Uniwersytet w Münster

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Uniwersytet w Münster"

Transkrypt

1 Westfälische Wilhelms-Universität Münster Uniwersytet w Münster Katarzyna Schab

2 Instytut geologii i paleontologii Instytut mineralogii Instytut planetologii Instytut geofizyki

3 Instytut Geologii i Paleontologii Paleontologia Paleobotanika Geologia historyczna i geologia regionalna Geologia endogeniczna i geologia strukturalna Geologia egzogeniczna i sedymentologia Geologia stosowana

4 Paleontologia Podstawy Paleontologii Ekologia i geologii raf Paleontologia bezkręgowców Metody pracy w paleontologii Paleoekologia raf Wprowadzenie do mikropaleontologii I Paleontologia specjalna: Cephalopoda ANALIZA EWOLUCJI ZBIOROWISK BIOLOGICZNYCH: - morska trzeciorzędowa fauna w basenie Dolnego Renu - morska trzeciorzędowa fauna na terenie Morza Północnego i Atlantyku Północnego Basen Skandik - lądowe i słodkowodne gatunki fauny i flory kenozoiku na obszarach peryferyjnych Morza Północnego - Basen Skandik - fauna i flora trzeciorzędu Tetydy i Paratetydy na południu Niemiec do wschodniej części Morza Śródziemnego - -badania paleoklimatyczne

5 Paleobotanika Badania flory późnego paleozoiku i wczesnego mezozoiku Badania w skali mikro i marko Flora krzemieni z Rhynie Od Transantarktycznego Basenu do LIP-u Ferrar: nowe palinologiczne ograniczenia wiekowe dla triasowo-jurajskiej sedymentacji i magmatyzmu w N Wiktorii, E Antarktyda

6 Geologia historyczna i geologia regionalna Analiza zmian składu chemicznego atmosfery i oceanów czasowe i przestrzenne zmiany systemu Ziemi (2005) Zastosowanie geochemii i technik izotopowych w określeniu historii diagenezy Badania dotyczące cyklu siarki w systemach hydrotermalnych Morza Tyrreńskiego Badania izotopów siarki z wierceń z zieleńcowego pasa Barberton w Afryce. Chemiczna ewolucja systemu ocean-atmosfera w późnym neoproterozoiku i wczesnym kambrze

7 Geologia endogeniczna i geologia strukturalna Główne tematy badawcze członków grupy to: Aktywna tektonika, geomorfologia, paleoseismologia Zastosowanie kosmogenicznych nuklidów Reakcja występujących błędów na zmiany obciążeń powierzchniowych Datowanie mylonitów i pseudotachylitów Mikrotektonika

8 Geologia egzogeniczna i sedymentologia Analiza basenowa, sekwencje stratygraficzne Proweniencja osadów Badania terranów Rekonstrukcja paleoklimatu w neoproterozoiku Wzrost skorupy w paleozoiku Przybrzeżne złoża wysokoenergentyczne TSUNAMI RESEARCH GROUP Analiza sedymentacyjna osadów tsunami Java 2006 Późno trzeciorzędowo-czwartorzedowe lądowe osady tsunami (N Chile, S Peru) Analiza sedymentacyjna osadów tsunami Chile 2010 Dowody tsunami 2004 i innych zdarzeń wysokoenergetycznych na Oceanie Indyjskim wsypy Seszele Lądowy zapis tsunami S Chile, korelacja facjalna, geochemiczna, stratygraficzna, regionalna

9 Przykładowe tematy publikacji i obecne badania: Datowanie osadów zlodowaceń paleoproterozoicznych na tarczy Fenoskandyjskiej przy użyciu detrytycznych cyrkonów z płw. Kola Ewolucja tektonostratygraficzna terranów w S Centralnych Andach Wpływ zlodowaceń na denudację w historii rozwoju Góry St. Elias za pomocą badań geochemicznych i geochronologicznych w pojedynczych ziarnach minerałów ciężkich

10 Geologia stosowana geologia związana z działalnością człowieka, analizuje wpływ człowieka na wody podziemne, wody powierzchniowe, gleby i osady obszar badań : geologia środowiska, analiza chemiczna, występowanie, zachowanie, los i skutki zanieczyszczeń organicznych. Analiza wielopierścieniowych związków aromatycznych (PAC) za pomocą chromatografii gazowej, laserowa jonizacja ultra-wysokiej rozdzielczości masowej (o współczynniku około 1000, bardziej wrażliwa w porównaniu z GC-MS) ciśnienia atmosferycznego, spektrometria mas (GC-APLI-UHR-TOF- MS), Większość badań przeprowadza się za pomocą chromatografii

11 Instytut mineralogii Geochemia Petrologia Krystalografia Mineralogia techniczna Chemia powierzchni minerałów

12 Analytical Equipment Mass Spectrometry MC-TIMS (VG Sector 54) MC-TIMS (Finnigan Triton) MC-ICP-MS (Finnigan Neptune) LA-HR-ICP-MS (Element2, Photon Machines Analyte G2) Atomic Force Microscopy Laboratory Digital Instruments Multi-Mode Scanning Probe Microscope Digital Instruments Dimension 3000 Atomic Force Microscope Electron Microscopy REM JEOL 6610( ICEM) - IG1 TEM JEOL 3010 Oxford EDX-Detektor + GIF Postcolumn Energiefilter (ICEM) FE-TEM Libra200 with ThermoEDX-Detektor 90 OMEGA incolumn Energy filter - IG1 Electron Microprobe JEOL 8900 ( ICEM) X-ray Equipment Phillips X Pert powder diffractometer PANalytical Epsilon3-XL EDXRF with Eagon 2 furnace Spectroscopy AAS (Varian Spectra AA) ICP-OES (Varian) IR-Spectrometer (Bruker v22) Horiba Scientific XploRA Raman-Spectrometer Experimental Equipment 5 Cold-seal-pressure-vessels (800 C, 5000 bar) 2 Piston-cylinder apparatuses (2000 C, 4 GPa) 3 Gas-mixing furnaces, 1 atm (up to 1600 C) Centrifuge furnace (up to 1350 C, 420-times g-force) 10 External-heated autoclaves (0-300 C, autogenous pressure) Numerous furnaces for mineral- and glass synthesis up to 1700 C Multi-Anvil Apparatus Automated W- and Ir-Strip-Heater Laboratories und Sample Preparation FIB XB Crossbeam - CenTECH Cressington Turbo Carbon Coater 208 Carbon Clean labs Rock preparation lab Mineral separation Balance room TEM preparation lab Lasergranolumeter for grain size measurements of powders (Malvern MS20) Micro centrifuge (2-5ml) Medenbach Microdrill New Wave Research Micro Mill

