Przyszłość sieci inteligentnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przyszłość sieci inteligentnych"

Transkrypt

1 Marek ŒREDNIAWA* Przyszłość sieci inteligentnych Koncepcja klasycznej sieci inteligentnej (Intelligent Network IN), pochodz¹ca z pierwszej po³owy lat osiemdziesi¹tych 1), by³a udanym pomys³em rozwi¹zania problemu szybkiego wprowadzania do publicznej sieci telefonicznej nowych us³ug o elastycznych scenariuszach dzia³ania (takich jak np. po³¹czenie bezp³atne (Freephone) i kredytowane oraz inne us³ugi translacji numeru, takie jak VPN (Virtual Private Network). Podejœcie tradycyjne, polegaj¹ce na wprowadzeniu rozproszonej implementacji us³ug w oprogramowaniu central koñcowych, okaza³o siê niepraktyczne ze wzglêdu na ograniczenia wynikaj¹ce z koniecznoœci zapewnienia ci¹g³oœci œwiadczenia us³ug, czasoch³onnoœci operacji, wysokiego kosztu modernizacji oprogramowania central spowodowanego skal¹ tego przedsiêwziêcia du ¹ liczb¹ central i ich znaczn¹ ró norodnoœci¹ (ró ni dostawcy, ró ne wersje oprogramowania, konfiguracje i generacje techniczne). Sukces komercyjny us³ug IN w Stanach Zjednoczonych (przede wszystkim us³ugi 800, czyli po³¹czenia bezp³atnego) sta³ siê zachêt¹ dla innych operatorów oraz zapocz¹tkowa³ prace normalizacyjne w ITU T i ETSI. Ich wynikiem s¹ zalecenia i normy definiuj¹ce model koncepcyjny kolejnych generacji sieci IN: CS 1 (lata ), CS 2 (lata ), CS 3 (lata ), CS 4 (2001?). Na rys. 1 przedstawiono drzewo genealogiczne IN, a w ramce 1 informacje o normalizacji w ITU-T i ETSI. O Ramka 1. Normalizacja IN ITU T: Zalecenia serii Q.12xy. x = 1, 2, 3 definiuj¹ odpowiednio kolejne generacje sieci inteligentnej: IN CS-1 (1992), CS-2 (1997), CS-3 (2000) i CS-4 (2001?). ETSI: Core INAP CS-1 (1994) ETS (i nastêpne); INAP CS-2 (1999) ETS ;IN CS-3 (2000) Draft EN Pierwsza generacja sieci inteligentnej IN CS-1 dotyczy us³ug telefonicznych w sieci PSTN/ISDN dla po³¹czeñ punkt- -punkt. Druga generacja IN CS-2 uwzglêdnia dostêp bezprzewodowy (CTM Cordless Terminal Mobility) realizowany za pomoc¹ techniki DECT (Digital Enhanced Cordless Telecommunications), po³¹czenia wielostronne i wspó³pracê sieci IN nale ¹cych do ró nych operatorów. Trzecia generacja IN CS-3, której normalizacja jest w toku uwzglêdnia us³ugi multimedialne, realizacje idei VHE (Virtual Home Environment), zastosowanie w sieciach GSM oraz wspó³pracê z sieciami nie-in, w tym z sieciami IP i Internetem. Czwarta generacja IN CS-4, która jest na etapie prac studialnych definiuje zasady wspó³pracy miêdzy sieci¹ IN a sieci¹ IP nowej generacji. Rozwin¹³ siê tak e oddzielny nurt normalizacji CAMEL (Customized Applications for Mobile network Enhanced Logic), zwi¹zany z zastosowaniem koncepcji IN w sieciach GSM. * Instytut Telekomunikacji Politechniki Warszawskiej, e mail: 1) Termin Intelligent Network, w odniesieniu do koncepcji scentralizowanej realizacji us³ug telefonicznych o elastycznych scenariuszach zosta³ wprowadzony w 1984 roku przez firmê Bellcore 2) W odniesieniu do zastosowañ tego typu u ywa siê terminu FMC (Fixed- Mobile Convergence). PRZEGLĄD TELEKOMUNIKACYJNY! ROCZNIK LXXIV! nr 1/2001 O Rys. 1. Drzewo genealogiczne sieci IN. Oznaczenia wyjaśniono w tekście Prace dotycz¹ce rozwoju sieci IN s¹ tak e prowadzone przez inne instytucje: IETF, Eurescom, IN Forum, Parlay, OMG, TINA C oraz w ramach projektów miêdzynarodowych finansowanych przez Komisjê Wspólnot Europejskich (CEC). Obecnie wiêkszoœæ operatorów œwiadczy us³ugi generacji IN CS-1. Wœród nich jest równie Telekomunikacja Polska S.A., która udostêpni³a nastêpuj¹ce us³ugi: M po³¹czenie bezp³atne FPH ( linia bezp³atna), M po³¹czenie z podzia³em op³aty SPL ( linia ulgowa), M uniwersalny numer dostêpowy UAN ( linia firmowa), M teleg³osowanie VOT ( ), M wirtualna sieæ wydzielona VPN ( wkrótce). Niektórzy operatorzy wykorzystuj¹ platformê IN do wzbogacenia us³ug sieci GSM, a tak e do realizacji us³ug obejmuj¹cych sieæ stacjonarn¹ i ruchom¹ 2), np. VPN, numer osobisty, wspóln¹ pocztê g³osow¹, op³acany z góry wspólny dostêp do us³ug (karta prepaid na sieæ mobiln¹ i stacjonarn¹). Infrastruktura sieci IN jest równie postrzegana jako docelowe œrodowisko realizacji obligatoryjnych us³ug zachowywania numerów lokalnych LNP (Local Number Portability) i numerów us³ug SNP (Service Number Portability) przy zmianie operatora. Takie czynniki, jak rozwój Internetu i us³ug multimedialnych, postêp w dziedzinach: techniki œwiat³owodowej, szybkich sieci teleinformatycznych i komunikacji bezprzewodowej, sprawi³y, e nale y obecnie zweryfikowaæ przydatnoœæ koncepcji sieci inteligentnej, a tak e rozwa yæ jej potencjalne miejsce w nowych okolicznoœciach. W artykule podjêto próbê przewidywania dróg rozwoju przysz³oœciowej sieci IN oraz okreœlenia jej roli w ewolucji sieci telekomunikacyjnych. Podstaw¹ do tych przewidywañ jest klasyczna koncepcja i architektura sieci IN. W rozwa aniach dotycz¹cych przysz³oœci IN wziêto pod uwagê nastêpuj¹ce zagadnienia: 41

2 M wspó³dzia³anie sieci IN i Internetu w realizacji hybrydowych us³ug wykorzystuj¹cych mo liwoœci obu sieci, M realizacjê us³ug IN w œrodowisku sieci IP, M rolê IN w sieciach nowej generacji, M wykorzystanie us³ug IN w sieciach mobilnych, M ewolucjê normalizacji IN, M nowe techniki implementacji architektury, funkcjonalnoœci i us³ug IN. Ich zakres wi¹ e siê z g³ównymi tendencjami rozwoju us³ug telekomunikacyjnych, z których najwa niejsze to: M dostosowywanie scenariuszy i profili us³ug do indywidualnych wymagañ abonentów, M obs³uga mobilnoœci terminali, u ytkowników i us³ug, M integracja ró nych mediów, M wzrost inteligencji sieci i jej decentralizacja, M konwergencja sieci stacjonarnych i ruchomych FMC. Nale y podkreœliæ, e koncepcja IN mo e znaleÿæ zastosowanie w odniesieniu do ka dego z wymienionych kierunków rozwoju. SIEĆ INTELIGENTNA PODSTAWOWE FAKTY Termin inteligencja ma wiele znaczeñ. W kontekœcie technicznym inteligencja 3) jest zwykle postrzegana jako proaktywne zachowanie systemu, charakteryzuj¹ce siê elastycznoœci¹ dzia- ³ania zgodn¹ z oczekiwaniami u ytkownika i uwzglêdniaj¹ce towarzysz¹ce okolicznoœci. Tak w³aœnie rozumiana inteligencja, w tej lub innej formie, by³a zawsze obecna w historii us³ug teledobrych czasów elastycznego i personalnego trybu obs³ugi po- ³¹czeñ telefonicznych umo liwi³o, w pewnym zakresie, rozwi¹zanie techniczne nazywane sieci¹ inteligentn¹, w skrócie: IN. Termin sieæ inteligentna okreœla znormalizowan¹ koncepcjê uniwersalnej architektury sieciowej sposób rozbudowy podstawowej infrastruktury publicznej sieci telefonicznej, który umo liwia szybkie wprowadzanie nowych us³ug telekomunikacyjnych charakteryzuj¹cych siê elastycznymi scenariuszami, dostosowanymi do indywidualnych wymagañ abonentów. IN zapewnia realizacjê scenariuszy us³ug uwzglêdniaj¹cych kontekst po³¹czenia i zdarzenia w nim zachodz¹ce: np. identyfikacjê i lokalizacjê geograficzn¹ abonenta wywo³uj¹cego, porê dnia, dzieñ tygodnia, informacje przekazane przez abonenta podczas wstêpnej interakcji, preferencje abonenta dotycz¹ce po³¹czeñ przychodz¹cych sygna³ów zajêtoœci lub braku odpowiedzi. Istota dzia³ania IN polega na oddzieleniu funkcji sterowania us³ugami (SCF) od funkcji komutacyjnych (CCF/SSF). Us³ugi IN maj¹ charakter otwarty. Ich scenariusze projektuje siê jako aplikacje wykorzystuj¹ce biblioteki uniwersalnych modu³ów us³ugowych SIB (Service Independent building Blocks) za pomoc¹ wspomagaj¹cego œrodowiska programistycznego SCE (Service Creation Environment). Operatorzy i us³ugodawcy maj¹ dziêki temu mo liwoœæ samodzielnego projektowania i implementacji nowych us³ug. Normalizacja sieci IN obejmuje: M model koncepcyjny sieci IN INCM, M listê us³ug i funkcji us³ugowych, M listê uniwersalnych modu³ów us³ugowych SIB i zasady konstruowania z nich scenariuszy us³ug, O Rys. 2. INCM model koncepcyjny sieci IN. Oznaczenia wyjaśniono w tekście komunikacyjnych. W pocz¹tkowym okresie rozwoju telefonii by³a ona przede wszystkim realizowana osobiœcie przez personel central, który dba³ o w³aœciwy sposób obs³ugi abonentów bior¹c pod uwagê ich indywidualne preferencje. Powrót do dawnych 3) Takiemu w³aœnie rozumieniu inteligencji odpowiada jedna z encyklopedycznych definicji, która okreœla j¹ jako: zdolnoœæ rozumienia otaczaj¹cych sytuacji i znajdowania na nie w³aœciwych, celowych reakcji. M definicjê architektury funkcjonalnej i fizycznej sieci, M definicjê elementów architektury wraz z definicj¹ procesów i procedur charakteryzuj¹cych ich dzia³anie oraz protoko³ów i interfejsów Architektura IN jest okreœlona za pomoc¹ tzw. modelu koncepcyjnego sieci inteligentnej INCM (Intelligent Network Conceptual Model), który definiuje cztery p³aszczyzny (poziomy abstrakcji), reprezentuj¹ce ró ne perspektywy i poziomy szczegó³owo- 42 PRZEGLĄD TELEKOMUNIKACYJNY! ROCZNIK LXXIV! nr 1/2001

