WEWNĄTRZKOMÓRKOWY TRANSPORT P CHERZYKOWY

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WEWNĄTRZKOMÓRKOWY TRANSPORT P CHERZYKOWY"

Transkrypt

1 WEWNĄTRZKOMÓRKOWY TRANSPORT P CHERZYKOWY Dr Łukasz Baranowski Wydział Rolnictwa i Biologii Katedra Botaniki Warszawa,

2 SYSTEMY BŁON WEWN TRZNYCH Błony kom. wyst pują we wszystkich układach biologicznych zdolnych do samodzielnego życia. Tworzą mniejsze systemy (organelle błonowe). Komunikacja: wymiana sygnałów, transport p cherzykowy i niezwiązany z p cherzykami. TRANSPORT Wewnątrzkomórkowy Mi dzykomórkowy (plasmodesmy)

3 EUCARYOTA Szlak sekrecyjny Szlak endocytotyczny Organelle: ER, aparat Golgiego, endosomy, wakuole. Transport pomi dzy tymi organellami wymaga mechanizmów sortujących, transportujących oraz rozpoznających błon docelową. Transport wydzielniczy: p cherzyki transportowane są z ER, pow. cis, środkową, trans AG, aż do wakuoli lub błony docelowej (transport anterogradowy). Transport retrogradowy utrzymuje lokalizacj białek ER i AG oraz białek z rodziny SNARE.

4 RETIKULUM ENDOPLAZMATYCZNE Pierwsze organellum szlaku wydzielniczego. Najbardziej plastyczne (system spłaszczonych cystern, rozgał zionych rurek i p cherzyków otoczonych błoną). Wi cej białek i fosfolipidów, mniej steroli. Dużo kwasów nienasyconych (płynność). Wn trze: liczne enzymy (synteza, modyfikacja, sekrecja). Funkcje: u roślin: synteza, modyfikacja, sortowanie białek, glikoprotein i lipidów, regulacja zawartości wapnia w cytozolu oraz tworzenie struktur błoniastych (ciała ER).

5

6 DOMENY ER I ICH FUNKCJE: Gładkie enzymy biosyntezy glicerolipidów, terpenów, fenylopropanoidów, flawonoidów i wosków. Szorstkie synteza nowych białek i transport do innych typów ER, AG, wakuoli i błony komórkowej. Tranzytowe formowanie p cherzyków transportujących. Cztery typy domen ER związane są z jądrem komórkowym: domena receptorowa lamin, porów jądrowych, ER bramkowe i domena nukleacji mikrotubul. Domena receptorowa lamin jest miejscem organizacji lamin jądrowych i przyczepu chromosomów interfazowych. ER bramkowe bierze udział w regulacji wymiany białek mi dzy błoną ER a otoczką jądrową.

7 Domeny: nukleacji mikrotubul, formowania ciał olejowych, białkowych, plasmodesm czy wakuoli są charakterystyczne dla roślin wyższych a ich obecność i forma jest zależna od konkretnych funkcji komórki i procesów w niej zachodzących. Domeny wiążące wakuol, mitochondria i filamenty aktynowe oraz kotwiczenia błony komórkowej, formujące wakuol i recyklingujące lipidy. POCHODNE ER Struktury KDEL (np. u fasoli) Rycynosomy (Ricinus communis) procesy hydrolityczne P cherzyki PAC (Ricinus communis, Cucurbita maxima) Transport prekursorów białek zapasowych (np. albuminy 2S, globuliny 11S) z ER do wakuoli magazynującej omijając aparat Golgiego.

8 APARAT GOLGIEGO Roślinny aparat Golgiego składa si z diktiosomu, czyli polarnego stosu dyskowatych cystern otoczonych pojedynczą błoną wraz z towarzyszącymi im p cherzykami.

9 Liczba cystern budująca pojedynczy diktiosom waha si od 5 do 7 w komórkach czapeczki korzenia do 30 w komórce klejnotki. Liczba diktiosomów w komórce jest zmienna. W zależności od typu komórki, czynników fizjologicznych, etapu różnicowania i pełnionych funkcji, komórki mogą zawierać od jednego diktiosomu u zawłotni do kilkuset w komórkach czapeczki korzenia kukurydzy, a nawet kilku tysi cy w komórkach włosków łupiny nasiennej bawełny.

