bardziej szczegółowo

Jak zgodnie z prawem założyć radio internetowe na swojej stronie?

Jak zgodnie z prawem założyć radio internetowe na swojej stronie? Ochrona Własności Intelektualnej cz. VI dr inż.tomasz Ruść Spis treści Na jakich zasadach możemy korzystać z prawa cytatu? Jak zgodnie z prawem założyć radio internetowe na swojej stronie? Czy brak informacji

Bardziej szczegółowo

Prawa autorskie cd. Prawa autorskie. Autorskie prawa majątkowe. Autorskie prawa osobiste

Prawa autorskie cd. Prawa autorskie. Autorskie prawa majątkowe. Autorskie prawa osobiste Prawa autorskie W Polsce prawo autorskie jest regulowane ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.). Prawa autorskie cd. Prawa

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

Zastosowania matematyki w systemie operacyjnym Linux

Zastosowania matematyki w systemie operacyjnym Linux Zastosowania matematyki w systemie operacyjnym Linux Politechnika Gdańska Gdańsk, 22 stycznia 2009 wstęp historia Rok 1969 w labolatoriach Bell Labs hakerzy Dennis Ritchie, Ken Thompson, Brian Kernighan

Bardziej szczegółowo

Temat: Prawo autorskie

Temat: Prawo autorskie Temat: Prawo autorskie Prawo autorskie (ang. copyright, symbol: ) Pojęcie prawnicze oznaczające ogół praw przysługujących autorowi utworu albo zespół norm prawnych wchodzących w skład prawa własności intelektualnej,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY INFORMATYKI

PODSTAWY INFORMATYKI PODSTAWY INFORMATYKI dr inż. Krzysztof Małecki Proprietary software zamknięte oprogramowanie, oprogramowanie własnościowe - posiada restrykcje dotyczące używania i kopiowania, zazwyczaj nakładane przez

Bardziej szczegółowo

Kategorie Wolnego i Niewolnego Oprogramowania

Kategorie Wolnego i Niewolnego Oprogramowania Kategorie Wolnego i Niewolnego Oprogramowania Autor: Administrator 02.01.2008. Zmieniony 06.09.2008. Piotr Witczak - audyt bezpieczenstwa informacji, systemów IT Oto leksykon rozmaitych kategorii oprogramowania,

Bardziej szczegółowo

Historia systemów operacyjnych - Unix

Historia systemów operacyjnych - Unix Historia systemów operacyjnych - Unix Lata 60-te prace na systemem Multisc poprzednikiem Unixa 1969 powstanie systemu Unix 1975 UNIX edition 5 1975 1 BSD 1977 UNIX edition 6 1978 3 BSD 1979 UNIX edition

Bardziej szczegółowo

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Program, to lista poleceń zapisana w jednym języku programowania zgodnie z obowiązującymi w nim zasadami. Celem programu jest przetwarzanie

Bardziej szczegółowo

Dokument Detaliczny Projektu

Dokument Detaliczny Projektu Dokument Detaliczny Projektu Dla Biblioteki miejskiej Wersja 1.0 Streszczenie Niniejszy dokument detaliczny projektu(ddp) przedstawia szczegóły pracy zespołu projektowego, nad stworzeniem aplikacji bazodanowej

Bardziej szczegółowo

Internetowa ogólnopolska baza informatycznych projektów badawczych otwartej innowacji Platforma współpracy SPINACZ 1/46

Internetowa ogólnopolska baza informatycznych projektów badawczych otwartej innowacji Platforma współpracy SPINACZ 1/46 Internetowa ogólnopolska baza informatycznych projektów badawczych otwartej innowacji Platforma współpracy SPINACZ 1/46 Projekt jest współfinansowany w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie i zarządzanie urządzeniami sieciowymi przy pomocy narzędzi Net-SNMP

Monitorowanie i zarządzanie urządzeniami sieciowymi przy pomocy narzędzi Net-SNMP Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Szymon Klimuk Nr albumu: 187408 Praca magisterska na kierunku Informatyka Monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Umowa licencji na korzystanie z oprogramowania Marpnet.pl wersja DEMO przez okres 14 dni 1 Używane w niniejszym dokumencie określenia mają znaczenie,

Umowa licencji na korzystanie z oprogramowania Marpnet.pl wersja DEMO przez okres 14 dni 1 Używane w niniejszym dokumencie określenia mają znaczenie, Umowa licencji na korzystanie z oprogramowania Marpnet.pl wersja DEMO przez okres 14 dni 1 Używane w niniejszym dokumencie określenia mają znaczenie, jak podane w poniższych definicjach: 1.Licencjobiorca