3 œci opisu IN (rys.2). Dla tak przyjêtego modelu okreœlono zasady odwzorowania p³aszczyzn wy szego poziomu na p³aszczyznê poziomu bezpoœrednio ni szego, które mo na traktowaæ jak hierarchiê (wogólnoœci rozproszonych) maszyn wirtualnych IN. Na rys. 3 przedstawiono typow¹ konfiguracjê sieci IN ilustruj¹c¹ odwzorowanie architektury funkcjonalnej w architekturê fizyczn¹. O Rys. 3. Typowa konfiguracjia sieci IN. Oznaczenia wyjaśniono w tekście Szczególnie istotne dla uniwersalnoœci koncepcji IN by³o wyró nienie wmodelu INCM: globalnej p³aszczyzny funkcjonalnej GFP (Global Functional Plane), rozproszonej p³aszczyzny funkcjonalnej DFP (Distributed Functional Plane) i p³aszczyzny fizycznej PP (Physical Plane), które odpowiednio reprezentuj¹: perspektywê projektanta us³ug GSL (Global Service Logic) (scenariusze us³ug budowane z modu³ów SIB za pomoc¹ œrodowiska SCE), architekturê funkcjonaln¹ i architekturê fizyczn¹ sieci inteligentnej. Wyró nienie architektury funkcjonalnej DFP i oddzielenie jej od architektury fizycznej stwarza swobodê wielowariantowej implementacji sieci IN. Opisane podejœcie wdu ym stopniu uniezale ni³o proces projektowania us³ug od architektury fizycznej sieci, a tak e umo liwi³o œwiadczenie us³ug IN w ró nych œrodowiskach sieci podstawowych (PSTN, ISDN, GSM, IP, B-ISDN). Dziêki opisanym w³asnoœciom idea sieci IN, opracowana pocz¹tkowo dla sieci stacjonarnych, znalaz³a równie zastosowanie do realizacji us³ug elastycznych zaawansowanych dla abonentów sieci GSM. Wielu operatorów GSM wykorzystuje platformê IN w celu wzbogacenia funkcjonalnoœci oferowanych us³ug wzasiêgu swojego dzia³ania, a tak e ich udostêpniania wsieciach innych wspó³pracuj¹cych operatorów (podczas roamingu). Udostêpnienie niestandardowych us³ug GSM poza macierzyst¹ sieci¹ wymaga³o zaadaptowania koncepcji IN do potrzeb sieci komórkowych. W tym celu ETSI opracowa³ zestaw norm CA- MEL, który opisuje zasady realizacji takich us³ug. Interfejs miêdzy sieci¹ telefoniczn¹ a platform¹ IN jest obs³ugiwany przez protoko³y warstwy aplikacyjnej systemu sygnali- zacji SS7 INAP i TCAP. W zwi¹zku z tym us³ugi IN mo na traktowaæ jako aplikacje (definiuj¹ce scenariusze poszczególnych us³ug) dzia³aj¹ce na serwerach IN wêz³ach SCP (Service Control Point), które wspó³pracuj¹ z procesami obs³ugi po³¹czeñ wcentralach telefonicznych SSP (Service Switching Point) za pomoc¹ protoko³u INAP (Intelligent Network Application Part). Zasadnicze znaczenie dla noœnoœci koncepcji IN ma przyjêcie znormalizowanego modelu podstawowego procesu obs³ugi po- ³¹czenia BCP (Basic Call Process). W znormalizowanych procesach obs³ugi po³¹czeñ wssp s¹ zdefiniowane stany i zwi¹zane z nimi kryteria, które umo liwiaj¹ zawieszenie procesu obs³ugi po³¹czenia i przekazanie sterowania (wraz z informacj¹ o zdarzeniach) za pomoc¹ w³aœciwej operacji protoko³u INAP do scenariusza us³ugi wscp, wœciœle okreœlonych sytuacjach (POI Point of Initiation). Opracowane, w wyniku interpretacji scenariusza us³ugi (z uwzglêdnieniem typu zdarzenia i kontekstu po³¹czenia), decyzje dotycz¹ce dalszego przebiegu po³¹czenia (np. wskazanie numeru katalogowego, z którym nale y zestawiæ po- ³¹czenie, interakcja z u ytkownikiem) s¹ przekazywane z SCP do SSP. Powrót sterowania do SSP i wznowienie procesu BCP mo e równie nast¹piæ tylko w jednym z miejsc POR (Point of Return) okreœlonych wnormie. P³aszczyzna DFP definiuje elementy sk³adowe architektury funkcjonalnej sieci IN (SCF, SSF, CCF, CCAF, SRF, SDF, SMF, SMAF) patrz ramka 2. O Ramka 2. Jednostki funkcjonalne DFP SSF (Service Switching Function) odpowiada za rozpoznawanie po- ³¹czeñ odwo³uj¹cych siê do us³ug IN i wspó³pracê z SCF i CCF przy realizacji scenariusza us³ugi. CCF (Call Control Function) zapewnia podstawow¹ funkcjonalnoœæ obs³ugi po³¹czeñ (w³aœciw¹ dla tradycyjnej centrali telefonicznej). Funkcje CCF opisuje proces BCSM. ¹cznie CCAF i CCF reprezentuj¹ sk³adniki istniej¹cej sieci PSTN/ISDN. CCAF (Call Control Agent Function) zapewnia dostêp u ytkowników do sieci IN (funkcje terminalu). SRF (Specialized Resources Function) wspomaga SSF przy realizacji scenariuszy us³ug (interakcja z abonentem zapowiedzi s³owne, rejestracja decyzji abonentów, rozpoznawanie mowy itp.). SCF (Service Control Function). steruje obs³ug¹ po³¹czeñ zgodnie z przechowanymi scenariuszami us³ug, a tak e steruje dzia³aniem SSF i SRF oraz wspó³pracuje z SDF (pobieranie danych do scenariuszy us³ug) i SMF. SDF (Service Data Function) zapewnia dostêp do danych us³ugi i maskuje ich fizyczne rozproszenie. SCEF (Service Creation Environment Function) reprezentuje œrodowisko wspomagaj¹ce definiowanie, projektowanie, testowanie oraz wprowadzanie nowych us³ug IN do SCF za poœrednictwem SMF. SMF (Service Management Function) reprezentuje funkcjonalnoœæ zarz¹dzania us³ugami IN. SMAF (Service Management Access Function) zapewnia zdalny dostêp u ytkownika SMF. IAF (Intelligent Network Access Function) zapewnia wspó³pracê z systemami spoza œwiata IN. O Rys. 4. Mechanizm działania sieci IN interakcja logiki usługi zlo kalizowanej w SCF z procesami O_BCSM i T_BCSM PRZEGLĄD TELEKOMUNIKACYJNY! ROCZNIK LXXIV! nr 1/2001 Na poziomie p³aszczyzny DFP podstawowy proces obs³ugi po³¹czenia BCSM (Basic Call State Model) jest reprezentowany przez dwie jego po³ówki jako O_BCSM i T_BCSM (Originating i Terminating). Reprezentuj¹ one procesy po³¹czenia wychodz¹cego i przychodz¹cego. Ka dy proces BCSM jest zdefiniowany przez zbiór stanów PIC (Point In Call), czyli miejsc wprocesie i DP punktów detekcji (Detection Point) oraz zbiór przejœæ. Napotkanie aktywnego punktu detekcji DP powoduje zawieszenie procesu BCSM i przekazanie sterowania z CCF/SSF do scenariusza us³ugi w SCF. Po powrocie sterowania do BCSM proces ten jest wznawiany w stanie wskazanym przez scenariusz us³ugi (rys. 4). 43

4 EWOLUCJA SIECI IN Generacja IN CS-2 Druga generacja sieci inteligentnej IN CS-2, dziedzicz¹c w pe³ni w³aœciwoœci IN CS-1, wprowadza rozszerzenia zwiêkszaj¹ce mo liwoœci us³ugowe. Do najwa niejszych z nich nale ¹: M obs³uga po³¹czeñ wielostronnych z mechanizmami sterowania stronami po³¹czenia CPH (Call Party Handling), M interakcja z us³ugami nie zwi¹zana z bie ¹cym kontekstem po³¹czenia (wykorzystanie funkcjonalnoœci ISDN DSS1), M uwzglêdnienie wymagañ dostêpu bezprzewodowego obs³uga CTM (Cordless Terminal Mobility), M UPT i integracja z UMTS (Universal Mobile Telecommunication System) (elementy obs³ugi mobilnoœci abonenta i terminalu), M mechanizmy wspó³dzia³ania sieci IN nale ¹cych do ró nych operatorów (komunikacja w relacjach: SCF-SCF i SDF-SDF), co umo liwia realizacjê us³ug IN o zasiêgu obejmuj¹cym sieci wspó³pracuj¹cych operatorów (np. miêdzynarodowej us³ugi po³¹czenia bezp³atnego), M realizacja skryptów SRF. Normalizacja IN CS-2 opiera siê na podstawowym modelu koncepcyjnym INCM. W zwi¹zku z tym rozszerzenia odnosz¹ siê do poszczególnych jego elementów. Wzbogacenie mo liwoœci us³ugowych reprezentowanych przez zmiany na p³aszczyÿnie us³ugowej (SP Service Plane) poci¹gnê³o za sob¹ koniecznoœæ modyfikacji pozosta³ych p³aszczyzn modelu INCM. Na poziomie globalnej p³aszczyzny funkcjonalnej (GFP) zdefiniowano nowe uniwersalne modu³y us³ugowe SIB i rozbudowano proces BCP. W konsekwencji na poziomie rozproszonej p³aszczyzny funkcjonalnej (DFP) konieczna by³a modyfikacja modeli O_BCSM i T_BCSM polegaj¹ca na dodaniu nowych stanów i przejœæ. Ponadto wprowadzono nowe jednostki funkcjonalne CUSF (Call Unrelated Service Function) i SCUAF (Service Control User Agent Function) reprezentuj¹ce pomocnicze funkcje sterowania realizowane poza kontekstem po³¹czenia. Zapewnienie komunikacji dla nowych jednostek funkcjonalnych wymaga³o z kolei zdefiniowania nowych strumieni przep³ywu informacji IF (Information Flow) i realizuj¹cych je operacji protoko³u INAP 4). Poniewa p³aszczyzna DFP reprezentuje jedynie architekturê funkcjonaln¹ sieci IN, to konieczne by³o tak e okreœlenie sposobów odwzorowania p³aszczyzny DFP na p³aszczyznê fizyczn¹. Znajduje to bezpoœrednie odzwierciedlenie w zalecanych wariantach implementacji sieci IN. Us³ugi oraz funkcje us³ugowe IN CS-2 stanowi¹ rozwiniêcie normalizacji przyjêtej w IN CS-1. W odró nieniu jednak od CS-1, które szczegó³owo opisuje konkretne us³ugi, w CS-2 zdefiniowano tylko tzw. kategorie grupy us³ug. S¹ to us³ugi dla abonentów ruchomych (mobility services), np. us³uga uniwersalnej ³¹cznoœci osobistej UPT (Universal Personal Telecommunications) i obs³uga bezprzewodowych aparatów koñcowych CTM oraz us³ugi systemu GSM trzeciej generacji UMTS. Generacja IN CS-3 Trzecia generacja sieci inteligentnej IN CS-3 dziedziczy w³aœciwoœci drugiej generacji IN CS-2. W zwi¹zku z rozwojem sieci IP i us³ug telekomunikacyjnych w œrodowisku sieci pakietowych architektura funkcjonalna typu IN CS-2 zosta³a rozszerzona 4) Dodano np. operacje przeznaczone do sterowania stronami po³¹czenia: CreateCallSegmentAssociation, MoveCallSegments, MergeCallSegments, SplitLeg, MoveLeg, DisconnectLeg o mechanizmy wspó³dzia³ania z sieciami nie-in, g³ównie z myœl¹ o Internecie i sieciach IP. Prace normalizacyjne ETSI i ITU-T od pewnego czasu s¹ prowadzone wspólnie z IETF, co wp³ywa korzystnie na zasiêg akceptacji opracowywanych dokumentów. Obecnie generacja IN CS-3 ma status roboczej wersji normy Draft EN (wersja z sierpnia 2000). W wersji IN CS-3 uzupe³niono architekturê funkcjonaln¹ DFP o jednostkê IAF (Intelligent Access Function), która reprezentuje funkcje wspó³pracy platformy IN z aplikacjami sieci nie-in (relacja SCF-IAF), np. z serwerami PINT i SPIRITS (patrz dalej). Przewidziano tak e mo liwoœæ wspó³pracy systemów zarz¹dzania nale ¹cych do ró nych operatorów (relacja SMF-SMF). Na rys. 5 przedstawiono architekturê funkcjonaln¹ typu IN CS-2/3. O Rys. 5. Architektura funkcjonalna sieci IN: CS 2 i CS 3. Oznacze nia wyjaśniono w tekście Z us³ugowego punktu widzenia do najwa niejszych rozszerzeñ wprowadzonych w IN CS-3 nale ¹: M mechanizmy wspó³pracy IN IP, M obs³uga protoko³ów PINT/SIP/H.323 w SSF, M obs³uga wielu punktów sterowania, M mechanizmy obs³ugi niepo ¹danej interferencji funkcji us³ugowych, M zaawansowane metody naliczania op³at, M w³¹czenie do normy specyfikacji Fazy 3 CAMEL, M obs³uga interfejsu Parlay API, M specyfikacja zasad dostêpu dla us³ugodawców, M minimalny podzbiór INAP dla stron trzecich, M zasady realizacji przenoœnoœci numerów (LNP/SNP), M ograniczone mo liwoœci B-ISDN dla po³¹czeñ punkt-punkt. Sieci IN i sieci mobilne CAMEL Uniwersalnoœæ koncepcji IN od razu zosta³a zauwa ona przez œrodowisko GSM. Sta³o siê tak miêdzy innymi dlatego, e sieæ GSM ma strukturê, która odpowiada w du ym stopniu architekturze sieci IN. Pocz¹tkowo koncepcja IN by³a wykorzystywana do wzbogacania oferty us³ugowej sieci GSM, a tak e do integracji us³ugowej sieci mobilnych i stacjonarnych. PóŸniej podjêto prace normalizacyjne, których celem by³o zaadaptowanie modelu IN do realizacji idei dostêpu do niestandardowych us³ug GSM sieci macierzystej podczas roamingu. Ich wynikiem by³a koncepcja CAMEL, której rozwój przebiega³ równolegle z IN. Zosta³ zdefiniowany protokó³ CAP (CAMEL Application Part) jako podzbiór INAP z dodatkowymi parametrami operacji (specyficznymi dla potrzeb sieci GSM) i zasady wspó³pracy 44 PRZEGLĄD TELEKOMUNIKACYJNY! ROCZNIK LXXIV! nr 1/2001