13 Petrologia skał metamorficznych (High), geochronologia (Rb-Sr, Sm-Nd, U-Pb, Ar-Ar) Fizyka i chemia minerałów i materiałów Relacje fazowe w górnym płaszczu Zachowanie się pierwiastków śladowych w systemie magmowym: Element partitioning Procesy w strefie subdukcji Planetologia eksperymentalna M. Bröcker - Wiek i stosunki fluidów uwalnianych podczas dehydratacji subdukującej skorupy oceanicznej: reaktywny przepływ płynu w warunkach wysokiego ciśnienia (2011) M. Bröcker - Petrologia, geochemia i geochronologia zespołów mineralnych eklogitów i ortognejsów z Garborg w Norwegii Bast, R., Scherer, E.E., Mezger, K., Austrheim, H., Ludwig, T. et al. (2014). Izotopy boru w turmalinach jako wskaźnik procesów metasomatycznych w rejonie Bamble w południowej Norwegii. S. Klemme - Eksperymenty HT, HP mające na celu zbadać przemiany fazowe we wzbogaconym i zubożonym płaszczu. M. Bröcker - Masyw Orlicko-Śnieznicki: geologiczne znaczenie wcześniejszych procesów metamorficznych (przed 340 mln) i wiek protolitów (wysokociśnieniowe granulity) skał granulitowych ( )

14 Instytut planetologii Geochemia izotopowa i kosmochemia Meteoryty Planetologia fizyczna Planetologia geologiczna Badania impaktów Planetologia geologiczna bada powierzchnie ciał stałych w naszym Układzie Słonecznym (np, planety, księżyce, asteroidy) i ich procesy powierzchniowe (np, wulkanizm, wpływ kraterów, tektonikę). Jest to dziedzina bardzo interdyscyplinarna, badania wykorzystują szeroki wachlarz metod naukowych. Wśród nich są dane teledetekcyjne i in-situ zebrane przez załogowe i bezzałogowe misje kosmiczne, analizy laboratoryjne próbek planetarnych, meteoryty i naziemne analogowe materiały, jak i porównawcze badania terenowe na Ziemi (np, zimnych i gorących pustyń). Planetologia geologiczna zdecydowanie przyczynia się do zrozumienia Układu Słonecznego i jego ewolucji, a tym samym pomaga lepiej zrozumieć i docenić Ziemię jako planety.

15 Księżyc Historia/chronologia Obserwacja za pomocą kamer umieszczonych na orbicie Bazalty Mars Procesy powierzchniowe Mapowanie geomorfologiczne Ewolucja klimatu Westa i Asteroidy Analizy widmowe powierzchni Westy Widmowe porównania z meteorytami HED Mapowanie geomorfologiczne i datowanie *Westa czwarta w kolejności odkrycia planetoida z pasa planetoid krążących pomiędzy Marsem a Jowiszem. Merkury Identyfikacja i Analiza powierzchni endogenicznych Modelowanie temperatur powierzchniowych spektrometria termiczna w podczerwieni

16 Instytut geofizyki Badania dotyczą: Struktury Ziemi oraz jej substancji i procesów fizycznych pola siły pochodzącego od Ziemi i otaczającego Ziemię wpływu z innych ciał niebieskich, zwłaszcza słońca i księżyca innych planet Nauki: Sejsmologia Geodynamika Geofizyka stosowana

17 ZABYTKI W Münster

18 Katedra Świętego Pawła w Münster (niem. St.-Paulus-Dom in Münster) główna świątynia Münsteru. Jest siedzibą utworzonej w roku 805 diecezji Monastyru. Cenne dzieło architektury późnoromańskiej i gotyckiej w zachodnich Niemczech. Pomimo poważnych zniszczeń wojennych katedra zachowała wewnątrz bogate wyposażenie m.in. krucyfiks mistyczny z XIV w., zegar astronomiczny z 1541, liczne nowożytne figury i epitafia. Do wnętrza prowadzi Rajski Portal z wczesnogotycką dekoracją rzeźbiarsko-architektoniczną. Od strony północnej zabudowania monasterium kanonickiego z krużgankiem obiegającym czworoboczny wirydarz. W dawnej zakrystii znajduje się od 1981 skarbiec katedralny z licznymi dziełami średniowiecznego i nowożytnego rzemiosła artystycznego, a także rzeźby i malarstwa.

19 Ratusz w Münster cenny obiekt miejskiej architektury gotyckiej, znany od 1170 roku, wzniesiony w obecnej postaci w XIV stuleciu, zniszczony podczas II wojny światowej, odbudowany, zaadaptowany na muzeum. Miejsce podpisania pokoju westfalskiego, kończącego wojnę trzydziestoletnią oraz wojnę osiemdziesięcioletnią. Sala Rady znana obecnie jako Sala Pokoju (Friedensaal), w której miały miejsce traktaty pokojowe, zachowała swój pierwotny wystrój. Położony jest w zabytkowym centrum Münster (pol. Monastyr) w Nadrenii Północnej-Westfalii w Niemczech historycznej stolicy Westfalii przy Prinzipalmarkt.

20 Dzielnica Kuhviertel Nazwa dzielnicy pochodzi z czasów, kiedy to wędrowni sprzedawcy bydła zatrzymywali się w tej okolicy na nocleg. Jeszcze sto lat temu nie cieszyła się zbytnio dobrą opinią. Mieszkali tu biedni, bezrobotni, emigranci. Obecnie jest ona bardzo ulubioną dzielnicą przez studentów ze względu na liczne knajpki. Przy ulicy Kuhstrasse [ul. Krowia] napotykamy knajpę przy knajpie. Uwagę należy zwrócić na Cavete, założoną w 1958 roku przez studentów i dla studentów po tym, gdy przejezdny student prawa skrytykował miasto za jego skromną ofertę kulinarną, napisał, że w Münster nic się nie dzieje i nie ma nawet żadnej knajpy studenckiej. Cavete stała się więc reakcją na tę krytykę. Nazwa oznacza unikajcie i nawiązuje do artykułu nawołującego do unikania Münster jako miasta studenckiego.

21 Kamienice kupieckie na Rynku Głównym (Prinzipalmarkt) Niestety, tylko kilka fasad kamienic zachowało swój pierwotny wygląd, m.in. fasada kamienicy Cafe Kleimann, z oryginalnymi biało-czerwonymi okiennicami z czasów hanzeatyckich. Większość domów została tak bardzo zniszczona, że odbudowano je w sposób bardzo uproszczony, ale na starych parcelach i w oparciu o stare wzory. Cały Rynek Główny jest objęty ochroną zabytków i panują tu bardzo ostre reguły co do wyglądu ulicy. Budulcem był przede wszystkim złoty paskowiec z poblickich Baumberge. Kamienice maja maksymalnie trzy piętra i uwieńczone są charakterystycznymi szczytami. Zabroniona jest wszelka reklama. Nazwy sklepów zrobione są jednolicie z liter w kolorze złotym z paroma wyjątkami nie rzucającego się w oczy koloru czarnego. Latem wiszą białoczerwone kwiaty, gdyż kolory te w połączeniu ze złotym kolorem kamienic oddają kolory herbu miasta Münster.