10 W obr bie diktiosomu wyróżnia si trzy domeny/obszary/strefy: cis, środkową i trans. Strefa cis nazywana jest strefą formowania lub wejścia, a strefa środkowa i trans dojrzewania lub wyjścia. Polarność diktiosomów wyraża si także różną średnicą cystern, jak i nierównomiernym rozmieszczeniem p cherzyków. Typy p cherzyków: 1. Okryte białkami opłaszczającymi typu I (COPI) (strefa cis). 2. Kolczaste okryte klatryną (strefa trans). 3. Gładkopowierzchniowe produkujące śluz. 4. G ste (DV) o średnicy do 300 nm charakterystyczne dla komórek bielma rącznika pospolitego oraz liścieni dyni olbrzymiej i wielu roślin z rodziny Fabaceae.

11 TRANS GOLGI NETWORK Z diktiosomami związane są nie tylko p cherzyki, ale i TGN (PGN). TGN kompleks dynamicznych przedziałów błonowych zlokalizowanych po stronie trans AG. Cz ść autorów twierdzi, że TGN jest cz ścią diktiosomu, podczas gdy inni uważają, że jest ono organellum autonomicznym.

12 TRANS GOLGI NETWORK W niektórych komórkach TGN zbudowana jest z szerokich cystern i wyst puj w pewnej odległości od AG. W innych przypadkach TGN jest ledwo widoczna i połączona z biegunem trans AG. Funkcje: TGN uczestniczy w transporcie makromolekuł nowosyntetyzowanych przez AG, jak również jest zaangażowana w endocytoz.

13 FUNKCJE APARATU GOLGIEGO: Modyfikacja łańcuchów oligosacharydowych glikoprotein i proteoglikanów. Biosynteza składników błony komórkowej (lipidów i glikolipidów) oraz ściany komórkowej (hemiceluloz, pektyn i śluzów). AG formuje, wydziela i przyjmuje liczne p cherzyki przez co bierze udział również w przepływie błon w komórce (szlaki sekrecyjne i endocytotyczne).

14 WAKUOLA Typowa wakuola jest najwi kszym organellum klasycznej komórki roślinnej. Otoczona jest pojedynczą błoną tonoplastem. Funkcje: 1. Gromadzi białka zapasowe i produkty przemiany materii. 2. Bierze udział w procesach litycznych i programowanej śmierci komórki. 3. Reguluje: obj tość komórki, turgor, ph, koncentracj jonów nieorganicznych w cytozolu. 4. Uczestniczy w transdukcji sygnałów. 5. W jednej komórce roślinnej mogą znajdować si wakuole pełniące różne funkcje np. gromadzące białka zapasowe (PSV) i biorące udział w procesach litycznych (LV) odpowiednik zwierz cych lizosomów.

15 TONOPLASTOWE BIAŁKA INTźGRALNź (TIP) Białka TIP należą do bardzo licznej grupy białek regulujących transport wody (akwaporyny). Masa ok. 27 kda a ich cząsteczka składa si z sześciu transmembranowych domen, połączonych krótkimi p tlami, i dwóch hydrofilowych końców (C i N) zakotwiczonych w cytoplazmie.

16 TONOPLASTOWE BIAŁKA INTźGRALNź (TIP) W tonoplaście wakuol magazynujących znajdują si izoformy α-tip i δ-tip, natomiast tonoplast wakuol litycznych zawiera izoform γ-tip. Analizy immunocytochemiczne komórek stożka wzrostu korzenia j czmienia potwierdziły wyst powanie dwóch funkcjonalnie oddzielnych typów wakuol. Wakuole magazynujące oprócz odpowiedniej dla siebie izoformy TIP zawierały także j czmienne lektyny, a lityczne aleurain (j czmienną proteinaz cysteinową).

17 ANALIZY IMMUNOCYTOCHEMICZNE

18 ANALIZY IMMUNOCYTOCHEMICZNE

19 INNź BIAŁKA TONOPLASTU W korzeniu palowym rzodkwi, białka TIP stanowią od 30 do 50% wszystkich białek tonoplastowych. Inne znaczniki molekularne wakuol (pirofosfataza, V-ATPaza) to tylko 10% białek. V- PPiaza i V-ATPaza należą do pomp protonowych i zapewniają tonoplastowi odpowiedni gradient ph i potencjał błonowy. Cząsteczka V-ATPazy (700 kda) zbudowana jest z 14 różnych podjednostek białkowych złożonych w cz ść transmembranową i katalityczny region cytozolowy. Białko to może uczestniczyć w szlaku sekrecyjnym w komórkach eukariotycznych.