5 CSE (CAMEL Service Environment), czyli gsmscp z wêz³ami sieci GSM (HLR, VLR, MSC rozszerzony o funkcje SSF i pe³ni¹cy rolê gsmssp). Architekturê CAMEL przedstawiono na rys. 6. Wersje rozwi¹zania CAMEL by³y zwi¹zane z kolejnymi generacjami IN. Obecnie specyfikacja Fazy 3 CAMEL zosta³a w³¹czona do IN CS-3. ci¹ IP opiera siê przede wszystkim na wykorzystaniu mechanizmów protoko³u SIP. Zidentyfikowano m.in. nastêpuj¹ce obszary studiów dotycz¹cych wspó³dzia³ania sieci IN, IP i Internetu. M Sterowanie us³ugami PSTN/IN za pomoc¹ Internetu PINT (PSTN/Internet Interworking). M Przekazywanie informacji o zdarzeniach w PSTN/IN do Inter- O Rys. 6. Architektura CAMEL. Oznaczenia wyjaśniono w tekście Do najwa niejszych elementów funkcjonalnoœci us³ugowej CAMEL nale ¹: M realizacja idei VHE (w ograniczonym stopniu), M naliczanie op³at na bie ¹co, M transport informacji o aktualnej lokalizacji u ytkownika, M mo liwoœæ samodzielnego aktywowania dodatkowych us³ug GSM przez u ytkownika, M kontrola czasu trwania po³¹czeñ, M wprowadzenie dodatkowych punktów detekcji (GPRS DP i SMS DP), M zarz¹dzanie mobilnoœci¹, M zarz¹dzanie stronami po³¹czenia. SIECI IN, IP I INTERNET Ewolucja tradycyjnych sieci telekomunikacyjnych w kierunku uniwersalnych wielous³ugowych sieci pakietowych IP wi¹ e siê z radykalnymi zmianami architektury sieci i funkcjonalnoœci us³ug telekomunikacyjnych. Ich realizacja wymaga³a opracowania nowej koncepcji architektury sieci dostosowanej do wymagañ techniki komutacji IP i umo liwiaj¹cej wspó³pracê z istniej¹cymi klasycznymi sieciami telekomunikacyjnymi PSTN/ISDN/IN i GSM. Tworz¹ j¹ nowe typy wêz³ów sieci (np. rutery, bramy dla mediów i sygnalizacji, ró nego rodzaju serwery) i nowe protoko³y. Zakres ich funkcji obejmuje sterowanie (w szerokim sensie) po³¹czeniami i transportem sygna³ów z zachowaniem wymagañ jakoœciowych (QoS Quality of Service). W odniesieniu do telefonii IP g³ówne znaczenie maj¹ dwa rozwi¹zania: rodzina protoko³ów (Zalecenia H.323 wraz z H.245, H.225 i H.450) [7] opracowana przez ITU-T i protokó³ SIP (Session Initiation Protocol) zdefiniowany przez grupê robocz¹ IETF MMUSIC (Multiparty Multimedia Session Control) jako RFC 2543 [3]. Oba protoko³y maj¹ zbli on¹ funkcjonalnoœæ i wykorzystuj¹ te same protoko³y RTP, RTCP, RSVP, UDP i TCP do transportu mediów. Ró ni¹ siê one natomiast podejœciem do projektowania i realizacji us³ug oraz wizj¹ architektury sieci. Zalecenie H.323 wywodzi siê z klasycznego nurtu telekomunikacyjnego (przeniesienie standardu wideokonferencji ISDN H.320 w œrodowisko sieci pakietowych LAN/WAN). Natomiast SIP reprezentuje filozofiê internetow¹. Realizacja wspó³dzia³ania PSTN/IN z sie- PRZEGLĄD TELEKOMUNIKACYJNY! ROCZNIK LXXIV! nr 1/2001 netu SPIRITS (Services in the PSTN/ IN Requesting Internet Services). M Wykorzystanie istniej¹cych scenariuszy us³ug IN i przeniesienie ich implementacji w œrodowisko IP. M Dostêp do us³ug IN z sieci IP. M Przeniesienie protoko³ów aplikacyjnych INAP/TCAP w œrodowisko IP. M Odwzorowanie modelu procesu po³¹czenia IN BCSM w model po³¹czenia SIP/H.323. Koncepcje PINT i SPIRITS uzupe³niaj¹ siê wzajemnie. PINT dotyczy wykorzystania Internetu do sterowania us³ugami PSTN/IN, a SPIRITS opisuje sposób udostêpniania funkcjonalnoœci Internetu w zwi¹zku z przekazywan¹ informacj¹ o statusie realizacji us³ug w PSTN/IN. Protokó³ SIP SIP jest protoko³em tekstowym warstwy aplikacji, typu klientserwer, przeznaczonym do inicjowania, ustanawiania, modyfikacji i koñczenia interaktywnych multimedialnych sesji komunikacyjnych dla dwóch lub wiêcej uczestników. Sesj¹ mo e byæ np. wideokonferencja, telefonia internetowa (komunikacja g³osowa z wykorzystaniem techniki VoIP), wspólne nawigowanie po Internecie/intranecie. W sesji mog¹ uczestniczyæ zarówno u ytkownicy, jak i aplikacje. W trakcie sesji mo na do³¹czaæ kolejnych uczestników oraz zmieniaæ wykorzystywane media. Protokó³ SIP mo e byæ wykorzystany do inicjowania sesji, a tak e do zapraszania uczestników do sesji ju istniej¹cych, które zosta³y wczeœniej rozg³oszone i ustanowione innymi œrodkami (np. za pomoc¹ protoko³u SAP Service Advertisement Protocol wykorzystuj¹cego mechanizm multicast). Do opisu mediów u ywanych podczas sesji jest stosowany protokó³ SDP (Session Description Protocol). Protokó³ SIP w przezroczysty sposób realizuje funkcje odwzorowywania adresów i przekierowywania, co umo liwia implementacjê w sieciach pakietowych IP us³ug znanych z ISDN i sieci IN, w tym pewnych aspektów mobilnoœci u ytkownika, a tak e nowych us³ug integruj¹cych funkcjonalnoœæ PSTN/IN, sieci IP i Internetu. Rodowód protoko³u SIP sprawia, e dziedziczy on wiele mechanizmów i cech protoko³ów internetowych i mo na go uwa aæ 45