22 Geomuzeum Przy uniwersytecie znajduje się geomuzeum, w którym aktualnie odbywa się remont. Muzeum będzie udostępnione zwiedzającym w grudniu 2015

Moduły i wybrane przedmioty na poszczególnych specjalnościach. Przedmioty

Moduły i wybrane przedmioty na poszczególnych specjalnościach. Przedmioty y i wybrane przedmioty na poszczególnych specjalnościach GEOLOGIA INŻYNIERSKA GEOLOGIA INŻYNIERSKA GEOINŻ GRT GEOMECH GEOF INFO geologia inżynierska*, mechanika gruntów, projektowanie geotechniczne, metodologia

Bardziej szczegółowo

MACIERZ 1 (ZESTAWIENIE EFEKTÓW KSZTAŁCENIA I PRZEDMIOTÓW) WIEDZA

MACIERZ 1 (ZESTAWIENIE EFEKTÓW KSZTAŁCENIA I PRZEDMIOTÓW) WIEDZA Załącznik nr 2 (wymagany do wniosku do Senatu UG w sprawie utworzenia studiów) OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA NA STUDIACH STACJONARNYCH PIERWSZEGO STOPNIA NA KIERUNKU GEOLOGIA MACIERZ 1 SYMBOL OBSZAROWE

Bardziej szczegółowo

Katedra Geomorfologii i Geologii Czwartorzędu. Zaproszenie do realizacji u nas pracy licencjackiej

Katedra Geomorfologii i Geologii Czwartorzędu. Zaproszenie do realizacji u nas pracy licencjackiej Zaproszenie do realizacji u nas pracy licencjackiej Początki naszej jednostki sięgają 1959. Od tego czasu wypromowaliśmy ponad 600 absolwentów. Obecnie nasz zespół tworzy 9 pracowników i 4 doktorantów.

Bardziej szczegółowo

PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH I STOPNIA INŻYNIERSKICH DLA KIERUNKU GÓRNICTWO I GEOLOGIA SPECJALNOŚĆ : GEOLOGIA I PROSPEKCJA ZŁÓŻ (GPZ) ECTS ROK I

PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH I STOPNIA INŻYNIERSKICH DLA KIERUNKU GÓRNICTWO I GEOLOGIA SPECJALNOŚĆ : GEOLOGIA I PROSPEKCJA ZŁÓŻ (GPZ) ECTS ROK I PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH I STOPNIA INŻYNIERSKICH DLA KIERUNKU GÓRNICTWO I GEOLOGIA SPECJALNOŚĆ : GEOLOGIA I PROSPEKCJA ZŁÓŻ (GPZ) ECTS ROK I Semestr 1 MATEMATYKA 60 (30W + 30CA)...7 CHEMIA 60E (37W

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 I PLANETA ZIEMIA. ZIEMIA JAKO CZĘŚĆ WSZECHŚWIATA 1. Pierwotne wyobrażenia o kształcie Ziemi i ich ewolucja 11 2. Wszechświat. Układ Słoneczny 12 3. Ruch obrotowy Ziemi i jego konsekwencje

Bardziej szczegółowo

POLSKA AKADEMIA NAUK Rejestr instytutów naukowych Nr rejestru: RIN-VII-24/98 DZIAŁ I OZNACZENIE INSTYTUTU

POLSKA AKADEMIA NAUK Rejestr instytutów naukowych Nr rejestru: RIN-VII-24/98 DZIAŁ I OZNACZENIE INSTYTUTU rejestru: RIN-VII-2/98 DZIAŁ I OZNACZENIE INSTYTUTU 5 Pełna i skrócona nazwa instytutu, siedziba instytutu i adres, REGON, NIP Instytut Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk ING PAN, Warszawa, ul.

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 FIZYKA I CHEMIA GLEB Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 Tematyka wykładów Bilans wodny i cieplny gleb, właściwości

Bardziej szczegółowo

Geologia dynamiczna / Włodzimierz Mizerski. wyd. 3. Warszawa, Spis treści

Geologia dynamiczna / Włodzimierz Mizerski. wyd. 3. Warszawa, Spis treści Geologia dynamiczna / Włodzimierz Mizerski. wyd. 3. Warszawa, 2014 Spis treści Przedmowy do wydania trzeciego i drugiego 11 1. Ziemia a nauki geologiczne 13 Geologia a nauki przyrodnicze 13 Materia Ziemi

Bardziej szczegółowo

GEOLOGIA: Petrologia i petrografia Mineralogia i geochemia Geologia dynamiczna Gleboznawstwo Tektonika Stratygrafia Paleontologia Kartowanie

GEOLOGIA: Petrologia i petrografia Mineralogia i geochemia Geologia dynamiczna Gleboznawstwo Tektonika Stratygrafia Paleontologia Kartowanie GEOLOGIA: Petrologia i petrografia Mineralogia i geochemia Geologia dynamiczna Gleboznawstwo Tektonika Stratygrafia Paleontologia Kartowanie geologiczne Geologia inżynierska, geofizyka, hydrogeologia,

Bardziej szczegółowo

Geodezja i geodynamika - trendy nauki światowej (1)

Geodezja i geodynamika - trendy nauki światowej (1) - trendy nauki światowej (1) Glob ziemski z otaczającą go atmosferą jest skomplikowanym systemem dynamicznym stały monitoring tego systemu interdyscyplinarność zasięg globalny integracja i koordynacja

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody analizy pierwiastków

Nowoczesne metody analizy pierwiastków Nowoczesne metody analizy pierwiastków Techniki analityczne Chromatograficzne Spektroskopowe Chromatografia jonowa Emisyjne Absorpcyjne Fluoroscencyjne Spektroskopia mas FAES ICP-AES AAS EDAX ICP-MS Prezentowane

Bardziej szczegółowo

Prezentacja. Układ Słoneczny

Prezentacja. Układ Słoneczny Prezentacja Układ Słoneczny Układ Słoneczny Układ Słoneczny układ planetarny składający się ze Słońca i powiązanych z nim grawitacyjnie ciał niebieskich. Ciała te to osiem planet, 166 znanych księżyców

Bardziej szczegółowo

Zapis zmian hydrologicznych i klimatycznych w obszarach krasowych polski południowej na podstawie badań izotopowych

Zapis zmian hydrologicznych i klimatycznych w obszarach krasowych polski południowej na podstawie badań izotopowych Zapis zmian hydrologicznych i klimatycznych w obszarach krasowych polski południowej na podstawie badań izotopowych Piotr Bałdys Fizyka techniczna sem. IX Plan seminarium Wstęp Skład izotopowy węgla w

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW 2. SYLWETKA ABSOLWENTA

1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW 2. SYLWETKA ABSOLWENTA Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Geofizyka, specjalizacje: Fizyka atmosfery; Fizyka Ziemi i planet; Fizyka środowiska 1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Celem specjalności