20 ANALIZY IMMUNOCYTOCHEMICZNE

21 ANALIZY IMMUNOCYTOCHEMICZNE

22 KOMUNIKACJA POMI ŹZY SYSTźMAMI BŁON WźWN TRZNYCH Wi kszość nowo zsyntetyzowanych wielkocząsteczkowych związków chemicznych musi być przetransportowana z miejsca ich produkcji do miejsca ich funkcjonowania. Transport ten odbywa si także dzi ki p cherzykom transportującym. P cherzyki transportujące to niewielkie struktury otoczone pojedynczą błoną. Transport p cherzykowy pomi dzy systemami błon wewn trznych wymaga mechanizmów sortujących ładunek, transportujących oraz rozpoznających błon docelową. Wyróżnia si wydzielnicze (szlak wczesny i pó ny) i endocytotyczne drogi transportu.

23 WCZESNY SZLAK WYDZIELNICZY Oragnelle zaangażowane we wczesny szlak wydzielniczy (ang. early secretory pathway) to źr i AG. Transportowane makrocząsteczki są syntetyzowane i/lub modyfikowane w ER i diktiosomach. Przykładami modyfikacji posttranslacyjnych zachodzących w źr są np. pierwotna glikolizacja białek, czy formowanie wiązań disiarczkowych. W AG znajdują si liczne glikotransferazy i glikozydazy uczestniczące w wydłużaniu, skracaniu, przyłączaniu lub odłączaniu łańcuchów glikozylowych. W AG mogą także zachodzić modyfikacje proteolityczne niektórych białek. Po obróbce chemicznej związki wielkocząsteczkowe pakowane są do odpowiednich p cherzyków i transportowane do kolejnych przedziałów błonowych w obr bie komórki lub przez fuzj z błoną komórkową wydzielają swoją zawartość do ściany komórkowej (egzocytoza).

24 TRANSPORT Z ER DO AG Transport - p cherzyki okryte białkami opłaszczającymi COPII. Komponentami tych białek są Sar1p i kompleksy białkowe Sec13/ Sar1p (24 kźa) należy do małych białek wiążących GTP. 2. Kompleks Sec13 (700 kźa) składa si z białek Sec13p i Sec31p zawierających liczne motywy WD (Trp-Asp). 3. Sec23 (400 kźa) to kompleks białek Sec23p i Sec24.

25 TRANSPORT Z ER DO AG Transport z źr do AG w komórkach eukariotycznych zapewniany jest też przez białka SNARź [(ang. soluble N-ethylmaleimide-sensitive factor (NSF) attachment protein receptors, SNAP receptors)]. Każdy typ p cherzyka transportującego ma na swojej powierzchni znacznik molekularny. Marker ten musi być rozpoznany przez odpowiednie receptory błony docelowej. Rozpoznanie i fuzja p cherzyka z błoną odbywa si przy udziale białek SNARź. SNARź to dwie odr bne rodziny integralnych białek błonowych. v-snare to białka wyst pujące w błonach p cherzyków transportujących, a bardziej stabilne t-snarź znajdują si w cytozolowych cz ściach błon organelli docelowych.

26 TRANSPORT W OBR BIź AG I Z AG ŹO źr Charakterystyczną cechą p cherzyków transportujących jest opłaszczanie białkami COPI. Komponentami tych białek jest ARF1 i kompleks białkowy zwany z koatomerem.

27 TRANSPORT W OBR BIź AG I Z AG ŹO źr ARF1 to białko wiążące GTP o masie około 20 kda, które zostało odkryte w cytozolu w postaci monomerycznej formy związanej z GŹP. Forma ta podlega N-mirystylacji (N-MYR) pozwalającej na jej kotwiczenie w błonie bez udziału koatomerów. W porównaniu do innych ARF-ów, wiązanie ARF1 wymaga czynnika wymiany nukleotydów guaninowych (GTP/GDP exchange factor, GEF). GEF-y mogą być wrażliwe na działanie brefeldyny A (BFA), która może zakłócać transport białek przez AG. U Arabidopsis osiem czynników ARF-GźF zaklasyfikowano do dwóch rodzin: klasy GNOM/Geal1/2p/GBF i klasy BIG/sec7p.