6 za rozwiniêcie protoko³u HTTP (np. sk³adnia i tekstowa forma SIP bardzo przypomina HTTP). Podobnie jak w HTTP, wiadomoœci SIP, nazywane metodami, przekazuj¹ dane wykorzystuj¹c mechanizm MIME. Identyfikatory SIP URL, s³u ¹ce do adresacji u ytkowników, s¹ w formie zbli one do adresów w poczcie elektronicznej i mog¹ pe³niæ rolê odsy³aczy umieszczanych na stronach WWW lub innych hiper³¹czach i informowaæ, e u ytkownik jest dostêpny przez SIP. Wa n¹ cech¹ SIP jest niezale noœæ od wykorzystywanego protoko³u transportowego. Koncepcja SIP URL uwzglêdnia tak e mo liwoœæ u ycia numeru telefonicznego zgodnego z Zaleceniem E.164 jako prawid³owego adresu. Dziêki wspomnianym cechom protokó³ SIP mo e byæ u yty do realizacji zupe³nie nowych kategorii us³ug integruj¹cych funkcjonalnoœæ klasycznej sieci telefonicznej, Internetu i sieci IP. Adres SIP sk³ada siê z nazwy u ytkownika (lub jego numeru telefonicznego w PSTN) i nazwy wêz³a sieci (lub bramki) pe³ni¹cego rolê serwera SIP. Sk³adnia adresu SIP jest nastêpuj¹ca: SIP-URL = sip: ] hostport url-parameters [headers] Adresy SIP uwzglêdniaj¹ plan numeracji E.164. W zwi¹zku z tym przyk³adowi u ytkownicy mog¹ mieæ nastêpuj¹ce adresy: sip: sip: user=phone Odsy³acze SIP mog¹ byæ umieszczane na stronach WWW i s³u yæ jako mechanizm inicjowania po³¹czeñ telefonicznych (via adres w poczcie elektronicznej). Mo na sobie wyobraziæ, przez analogiê do us³ugi IN po³¹czenia bezp³atnego, np. us³ugê bezp³atnego URL. Przyk³adem wykorzystania protoko³u SIP jest, opisany dalej, zestaw us³ug i protokó³ PINT. Koncepcja SIP pozwala na realizacjê elastycznych us³ug komunikacji personalnej z uwzglêdnieniem po³¹czeñ wielostronnych, z mo liwoœci¹ negocjacji typu wykorzystywanych strumieni medialnych. Udostêpnia tak e mechanizmy zapewniaj¹ce: M obs³ugê mobilnoœci u ytkownika, M dystrybucjê informacji o bie ¹cym statusie dostêpnoœci u ytkowników (gotowoœæ do komunikacji i preferowany jej sposób), M realizacjê tradycyjnych teleus³ug i us³ug dodatkowych w³aœciwych dla PSTN/IN, M jednolit¹ adresacjê integruj¹c¹ plan numeracji E.164 i adresacjê IP. Dziêki otwartoœci architektury, us³ugi mog¹ byæ realizowane przez bezpoœrednie wykorzystanie funkcjonalnoœci SIP, jak równie przez do³¹czenie do sieci wspó³pracuj¹cych zewnêtrznych serwerów aplikacji. Aplikacje mog¹ byæ konstruowane na wiele sposobów, np.; M w jêzyku programowania CPL (Call Processing Language), stanowi¹cym rozszerzenie jêzyka XML (Extended Markup Language), M przez wykorzystanie API: np. Parlay lub JAIN; wykorzystanie API pozwala budowaæ i udostêpniaæ zaawansowane us³ugi wykorzystuj¹ce funkcjonalnoœæ IN niezale nym us³ugodawcom, którzy mog¹ dziêki znormalizowanemu API wykorzystaæ istniej¹ce zasoby sieciowe, M przez wykorzystanie interfejsu CGI lub aplikacji SIP zaprogramowanych w Javie (SIP servlets), M przez przekazywanie apletów (napisanych w jêzyku Java) w ¹daniach SIP. Protokó³ PINT Zalecenie IETF RFC 2848 specyfikuje protokó³ us³ugowy PINT, który s³u y do wywo³ywania wybranych us³ug telefonicznych z sieci IP. Nale ¹ do nich: inicjowanie po³¹czeñ telefonicznych, wysy³anie i odbieranie wiadomoœci telefaksowych i odbieranie treœci internetowych przez telefon. Protokó³ zosta³ zdefiniowany jako zbiór rozszerzeñ protoko³ów SIP i SDP. Rozszerzeniem o zasadniczym znaczeniu jest w³¹czenie numerów telefonicznych (zgodnych z zasadami planu numeracji E.164) jako jednego z wariantów adresu SIP. W ten sposób u ytkownicy aplikacji SIP mog¹ komunikowaæ siê z abonentami PSTN. Pocz¹tkowa lista PINT obejmuje nastêpuj¹ce us³ugi. M ¹danie zestawienia po³¹czenia (Request to call): ¹danie to wys³ane z wêz³a IP powoduje zestawienie po³¹czenia miêdzy abonentami A i B. Przyk³adowym zastosowaniem jest dostêp z Internetu do telefonicznego centrum obs³ugi klientów. Wybór przycisku w witrynie centrum inicjuje zestawienie po³¹czenia telefonicznego z centrum do u ytkownika. M ¹danie wys³ania wiadomoœci telefaksowej (Request to fax): ¹danie to wys³ane z wêz³a IP powoduje nadanie wiadomoœci telefaksowej pod wskazany numer. M ¹danie odtworzenia g³osowego treœci (Request to hear content): ¹danie to wys³ane z wêz³a IP powoduje odtworzenie w postaci g³osowej zawartoœci wskazanej strony WWW. Us³uga umo liwia abonentom telefonicznym (klasycznym i pakietowym) g³osowe nawigowanie w Internecie/intranecie. M ¹danie do³¹czenia/ustanowienia telekonferencji (Request to Conference) w najbli szych planach. Zasada dzia³ania protoko³u PINT polega na przekazywaniu ¹dañ realizacji us³ug z wêz³ów sieci IP do serwera PINT, który z kolei komunikuje siê z w³aœciwym zasobem sieci PSTN/IN (np. z SCP). Wêze³ SCP realizuje us³ugê i przekazuje zwrotnie do inicjuj¹cej po³¹czenie aplikacji IP informacjê o statusie sesji us³ugowej. Nale y oczekiwaæ, e doœwiadczenie dotycz¹ce implementacji us³ug PINT doprowadzi do ujednolicenia zasad wspó³dzia³ania sieci IP z IN. Trzecia generacja sieci inteligentnej IN CS-3 uwzglêdnia w swoim modelu koncepcyjnym wspó³pracê SCF z jednostkami funkcjonalnymi spoza œwiata IN reprezentowanym jako IAF (Intelligent Network Access Function). Równie us³ugi PINT s¹ brane pod uwagê przez ITU-T przy normalizacji IN CS-3/4. Koncepcja SPIRITS Koncepcja SPIRITS zak³ada wykorzystanie Internetu i sieci IP do wspomagania sieci PSTN/IN i wzbogacania w ten sposób funkcjonalnoœci us³ug. Podstaw¹ do aktywowania funkcji us³ugowych Internetu/sieci IP s¹ przekazane informacje o zdarzeniach w PSTN/IN. W modelu koncepcyjnym IN CS-3 uwzglêdniono wspó³pracê z sieci¹ IP i mechanizm przekazywania informacji z/do procesów O-BCSM i T-BCSM. Dziêki temu scenariusze IN w SCF mog¹ wspó³pracowaæ z serwerami aplikacji w sieci IP. Najbardziej reprezentatywn¹ us³ug¹ SPIRITS jest powiadamianie i zarz¹dzanie po³¹czeniami przychodz¹cymi podczas nawigowania w Internecie ICW (Internet Call Waiting), rys. 7. Sieæ telefoniczna przekazuje do serwera SPIRITS informacjê o zajêtoœci linii w zwi¹zku z korzystaniem z dostêpu komutowanego do ISP. Nawiguj¹cy u ytkownik jest powiadamiany o przychodz¹cym po³¹czeniu przez Internet. Powiadomienie aktywuje u u ytkownika aplikacjê, która pozwala mu, na podstawie identyfikacji abonenta A, podj¹æ decyzjê o dalszym sposobie obs³ugi po³¹czenia przychodz¹cego (zakres mo liwoœci jest uwarunkowany typem dostêpu). Przyk³adowe mo liwoœci to: M przerwanie sesji internetowej i przyjêcie po³¹czenia, M kontynuacja sesji i przyjêcie po³¹czenia jako VoIP, M kontynuacja sesji i przekierowanie po³¹czenia na inny numer (np. do serwera poczty g³osowej), M kontynuacja sesji po odrzuceniu po³¹czenia, Dalej przytoczono przyk³adow¹ listê zdarzeñ w sieciach PSTN/IN/GSM/UMTS, które mog¹ inicjowaæ wspó³dzia³anie SCF z serwerami aplikacji w sieci IP. 46 PRZEGLĄD TELEKOMUNIKACYJNY! ROCZNIK LXXIV! nr 1/2001

7 elastycznych us³ug rozszerzaj¹cych telefoniê i komunikacjê multimedialn¹ o mo liwoœci w³aœciwe dla Internetu. G³ówny nurt ewolucji IN bêdzie wiêc si³¹ rzeczy zwi¹zany ze stopniow¹ migracj¹ od klasycznych stacjonarnych sieci publicznych z komutacj¹ ³¹czy ku mobilnym wielous³ugowym sieciom pakietowym nowej generacji. Na rys. 8 przedstawiono architekturê sieci, O Rys. 7. Ilustracja usługi ICW. Oznaczenia wyjaśniono w tekście Zdarzenia w sieci IN/PSTN: M powiadomienie o po³¹czeniu przychodz¹cym, M zakoñczenie po³¹czenia, M rozpoczêcie wybierania numeru (np. numeru dostawcy us³ug internetowych ISP), M zakoñczenie po³¹czenia z ISP, M zestawienie po³¹czenia do ISP, M pojawienie siê nowej wiadomoœci w poczcie g³osowej/elektronicznej, M próba aktywacji us³ugi dodatkowej, M wyczerpanie kredytu upowa niaj¹cego do korzystania z us³ug. Zdarzenia w sieci mobilnej: M w³¹czenie lub wy³¹czenie terminalu mobilnego (MS), M zmiana sieci (roaming In/ Out). PODSUMOWANIE Infrastruktura IN jest obecnie powszechnie wykorzystywana do realizacji us³ug zarówno w sieciach mobilnych, jak i stacjonarnych, a architektura IN, w ca³oœci lub w istotnych swoich fragmentach, wpisuje siê w modele przewidywanej ewolucji sieci (UMTS, IMT 2000). Tak e uniwersalne wielous³ugowe sieci pakietowe nowej generacji uwzglêdniaj¹ elementy architektury i funkcjonalnoœæ IN w swojej strukturze. Ewolucja sieci przebiega w kierunku rozproszenia i decentralizacji inteligencji odpowiedzialnej za realizacjê us³ug. Sieæ nowej generacji stanowi po³¹czenie dwóch przeciwstawnych paradygmatów: koncepcji klasycznej sieci inteligentnej opartej na scentralizowanym modelu realizacji us³ug w³aœciwej dla sieci z komutacj¹ ³¹czy i zak³adaj¹cej jedynie elementarn¹ funkcjonalnoœæ aparatów koñcowych (sygnalizacja abonencka DTMF, byæ mo e tak e DSS1) i modelu specyficznego dla Internetu i sieci IP, w którym sieæ (pakietowa) jest g³upia nieinteligentna [18] i s³u y jedynie do transportu strumieni informacji miêdzy inteligentnymi serwerami aplikacji i terminalami. Dziêki postêpowi technicznemu w dziedzinie technik informacyjnych (nadal zgodnego z prawem Moore a) pojawi³y siê szerokie mo liwoœci przetwarzania, interakcji i wizualizacji informacji w urz¹dzeniach koñcowych, które, w praktyce maj¹c funkcjonalnoœæ miniaturowego komputera osobistego PDA (Personal Digital Assistant) staj¹ siê komunikatorami osobistymi. W sieciach pakietowych IP wykorzystuj¹cych protokó³ SIP zak³ada siê, e ka dy terminal pe³ni rolê zarówno klienta, jak i serwera, co, jak wczeœniej opisano, zapewnia rozproszon¹ implementacjê funkcjonalnoœci sieci IN, a tak e realizacjê zupe³nie nowych kategorii PRZEGLĄD TELEKOMUNIKACYJNY! ROCZNIK LXXIV! nr 1/2001 O Rys. 8. Ewolucja architektury IN. Etap współpracy sieci IP z PSTN/ISDN. Oznaczenia: BCP T Best Current Practice for Tele phony, BICC Bearer Independent Call Control, MGC Media Gate way Controller, MGW Media Gateway, SG Signalling Gateway. Pozostałe oznaczenia wyjaśniono w tekście w której s¹ realizowane us³ugi IN dla abonentów w sieciach PSTN i IP. Pojawi¹ siê us³ugi i zastosowania hybrydowe, wykorzystuj¹ce po³¹czon¹ funkcjonalnoœæ IN, IP, Internetu i sieci mobilnych [1]. [2], [15], [19]. Jednym z przejawów tej tendencji jest, opisana w treœci niniejszego artyku³u, integracja us³ugowa PSTN/IN z Internetem (koncepcje PINT i SPIRITS). Zmieni siê tak e rynek us³ugodawców. Przejœcie ku technice IP, któremu towarzyszy opracowywanie znormalizowanych interfejsów programistycznych API, do zasobów sieci, np. Parlay i JAIN TCAP Java Be ans, zmieni radykalnie model udostêpniania us³ug, czyni¹c go masowym. Klasyczna implementacja us³ug telekomunikacyjnych (zamkniête aplikacje firmowe, specyficzne dla platformy ka dego dostawcy), w tym us³ug IN, zostanie zast¹piona przez otwarte nowe aplikacje wykorzystuj¹ce np. Parlay API. Mo e to spowodowaæ otwarcie rynku us³ug i aplikacji na tak¹ skalê, jak obecnie w Internecie. Otwart¹ spraw¹ pozostaje sposób implementacji przysz³ej sieci inteligentnej. Wœród wielu koncepcji implementacyjnych najbardziej obiecuj¹ce wydaj¹ siê ró ne rozproszone techniki obiektowe CORBA, Java i DCOM oraz koncepcja mobilnych agentów MAT (Mobile Agent Technology) [16]. Przez analogiê do znanego z teleinformatyki sloganu: tak naprawdê dopiero sieæjest komputerem mo na stwierdziæ, e wielous³ugowa sieæ nowej generacji bêdzie nasz¹ now¹ central¹ telefoniczn¹. Dostêp do jej us³ug przewodowy lub bezprzewodowy stanie siê mo liwy z dowolnego miejsca i za pomoc¹ dowolnego terminalu. Przez pewien czas po wprowadzeniu do eksploatacji pierwszych central telefonicznych o sterowaniu programowym fakt ten podkreœlano u ywaj¹c terminu centrala SPC (Stored Programme Control). Poniewa od kilkunastu lat w sieciach s¹ instalowane wy³¹cznie tego typu centrale i jest to dla wszystkich oczywiste zaniechano u ywania okreœlenia SPC. Nale y tak e s¹dziæ, e zamiast u ywania terminu sieæ inteligentna bêdzie siê mówi³o o inteligencji sieci jako ca³oœci, a klasyczna architektura IN pozostanie jej szczególnym przypadkiem. Bêdzie to zwi¹zane z przejœciem od modelu scentralizowanego, w³aœciwego dla klasycznej sieci IN, do modelu rozproszonego, w którym w sieciach nowej generacji wszystkie ele- 47