Bardziej szczegółowo

Doc. dr hab. Franciszek, Józef LIS

Doc. dr hab. Franciszek, Józef LIS Doc. dr hab. Franciszek, Józef LIS Zakład Geologii Środowiskowej tel. 849 53 51 w. 590 e-mail: jozef.lis@pgi.gov.pl Kwalfikacje: 1951 1957 studia na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego 1957 magister

Bardziej szczegółowo

Rozkład tematów z geografii w Gimnazjum nr 53

Rozkład tematów z geografii w Gimnazjum nr 53 Rozkład tematów z geografii w Gimnazjum nr 53 Rozkład materiału nauczania w podziale na poszczególne jednostki lekcyjne (tematy) przy 2 godzinach geografii w tygodniu w klasie drugiej gimnazjum. Nr lekcji

Bardziej szczegółowo

UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW. PODSTAWOWYCH - I st. Kierunki studiów - uczelnie - studia geografia

UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW. PODSTAWOWYCH - I st. Kierunki studiów - uczelnie - studia geografia studia matematyczno-przyrodnicze, kierunek: GEOGRAFIA ZOBACZ OPIS KIERUNKU ORAZ LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH - I st. TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH Podstawy geografii

Bardziej szczegółowo

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 SHALE GAS, TIGHT GAS MINIONY ROK W POSZUKIWANIACH mgr inż. Aldona Nowicka

Bardziej szczegółowo

Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych)

Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych) Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych) Metody instrumentalne podział ze względu na uzyskane informację. 1. Analiza struktury; XRD (dyfrakcja

Bardziej szczegółowo

Podróżnik zaprasza. Świdnica stolica księstwa świdnickiego

Podróżnik zaprasza. Świdnica stolica księstwa świdnickiego Podróżnik zaprasza Świdnica stolica księstwa świdnickiego TERMIN: 27 lutego 2016, sobota WYJAZD: godz.08:30, pl. Solidarności (duży parking przy placu Solidarności okolice pl. Jana Pawła II) Miasto, które

Bardziej szczegółowo

Jonizacja plazmą wzbudzaną indukcyjnie (ICP)

Jonizacja plazmą wzbudzaną indukcyjnie (ICP) Jonizacja plazmą wzbudzaną indukcyjnie (ICP) Inductively Coupled Plasma Ionization Opracowane z wykorzystaniem materiałów dr Katarzyny Pawlak z Wydziału Chemicznego PW Schemat spektrometru ICP MS Rozpylacz

Bardziej szczegółowo

Karta zgłoszenia tematu pracy dyplomowej

Karta zgłoszenia tematu pracy dyplomowej Dzienne magisterskie Dzienne inżynierskie dr hab. inż. Andrzej Bluszcz, prof. Pol. Śl. opiekun pracy: dr inż. Jarosław Sikorski Określenie szybkości sedymentacji osadów metodą ołowiu 210 Pb z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Zmiany klimatu w świetle badań archeologicznych i geoarcheologicznych

Zmiany klimatu w świetle badań archeologicznych i geoarcheologicznych INSTYTUT ARCHEOLOGII UNIWERSYTETU KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ GEOGRAFII I STUDIÓW REGIONALNYCH UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO WYDZIAŁ GEOLOGII UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO Serdecznie zapraszają

Bardziej szczegółowo

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej!

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! Stąd konieczność opracowania metod przeprowadzania próbek innych

Bardziej szczegółowo

WYPRAWY NA MARSA. Historia i perspektywy na przyszłość. Robert Kaczmarek IV rok nanotechnologii

WYPRAWY NA MARSA. Historia i perspektywy na przyszłość. Robert Kaczmarek IV rok nanotechnologii WYPRAWY NA MARSA Historia i perspektywy na przyszłość Mars Mars nazywany często czerwoną planetą jest czwartą w kolejności planetą układu słonecznego. Swoją barwę zawdzięcza wysokiej zawartości tlenków

Bardziej szczegółowo

III Rekonstrucja paleośrodowisk (GP) Moduł III

III Rekonstrucja paleośrodowisk (GP) Moduł III Moduł III III Rekonstrucja paleośrodowisk (GP) Zakład Geologii Stratygraficznej dr hab. Anna Górecka-Nowak dr Alina Chrząstek, dr Jolanta Muszer, dr Robert Niedźwiedzki, dr Paweł Raczyński Zakład Gospodarki

Bardziej szczegółowo

SP Klasa VI, temat 2

SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 zagiąć NAUKOWCY SP Klasa VI, temat

Bardziej szczegółowo

GEOGRAFIA FIZYCZNA ŚWIATA. Tomasz Kalicki.

GEOGRAFIA FIZYCZNA ŚWIATA. Tomasz Kalicki. GEOGRAFIA FIZYCZNA ŚWIATA Tomasz Kalicki tomaszkalicki@ymail.com http://www.ujk.edu.pl www.ujk.edu.pl/zgks/ Podstawowe: Andel T. H. van, 2010, Nowe spojrzenie na starą planetę, PWN, Warszawa. Armand D.,

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Nasi absolwenci znaleźli zatrudnienie między innymi w:

Nasi absolwenci znaleźli zatrudnienie między innymi w: Nasi absolwenci znaleźli zatrudnienie między innymi w: Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Instytucie Technologiczno-Przyrodniczym, Narodowej Fundacji Ochrony Środowiska, Ministerstwie Ochrony Środowiska,

Bardziej szczegółowo

I KONKURS METEORYTOWY

I KONKURS METEORYTOWY Imię. Nazwisko. Klasa... Pytania: 1. Układ Słoneczny powstał : a) 450 mln lat temu b) ponad 14 mld lat temu c) 3,2 mld lat temu d) ok. 4,5 mld lat temu I KONKURS METEORYTOWY DLA UCZNIÓW KATOLICKIEGO GIMNAZJUM

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁÓW KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁÓW KSZTAŁCENIA Uniwersytet Śląski w Katowicach str. OPIS MODUŁÓW KSZTAŁCENIA Program, załącznik nr nazwa kierunku: GEOLOGIA poziom : drugi profil : ogólnoakademicki Uniwersytet Śląski w Katowicach str. Program, załącznik

Bardziej szczegółowo

Teoria tektoniki płyt litosfery

Teoria tektoniki płyt litosfery Teoria tektoniki płyt litosfery Pytania i odpowiedzi 1. Podaj przyczynę przemieszczania się płyt litosferycznych Przyczyną przemieszczania się płyt litosfery jest najprawdopodobniej ruch materii (prądy

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET WROCŁAWSKI WYDZIAŁ NAUK O ZIEMI I KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA INSTYTUT NAUK GEOLOGICZNYCH INŻYNIERIA GEOLOGICZNA

UNIWERSYTET WROCŁAWSKI WYDZIAŁ NAUK O ZIEMI I KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA INSTYTUT NAUK GEOLOGICZNYCH INŻYNIERIA GEOLOGICZNA UNIWERSYTET WROCŁAWSKI WYDZIAŁ NAUK O ZIEMI I KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA INSTYTUT NAUK GEOLOGICZNYCH T INŻYNIERIA GEOLOGICZNA INSTYTUT NAUK GEOLOGICZNYCH Instytut Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego

Bardziej szczegółowo

Johann Wolfgang Goethe - Universität Frankfurt am Main. Katarzyna Kądziołka

Johann Wolfgang Goethe - Universität Frankfurt am Main. Katarzyna Kądziołka Johann Wolfgang Goethe - Universität Frankfurt am Main Katarzyna Kądziołka LOKALIZACJA Zainteresowania badawcze Co zobaczyć? UNIWERSYTET Zainteresowania badawcze Co zobaczyć? Ufundowanie 1914 r. Johann

Bardziej szczegółowo

Opis kierunków studiów.