Bardziej szczegółowo

Licencje jako instrument transferu technologii

Licencje jako instrument transferu technologii Licencje jako instrument transferu technologii Prof. UW dr hab. Krystyna Szczepanowska-Kozłowska r. Transfer technologii pojęcie transferu technologii cel transferu komercyjny badawczy wdrożenie technologii

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych Wykład I Wprowadzenie do baz danych Trochę historii Pierwsze znane użycie terminu baza danych miało miejsce w listopadzie w 1963 roku. W latach sześcdziesątych XX wieku został opracowany przez Charles

Bardziej szczegółowo

w edukacji Oprogramowanie komputerowe 1. Definicja edukacyjnego program komputerowego 2. Podział oprogramowania komputerowego Dariusz Skrzyński

w edukacji Oprogramowanie komputerowe 1. Definicja edukacyjnego program komputerowego 2. Podział oprogramowania komputerowego Dariusz Skrzyński 98 Oprogramowanie komputerowe w edukacji Dariusz Skrzyński 1. Definicja edukacyjnego program komputerowego Nowoczesne społeczeństwo oczekuje i wymaga rzetelnego wykształcenia. Wiąże się z tym korzystanie

Bardziej szczegółowo

24.04.2009 WETI. Zastosowanie aplikacji WIKI w przetwarzaniu zespołowym. Anna Jaworska, Piotr Orłowski. Wstęp. Technologie

24.04.2009 WETI. Zastosowanie aplikacji WIKI w przetwarzaniu zespołowym. Anna Jaworska, Piotr Orłowski. Wstęp. Technologie WETI 24.04.2009 Agenda 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Historia Wiki a Wikipedia Web 2.0 Dziwne Wiki Wiki over DNS napisane w Perl wykorzystanie asjocjacji DNS (hasło + definicja) W czym powstaje Wiki MediaWiki - PHP,

Bardziej szczegółowo

Informacja patentowa jako źródło wspierania innowacji

Informacja patentowa jako źródło wspierania innowacji Informacja patentowa jako źródło wspierania innowacji Nowy Sącz 11 czerwca 2010 1 Sukces przedsiębiorcy i każdego twórcy zależy nie tylko od zdolności tworzenia innowacji, ale także od zdolności zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie w pracy nauczyciela. Opracowanie: Mieczysława Skrzypczak Katarzyna Wilczkowska

Prawo autorskie w pracy nauczyciela. Opracowanie: Mieczysława Skrzypczak Katarzyna Wilczkowska Prawo autorskie w pracy nauczyciela Opracowanie: Mieczysława Skrzypczak Katarzyna Wilczkowska Podstawa prawna Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 5 lutego 1994 roku http://isap.sejm.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Linux i Open Source w biznesie Podsumowanie wyników badania

Linux i Open Source w biznesie Podsumowanie wyników badania II KONGRES LINUKSA PROFESJONALNEGO Linux w biznesie Warszawa, Hotel InterContinental, 6 kwietnia 2006 r. Linux i Open Source w biznesie Podsumowanie wyników badania Organizator badania: Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Webowy generator wykresów wykorzystujący program gnuplot

Webowy generator wykresów wykorzystujący program gnuplot Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Marcin Nowak nr albumu: 254118 Praca inżynierska na kierunku informatyka stosowana Webowy generator wykresów wykorzystujący

Bardziej szczegółowo

Aspekty etyczno-prawne związane z wytwarzaniem i użytkowaniem oprogramowania

Aspekty etyczno-prawne związane z wytwarzaniem i użytkowaniem oprogramowania Aspekty etyczno-prawne związane z wytwarzaniem i użytkowaniem oprogramowania dr inż. Izabela Szczęch Politechnika Poznańska Podstawy informatyki Plan wykładu Prawo autorskie Program komputerowy i oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

tel. fax. 41 332 32 03 e-mail: sodmidn@sodmidn.kielce.pl www.sodmidn.kielce.pl

tel. fax. 41 332 32 03 e-mail: sodmidn@sodmidn.kielce.pl www.sodmidn.kielce.pl SAMORZĄDOWY OŚRODEK DORADZTWA METODYCZNEGO I DOSKONALENIA NAUCZYCIELI w Kielcach 25-431 KIELCE, ul. Marszałka J. Piłsudskiego 42 tel. fax. 41 332 32 03 e-mail: sodmidn@sodmidn.kielce.pl www.sodmidn.kielce.pl