8 menty architektury bêd¹ potencjalnie wyposa one w funkcje aktywnego przetwarzania informacji i sygnalizacji. Np. model funkcjonalny VHE w UMTS zak³ada tak¹ mo liwoœæ, a praktyczna jego realizacja opiera siê na ró nych wariantach wspó³dzia³ania sieci IN generacji CS-2/3. LITERATURA [1] Cykl artyku³ów pod has³em: Intelligent Networks in the New Millenium, IEEE Communications Magazine, nr 6, June 2000 [2] Materia³y konferencji IEEE: IN 2000 Intelligent Network Workshop, Cape Town, 7-11 May 2000 [3] Handley M., Schulzrinne H., Schooler E., Rosenberg J.: Session Initiation Protocol, RFC 2543, IETF, 2000 [4] Handley M., Jacobson V.: SDP: Session Description Protocol, RFC 2327, IETF, 1998 [5] Petrack S., Conroy L.: The PINT Service Protocol: Extensions to SIP and SDP for IP Access to Telephone Call Services, RFC 2848, IETF, 2000 [6] ITU-T Zalecenie Q.1221: Intelligent Network, Introduction to Intelligent Network Capability Set 2, ITU, Genewa, 1998 [7] ITU-T Zalecenie H.323: Packet Based Multimedia Communications Systems, ITU, Genewa, 1998 [8] ETSI TIPHON Working Group: [9] Œredniawa M.: Sieci inteligentne architektura, us³ugi, zastosowania, materia³y dla s³uchaczy Studium CITCOM-PW, Warszawa, 1998 [10] Extensible Markup Language (XML), W3C, [11] Dokumenty i materia³y UMTS Forum i WAP Forum [12] PINT: [13] SPIRITS: [14] IPTEL: [15] Spring 2000 / Fall 2000: Voice on the Net Conference VON 2000, materia³y konferencyjne, Las Vegas /Atlanta, 2000 [16] Breugst M., Magedanz T.: Mobile Agents Enabling Technology for Active Intelligent Network Implementation, IEEE Network, May/June 1998 [17] Faggion N., Hua T.: Personal Communications Services Through the Evolution of Fixed and Mobile Communications and the Intelligent Network Concept, IEEE Network, July/August 1998 [18] Isenberg D.S.: The Dawn of the Stupid Network, ACM Networker 2.1, February/March 1998 [19] D¹browski M., Œredniawa M.: Ewolucja us³ug telekomunikacyjnych, Przegl¹d Telekomunikacyjny i Wiadomoœci Telekomunikacyjne, nr 1, 2000 Artykuł recenzowany (Artyku³ nades³ano do red. listopad 2000 r.) 48 PRZEGLĄD TELEKOMUNIKACYJNY! ROCZNIK LXXIV! nr 1/2001

Ewolucja usług telekomunikacyjnych

Ewolucja usług telekomunikacyjnych Ewolucja usług telekomunikacyjnych od IN do IMS Marek Średniawa Semestr letni 2015 Program wykładu Wprowadzenie Usługi i zastosowania IN Architektura i model koncepcyjny IN CAMEL IN w sieciach mobilnych

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

Technika IP w sieciach dostępowych

Technika IP w sieciach dostępowych Krzysztof Łysek Instytut Systemów Łączności Wojskowa Akademia Techniczna Technika IP w sieciach dostępowych STRESZCZENIE Artykuł przedstawia ewolucję sieci dostępowej w kierunku sieci następnej generacji

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie...9. 2. Środowisko multimedialnych sieci IP... 11. 3. Schemat H.323... 19

1. Wprowadzenie...9. 2. Środowisko multimedialnych sieci IP... 11. 3. Schemat H.323... 19 Spis treści 3 1. Wprowadzenie...9 2. Środowisko multimedialnych sieci IP... 11 2.1. Model odniesienia... 11 2.2. Ewolucja technologii sieciowych...12 2.3. Specyfika ruchowa systemów medialnych...13 2.4.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja postępowania w celu podłączenia do PLI CBD z uwzględnieniem modernizacji systemu w ramach projektu PLI CBD2

Instrukcja postępowania w celu podłączenia do PLI CBD z uwzględnieniem modernizacji systemu w ramach projektu PLI CBD2 Urząd Komunikacji Projekt PLI Elektronicznej CBD2 Faza projektu: E-3 Rodzaj dokumentu: Instrukcje Odpowiedzialny: Paweł Sendek Wersja nr: 1 z dnia 31.03.2015 Obszar projektu: Organizacyjny Status dokumentu:

Bardziej szczegółowo

OpenCom 1010. DECT & VoIP. Nowoczesność, mobilność, elastyczność Modułowy system telekomunikacyjny

OpenCom 1010. DECT & VoIP. Nowoczesność, mobilność, elastyczność Modułowy system telekomunikacyjny OpenCom 1010 DECT & VoIP Nowoczesność, mobilność, elastyczność Modułowy system telekomunikacyjny Nowoczesność System OpenCom 1010 jest nowoczesnym produktem firmy DeTeWe naleŝącym do rodziny małych i średnich

Bardziej szczegółowo

Rozwiązywanie nazw w sieci. Identyfikowanie komputerów w sieci

Rozwiązywanie nazw w sieci. Identyfikowanie komputerów w sieci Rozwiązywanie nazw w sieci Identyfikowanie komputerów w sieci Protokół TCP/IP identyfikuje komputery źródłowe i docelowe poprzez ich adresy IP. Jednakże użytkownicy łatwiej zapamiętają słowa niż numery.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie...13 CzÍúÊ I. PSTN...17 Rozdzia 1. Przeglπd sieci PSTN i jej porûwnanie z Voice over IP...19

Wprowadzenie...13 CzÍúÊ I. PSTN...17 Rozdzia 1. Przeglπd sieci PSTN i jej porûwnanie z Voice over IP...19 6SLVWUHFL Wprowadzenie...13 CzÍúÊ I. PSTN...17 Rozdzia 1. Przeglπd sieci PSTN i jej porûwnanie z Voice over IP...19 Poczπtki PSTN...19 Podstawy PSTN...21 Sygnalizacja analogowa i cyfrowa...21 Cyfrowe sygna

Bardziej szczegółowo

Terminale ISDN. Katalog produktów 2001/2002

Terminale ISDN. Katalog produktów 2001/2002 Katalog produktów 2001/2002 Terminale ISDN Ascom Poland Sp. z o.o., 03-924 Warszawa, ul. Niek³añska 23 tel. +48 22 617 80 06, ISDN +48 22 616 42 36, fax +48 22 617 80 05 Internet:www.ascom.com.pl a a Co

Bardziej szczegółowo

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów revati.pl rozwi¹zania dla poligrafii Systemy do sprzeda y us³ug poligraficznych w internecie Drukarnia Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych Na 100% procent wiêcej klientów drukarnia drukarnia

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie FonTel służy do prezentacji nagranych rozmów oraz zarządzania rejestratorami ( zapoznaj się z rodziną rejestratorów FonTel ).

Oprogramowanie FonTel służy do prezentacji nagranych rozmów oraz zarządzania rejestratorami ( zapoznaj się z rodziną rejestratorów FonTel ). {tab=opis} Oprogramowanie FonTel służy do prezentacji nagranych rozmów oraz zarządzania rejestratorami ( zapoznaj się z rodziną rejestratorów FonTel ). Aplikacja umożliwia wygodne przeglądanie, wyszukiwanie

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA I. Przedmiotem zamówienia jest świadczenie usług telekomunikacyjnych w zakresie telefonii komórkowej oraz mobilnego Internetu przez okres 12 miesięcy. II. Przedmiot zamówienia obejmuje: 1. Wykonawca przejmie

Bardziej szczegółowo

OmniTouch 8400 Instant Communications Suite 4980 Softphone

OmniTouch 8400 Instant Communications Suite 4980 Softphone OmniTouch 8400 Instant Communications Suite 4980 Softphone Przewodnik informacyjny R6.0 Czym jest aplikacja 4980 Softphone? Działająca w systemie Windows aplikacja kliencka Alcatel-Lucent 4980 Softphone

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe cel

Sieci komputerowe cel Sieci komputerowe cel współuŝytkowanie programów i plików; współuŝytkowanie innych zasobów: drukarek, ploterów, pamięci masowych, itd. współuŝytkowanie baz danych; ograniczenie wydatków na zakup stacji

Bardziej szczegółowo

Oferta. Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy.