28 BREFELDYNA A (BFA) Brefeldyna A to makrocykliczny hydrofobowy lakton pochodzenia grzybowego. W komórkach roślinnych BFA jest inhibitorem szlaku sekrecyjnego (sekrecji konstytutywnej) i tworzenia si p cherzyków nieklatrynowych (COPI). Bierze także udział w modyfikacjach szlaków syntezy lipidów i O- i N-glikanów oraz kształtu, lokalizacji i funkcjonowania wszystkich organelli zaangażowanych w ścieżki egzocytotyczne i endocytotyczne.

29 BREFELDYNA A (BFA) Traktowanie roślin BFA prowadzi do wielu zmian, nie tylko na poziomie molekularnym, ale i ultrastrukturalnym. Wysokie st żenie BFA powoduje przede wszystkim, rearanżacj struktur AG. Stosy cystern diktiosomu ulegają deformacjom bąd zanikają) lub przeciwnie, powstają rozbudowane kompleksy diktiosomów w wyniku łączenia si cystern dwu różnych stosów. Mogą powstawać także struktury hybrydowe, np. źr-diktiosom, co prowadzi do redystrybucji białek z AG do ER. Mimo tych wszystkich zmian wiele cystern pozostaje metabolicznie aktywne o czym świadczy ich zdolność do formowania i odłączania p cherzyków. Strukturami powstającymi na skutek działania BFA są także tzw. przedziały indukowane BFA (ang. BFA-induced compartments). Powstają one najprawdopodobniej przez horyzontalny podział diktiosomów.

30 PÓ NY SZLAK WYDZIELNICZY Pierwszym organellum pó nego szlaku wydzielniczego w komórkach zwierz cych i roślinnych jest TGN. Białka transportowane są przez p cherzyki z TGN do wakuol (magazynujących i litycznych) lub błony komórkowej. W przeciwieństwie do ładunku dostarczanego do wakuol, ten przeznaczony dla błony komórkowej nie posiada specyficznej sygnatury kierującej. Wszystkie poznane białka wakuolarne mają wakuolarny sygnał sortujący (ang. vacuolar sorting signal, VSS).

31 TRANSPORT Z TGN DO PVC W komórkach drożdży, zwierząt i roślin od TGN odpączkowują p cherzyki okryte klatryną (ang. clathrincoated vesicles, CCV. P cherzyki te są odpowiedzialne, przede wszystkim, za transport lizosomalnych kwaśnych hydrolaz pochodzących z AG. Ich okrywa składa si z klatrynowego triskelionu, kompleksu adaptorowego i receptora transbłonowego.

32 TRANSPORT Z TGN DO PVC Triskeliony to heksamery zbudowane z trzech łańcuchów polipeptydowych ci żkich (ang. clathrin heavy-chain, CHC) i trzech lekkich (ang. clathrin light-chain, CLC) ułożonych w struktur trójnożną.

33 TRANSPORT Z TGN DO PVC W komórkach ssaków każda noga ma długość 45 nm i składa si z trzech morfologicznie różnych regionów: kolana wrażliwego na proteazy, domeny proksymalnej o długości 17 nm i 25 nm domeny dystalnej. Triskeliony drożdży i roślin zbudowane są z takich samych regionów, ale ich nogi są dłuższe (61 nm). U wszystkich eukariotów białka CHC kodowane są przez pojedynczy gen.

34 TRANSPORT DO PVC Pierwszym etapem transportu do przedziału przedwakuolarnego (ang. prevacuolar compartment, PVC) jest utworzenie p cherzyka i załadowanie go odpowiednim ładunkiem. W literaturze PVC nazywane jest także ciałem wielop cherzykowym (ang. multivesicular body, MVB) lub endosomem pó nym. Proces powstawania p cherzyka okrytego klatryną (CCV).