Opis kierunków studiów. Na studia magisterskie odbywa się nabór na Geologię. Na początku pierwszego roku studenci wybierając odpowiednie moduły przedmiotów deklarują się na jedną ze specjalności: Gospodarka Zasobami Mineralnymi

Bardziej szczegółowo

Kopalnia migmatytów "Piława Górna" Współrzędne geograficzne (WGS 84) Długość: 16 44'19" Szerokość: 50 42'11" Miejscowość, osiedle, ulica

Kopalnia migmatytów Piława Górna Współrzędne geograficzne (WGS 84) Długość: 16 44'19 Szerokość: 50 42'11 Miejscowość, osiedle, ulica Opis geostanowiska Grzegorz Gil Informacje ogólne (weryfikacja) Numer obiektu 209 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Kopalnia migmatytów "Piława Górna" Współrzędne geograficzne (WGS 84) Długość:

Bardziej szczegółowo

Wpływ Młodych Naukowców na Osiągnięcia Polskiej Nauki (7)

Wpływ Młodych Naukowców na Osiągnięcia Polskiej Nauki (7) Materiały Konferencji Młodych Naukowców nt.: WPŁYW MŁODYCH NAUKOWCÓW NA OSIĄGNIĘCIA POLSKIEJ NAUKI - V Edycja Zakopane 23.11.2013, Poznań 30.11.2013 i 1.12.2013, Wrocław 14 i 15.12.2013 oraz Kraków 11.01.2014

Bardziej szczegółowo

Ciała drobne w Układzie Słonecznym

Ciała drobne w Układzie Słonecznym Ciała drobne w Układzie Słonecznym Planety karłowate Pojęcie wprowadzone w 2006 r. podczas sympozjum Międzynarodowej Unii Astronomicznej Planetą karłowatą jest obiekt, który: znajduje się na orbicie wokół

Bardziej szczegółowo

Wenus na tle Słońca. Sylwester Kołomański Tomasz Mrozek. Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego

Wenus na tle Słońca. Sylwester Kołomański Tomasz Mrozek. Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego Wenus na tle Słońca Sylwester Kołomański Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego Instytut Astronomiczny UWr Czym się zajmujemy? uczymy studentów, prowadzimy badania naukowe (astrofizyka

Bardziej szczegółowo

Potencjał dla poszukiwań złóŝ gazu ziemnego w łupkach dolnego paleozoiku (shale gas) w Polsce

Potencjał dla poszukiwań złóŝ gazu ziemnego w łupkach dolnego paleozoiku (shale gas) w Polsce Potencjał dla poszukiwań złóŝ gazu ziemnego w łupkach dolnego paleozoiku (shale gas) w Polsce Paweł Poprawa pawel.poprawa@pgi.gov.pl Niekonwencjonalne złoŝa gazu ziemnego w Polsce gaz w łupkach (shale

Bardziej szczegółowo

Geochemia krajobrazu. pod redakcją Urszuli Pokojskiej i Renaty Bednarek

Geochemia krajobrazu. pod redakcją Urszuli Pokojskiej i Renaty Bednarek Geochemia krajobrazu pod redakcją Urszuli Pokojskiej i Renaty Bednarek SPIS TREŚCI Spis treści Spis treści Przedmowa... 11 CZĘŚĆ 1. WIADOMOŚCI WPROWADZAJĄCE Rozdział I. Elementy chemii ogólnej (Urszula

Bardziej szczegółowo

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie.

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie. Rozkład materiału plan wynikowy Przedmiot: geografia Podręcznik: Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era Rok szkolny: 2015/16 Nauczyciel: Katarzyna Pierczyk Klas I poziom podstawowy Lp. Klasa I Temat lekcji

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS) I. Informacje ogólne: 1 Nazwa modułu Astronomia ogólna 2 Kod modułu 04-A-AOG-90-1Z 3 Rodzaj modułu obowiązkowy 4 Kierunek studiów astronomia 5 Poziom studiów I stopień

Bardziej szczegółowo

Przegląd tematów seminariów licencjackich w roku akademickim 2009/2010

Przegląd tematów seminariów licencjackich w roku akademickim 2009/2010 Przegląd tematów seminariów licencjackich w roku akademickim 2009/2010 Katedra Geografii Ekonomicznej Problemy społeczno-polityczne: Główne problemy społeczne świata Procesy integracji i dezintegracji

Bardziej szczegółowo

Słonecznego i Astrofizyki

Słonecznego i Astrofizyki Zespół Fizyki Układu Słonecznego i Astrofizyki Główne kierunki badawcze: Fizyka heliosfery Nieliniowa analiza danych Ze Słońca bucha szybki i porywisty strumień plazmy wiatr słoneczny Przy Ziemi jest gęsty,

Bardziej szczegółowo

Treści podstawowe i przedmioty kierunkowe (przedmioty obowiązkowe)

Treści podstawowe i przedmioty kierunkowe (przedmioty obowiązkowe) UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA W TORUNIU WYDZIAŁ SZTUK PIĘKNYCH KIERUNEK: KONSERWACJA I RESTAURACJA DZIEŁ SZTUKI SPECJALNOŚĆ WEDŁUG UZYSKANYCH KWALIFIKACJI: Konserwacja i restauracja malarstwa i rzeźby

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW II STOPNIA na kierunku ENERGETYKA I CHEMIA JĄDROWA. prowadzonych na Wydziałach Chemii i Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego

PROGRAM STUDIÓW II STOPNIA na kierunku ENERGETYKA I CHEMIA JĄDROWA. prowadzonych na Wydziałach Chemii i Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego PROGRAM STUDIÓW II STOPNIA na kierunku ENERGETYKA I CHEMIA JĄDROWA prowadzonych na Wydziałach Chemii i Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego W trakcie studiów II stopnia student kierunku Energetyka i Chemia

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA GŁÓWNA GOSPODARSTWA WIEJSKIEGO W WARSZAWIE UNIWERSYTET OTWARTY

SZKOŁA GŁÓWNA GOSPODARSTWA WIEJSKIEGO W WARSZAWIE UNIWERSYTET OTWARTY PROGRAM KURSU DO MATURY GEOGRAFIA ROZSZERZONA Powstanie Wszechświata, budowa Wszechświata. Budowa Układu Słonecznego. Ogólna charakterystyka ciał Układu Słonecznego - charakterystyka planet. Ruch obiegowy