Oferta. Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy. Oferent: FlowService Adresat: Oferta Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy. Warszawa, lipiec 2006 Wstęp Przedmiotem niniejszej oferty jest wdrożenie systemu

Bardziej szczegółowo

NeXspan Bezpieczne rozwiàzania telekomunikacyjne

NeXspan Bezpieczne rozwiàzania telekomunikacyjne NeXspan Bezpieczne rozwiàzania telekomunikacyjne N E X S P A N, B E Z P I E C Z N E Ka dy musi si doskonaliç... W nie atwych warunkach gry rynkowej przedsi biorstwa muszà si mierzyç z rosnàcà rzeszà konkurentów,

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Definicja. Elementy 2012-05-24

Sieci komputerowe. Definicja. Elementy 2012-05-24 Sieci komputerowe Wprowadzenie dr inż. Maciej Piechowiak Definicja grupa komputerów lub innych urządzeń połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów Elementy Cztery elementy

Bardziej szczegółowo

Cennik Planów Taryfowych en' zwanych dalej en świadczonych przez Virtual Line Sp. z o.o..

Cennik Planów Taryfowych en' zwanych dalej en świadczonych przez Virtual Line Sp. z o.o.. Cennik Planów Taryfowych en' zwanych dalej en świadczonych przez Virtual Line Sp. z o.o.. Cennik obowiązuje od dnia..00r. Wszystkie ceny podane w cenniku są cenami brutto (zawierają podatek VAT). Plany

Bardziej szczegółowo

Sygnalizacja Kontrola bramy Media

Sygnalizacja Kontrola bramy Media PROTOKOŁY VoIP Sygnalizacja Kontrola bramy Media H.323 Audio/ Video H.225 H.245 Q.931 RAS SIP MGCP RTP RTCP RTSP TCP UDP IP PROTOKOŁY VoIP - CD PROTOKOŁY VoIP - CD PROTOKOŁY VoIP - CD PROTOKOŁY SYGNALIZACYJNE

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 26.04.2006 06724572.0

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 26.04.2006 06724572.0 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1878193 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 26.04.2006 06724572.0 (13) T3 (51) Int. Cl. H04L29/06 H04Q7/22

Bardziej szczegółowo

Testowanie i wdrażanie oprogramowania Emulator systemu bankowego

Testowanie i wdrażanie oprogramowania Emulator systemu bankowego Kamil Bednarz, Rafał Bukała, Rafał Liwerski, Maciej Maciejko, Marcin Pacułt, Krzysztof Pado 20 czerwca 2011 Plan prezentacji 1 Cel projektu 2 3 Narzędzia i technologie wykorzystane w projekcie 4 Cel projektu

Bardziej szczegółowo

W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców

W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców oferujących dostępy do tytułów elektronicznych, zarówno bibliotekarze jak i użytkownicy coraz większą ilość

Bardziej szczegółowo

ABONENCKA CENTRALA TELEFONICZNA SIGMA. Instalacja sterownika USB

ABONENCKA CENTRALA TELEFONICZNA SIGMA. Instalacja sterownika USB ABONENCKA CENTRALA TELEFONICZNA SIGMA Instalacja sterownika USB 1 SIGMA PLATAN Sp. z o.o. 81-855 SOPOT, ul. Platanowa 2 tel. (0-58) 555-88-00, fax (0-58) 555-88-01 www.platan.pl e-mail: platan@platan.pl

Bardziej szczegółowo

Regulamin promocji Nowy Business Everywhere z modemem

Regulamin promocji Nowy Business Everywhere z modemem Regulamin promocji z modemem obowiązuje od dnia 01 stycznia 2014 roku do odwołania 1 DEFINICJE 1. Na potrzeby niniejszego Regulaminu zostają przyjęte następujące definicje pisane wielką literą: a) Abonent

Bardziej szczegółowo

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą 1. 1. Opis Oferty 1.1. Oferta Usługi z ulgą (dalej Oferta ), dostępna będzie w okresie od 16.12.2015 r. do odwołania, jednak nie dłużej niż do dnia 31.03.2016 r.

Bardziej szczegółowo

1 Usługa POTS 20,05. 2 Usługa ISDN-BRA 29,16. 3 Usługa ISDN-PRA za 15 kanałów 463,84

1 Usługa POTS 20,05. 2 Usługa ISDN-BRA 29,16. 3 Usługa ISDN-PRA za 15 kanałów 463,84 Załącznik nr 2 do Decyzji Prezesa UKE z dnia nr DHRT-WORK-6082-1/12( ) W Ofercie SOR wprowadza się następujące zmiany: Tabela nr 38 otrzymuje następujące brzmienie: Tabela nr 38. Opłaty miesięczne za usługi

Bardziej szczegółowo

Internet a sieci nowej generacji

Internet a sieci nowej generacji Józef LUBACZ*, Artur TOMASZEWSKI* Internet a sieci nowej generacji Jeszcze pod koniec lat osiemdziesi¹tych powszechnie s¹dzono, e rolê uniwersalnej infrastruktury technicznej, przeznaczonej do œwiadczenia

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. wymagane minimalne parametry techniczne:

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. wymagane minimalne parametry techniczne: OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA ZAŁĄCZNIK NR 1 DO SIWZ wymagane minimalne parametry techniczne: dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na:

Bardziej szczegółowo

CENNIK Lepszy Telefon Cały Czas*

CENNIK Lepszy Telefon Cały Czas* CENNIK Lepszy Telefon Cały Czas* obowiązuje od 1.12.2008 * Plan taryfowy Lepszy Telefon Cały Czas dostępny jest tylko i wyłącznie dla konsumentów w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne

Bardziej szczegółowo

Rozwiàzanie IP dla przedsi biorstw

Rozwiàzanie IP dla przedsi biorstw 5000 Rozwiàzanie IP dla przedsi biorstw 1 HiPath - Konwergentna Architektura dla Przedsi biorstw Przedsi biorstwa na ca ym Êwiecie obserwujà àczenie sieci transmisji danych i g osu w celu obni enia kosztów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 08.01.2016 r.

Warszawa, 08.01.2016 r. Warszawa, 08.01.2016 r. INSTRUKCJA KORZYSTANIA Z USŁUGI POWIADOMIENIA SMS W SYSTEMIE E25 BANKU BPS S.A. KRS 0000069229, NIP 896-00-01-959, kapitał zakładowy w wysokości 354 096 542,00 złotych, który został

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział 1 ewyniki. mmedica - INSTR UKC JA UŻYTKO W NIKA

Spis treści. Rozdział 1 ewyniki. mmedica - INSTR UKC JA UŻYTKO W NIKA Wersja 5.1.9 Spis treści Rozdział 1 1.1 1.1.1 1.1.2 1.2 1.3 1.4 1.5 I Konfiguracja... 1-1 OID świadczeniodawcy... 1-2 Dodanie... instytucji zewnętrznej 1-4 Dodanie... zlecenia 1-11 Pobranie... materiału

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane Systemy Zarządzania Biblioteką SOWA1 i SOWA2 SKONTRUM

Zintegrowane Systemy Zarządzania Biblioteką SOWA1 i SOWA2 SKONTRUM Zintegrowane Systemy Zarządzania Biblioteką SOWA1 i SOWA2 SKONTRUM PROGRAM INWENTARYZACJI Poznań 2011 Spis treści 1. WSTĘP...4 2. SPIS INWENTARZA (EWIDENCJA)...5 3. STAŁE UBYTKI...7 4. INTERPRETACJA ZAŁĄCZNIKÓW

Bardziej szczegółowo

Instrukcja programowania systemu IP-DECT KIRK 300 w centralach MICRA, SIGMA, OPTIMA, DELTA

Instrukcja programowania systemu IP-DECT KIRK 300 w centralach MICRA, SIGMA, OPTIMA, DELTA Instrukcja programowania systemu IP-DECT KIRK 300 w centralach MICRA, SIGMA, OPTIMA, DELTA ver. 1.00.01 Centrale PLATAN Micra, Sigma, Optima i Delta oraz programy komputerowe: PLATAN MicraPC, PLATAN SigmaPC,

Bardziej szczegółowo

Regulamin korzystania z aplikacji mobilnej McDonald's Polska

Regulamin korzystania z aplikacji mobilnej McDonald's Polska Regulamin korzystania z aplikacji mobilnej McDonald's Polska I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1.1. Niniejszy regulamin ( Regulamin ) określa zasady korzystania z aplikacji mobilnej McDonald s Polska uruchomionej

Bardziej szczegółowo

Technologia VoIP w aspekcie dostępu do numerów alarmowych

Technologia VoIP w aspekcie dostępu do numerów alarmowych Technologia VoIP w aspekcie dostępu do numerów alarmowych Jerzy Paczocha - gł. specjalista Waldemar Szczęsny - adiunkt Debata o przyszłych regulacjach usługi VoIP Urząd Komunikacji Elektronicznej 26 listopad

Bardziej szczegółowo

Microsoft Management Console

Microsoft Management Console Microsoft Management Console Konsola zarządzania jest narzędziem pozwalającym w prosty sposób konfigurować i kontrolować pracę praktycznie wszystkich mechanizmów i usług dostępnych w sieci Microsoft. Co

Bardziej szczegółowo

Ewidencja abonentów. Kalkulacja opłat

Ewidencja abonentów. Kalkulacja opłat Wachlarz możliwości programu w całości wykorzystywać będą operatorzy o szerokiej strukturze oraz rozbudowanej ofercie. Jednak program został zaprojektowany tak, by umożliwić obsługę zarówno niewielkiej

Bardziej szczegółowo

Zbuduj prywatnπ chmurê backupu w? rmie. Xopero Backup. Centralnie zarzπdzane rozwiπzanie do backupu serwerów i stacji roboczych

Zbuduj prywatnπ chmurê backupu w? rmie. Xopero Backup. Centralnie zarzπdzane rozwiπzanie do backupu serwerów i stacji roboczych Zbuduj prywatnπ chmurê backupu w? rmie Centralne i zdalne zarzπdzanie kopiami zapasowymi Dedykowane rozwiπzanie dla dowolnej infrastruktury w? rmie Backup stacji roboczych i serwerów Bezpieczne przechowywanie

Bardziej szczegółowo

1) bezpoêredniego z protoko em PPP lub SLIP - o szybkoêci do 28.8 kbit/s. a) o szybkoêci od 64 kbit/s do 256 kbit/s

1) bezpoêredniego z protoko em PPP lub SLIP - o szybkoêci do 28.8 kbit/s. a) o szybkoêci od 64 kbit/s do 256 kbit/s cennik us ug Sieci Polpak-T Tabela 1 Op aty za uzyskanie dost pu do sieci POLPAK-T (4+5) Uzyskanie dost pu do szybkich sieci transmisji danych POLPAK-T - za ka de zakoƒczenie àcza: 1) bezpoêredniego z

Bardziej szczegółowo

Oferta kompleksowego serwisu sprzętu komputerowego dla przedsiębiorstw, instytucji oraz organizacji.