35 TRANSPORT Z TGN DO WAKUOL Niektóre białka transportowane są do wakuol przez p cherzyki zależne od AP-3 (ang. AP-3-dependent vesicles). Kompleks AP3 został zlokalizowany w komórkach ssaków i drożdży i nie jest powiązany z klatryną, ale tylko z białkami SNARź. W tym mechanizmie transportującym odkryto wakuolarne białko t-snare (Vam3p). W komórkach roślinnych mogą wyst pować dwa, funkcjonalnie różne, typy wakuol. Białka przeznaczone do wakuol litycznych np. hydrolazy posiadają swoisty sekwencyjnie, wakuolarny sygnał sortujący (ang. sequence specific VSS, ssvss) np. motyw czteroaminokwasowy NPIR (Asn-Pro-Ile-Arg) dwóch niespokrewnionych białek: aleurainy i sporaminy.

36 TRANSPORT Z TGN DO WAKUOL Białka zapasowe transportowane są do PSV przede wszystkim przez DV, co zaobserwowano w liścieniach grochu i dyni. DV pączkują z aparatów Golgiego, a nast pnie są uwalniane dalej przez TGN. DV opłaszczone są białkami lecz nie poznano struktury i właściwości molekularnych. DV zawierają globuliny 11S (legumina) i 7S (wicylina), dojrzałe dodatkowo glikoproteiny, natomiast nie stwierdzono obecności w nich albuminy 2S i BP-80. Brak BP-80 wskazuje na inny mechanizm sortowania białek. W tym przypadku może być on oparty na p cherzykach.

37 TRANSPORT Z TGN DO BŁONY KOMÓRKOWEJ Transport z TGN do błony komórkowej ma duże znaczenie w komórkach roślinnych. Wiąże si to z dostarczaniem prekursorów (hemiceluloz i pektyn) ściany komórkowej. Diktiosomy mogą syntetyzować glikoproteiny i polisacharydy, które muszą być przetransportowane do ściany komórkowej. Cząsteczki te pakowane są w różne p cherzyki, lecz wszystkie typy p cherzyków związane są z białkami SNARE.

38 ENDOCYTOZA I ENDOSOMY Endocytoza i endosomy w roślinach uczestniczą m. in. w różnicowaniu zarodka i epidermy, grawitropizmie, ruchu komórek przyszparkowych, przebudowie ściany komórkowej, regulacji transportu auksyn i odpowiedzi na atak patogenów. Pierwszym etapem endocytozy jest wgł bienie błony komórkowej, czyli tzw. dołek okryty klatryną, z którego tworzy si p cherzyk okryty klatryną. P cherzyki odpączkowują, łączą si ze sobą i tworzą endosom wczesny, u roślin nazywany też cz ściowo okrytym retikulum (ang. partially coated reticulum, PCR). Kolejne struktury tego szlaku to endosom pó ny i wakuole lityczne.

39 WORTMANINA Wortmanina specyficznie blokuje aktywność kinazy-3fosfatydylinozytolu (ang. phosphatidylinositol-3-kinase, PI3kinase), która bierze udział w syntezie fosforanu-3fosfatydylinozytolu (ang. phosphatidylinositol-3-phosphate, PI3P). Związek ten obecny jest w endosomach późnych komórek drożdży i ssaków. W roślinach PI3P zlokalizowano w endosomach ARA7/RabFb2. Traktowanie wortmaniną komórek kallusowych tytoniu (Nicotiana tabacum) BY-2 i korzeni Arabidopsis thaliana potwierdziło wyst powanie zniekształconych MVB.

40 DZI KUJ ZA UWAG!!! AŻ STRACH SI BAĆ EGZAMINU

Transport pęcherzykowy

Transport pęcherzykowy Transport pęcherzykowy zachowanie asymetrii sortowanie przenoszonego materiału precyzyjne oznakowanie zachowanie odrębności organelli Transport pęcherzykowy etapy transportu Transport pęcherzykowy przemieszczanie

Bardziej szczegółowo

Budowa komórkowa organizmów Składniki plazmatyczne i nieplazmatyczne komórki - budowa i funkcje

Budowa komórkowa organizmów Składniki plazmatyczne i nieplazmatyczne komórki - budowa i funkcje Budowa komórkowa organizmów Składniki plazmatyczne i nieplazmatyczne komórki - budowa i funkcje KOMÓRKA najmniejszy samoodtwarzający się żywy układ biologiczny ciało komórki tworzy protoplazma, którą oddziela