Bardziej szczegółowo

Geografia fizyczna świata / Jerzy Makowski. wyd. 1, 6 dodr. Warszawa, Spis treści

Geografia fizyczna świata / Jerzy Makowski. wyd. 1, 6 dodr. Warszawa, Spis treści Geografia fizyczna świata / Jerzy Makowski. wyd. 1, 6 dodr. Warszawa, 2013 Spis treści Wstęp 9 Europa 11 Nazwa kontynentu i jego cechy szczególne 11 Położenie geograficzne 11 Morskie granice kontynentu

Bardziej szczegółowo

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 7/2014

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 7/2014 Nrr 7/2014(lipiec) Siła ekobiznesu E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U Numer 7/ 2014 Spis treści: Enviromental Technology and Business Konferencja USA VI/2014 2 1 Nr 7/ 2014 (lipiec

Bardziej szczegółowo

Test z geologii. 4) Jaka panuje stała temperatura w naszym klimacie na głębokości 26 m? a) 5 0 C b) 15 0 C c) 8 0 C d) 12 0 C

Test z geologii. 4) Jaka panuje stała temperatura w naszym klimacie na głębokości 26 m? a) 5 0 C b) 15 0 C c) 8 0 C d) 12 0 C Test z geologii 1) Promień równikowy Ziemi wynosi: a) 637,8 km b) 6378,4 km c) 36561,31 km d) 3656,1 km 2) Największą gęstość posiada: a) Atmosfera b) Litosfera c) Mezosfera d) Barysfera 3) Na Śląsku stopień

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gogołek, Łukasz Nowacki, Urszula Stępień

Tomasz Gogołek, Łukasz Nowacki, Urszula Stępień Tomasz Gogołek, Łukasz Nowacki, Urszula Stępień Laboratorium Modelowania Struktur i Procesów Geologicznych SUROWCE ENERGETYCZNE POSZUKIWANIE I ROZPOZNAWANIE ZŁÓŻ ZMIANY KLIMATYCZNE I PALEONTOLOGIA PROCESY

Bardziej szczegółowo

Lekcja 3 Temat: Ziemia w Układzie Słonecznym. Ruch obrotowy Ziemi i jego następstwa. Zasoby

Lekcja 3 Temat: Ziemia w Układzie Słonecznym. Ruch obrotowy Ziemi i jego następstwa. Zasoby 192 - Geografia - zajęcia pozalekcyjne Jesteś zalogowany(a) jako Recenzent (Wyloguj) Kreatywna szkoła ZP_192 Osoby Uczestnicy Certificates Fora dyskusyjne Quizy Zadania Szukaj w forum Zaawansowane Administracja

Bardziej szczegółowo

Piława Górna, osiedle Kopanica Opis lokalizacji i dostępności. Łatwo dostępne, prowadzi do niego czarny szlak od ul.

Piława Górna, osiedle Kopanica Opis lokalizacji i dostępności. Łatwo dostępne, prowadzi do niego czarny szlak od ul. Opis geostanowiska Grzegorz Gil Informacje ogólne (weryfikacja) Numer obiektu 178 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Punkt widokowy i nieczynny łom mylonitów Piława Górna Współrzędne geograficzne

Bardziej szczegółowo

Ruchy planet. Wykład 29 listopada 2005 roku

Ruchy planet. Wykład 29 listopada 2005 roku Ruchy planet planety wewnętrzne: Merkury, Wenus planety zewnętrzne: Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun, Pluton Ruch planet wewnętrznych zachodzi w cyklu: koniunkcja dolna, elongacja wschodnia, koniunkcja

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK GEOFIZYK

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK GEOFIZYK Załącznik nr 8 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK GEOFIZYK SYMBOL CYFROWY 311[11] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) planować, organizować i

Bardziej szczegółowo

Geolog detektywem? Mente et malleo w kryminalistyce

Geolog detektywem? Mente et malleo w kryminalistyce Geolog detektywem? Mente et malleo w kryminalistyce Agnieszka Gałuszka Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach e-mail: Agnieszka.Galuszka@pu.kielce.pl Mariusz Zelek Koło Naukowe

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla: nazwa kierunku Geologia profil kształcenia

Efekty kształcenia dla: nazwa kierunku Geologia profil kształcenia Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Efekty kształcenia dla: nazwa kierunku Geologia poziom kształcenia profil kształcenia pierwszy ogólnoakademicki Kod efektu kształcenia (kierunek) Efekty kształcenia

Bardziej szczegółowo

KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2010

KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2010 Na rozwiązanie zadań przeznacza się 90 minut. Uważnie czytaj polecenia, pisz czytelnie. Powodzenia! KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2010 Zadanie 1. (0 1) Podane skale uporządkuj od największej

Bardziej szczegółowo

Grupa I Nazwisko i imię: (0 2) Przyporządkuj rodzajom skał odpowiadające im warunki powstawania. A. magmowe głębinowe -... B. metamorficzne -...

Grupa I Nazwisko i imię: (0 2) Przyporządkuj rodzajom skał odpowiadające im warunki powstawania. A. magmowe głębinowe -... B. metamorficzne -... Grupa I Nazwisko i imię:... 1. (0 2) Przyporządkuj rodzajom skał odpowiadające im warunki powstawania. A. magmowe głębinowe -... B. metamorficzne -... a) Powstały wskutek przemian innych skał pod wpływem

Bardziej szczegółowo

BADANIE I OCENA STANU ZANIECZYSZCZENIA GRUNTU

BADANIE I OCENA STANU ZANIECZYSZCZENIA GRUNTU GEOTEST Sp. z o.o. ul. Wita Stwosza 23 02-661 Warszawa tel. 22 844 39 66 e-mail: geotest@geotest.pl www.geotest.pl Nr dokumentacji: 6150 BADANIE I OCENA STANU ZANIECZYSZCZENIA GRUNTU NA TERENIE ZLOKALIZOWANYM

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny. Pokaz

Układ Słoneczny. Pokaz Układ Słoneczny Pokaz Rozmiary planet i Słońca Orbity planet Planety typu ziemskiego Merkury Najmniejsza planeta U.S. Brak atmosfery Powierzchnia podobna do powierzchni Księżyca zryta kraterami część oświetlona

Bardziej szczegółowo

PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ. mała wystawa o wielkiej rzeczy

PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ. mała wystawa o wielkiej rzeczy PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ mała wystawa o wielkiej rzeczy Od 26 listopada 2012 roku w sali wystaw Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu, prezentowana jest wystawa pt. Pałac Dzieduszyckich

Bardziej szczegółowo

Piława Górna, osiedle Kośmin / osiedle Kopanica Koordynaty przedstawiają przybliżone współrzędne miejsc Opis lokalizacji i dostępności

Piława Górna, osiedle Kośmin / osiedle Kopanica Koordynaty przedstawiają przybliżone współrzędne miejsc Opis lokalizacji i dostępności Opis geostanowiska Grzegorz Gil Informacje ogólne (weryfikacja) Numer obiektu 177 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub Miejsca upadku fragmentów meteorytu "Gnadenfrei" ("Piława nadana) Górna") Współrzędne

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na stopnie szkolne z geografii w klasie I wg modyfikacji programu nauczania geografii dla gimnazjum Planeta Nowa 1 wyd.