Bardziej szczegółowo

Inżynieria oprogramowania (Software Engineering) Wykład 1

Inżynieria oprogramowania (Software Engineering) Wykład 1 Inżynieria oprogramowania (Software Engineering) Wykład 1 Wprowadzenie do inżynierii oprogramowania Zarządzanie przedmiotem Wydział: WEiI Katedra: KIK Web site: http://moskit.weii.tu.koszalin.pl/~swalover/

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 Newsletter Issue 2 April 2009 Drogi czytelniku, Przedstawiamy z przyjemnością drugie wydanie biuletynu projektu LearnIT. W tym wydaniu chcemy powiedzieć więcej

Bardziej szczegółowo

Tester oprogramowania 2014/15 Tematy prac dyplomowych

Tester oprogramowania 2014/15 Tematy prac dyplomowych Tester oprogramowania 2014/15 Tematy prac dyplomowych 1. Projekt i wykonanie automatycznych testów funkcjonalnych wg filozofii BDD za pomocą dowolnego narzędzia Jak w praktyce stosować Behaviour Driven

Bardziej szczegółowo

Narzędzia Informatyki. Aspekty etyczno-prawne związane z wytwarzaniem i użytkowaniem oprogramowania

Narzędzia Informatyki. Aspekty etyczno-prawne związane z wytwarzaniem i użytkowaniem oprogramowania Narzędzia Informatyki Aspekty etyczno-prawne związane z wytwarzaniem i użytkowaniem oprogramowania 9 grudnia 2013 Prawo autorskie w Polsce terminem tym określa się ogół praw przysługujących autorowi dzieła,

Bardziej szczegółowo

Co można uzyskać dzięki opracowaniu wynalazku i zapewnieniu ochrony patentowej. Jaka jest definicja wynalazku?

Co można uzyskać dzięki opracowaniu wynalazku i zapewnieniu ochrony patentowej. Jaka jest definicja wynalazku? Ochrona Własności Intelektualnej cz. IV dr inż.tomasz Ruść Co to jest patent? Spis treści Co można uzyskać dzięki opracowaniu wynalazku i zapewnieniu ochrony patentowej Jakie cechy decydują o zdolności

Bardziej szczegółowo

System zarządzający grami programistycznymi Meridius

System zarządzający grami programistycznymi Meridius System zarządzający grami programistycznymi Meridius Instytut Informatyki, Uniwersytet Wrocławski 20 września 2011 Promotor: prof. Krzysztof Loryś Gry komputerowe a programistyczne Gry komputerowe Z punktu

Bardziej szczegółowo

MMR.271.4.2016 Gdynia dnia 17.03.2016

MMR.271.4.2016 Gdynia dnia 17.03.2016 MMR.271.4.2016 Gdynia dnia 17.03.2016 Pytanie 1: 1. WYMAGANIA WSTĘPNE 1. Panel CMS w języku polskim. 2. Panel CMS dostępny wyłącznie poza strukturą serwisu głównego na osobnej domenie/subdomenie (np. admin.gdynia.pl

Bardziej szczegółowo

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer;

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer; 14.3. Podstawy obsługi X Window 14.3. Podstawy obsługi X Window W przeciwieństwie do systemów Windows system Linux nie jest systemem graficznym. W systemach Windows z rodziny NT powłokę systemową stanowi

Bardziej szczegółowo

evolpe Consulting Group 2011 2011-12-03

evolpe Consulting Group 2011 2011-12-03 evolpe Consulting Group 2011 2011-12-03 Rynek oprogramowania evolpe Consulting Group Open Source Commercial Open Source Polecane produkty Korzyści z wdrożenia Podsumowanie Pytania 2 evolpe Consulting Group

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej

Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Marcin HENRYKOWSKI Nr albumu: 158069 Praca magisterska na kierunku Informatyka Archiwizacja

Bardziej szczegółowo

Programowanie w C. dr inż. Stanisław Wszelak

Programowanie w C. dr inż. Stanisław Wszelak Programowanie w C dr inż. Stanisław Wszelak Przeszłość i przyszłość składni programowania w C Ken Thompson Denis Ritchie Bjarne Stoustrup Zespoły programistów B C C++ C# 1969 rok Do SO UNIX 1972 rok C++

Bardziej szczegółowo

Jak wdrożyć CRM w małej i średniej firmie? Dariusz Mazur, Madar

Jak wdrożyć CRM w małej i średniej firmie? Dariusz Mazur, Madar Jak wdrożyć CRM w małej i średniej firmie? Dariusz Mazur, Madar Plan wystąpienia Podstawowe definicje System informatyczny dla MSP Pięć kroków udanego wdrożenia Podsumowanie Co to jest CRM Posiadanie takiej