Bardziej szczegółowo

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER)

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum

Bardziej szczegółowo

Organelle komórkowe. mgr Zofia Ostrowska

Organelle komórkowe. mgr Zofia Ostrowska Organelle komórkowe mgr Zofia Ostrowska 1. Wyróżniamy dwa typy komórek 2. Eucaryota Zadanie 34. (2 pkt) Matura 2006 p.r. Komórki żywych organizmów są bardzo różnorodne. Poniższe rysunki przedstawiają komórkę

Bardziej szczegółowo

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER)

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum

Bardziej szczegółowo

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum

Bardziej szczegółowo

Komórka - budowa i funkcje

Komórka - budowa i funkcje Komórka - budowa i funkcje Komórka - definicja Komórka to najmniejsza strukturalna i funkcjonalna jednostka organizmów żywych zdolna do przeprowadzania wszystkich podstawowych procesów życiowych (takich

Bardziej szczegółowo

Organelle komórkowe. mgr Zofia Ostrowska

Organelle komórkowe. mgr Zofia Ostrowska Organelle komórkowe mgr Zofia Ostrowska 1. Wyróżniamy dwa typy komórek 2. Eucaryota Zadanie 34. (2 pkt) Matura 2006 p.r. Komórki żywych organizmów są bardzo różnorodne. Poniższe rysunki przedstawiają komórkę

Bardziej szczegółowo

Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER)

Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER) Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum endoplazmatyczne

Bardziej szczegółowo

WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII

WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII KOMÓRKA WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII www.histologia.cm-uj.krakow.pl Wielkość komórek ZróŜnicowanie komórek Jednostki: 1 µm = 10-3 mm, 1 nm = 10-3 µm kształt najmniejsze komórki (komórki przytarczyc, niektóre

Bardziej szczegółowo

Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER)

Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER) inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum endoplazmatyczne

Bardziej szczegółowo

WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII

WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII W XIX wieku... Histologia to nauka o mikroskopowej budowie komórek, tkanek i narządów W XXI wieku... Kurs histologii: teoria... Histologia to nauka o powiązaniach struktury

Bardziej szczegółowo

BUDOWA I FUNKCJONOWANIE KOMÓRKI

BUDOWA I FUNKCJONOWANIE KOMÓRKI Zadanie 1 (1 pkt). Uzasadnij, za pomocą jednego argumentu, że: lizosomy są grabarzami obumarłych składników cytoplazmy lub całych komórek. Zadanie 2 (2 pkt.). Schemat przedstawia budowę komórki eukariotycznej.

Bardziej szczegółowo

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI Michał M. Dyzma PLAN REFERATU Historia badań nad wapniem Domeny białek wiążące wapń Homeostaza wapniowa w komórce Komórkowe rezerwuary wapnia Białka buforujące Pompy wapniowe

Bardziej szczegółowo

Fizjologia nauka o czynności żywego organizmu

Fizjologia nauka o czynności żywego organizmu nauka o czynności żywego organizmu Stanowi zbiór praw, jakim podlega cały organizm oraz poszczególne jego układy, narządy, tkanki i komórki prawa rządzące żywym organizmem są wykrywane doświadczalnie określają

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN klasa II ORGANELLA KOMÓRKOWE, MITOZA, MEJOZA

SPRAWDZIAN klasa II ORGANELLA KOMÓRKOWE, MITOZA, MEJOZA SPRAWDZIAN klasa II ORGANELLA KOMÓRKOWE, MITOZA, MEJOZA 1. Najwięcej Aparatów Golgiego będzie w komórkach: Mięśnia Trzustki Serca Mózgu 2. Podaj 3 cechy transportu aktywnego... 3. Czym się różni dyfuzja

Bardziej szczegółowo

G C C A T C A T C C T T A C C

G C C A T C A T C C T T A C C Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr III Poniższa praca składa się z 25 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. Za rozwiązanie zadań

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA KOMÓRKI. Podstawy mikroskopii fluorescencyjnej -1 Barwienia przyżyciowe organelli komórkowych

BIOLOGIA KOMÓRKI. Podstawy mikroskopii fluorescencyjnej -1 Barwienia przyżyciowe organelli komórkowych BIOLOGIA KOMÓRKI Podstawy mikroskopii fluorescencyjnej -1 Barwienia przyżyciowe organelli komórkowych Wstęp Komórka eukariotyczna posiada zdolność przeprowadzenia bardzo dużej liczby procesów biochemicznych