Oferta kompleksowego serwisu sprzętu komputerowego dla przedsiębiorstw, instytucji oraz organizacji. Oferta dla FIRM Outsourcing IT Oferta kompleksowego serwisu sprzętu komputerowego dla przedsiębiorstw, instytucji oraz organizacji. OUTSOURCING INFORMATYCZNY W PRAKTYCE Outsourcing informatyczny to w praktyce

Bardziej szczegółowo

CENNIK US UG TELEKOMUNIKACYJNYCH

CENNIK US UG TELEKOMUNIKACYJNYCH CENNIK US UG TELEKOMUNIKACYJNYCH US UGI PODSTAWOWE Taryfa Darmowe Rozmowy Pakiet 60. obowi zuje od 05.03.2007 r. www.netia.pl SPIS TRE CI OP ATY AKTYWACYJNE (JEDNORAZOWE)... 3 2. OP ATY ABONAMENTOWE (MIESI

Bardziej szczegółowo

epuap Ogólna instrukcja organizacyjna kroków dla realizacji integracji

epuap Ogólna instrukcja organizacyjna kroków dla realizacji integracji epuap Ogólna instrukcja organizacyjna kroków dla realizacji integracji Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Bardziej szczegółowo

od 41 do 100 portów (w àcznie) do 40 portów (w àcznie)

od 41 do 100 portów (w àcznie) do 40 portów (w àcznie) cennik us ugi centrala PABX tp, Êwiadczonej przez Telekomunikacj Polska S.A. Op aty za us ugi realizowane w ramach umowy o Êwiadczenie us ugi PABX tp Tabela 1 Us ugi do 40 portów od 41 do 100 portów od

Bardziej szczegółowo

Sieci Komórkowe naziemne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Komórkowe naziemne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Komórkowe naziemne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Założenia systemu GSM Usługi: Połączenia głosowe, transmisja danych, wiadomości tekstowe I multimedialne Ponowne użycie częstotliwości

Bardziej szczegółowo

Realizacja projektów 8.3 PO IG na przykładzie Gminy Borzęcin Rafał Bakalarz

Realizacja projektów 8.3 PO IG na przykładzie Gminy Borzęcin Rafał Bakalarz Realizacja projektów 8.3 PO IG na przykładzie Gminy Borzęcin Rafał Bakalarz 8. Oś Priorytetowa: Społeczeństwo informacyjne zwiększanie innowacyjności gospodarki Działanie 8.3 Przeciwdziałanie wykluczeniu

Bardziej szczegółowo

Historia IN Usługi i zastosowania IN

Historia IN Usługi i zastosowania IN Historia IN Usługi i zastosowania IN Historia IN początki Telefonistki zapewniały kiedyś bardzo dużą elastyczność usług, ale zostały zastąpione przez oprogramowanie... Historia IN: kamienie milowe 1964:

Bardziej szczegółowo

Informacje o zmienianym ogłoszeniu: 131429-2014 data 18.06.2014 r.

Informacje o zmienianym ogłoszeniu: 131429-2014 data 18.06.2014 r. Ogłoszenie powiązane: Ogłoszenie nr 131429-2014 z dnia 2014-06-18 r. Ogłoszenie o zamówieniu - Wrocław Przedmiotem zamówienia jest: 1) świadczenie usług telekomunikacyjnych w standardzie GSM, w rozumieniu

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

Security. Everywhere.

Security. Everywhere. Wielo-bazowy system over IP Modułowy system komunikacji głosowej z opcjonalną funkcją messagingu i funkcjami bezpieczeństwa osobistego Security. Everywhere. Wielo-bazowy system over IP Elastyczność Przegląd

Bardziej szczegółowo

Przewodnik AirPrint. Ten dokument obowiązuje dla modeli atramentowych. Wersja A POL

Przewodnik AirPrint. Ten dokument obowiązuje dla modeli atramentowych. Wersja A POL Przewodnik AirPrint Ten dokument obowiązuje dla modeli atramentowych. Wersja A POL Modele urządzenia Niniejszy podręcznik użytkownika obowiązuje dla następujących modeli. DCP-J40DW, MFC-J440DW/J450DW/J460DW

Bardziej szczegółowo

MUltimedia internet Instrukcja Instalacji

MUltimedia internet Instrukcja Instalacji MUltimedia internet Instrukcja Instalacji MUltimedia internet Instrukcja Instalacji 1 2 MULTIMEDIA Internet 1. Zestaw instalacyjny 4 2. Budowa modemu ADSL 5 3. Podłączenie modemu ADSL 7 4. Konfiguracja

Bardziej szczegółowo

S I M P L E. E O D ELEKTRONICZNY OBIEG DOKUMENTÓW. www.simple.com.pl

S I M P L E. E O D ELEKTRONICZNY OBIEG DOKUMENTÓW. www.simple.com.pl S I M P L E. E O D ELEKTRONICZNY OBIEG DOKUMENTÓW www.simple.com.pl SIMPLE.EOD ELEKTRONICZNY OBIEG DOKUMENTÓW SIMPLE.EOD to innowacyjna platforma dotycz¹cy przetwarzania informacji mo e internetowa do

Bardziej szczegółowo

Telefonia DIALOG S.A.

Telefonia DIALOG S.A. Telefonia DIALOG S.A. Cennik us ug DialNet Mobilny Cennik nr 2010/09/INT-M obowi zuj cy od dnia 22.09.2010r. Cennik obowi zuje od dnia 22.09.2010r. do dnia odwo ania w stosunku do Abonentów, którzy zawarli

Bardziej szczegółowo

Wpływ jakości świadczonych usług na doświadczenia abonenta w cyfrowym domu. Janusz Kilon

Wpływ jakości świadczonych usług na doświadczenia abonenta w cyfrowym domu. Janusz Kilon Wpływ jakości świadczonych usług na doświadczenia abonenta w cyfrowym domu Janusz Kilon Agenda Istotność zapewnienia wysokiej jakości świadczonych usług Czym jest wysoka jakość świadczonych usług Narzędzia

Bardziej szczegółowo

S I M P L E. E R P ZARZ DZANIE MA J TKIEM. www.simple.com.pl

S I M P L E. E R P ZARZ DZANIE MA J TKIEM. www.simple.com.pl S I M P L E. E R P ZARZ DZANIE MA J TKIEM www.simple.com.pl SIMPLE.ERP ZARZ DZANIE MA J TKIEM Obszar funkcjonalny systemu ZARZ DZANIE MA J TKIEM umo liwia prowadzenie w systemie pe³nej obs³ugi maj¹tku

Bardziej szczegółowo

IZBA CELNA WE WROCŁAWIU Wrocław, dnia 30 kwietnia 2012 r. Ul. Hercena 11 50-950 Wrocław

IZBA CELNA WE WROCŁAWIU Wrocław, dnia 30 kwietnia 2012 r. Ul. Hercena 11 50-950 Wrocław IZBA CELNA WE WROCŁAWIU Wrocław, dnia 30 kwietnia 2012 r. Ul. Hercena 11 50-950 Wrocław 450000-ILGW-253-12/12 Według rozdzielnika Dotyczy: Przetargu nieograniczonego na Zaprojektowanie, wykonanie/dostosowanie

Bardziej szczegółowo

Sieć komputerowa grupa komputerów lub innych urządzeo połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów, na przykład:

Sieć komputerowa grupa komputerów lub innych urządzeo połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów, na przykład: Sieci komputerowe Sieć komputerowa grupa komputerów lub innych urządzeo połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów, na przykład: korzystania ze wspólnych urządzeo, np.

Bardziej szczegółowo

Regulamin usługi Wezwij PZU Pomoc

Regulamin usługi Wezwij PZU Pomoc Regulamin usługi Wezwij PZU Pomoc Regulamin określa zasady korzystania z usługi Wezwij PZU Pomoc ( Usługa ) świadczonej przez PZU Pomoc Spółka Akcyjna z siedzibą pod adresem: 00-133 Warszawa, Al. Jana

Bardziej szczegółowo

Ewolucja IN. IN CS2/3/4, CAMEL, Parlay

Ewolucja IN. IN CS2/3/4, CAMEL, Parlay Ewolucja IN IN CS2/3/4, CAMEL, Parlay IN CS2 charakterystyka 1/2 Połączenia wielostronne Call Party Handling Rozproszone sterowanie usługami zdefiniowane relacje i zasady współdziałania SCF-SCF i SDF-SDF

Bardziej szczegółowo

UMOWA PORĘCZENIA NR [***]

UMOWA PORĘCZENIA NR [***] UMOWA PORĘCZENIA NR [***] zawarta w [***], w dniu [***] r., pomiędzy: _ z siedzibą w, ul., ( - ), wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy, Wydział

Bardziej szczegółowo

jest protokołem warstwy aplikacji, tworzy on sygnalizację, aby ustanowić ścieżki komunikacyjne, a następnie usuwa je po zakończeniu sesji

jest protokołem warstwy aplikacji, tworzy on sygnalizację, aby ustanowić ścieżki komunikacyjne, a następnie usuwa je po zakończeniu sesji PROTOKÓŁ SIP INFORMACJE PODSTAWOWE SIP (Session Initiation Protocol) jest protokołem sygnalizacyjnym służącym do ustalania adresów IP oraz numerów portów wykorzystywanych przez terminale do wysyłania i

Bardziej szczegółowo

Polityka prywatności strony internetowej wcrims.pl

Polityka prywatności strony internetowej wcrims.pl Polityka prywatności strony internetowej wcrims.pl 1. Postanowienia ogólne 1.1. Niniejsza Polityka prywatności określa zasady gromadzenia, przetwarzania i wykorzystywania danych w tym również danych osobowych

Bardziej szczegółowo

System do kontroli i analizy wydawanych posiłków

System do kontroli i analizy wydawanych posiłków System do kontroli i analizy wydawanych posiłków K jak KORZYŚCI C jak CEL W odpowiedzi na liczne pytania odnośnie rozwiązania umożliwiającego elektroniczną ewidencję wydawanych posiłków firma PControl

Bardziej szczegółowo

EDYTOR SYSTEMÓW MEDIALNYCH

EDYTOR SYSTEMÓW MEDIALNYCH EDYTOR SYSTEMÓW MEDIALNYCH EDYTOR SYSTEMÓW MEDIALNYCH wykorzystaj moc multimediów! System Editems to inteligentne rozwiązanie stworzone z myślą o Klientach poszukujących innowacyjnych, eleganckich i elastycznych

Bardziej szczegółowo

Opis obsługi systemu Ognivo2 w aplikacji Komornik SQL-VAT

Opis obsługi systemu Ognivo2 w aplikacji Komornik SQL-VAT Opis obsługi systemu Ognivo2 w aplikacji Komornik SQL-VAT Spis treści Instrukcja użytkownika systemu Ognivo2... 3 Opis... 3 Konfiguracja programu... 4 Rejestracja bibliotek narzędziowych... 4 Konfiguracja

Bardziej szczegółowo

Us uga jedna za wszystkie. www.tp.pl 9393

Us uga jedna za wszystkie. www.tp.pl 9393 Us uga jedna za wszystkie Dostêp do Internetu DSL tp Internet nie jest jedynym niezbêdnym narzêdziem w Twojej codziennej pracy. Wiemy o tym i rozumiemy Twoje potrzeby, dlatego przygotowaliœmy specjaln¹

Bardziej szczegółowo

Przewodnik Google Cloud Print

Przewodnik Google Cloud Print Przewodnik Google Cloud Print Wersja 0 POL Definicje oznaczeń W tym podręczniku użytkownika zastosowano następującą ikonę: Uwagi informują o tym, jak należy reagować w danej sytuacji, lub zawierają porady

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

Program TROVIS-VIEW TROVIS 6661

Program TROVIS-VIEW TROVIS 6661 Program TROVIS-VIEW TROVIS 6661 Zastosowanie Ujednolicona konfiguracja i obs³uga ró nych urz¹dzeñ firmy SAMSON, które mog¹ wspó³pracowaæ z magistralami komunikacyjnymi. Program TROVIS-VIEW jest ujednoliconym

Bardziej szczegółowo

Systemy mikroprocesorowe - projekt

Systemy mikroprocesorowe - projekt Politechnika Wrocławska Systemy mikroprocesorowe - projekt Modbus master (Linux, Qt) Prowadzący: dr inż. Marek Wnuk Opracował: Artur Papuda Elektronika, ARR IV rok 1. Wstępne założenia projektu Moje zadanie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa Zamawiający: Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej 00-662 Warszawa, ul. Koszykowa 75 Przedmiot zamówienia: Produkcja Interaktywnej gry matematycznej Nr postępowania: WMiNI-39/44/AM/13

Bardziej szczegółowo

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe Lublin, 19.07.2013 Zapytanie ofertowe na wyłonienie wykonawcy/dostawcy 1. Wartości niematerialne i prawne a) System zarządzania magazynem WMS Asseco SAFO, 2. usług informatycznych i technicznych związanych

Bardziej szczegółowo

Polityka prywatności i wykorzystywania plików cookies w serwisie internetowym mateuszgrzesiak.tv

Polityka prywatności i wykorzystywania plików cookies w serwisie internetowym mateuszgrzesiak.tv Polityka prywatności i wykorzystywania plików cookies w serwisie internetowym mateuszgrzesiak.tv I. Postanowienia ogólne 1. Administratorem danych osobowych Klientów jest Spółka Starway spółka z ograniczoną

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki skorzystania z Oferty Promocyjnej. Tabela nr [1]: Kwoty zobowiązań w zależności od wybranego Planu Taryfowego.