Bardziej szczegółowo

Testowanie oprogramowania

Testowanie oprogramowania Testowanie oprogramowania 1/17 Testowanie oprogramowania Wykład 01 dr inż. Grzegorz Michalski 13 października 2015 Testowanie oprogramowania 2/17 Dane kontaktowe: Kontakt dr inż. Grzegorz Michalski pokój

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3. Licencja na użytkowanie systemu Muso CMS

Załącznik nr 3. Licencja na użytkowanie systemu Muso CMS www.muso.pl www.musocms.com Załącznik nr 3 Licencja na użytkowanie systemu Muso CMS 4 Marzec 2009r Licencjodawca oświadcza, że całość praw autorskich, jak również prawo do udzielania licencji na korzystanie

Bardziej szczegółowo

Przykłady wykorzystania edukacyjnych portali internetowych oraz dostępnych tam multimediów

Przykłady wykorzystania edukacyjnych portali internetowych oraz dostępnych tam multimediów Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Przykłady wykorzystania edukacyjnych portali internetowych oraz dostępnych tam multimediów Podstawa programowa

Bardziej szczegółowo

Dotacje na innowacje Inwestujemy w waszą przyszłość

Dotacje na innowacje Inwestujemy w waszą przyszłość Załącznik nr 1 Załącznik techniczny przedmiotu zamówienia zakup badań w zakresie opracowania wersji serwera aplikacyjnego pod aplikację wektorową i obsługi wymiany treści multimedialnych w tymże serwerze

Bardziej szczegółowo

Wolne oprogramowanie. - bądź legalny za darmo

Wolne oprogramowanie. - bądź legalny za darmo Wolne oprogramowanie - bądź legalny za darmo Historia Wolnego Oprogramowania Początki rozwoju oprogramowania Laboratorium AI MIT ( 70) Powstanie projektu GNU (1983) Linux (1991-...) AI MIT GNU (1983) Linux

Bardziej szczegółowo

System UNIX 2. Micha l Tanaś, PhD Adam Mickiewicz University, Faculty of Physics http://www.amu.edu.pl/~mtanas Michal.Tanas@amu.edu.

System UNIX 2. Micha l Tanaś, PhD Adam Mickiewicz University, Faculty of Physics http://www.amu.edu.pl/~mtanas Michal.Tanas@amu.edu. System UNIX 2 Micha l Tanaś, PhD Adam Mickiewicz University, Faculty of Physics http://www.amu.edu.pl/~mtanas Michal.Tanas@amu.edu.pl Debian GNU/Linux GNU = GNU s Not Unix FSF = Free Software Foundation

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja techniczna GoBiz Virtual Office - systemu dostępu do zasobów wirtualnego biura przez Internet

Specyfikacja techniczna GoBiz Virtual Office - systemu dostępu do zasobów wirtualnego biura przez Internet Specyfikacja techniczna GoBiz Virtual Office - systemu dostępu do zasobów wirtualnego biura przez Internet Spis treści 1. Opis przedmiotu zamówienia... 1 1.1. Definicje... 1 2. Główny cel systemu... 2

Bardziej szczegółowo

ABIX Cyfrowa edukacja z oprogramowaniem Open Source www.cyfrowaszkola.waw.pl

ABIX Cyfrowa edukacja z oprogramowaniem Open Source www.cyfrowaszkola.waw.pl Informacje o systemie interaktywnym Tablica interaktywna to urządzenie, które przypomina dużą białą tablicę i umożliwia współdziałanie z podłączonym do niej komputerem oraz projektorem multimedialnym.

Bardziej szczegółowo

GoBiz System platforma współpracy marektingowej

GoBiz System platforma współpracy marektingowej GoBiz System platforma współpracy marektingowej Spis treści 1. Opis przedmiotu zamówienia... 1 1.1. Definicje... 1 2. Główny cel platformy... 2 3. Główni odbiorcy systemu... 2 4. Przedmiot zamówienia...