Bardziej szczegółowo

Transport pęcherzykowy

Transport pęcherzykowy Transport pęcherzykowy zachowanie asymetrii sortowanie przenoszonego materiału zachowanie odrębności organelli precyzyjne oznakowanie Transport pęcherzykowy szlak wydzielniczy przemieszczanie i sortowanie

Bardziej szczegółowo

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Nr lekcji Temat Zakres treści 1 Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową PSO, wymagania edukacyjne i podstawa programowa

Bardziej szczegółowo

1. Podstawy, fizjologia komórki

1. Podstawy, fizjologia komórki 8 jest najmniejszą jednostką strukturalną żywego organizmu, co oznacza, że tylko ona (a nie żadna mniejsza jednostka) jest w stanie wykonywać podstawowe jego funkcje, to jest przemianę materii, wzrost

Bardziej szczegółowo

TATA box. Enhancery. CGCG ekson intron ekson intron ekson CZĘŚĆ KODUJĄCA GENU TERMINATOR. Elementy regulatorowe

TATA box. Enhancery. CGCG ekson intron ekson intron ekson CZĘŚĆ KODUJĄCA GENU TERMINATOR. Elementy regulatorowe Promotory genu Promotor bliski leży w odległości do 40 pz od miejsca startu transkrypcji, zawiera kasetę TATA. Kaseta TATA to silnie konserwowana sekwencja TATAAAA, występująca w większości promotorów

Bardziej szczegółowo

Transport makrocząsteczek (białek)

Transport makrocząsteczek (białek) Transport makrocząsteczek (białek) Transport makrocząsteczek sortowanie białek - sekwencje sygnałowe lata 70-te XX w. - Günter Blobel - hipoteza sygnałowa; 1999r - nagroda Nobla Sekwencja sygnałowa: A

Bardziej szczegółowo

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :.

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. Zadanie 1 Przeanalizuj schemat i wykonaj polecenia. a. Wymień cztery struktury występujące zarówno w komórce roślinnej,

Bardziej szczegółowo

Tom Numer 2 (295) Strony

Tom Numer 2 (295) Strony Tom 61 2012 Numer 2 (295) Strony 363 370 Aneta Basińska, Magdalena Krzesłowska, Adam Woźny Collegium Biologicum Umultowska 89, 61-614 Poznań E-mail: anetka27276@wp.pl NOWE FAKTY DOTYCZĄCE TRANSPORTU PĘCHERZYKOWEGO

Bardziej szczegółowo

Przemiana materii i energii - Biologia.net.pl

Przemiana materii i energii - Biologia.net.pl Ogół przemian biochemicznych, które zachodzą w komórce składają się na jej metabolizm. Wyróżnia się dwa antagonistyczne procesy metabolizmu: anabolizm i katabolizm. Szlak metaboliczny w komórce, to szereg

Bardziej szczegółowo

Dr. habil. Anna Salek International Bio-Consulting 1 Germany

Dr. habil. Anna Salek International Bio-Consulting 1 Germany 1 2 3 Drożdże są najprostszymi Eukariontami 4 Eucaryota Procaryota 5 6 Informacja genetyczna dla każdej komórki drożdży jest identyczna A zatem każda komórka koduje w DNA wszystkie swoje substancje 7 Przy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne oraz sposoby sprawdzania wiadomości i umiejętności z biologii. w klasach pierwszych realizujących poziom rozszerzony.

Wymagania edukacyjne oraz sposoby sprawdzania wiadomości i umiejętności z biologii. w klasach pierwszych realizujących poziom rozszerzony. Wymagania edukacyjne oraz sposoby sprawdzania wiadomości i umiejętności z biologii w klasach pierwszych realizujących poziom rozszerzony. Cele kształcenia wymagania ogólne I. Poznanie świata organizmów

Bardziej szczegółowo

Określ, która krzywa ilustruje proces zachodzący w komórkach umieszczonych w roztworze hipertonicznym. Odpowiedź uzasadnij, podając jeden argument.