Wymagania programowe na stopnie szkolne z geografii w klasie I wg modyfikacji programu nauczania geografii dla gimnazjum Planeta Nowa 1 wyd. Wymagania programowe na stopnie szkolne z geografii w klasie I wg modyfikacji programu nauczania geografii dla gimnazjum Planeta Nowa 1 wyd. Nowa Era Dział programu I. Podstawy geografii II. a we Materiał

Bardziej szczegółowo

kierunek: Ochrona Środowiska studia stacjonarne I stopnia realizacja od roku akad. 2013/2014 (I i II rok) ECTS w semestrze Przedmioty ogólne

kierunek: Ochrona Środowiska studia stacjonarne I stopnia realizacja od roku akad. 2013/2014 (I i II rok) ECTS w semestrze Przedmioty ogólne kierunek: Ochrona Środowiska studia stacjonarne I stopnia realizacja od roku akad. 2013/2014 (I i ) Przedmioty ogólne NAZWA PRZEDMIOTU I 1. 2. 3. 4. 5. 6. w. w. w. w. w. w. aud. lab. ogólne 270 1 2 3 4

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system monitoringu stanu środowiska w procesach poszukiwania i eksploatacji gazu z łupków

Zintegrowany system monitoringu stanu środowiska w procesach poszukiwania i eksploatacji gazu z łupków 8 października 2013, POZNAŃ Zintegrowany system monitoringu stanu środowiska w procesach poszukiwania i eksploatacji gazu z łupków prof. Jarosław Arabas, prof. Jarosław Mizera, dr hab. Jerzy Weremczuk

Bardziej szczegółowo

GEOLOGIA STOSOWANA (III) Geomechanika

GEOLOGIA STOSOWANA (III) Geomechanika Zasady zaliczenia ćwiczeń: Obecność na ćwiczeniach (dopuszczalne 3 nieobecności) Ocena końcowa na podstawie kolokwium (max 50 pkt) Dostateczny 25-31 pkt Dostateczny plus 32-36 pkt Dobry 37-41 pkt Dobry

Bardziej szczegółowo

Surowce energetyczne (węgiel kopalny, ropa naftowa, gaz ziemny)

Surowce energetyczne (węgiel kopalny, ropa naftowa, gaz ziemny) Surowce energetyczne (węgiel kopalny, ropa naftowa, gaz ziemny) Opiekun prof. dr hab. A. Solecki Zespół: prof. Franciszek Czechowski, prof. dr hab. A. Solecki, dr W. Śliwiński, dr D. Tchorz- Trzeciakiewicz,

Bardziej szczegółowo

Geochemia. 1. Nazwa przedmiotu/modułu w języku polskim

Geochemia. 1. Nazwa przedmiotu/modułu w języku polskim 1. Nazwa przedmiotu/modułu w języku polskim Geochemia 2. Nazwa przedmiotu/modułu w języku angielskim Geochemistry 3. Jednostka prowadząca przedmiot WNZKŚ, Instytut Nauk Geologicznych, Zakład Geologii Stosowanej,

Bardziej szczegółowo

Najciekawsze i największe mosty w Polsce i w Niemczech

Najciekawsze i największe mosty w Polsce i w Niemczech Najciekawsze i największe mosty w Polsce i w Niemczech MOST RĘDZIŃSKI Most Rędziński drogowy most wantowy nad Odrą, będący częścią autostrady A8. Przeprawa nad Odrą oraz nad całą Wyspą Rędzińską, przy

Bardziej szczegółowo

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZASOBY WODNE I PRZYRODNICZE MONOGRAFIA pod redakcją Jana Dojlido i Bohdana Wieprzkowicza WARSZAWA 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 7 1. ZASOBY WODNE 9 1.1. EWOLUCJA POGLĄDÓW NA GOSPODARKĘ

Bardziej szczegółowo

a) Wypiętrzenie się Andów i Kordylierów. b) Rozwój psylofitów na lądach.

a) Wypiętrzenie się Andów i Kordylierów. b) Rozwój psylofitów na lądach. Materiały szkoleniowe Dzieje i budowa Ziemi 1. Uporządkuj chronologicznie podane wydarzenia w dziejach Ziemi. I II a) Sfałdowanie Sudetów i Uralu. a) Wypiętrzenie się Andów i Kordylierów. b) Rozwój psylofitów

Bardziej szczegółowo

Regulamin Przedmiotowy XII Konkursu Geograficznego dla uczniów gimnazjów województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2014/2015. I.

Regulamin Przedmiotowy XII Konkursu Geograficznego dla uczniów gimnazjów województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2014/2015. I. Regulamin Przedmiotowy XII Konkursu Geograficznego dla uczniów gimnazjów województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2014/2015 I. Informacje ogólne 1. Niniejszy Regulamin określa szczegółowe wymagania

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016)

ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016) ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016) Malarz R., Więckowski M., Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era, Warszawa 2012 (numer dopuszczenia

Bardziej szczegółowo

Geologia historyczna - zajmuje się dziejami Ziemi, historią skorupy ziemskiej, a także życia organicznego

Geologia historyczna - zajmuje się dziejami Ziemi, historią skorupy ziemskiej, a także życia organicznego Geologia historyczna - zajmuje się dziejami Ziemi, historią skorupy ziemskiej, a także życia organicznego GEOCHRONOLOGIA Kompleksowy zespół procedur umożliwiających ustalenie wieku skał lub procesów geologicznych.

Bardziej szczegółowo

METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO

METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO Prowadzący: Mgr inż. Bartosz Papiernik Konspekt opracowali w postaci prezentacji PowerPoint B.Papiernik i M. Hajto na podstawie materiałów opracowanych

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 14, Data wydania: 24 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres: AB 325

Bardziej szczegółowo

I SEMESTR NAZWA PRZEDMIOTU WYKŁAD ĆWI CZENIA

I SEMESTR NAZWA PRZEDMIOTU WYKŁAD ĆWI CZENIA Pkt. 9. PLAN STUDIÓW I PROGRAM NAUCZANIA SERWACJA I RESTAURACJA DZIEŁ SZTUKI, I SEMESTR ZALI Historia filozofii z elementami estetyki 30 Egz. 3 Historia sztuki starożytnej 30 Egz. 3 Wstęp do historii sztuki

Bardziej szczegółowo

WYŚLIJ ZDJĘCIE W KOSMOS!