Ogólne warunki skorzystania z Oferty Promocyjnej. Tabela nr [1]: Kwoty zobowiązań w zależności od wybranego Planu Taryfowego. Regulamin Oferty Promocyjnej Play MIXtura All Inclusive dla Migrujących w ramach Oferty Play MIXtura (Plan Cenowy III) obowiązuje od 12.04.2011 roku do odwołania. Ogólne warunki skorzystania z Oferty Promocyjnej

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA INNOWACJE. Zapytanie ofertowe

DOTACJE NA INNOWACJE. Zapytanie ofertowe Wrocław, dnia 03.01.2013 r. Nitrotek Sp. z o.o. ul. Krynicka 40/7 50-555 Wrocław Zapytanie ofertowe W związku z realizacją projektu Wdrożenie nowoczesnego systemu B2B automatyzującego współpracę Nitrotek

Bardziej szczegółowo

Wykaz tematów prac dyplomowych w roku akademickim 2013/2014 kierunek: informatyka

Wykaz tematów prac dyplomowych w roku akademickim 2013/2014 kierunek: informatyka Wykaz tematów prac dyplomowych w roku akademickim 2013/2014 kierunek: informatyka L.p. Nazwisko i imię Promotor Temat pracy studenta magisterskiej 1 Frank Wojciech dr Andrzej Kurpiel Monitorowanie sieci

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

Miesięczne opłaty abonamentowa w promocji DIALOG bez ograniczeń

Miesięczne opłaty abonamentowa w promocji DIALOG bez ograniczeń Megaszybki internet o prędkości do 12 Mb/s i rozmowy bez ograniczeń w ramach abonamentu telefonicznego to nowa oferta promocyjna Telefonii DIALOG SA. Od 27 lutego Klienci wybrać mogą jedną z trzech opcji

Bardziej szczegółowo

emszmal 3: Automatyczne księgowanie przelewów w sklepie internetowym Magento (plugin dostępny w wersji ecommerce)

emszmal 3: Automatyczne księgowanie przelewów w sklepie internetowym Magento (plugin dostępny w wersji ecommerce) emszmal 3: Automatyczne księgowanie przelewów w sklepie internetowym Magento (plugin dostępny w wersji ecommerce) Zastosowanie Rozszerzenie to dedykowane jest sklepom internetowych zbudowanym w oparciu

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA I. Informacje ogólne Przedmiotem postępowania jest wdrożenie platformy komunikacyjnej poprzez zapewnienie możliwości dwukierunkowej wymiany danych dotyczących

Bardziej szczegółowo

Instrukcja programu PControl Powiadowmienia.

Instrukcja programu PControl Powiadowmienia. 1. Podłączenie zestawu GSM. Instrukcja programu PControl Powiadowmienia. Pierwszym krokiem w celu uruchomienia i poprawnej pracy aplikacji jest podłączenie zestawu GSM. Zestaw należy podłączyć zgodnie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie planu numeracji krajowej dla publicznych sieci telefonicznych

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie planu numeracji krajowej dla publicznych sieci telefonicznych Dziennik Ustaw Nr 78 4725 Poz. 734 i 735 4. Wymagania, jakim powinno odpowiadaç gospodarowanie numeracjà AUS: 1) numery AUS przydziela si operatorowi stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej lub innej

Bardziej szczegółowo

R a 32 System telefonii bezprzewodowej DECT R Repeater dla systemu KIRK 500 - adiowe Rys.1 Nazwa KKNr Nazwa KKNr R Aparat KIRK Z-3040 System telefonii bezprzewodowej DECT System telefonii bezprzewodowej

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia do dysponentów/jednostek organizacyjnych Uprawnienia do operacji. System EUROBUDŻET Aplikacja Księga Główna Aplikacja Środki trwałe

Uprawnienia do dysponentów/jednostek organizacyjnych Uprawnienia do operacji. System EUROBUDŻET Aplikacja Księga Główna Aplikacja Środki trwałe Załącznik Nr 5 do Zarządzenia Nr 100/08 Burmistrza Myszyńca z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie wprowadzenia zasad (polityki) prowadzenia rachunkowości w Urzędzie Miejskim w Myszyńcu, w jednostkach budżetowych,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Będzińskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami SN Seria Easergy Wykrywanie uszkodzeń i zdalne sterowanie

Zarządzanie sieciami SN Seria Easergy Wykrywanie uszkodzeń i zdalne sterowanie Zarządzanie sieciami SN Seria Easergy Wykrywanie uszkodzeń i zdalne sterowanie Zoptymalizuj eksploatację podstacji SN/NN Web-enabled Power & Control Monitoring podstacji SN/NN W200 / W500 przy użyciu standardowej

Bardziej szczegółowo

Zebranie Mieszkańców Budynków, zwane dalej Zebraniem, działa na podstawie: a / statutu Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu,

Zebranie Mieszkańców Budynków, zwane dalej Zebraniem, działa na podstawie: a / statutu Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu, R E G U L A M I N Zebrania Mieszkańców oraz kompetencji i uprawnień Samorządu Mieszkańców Budynków Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu. ROZDZIAŁ I. Postanowienia ogólne. Zebranie Mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja usługi CCIE R&S

Specyfikacja usługi CCIE R&S Schemat laba CCIE R&S Specyfikacja usługi CCIE R&S Connections between router and switches Ethernet S1 R1 Local Local Fa0/1 R1 Ga0/0 Ga0/0 S1 Fa0/1 Fa0/2 R2 Ga0/0 Ga0/1 S2 Fa0/1 Fa0/3 R4 Fa0/0 Ga0/2 S4

Bardziej szczegółowo

SIECI KOMPUTEROWE wykład dla kierunku informatyka semestr 4 i 5

SIECI KOMPUTEROWE wykład dla kierunku informatyka semestr 4 i 5 SIECI KOMPUTEROWE wykład dla kierunku informatyka semestr 4 i 5 dr inż. Michał Sajkowski Instytut Informatyki PP pok. 227G PON PAN, Wieniawskiego 17/19 Michal.Sajkowski@cs.put.poznan.pl tel. +48 (61) 8

Bardziej szczegółowo

Inspiracje i wskazówki dla uczestników case study. Katarzyna Nosal Politechnika Krakowska CIVINET POLSKA

Inspiracje i wskazówki dla uczestników case study. Katarzyna Nosal Politechnika Krakowska CIVINET POLSKA Inspiracje i wskazówki dla uczestników case study Katarzyna Nosal Politechnika Krakowska CIVINET POLSKA Warszawa, 15-16 października 2014 planów mobilności dla miejsc pracy (1) Działania dotyczące transportu

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity)

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity) Załącznik do Uchwały Nr 1226/2015 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 3 grudnia 2015 r. Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych (tekst jednolity)

Bardziej szczegółowo

VLAN Ethernet. być konfigurowane w dowolnym systemie operacyjnym do ćwiczenia nr 6. Od ćwiczenia 7 należy pracować ć w systemie Linux.

VLAN Ethernet. być konfigurowane w dowolnym systemie operacyjnym do ćwiczenia nr 6. Od ćwiczenia 7 należy pracować ć w systemie Linux. VLAN Ethernet Wstęp Ćwiczenie ilustruje w kolejnych krokach coraz bardziej złożone one struktury realizowane z użyciem wirtualnych sieci lokalnych. Urządzeniami, które będą realizowały wirtualne sieci

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do specyfikacji BPM.ZZP.271.517.2011 UMOWA NR

Załącznik nr 1 do specyfikacji BPM.ZZP.271.517.2011 UMOWA NR Załącznik nr 1 do specyfikacji BPM.ZZP.271.517.2011 PROJEKT UMOWA NR Zawarta w dniu w Nowym Sączu pomiędzy Miastem Nowy Sącz z siedzibą 33-300 Nowy Sącz ul. Rynek 1 zwanym dalej Zamawiającym reprezentowanym

Bardziej szczegółowo

IP TELEPHONY & UNIFIED COMMUNICATIONS

IP TELEPHONY & UNIFIED COMMUNICATIONS IP TELEPHONY & UNIFIED COMMUNICATIONS Polski GET IN TOUCH innovaphone AG Böblinger Str. 76 71065 Sindelfingen Tel. +49 7031 73009-0 Fax +49 7031 73009 9 info@innovaphone.com www.innovaphone.com Twój specjalista

Bardziej szczegółowo

Marcin Werla mwerla@man.poznan.pl

Marcin Werla mwerla@man.poznan.pl Dobre praktyki udostępniania on-line baz bibliograficznych i pełnotekstowych Marcin Werla mwerla@man.poznan.pl Udostępnianie on-line baz bibliograficznych i pełnotekstowych Budując i udostępniając bazę

Bardziej szczegółowo

TÜV Rheinland Polska. Nowy Znak. Odpowiadamy na Pañstwa pytania. www.tuv.pl

TÜV Rheinland Polska. Nowy Znak. Odpowiadamy na Pañstwa pytania. www.tuv.pl TÜV Rheinland Polska Nowy Znak Odpowiadamy na Pañstwa pytania Odpowiadamy na Pañstwa pytania wszystko czego chc¹ siê Pañstwo dowiedzieæ na temat nowego znaku TÜV Rheinland. Zgodnie z has³em Jeden dla wszystkich

Bardziej szczegółowo

Tomice, dnia 15 lutego 2012 r.

Tomice, dnia 15 lutego 2012 r. WSPÓLNA METODA OCENY CAF 2006 W URZĘDZIE GMINY TOMICE PLAN DOSKONALENIA Sporządził: Ryszard Góralczyk Koordynator CAF Cel dokumentu: Przekazanie pracownikom i klientom Urzędu informacji o przyjętym planie

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 5734 UCHWAŁA NR XVI/96/15 RADY MIEJSKIEJ W BOGUSZOWIE-GORCACH. z dnia 30 listopada 2015 r.

Wrocław, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 5734 UCHWAŁA NR XVI/96/15 RADY MIEJSKIEJ W BOGUSZOWIE-GORCACH. z dnia 30 listopada 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 5734 UCHWAŁA NR XVI/96/15 RADY MIEJSKIEJ W BOGUSZOWIE-GORCACH z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania

Bardziej szczegółowo