Bardziej szczegółowo

UWAGA: Zainstalowanie Programu oznacza wyrażenie zgody przez Użytkownika na Warunki Licencyjne - bez zastrzeżeń. WARUNKI LICENCYJNE OPROGRAMOWANIA

UWAGA: Zainstalowanie Programu oznacza wyrażenie zgody przez Użytkownika na Warunki Licencyjne - bez zastrzeżeń. WARUNKI LICENCYJNE OPROGRAMOWANIA UWAGA: Zainstalowanie Programu oznacza wyrażenie zgody przez Użytkownika na Warunki Licencyjne - bez zastrzeżeń. WARUNKI LICENCYJNE OPROGRAMOWANIA Niniejsze oprogramowanie komputerowe [Program] oraz materiały

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I Pojęcia ogólne

ROZDZIAŁ I Pojęcia ogólne Załącznik do Uchwały Nr 8/2015 Senatu Akademii Muzycznej w Krakowie z dnia 18 marca 2015 roku REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI AUTORSKIMI I PRAWAMI POKREWNYMI ORAZ PRAWAMI WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ ORAZ ZASAD

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie strategii zarządzania wiedzą i kreowania innowacyjności wewnątrz organizacji

Wdrożenie strategii zarządzania wiedzą i kreowania innowacyjności wewnątrz organizacji CASE STUDY: Wdrożenie strategii zarządzania wiedzą i kreowania innowacyjności wewnątrz organizacji Autor: Jacek Wach Redakcja: Dominik Noworól Spis treści Geneza / 03 Idea / 04 Wizja / 05 Rozwiązanie /

Bardziej szczegółowo

Otwarte Zasoby Edukacyjne

Otwarte Zasoby Edukacyjne Otwarte Zasoby Edukacyjne a projekty Wikimedia Agnieszka Kwiecień WCSS WMPL Dostęp do wiedzy - filozofia Jedynie nauka tworzy uniwersalną platformę komunikacyjną umożliwiającą racjonalną debatę ponad podziałami

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Jednolite zarządzanie użytkownikami systemów Windows i Linux

Jednolite zarządzanie użytkownikami systemów Windows i Linux Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Paweł Gliwiński Nr albumu: 168470 Praca magisterska na kierunku Informatyka Jednolite

Bardziej szczegółowo

Międzyplatformowy interfejs systemu FOLANessus wykonany przy użyciu biblioteki Qt4

Międzyplatformowy interfejs systemu FOLANessus wykonany przy użyciu biblioteki Qt4 Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Agnieszka Holka Nr albumu: 187396 Praca magisterska na kierunku Informatyka

Bardziej szczegółowo

Tworzenie i obsługa wirtualnego laboratorium komputerowego

Tworzenie i obsługa wirtualnego laboratorium komputerowego Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Michał Ochociński nr albumu: 236401 Praca magisterska na kierunku informatyka stosowana Tworzenie i obsługa wirtualnego

Bardziej szczegółowo

Deduplikacja danych. Zarządzanie jakością danych podstawowych

Deduplikacja danych. Zarządzanie jakością danych podstawowych Deduplikacja danych Zarządzanie jakością danych podstawowych normalizacja i standaryzacja adresów standaryzacja i walidacja identyfikatorów podstawowa standaryzacja nazw firm deduplikacja danych Deduplication

Bardziej szczegółowo

Diagramy ERD. Model struktury danych jest najczęściej tworzony z wykorzystaniem diagramów pojęciowych (konceptualnych). Najpopularniejszym

Diagramy ERD. Model struktury danych jest najczęściej tworzony z wykorzystaniem diagramów pojęciowych (konceptualnych). Najpopularniejszym Diagramy ERD. Model struktury danych jest najczęściej tworzony z wykorzystaniem diagramów pojęciowych (konceptualnych). Najpopularniejszym konceptualnym modelem danych jest tzw. model związków encji (ERM

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemu. Architektura systemu umożliwia kontrolowanie iteracyjnego i przyrostowego procesu tworzenia systemu.

Architektura Systemu. Architektura systemu umożliwia kontrolowanie iteracyjnego i przyrostowego procesu tworzenia systemu. Architektura Systemu Architektura systemu umożliwia kontrolowanie iteracyjnego i przyrostowego procesu tworzenia systemu. Architektura jest zbiorem decyzji dotyczących: organizacji systemu komputerowego,

Bardziej szczegółowo

NAUKOWA I AKADEMICKA SIEĆ KOMPUTEROWA Jak usprawnić pracę w zespole IT? Wykorzystanie narzędzi do pracy grupowej na przykładzie zespołu Polska.pl Agnieszka Kukałowicz-Kolaszyńska, Starszy Specjalista IT

Bardziej szczegółowo

Szanse i zagrożenia płynące z nowoczesnych metod świadczenia usług informatycznych (outsourcing, offshoring, SOA, cloud computing) w bankowości

Szanse i zagrożenia płynące z nowoczesnych metod świadczenia usług informatycznych (outsourcing, offshoring, SOA, cloud computing) w bankowości Szanse i zagrożenia płynące z nowoczesnych metod świadczenia usług informatycznych (outsourcing, offshoring, SOA, cloud computing) w bankowości Jakub Syta, CISA, CISSP Warszawa, 14 czerwca 2010 1 Zastrzeżenie