WYŚLIJ ZDJĘCIE W KOSMOS! Warszawa, 9.01.2013 WYŚLIJ ZDJĘCIE W KOSMOS! Możesz się znaleźć na "pokładzie" polskiego satelity! Dzięki uruchomionej właśnie akcji WYŚLIJ ZDJĘCIE W KOSMOS każdy może wziąć symboliczny udział w misji

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny Pytania:

Układ Słoneczny Pytania: Układ Słoneczny Pytania: Co to jest Układ Słoneczny? Czy znasz nazwy planet? Co jeszcze znajduje się w Układzie Słonecznym poza planetami? Co to jest Układ Słoneczny Układ Słoneczny to układ ciał niebieskich,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 28 maja 2015 r. Pozycja 20

Warszawa, dnia 28 maja 2015 r. Pozycja 20 Warszawa, dnia 28 maja 2015 r. Pozycja 20 KOMUNIKAT MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO 1) z dnia 1 kwietnia 2015 r. o przyznanych dotacjach ze środków finansowych na naukę na finansowanie utrzymania

Bardziej szczegółowo

PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY

PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY RUCH OBROTOWY ZIEMI Ruch obrotowy to ruch Ziemi wokół własnej osi. Oś Ziemi jest teoretyczną linią prostą, która przechodzi przez Biegun

Bardziej szczegółowo

Środowisko przyrodnicze - ogólny

Środowisko przyrodnicze - ogólny Ś R O D O W I S K O Środowisko to ogół elementów przyrodniczych i antropogenicznych (przyrody martwej i ożywionej, pozostających w stanie naturalnym lub przekształconym przez człowieka), tworzących otoczenie,

Bardziej szczegółowo

Ocieplenie gobalne. fakty, mity, interpretacje... Ocieplenie globalne. Czy współczesne ocieplenie globalne jest faktem? Mit Fakt

Ocieplenie gobalne. fakty, mity, interpretacje... Ocieplenie globalne. Czy współczesne ocieplenie globalne jest faktem? Mit Fakt Ocieplenie globalne Ocieplenie gobalne fakty, mity, interpretacje... Mit Fakt przyczyny naturalne skutek działalności człowieka nic nie moŝemy zrobić moŝemy zaradzić moŝemy przewidywać moŝemy regulować

Bardziej szczegółowo

Mirosław Kamiński Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy

Mirosław Kamiński Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy Zastosowanie technologii ArcGIS do budowy przestrzennych modeli geologicznych i modelowania zagrożenia geodynamicznego wybrane przykłady z Polski Mirosław Kamiński Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy

Bardziej szczegółowo

Wykłady z Geochemii Ogólnej

Wykłady z Geochemii Ogólnej Wykłady z Geochemii Ogólnej III rok WGGiOŚ AGH 2010/11 dr hab. inż. Maciej Manecki A-0 p.24 www.geol.agh.edu.pl/~mmanecki ELEMENTY KOSMOCHEMII Nasza wiedza o składzie materii Wszechświata pochodzi z dwóch

Bardziej szczegółowo

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie.

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie. Rozkład materiału plan wynikowy Przedmiot: geografia Podręcznik: Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era Rok szkolny: 2016/17 Nauczyciel: Katarzyna Pierczyk Klas I poziom podstawowy Lp. Klasa I Temat lekcji

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja ulicy Chłodnej. Warszawa r.

Rewitalizacja ulicy Chłodnej. Warszawa r. Rewitalizacja ulicy Chłodnej Warszawa 24.06.2014 r. Inwestycja, która rozpoczęła się we wrześniu 2010 roku, polegała na przebudowie ulicy Chłodnej i Elektoralnej na odcinku 900 metrów, od al. Jana Pawła

Bardziej szczegółowo

KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2009

KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2009 Na rozwiązanie zadań masz 60 minut. Czytaj uważnie polecenia, pisz czytelnie. Powodzenia! KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2009 Zadanie 1. (0-2) Dopisz nazwę nauki geograficznej do opisu, wybierając

Bardziej szczegółowo

GEOLOGIA I GEOMORFOLOGIA SYLABUS A. Informacje ogólne

GEOLOGIA I GEOMORFOLOGIA SYLABUS A. Informacje ogólne GEOLOGIA I GEOMORFOLOGIA A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Język Rodzaj Rok studiów

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

Pole 083 Symbol Klasyfikacji Dziesiętnej Deweya (P)

Pole 083 Symbol Klasyfikacji Dziesiętnej Deweya (P) Warszawa, 23.05.2016 Pole 083 Symbol Klasyfikacji Dziesiętnej Deweya (P) Stosowanie i zawartość pola W polu 083 umieszczany jest pojedynczy symbol Klasyfikacji Dziesiętnej Deweya, za pomocą którego przyporządkowuje

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I GEOGRAFIA FIZYCZNA OGÓLNA Z ELEMENTAMI GEOLOGII

Spis treści CZĘŚĆ I GEOGRAFIA FIZYCZNA OGÓLNA Z ELEMENTAMI GEOLOGII Spis treści CZĘŚĆ I GEOGRAFIA FIZYCZNA OGÓLNA Z ELEMENTAMI GEOLOGII 1. System nauk o Ziemi 15 2. Zagadnienia kartograficzne 18 2.1. Odwzorowania kartograficzne 18 2.2. Mapy 22 2.3. Metody przedstawiania

Bardziej szczegółowo

Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia

Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia Dr hab. Tomasz Stuczyński, SGS Eko-Projekt Założenia

Bardziej szczegółowo

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA KATALOG WYBRANYCH FIZYCZNYCH I CHEMICZNYCH WSKAŹNIKÓW ZANIECZYSZCZEŃ WÓD PODZIEMNYCH I METOD ICH OZNACZANIA

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA KATALOG WYBRANYCH FIZYCZNYCH I CHEMICZNYCH WSKAŹNIKÓW ZANIECZYSZCZEŃ WÓD PODZIEMNYCH I METOD ICH OZNACZANIA INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA KATALOG WYBRANYCH FIZYCZNYCH I CHEMICZNYCH WSKAŹNIKÓW ZANIECZYSZCZEŃ WÓD PODZIEMNYCH I METOD ICH OZNACZANIA Biblioteka Monitoringu Środowiska Warszawa 2013 Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

OPIS GEOSTANOWISKA. Filip Duszyński. Informacje ogólne. Charakterystyka geologiczna geostanowiska

OPIS GEOSTANOWISKA. Filip Duszyński. Informacje ogólne. Charakterystyka geologiczna geostanowiska OPIS GEOSTANOWISKA Filip Duszyński Informacje ogólne Nr obiektu 148 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Punkt widokowy koło Pomianowa Górnego Współrzędne geograficzne [WGS 84 hddd.dddd] Długość:

Bardziej szczegółowo

Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1

Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1 2016 Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1 Elżbieta Niemierka Wydział Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej 2016-01-07 1. SPIS TREŚCI 2. Gaz cieplarniany - definicja...

Bardziej szczegółowo