Bardziej szczegółowo

Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej

Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej Małgorzata Barańska Wydział Informatyki i Zarządzania, Politechnika Wrocławska Beata Laszkiewicz Wydział

Bardziej szczegółowo

Nadzorowanie stanu serwerów i ich wykorzystania przez użytkowników

Nadzorowanie stanu serwerów i ich wykorzystania przez użytkowników Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Tomasz Kapelak Nr albumu: 187404 Praca magisterska na kierunku Informatyka

Bardziej szczegółowo

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Plan prezentacji Wprowadzenie UML Diagram przypadków użycia Diagram klas Podsumowanie Wprowadzenie Języki

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja projektu QUAIKE Architektura oprogramowania

Dokumentacja projektu QUAIKE Architektura oprogramowania Licencjacka Pracownia Oprogramowania Instytut Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego Jakub Kowalski, Andrzej Pilarczyk, Marek Kembrowski, Bartłomiej Gałkowski Dokumentacja projektu QUAIKE Architektura

Bardziej szczegółowo

Agile vs PRINCE2. 2014/2015 I rok st. magisterskie Informatyka

Agile vs PRINCE2. 2014/2015 I rok st. magisterskie Informatyka Agile vs PRINCE2 Ewa Solecka - specjalność ogólna- 1117627 Przemysław Mrozowski specjalność ogólna- 1121130 Michał Roztoczyński specjalność ogólna - 1118910 2014/2015 I rok st. magisterskie Informatyka

Bardziej szczegółowo

Wolne Oprogramowanie i GNU Fortran

Wolne Oprogramowanie i GNU Fortran Wolne Oprogramowanie i GNU Fortran Olsztyn 2007-2012 Wojciech Sobieski Wolne Programowanie Wolne Oprogramowanie (Free Software) jest to ruch programistów i użytkowników komputerów, zaangażowanych w działania

Bardziej szczegółowo

Modele sprzedaży i dystrybucji oprogramowania Teoria a praktyka SaaS vs. BOX. Bartosz Marciniak. Actuality Sp. z o.o.

Modele sprzedaży i dystrybucji oprogramowania Teoria a praktyka SaaS vs. BOX. Bartosz Marciniak. Actuality Sp. z o.o. Modele sprzedaży i dystrybucji oprogramowania Teoria a praktyka SaaS vs. BOX Bartosz Marciniak Actuality Sp. z o.o. Prezes Zarządu Społeczeństwo informacyjne społeczeństwo, które znalazło zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Linux Essentials: nowe kompetencje specjalistów przyszłości

Linux Essentials: nowe kompetencje specjalistów przyszłości Linux Essentials: nowe kompetencje specjalistów przyszłości Elżbieta Godlewska Przedstawiciel LPI wpolsce Dlaczego Linux? Big Data i CloudComputing 400 mln. tweetów dziennie 1,32 mld użytkowników facebook

Bardziej szczegółowo

KOŁO NAUKOWE INFORMATYKÓW SYSTEMY KONTROLI WERSJI CZ.1 16 XII 2009 OPRACOWAŁ: PRZEMYSŁAW PARDEL

KOŁO NAUKOWE INFORMATYKÓW SYSTEMY KONTROLI WERSJI CZ.1 16 XII 2009 OPRACOWAŁ: PRZEMYSŁAW PARDEL KOŁO NAUKOWE INFORMATYKÓW SYSTEMY KONTROLI WERSJI CZ.1 16 XII 2009 OPRACOWAŁ: PRZEMYSŁAW PARDEL Katedra Informatyki, Uniwersytet Rzeszowski 2009 Agenda System kontroli wersji CVS SVN Praca z SVN i Visual

Bardziej szczegółowo

Natalia BIEŃ Uniwersytet Przyrodniczy, Studenckie Koło Naukowe Informatyków IMPLEMENTACJA PORTALU INTERNETOWEGO W TECHNOLOGIACH PHP I MYSQL

Natalia BIEŃ Uniwersytet Przyrodniczy, Studenckie Koło Naukowe Informatyków IMPLEMENTACJA PORTALU INTERNETOWEGO W TECHNOLOGIACH PHP I MYSQL Natalia BIEŃ Uniwersytet Przyrodniczy, Studenckie Koło Naukowe Informatyków IMPLEMENTACJA PORTALU INTERNETOWEGO W TECHNOLOGIACH PHP I MYSQL 1. Wprowadzenie W dzisiejszych czasach Internet odgrywa istotną

Bardziej szczegółowo

System Kancelaris. Zdalny dostęp do danych

System Kancelaris. Zdalny dostęp do danych Kancelaris krok po kroku System Kancelaris Zdalny dostęp do danych Data modyfikacji: 2008-07-10 Z czego składaj adają się systemy informatyczne? System Kancelaris składa się z dwóch części: danych oprogramowania,

Bardziej szczegółowo

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie:

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie: Repozytorium służy do przechowywania plików powstających przy pracy nad projektami we w miarę usystematyzowany sposób. Sam mechanizm repozytorium jest zbliżony do działania systemu plików, czyli składa

Bardziej szczegółowo

Warunki licencji Co zrobić by projekt rozwijał się dalej gwarantując dostarczanie obiecanych korzyści Z czym wiąże się wdrożenie projektu Dyskusja

Warunki licencji Co zrobić by projekt rozwijał się dalej gwarantując dostarczanie obiecanych korzyści Z czym wiąże się wdrożenie projektu Dyskusja Warunki licencji Co zrobić by projekt rozwijał się dalej gwarantując dostarczanie obiecanych korzyści Z czym wiąże się wdrożenie projektu Dyskusja Darmowa Nieograniczona czasowo Na dowolną liczbę komputerów

Bardziej szczegółowo

III konferencja z cyklu "Wolne oprogramowanie w geoinformatyce" Wrocław 12-13 maja 2011 r.

III konferencja z cyklu Wolne oprogramowanie w geoinformatyce Wrocław 12-13 maja 2011 r. 1 Open source software for Public Administration 2 Wolne oprogramowanie w administracji publicznej obniża koszt informatyzacji pozwala uzyskad dużo więcej za te same pieniądze wolnośd użytkowania, rozpowszechniania,

Bardziej szczegółowo

Wykład VII. Programowanie III - semestr III Kierunek Informatyka. dr inż. Janusz Słupik. Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej

Wykład VII. Programowanie III - semestr III Kierunek Informatyka. dr inż. Janusz Słupik. Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej Wykład VII - semestr III Kierunek Informatyka Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej Gliwice, 2014 c Copyright 2014 Janusz Słupik Wytwarzanie oprogramowania Model tworzenia oprogramowania

Bardziej szczegółowo

WOLNE OPROGRAMOWANIE w administracji publicznej. Łukasz Jachowicz honey@7thguard.net

WOLNE OPROGRAMOWANIE w administracji publicznej. Łukasz Jachowicz honey@7thguard.net WOLNE OPROGRAMOWANIE w administracji publicznej Łukasz Jachowicz honey@7thguard.net Historia Wolnego Oprogramowania Początki rozwoju oprogramowania Laboratorium AI MIT ( 70) Powstanie projektu GNU (1983)

Bardziej szczegółowo

Open AGH i inne platformy Otwartych Zasobów Akademickich. Karolina Grodecka Centrum e-learningu AGH Koalicja Otwartej Edukacji

Open AGH i inne platformy Otwartych Zasobów Akademickich. Karolina Grodecka Centrum e-learningu AGH Koalicja Otwartej Edukacji Open AGH i inne platformy Otwartych Zasobów Akademickich Karolina Grodecka Centrum e-learningu AGH Koalicja Otwartej Edukacji materiały, które są publicznie dostępne w internecie, opublikowane wraz z prawem

Bardziej szczegółowo

Przełom w koncepcjach rejestrów państwowych MSWiA

Przełom w koncepcjach rejestrów państwowych MSWiA Przełom w koncepcjach rejestrów państwowych MSWiA Michał MŁOTEK Wydział Bezpieczeństwa Infrastruktury Teleinformatycznej MSWiA BEZPIECZEŃSTWO Czym jest bezpieczeństwo, a czym nie jest? BEZPIECZEŃSTWO Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

GanttProject /Microsoft Project. Danuta Golec dgolec@takdg.pl

GanttProject /Microsoft Project. Danuta Golec dgolec@takdg.pl GanttProject /Microsoft Project Danuta Golec dgolec@takdg.pl Organizacja ceremonii ślubnej Remont Prezes, zarząd Informatyka Usługi i wsparcie Marketing i sprzedaż Badania i rozwój Korporacyjny Tworzenie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I Przepisy ogólne. 1. Zakres stosowania Regulaminu. 2. Stosowane określenia

ROZDZIAŁ I Przepisy ogólne. 1. Zakres stosowania Regulaminu. 2. Stosowane określenia Załącznik do Uchwały Nr 01/10/2012 Senatu Wyższej Szkoły Artystycznej w Warszawie z dnia 1 października 2012 r. Regulamin zarządzania prawami autorskimi, prawami pokrewnymi i prawami własności przemysłowej

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Informatyki dla bioinformatyków

Wstęp do Informatyki dla bioinformatyków Wstęp do Informatyki dla bioinformatyków Wykład 1. Wstęp do Wstępu Bartek Wilczyński bartek@mimuw.edu.pl Po pierwsze - Formalności 2 kolokwia (po 15 pkt) początek XI i koniec XII Dwa programy zaliczeniowe:

Bardziej szczegółowo

Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie

Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie informatycznej. Zadaniem systemu jest rejestracja i przechowywanie

Bardziej szczegółowo

Dokument Detaliczny Projektu

Dokument Detaliczny Projektu Dokument Detaliczny Projektu Dla Biblioteki miejskiej Wersja 1.0 Streszczenie Niniejszy dokument detaliczny projektu(ddp) przedstawia szczegóły pracy zespołu projektowego, nad stworzeniem aplikacji bazodanowej

Bardziej szczegółowo

Praktyka Programowania

Praktyka Programowania Praktyka Programowania Dariusz Dereniowski Materiały udostępnione przez Adriana Kosowskiego Katedra Algorytmów i Modelowania Systemów Politechnika Gdańska deren@eti.pg.gda.pl Gdańsk, 2010 strona przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Personalizacja Plan-de-CAMpagne dostosowywanie programu do indywidualnych potrzeb firm, działów oraz osób

Personalizacja Plan-de-CAMpagne dostosowywanie programu do indywidualnych potrzeb firm, działów oraz osób Personalizacja Plan-de-CAMpagne dostosowywanie programu do indywidualnych potrzeb firm, działów oraz osób Wdrożenie systemu planowania zasobów przedsiębiorstwa pomimo wielu korzyści często też wiąże się

Bardziej szczegółowo

Temat: Ułatwienia wynikające z zastosowania Frameworku CakePHP podczas budowania stron internetowych

Temat: Ułatwienia wynikające z zastosowania Frameworku CakePHP podczas budowania stron internetowych PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W ELBLĄGU INSTYTUT INFORMATYKI STOSOWANEJ Sprawozdanie z Seminarium Dyplomowego Temat: Ułatwienia wynikające z zastosowania Frameworku CakePHP podczas budowania stron internetowych

Bardziej szczegółowo

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24.

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24. Autor: Przemysław Jóskowiak 2 Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa Kontakt: kontakt@stratego24.pl Treści prezentowane w ramach tej publikacji są subiektywną oceną autora

Bardziej szczegółowo

Strona tytułowa, zgodnie z wymaganiami zamieszczonymi na stronie www uczelni. Wzór strony dostępny jest w dzienniku wirtualnym - 1 -

Strona tytułowa, zgodnie z wymaganiami zamieszczonymi na stronie www uczelni. Wzór strony dostępny jest w dzienniku wirtualnym - 1 - Strona tytułowa, zgodnie z wymaganiami zamieszczonymi na stronie www uczelni. Wzór strony dostępny jest w dzienniku wirtualnym - 1 - Spis treści 1 Wstęp... 3 1.1 Cel pracy... 3 1.2 Układ pracy... 4 2 Podstawy

Bardziej szczegółowo

Feature Driven Development

Feature Driven Development Feature Driven Development lekka metodyka tworzenia oprogramowania Kasprzyk Andrzej IS II Wstęp Feature Driven Development (FDD) to metodyka tworzenia oprogramowania, która wspomaga zarządzanie fazami

Bardziej szczegółowo

26.X.2004 VNC. Dawid Materna

26.X.2004 VNC. Dawid Materna 26.X.2004 Zastosowanie programu VNC do zdalnej administracji komputerem Autor: Dawid Materna Wstęp W administracji systemami operacyjnymi często zachodzi potrzeba do działania na Pulpicie zarządzanego

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 007 Tryb rzeczywisty i chroniony procesora 2 SO i SK/WIN Wszystkie 32-bitowe procesory (386 i nowsze) mogą pracować w kilku trybach. Tryby pracy

Bardziej szczegółowo

Wolne Oprogramowanie

Wolne Oprogramowanie Co to takiego i czy warto tego używać? IT Experts Sp. z o.o. 19 stycznia 2006 roku 1 2 3 4 5 6 (bez obaw, nikogo nie chcę nawracać) Zaznajomienie słuchaczy z ideą Wolnego Oprogramowania (mając cichą nadzieję,

Bardziej szczegółowo