Określ, która krzywa ilustruje proces zachodzący w komórkach umieszczonych w roztworze hipertonicznym. Odpowiedź uzasadnij, podając jeden argument. Przemysław Daszyński Zespół Szkół Sportowych i Ogólnokształcących w Gdańsku karta pracy Komórka podstawowa jednostka życia Zadanie 1. (2 p.) Przeprowadzono doświadczenie, umieszczając komórki w roztworach:

Bardziej szczegółowo

CYTOSZKIELET. Mikrotubule. podjednostki strukturalne. 450 aminokwasów. 13 (11-16) 55kDa i 53kDa strukturalna polarność

CYTOSZKIELET. Mikrotubule. podjednostki strukturalne. 450 aminokwasów. 13 (11-16) 55kDa i 53kDa strukturalna polarność CYTOSZKIELET Mikrotubule podjednostki strukturalne 13 (11-16) 55kDa i 53kDa strukturalna polarność 450 aminokwasów Mikrotubule wydłuŝanie / /skracanie Mikrotubule elongacja + - in vitro in vivo - dodawanie

Bardziej szczegółowo

Recenzja pracy. BIOLOGIA poziom podstawowy. pieczątka/nazwa szkoły. klasa 1 LO PK nr 1 semestr I /2011/2012

Recenzja pracy. BIOLOGIA poziom podstawowy. pieczątka/nazwa szkoły. klasa 1 LO PK nr 1 semestr I /2011/2012 pieczątka/nazwa szkoły BIOLOGIA poziom podstawowy klasa 1 LO PK nr 1 semestr I /2011/2012 Uwaga! Strona tytułowa stanowi integralną część pracy kontrolnej. Wypełnij wszystkie pola czytelnie drukowanymi

Bardziej szczegółowo

Wykład 14 Biosynteza białek

Wykład 14 Biosynteza białek BIOCHEMIA Kierunek: Technologia Żywności i Żywienie Człowieka semestr III Wykład 14 Biosynteza białek WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA CENTRUM BIOIMMOBILIZACJI I INNOWACYJNYCH MATERIAŁÓW OPAKOWANIOWYCH

Bardziej szczegółowo

THE UNFOLDED PROTEIN RESPONSE

THE UNFOLDED PROTEIN RESPONSE THE UNFOLDED PROTEIN RESPONSE Anna Czarnecka Źródło: Intercellular signaling from the endoplasmatic reticulum to the nucleus: the unfolded protein response in yeast and mammals Ch. Patil & P. Walter The

Bardziej szczegółowo

Podziały komórkowe cz. I

Podziały komórkowe cz. I Podziały komórkowe cz. I Tam gdzie powstaje komórka, musi istnieć komórka poprzednia, tak samo jak zwierzęta mogą powstawać tylko ze zwierząt, a rośliny z roślin. Ta doktryna niesie głębokie przesłanie

Bardziej szczegółowo

TRANSKRYPCJA - I etap ekspresji genów

TRANSKRYPCJA - I etap ekspresji genów Eksparesja genów TRANSKRYPCJA - I etap ekspresji genów Przepisywanie informacji genetycznej z makrocząsteczki DNA na mniejsze i bardziej funkcjonalne cząsteczki pre-mrna Polimeraza RNA ETAP I Inicjacja

Bardziej szczegółowo

Transport przez błony

Transport przez błony Transport przez błony Transport bierny Nie wymaga nakładu energii Transport aktywny Wymaga nakładu energii Dyfuzja prosta Dyfuzja ułatwiona Przenośniki Kanały jonowe Transport przez pory w błonie jądrowej

Bardziej szczegółowo

Temat: Komórka jako podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna organizmu utrwalenie wiadomości.

Temat: Komórka jako podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna organizmu utrwalenie wiadomości. SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII DLA KLASY I GIMNAZJUM Temat: Komórka jako podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna organizmu utrwalenie wiadomości. Cele: Utrwalenie pojęć związanych z budową komórki;

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI. Ćwiczenie 3 ANALIZA TRANSPORTU SUBSTANCJI NISKOCZĄSTECZKOWYCH PRZEZ

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI. Ćwiczenie 3 ANALIZA TRANSPORTU SUBSTANCJI NISKOCZĄSTECZKOWYCH PRZEZ POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI Ćwiczenie 3 ANALIZA TRANSPORTU SUBSTANCJI NISKOCZĄSTECZKOWYCH PRZEZ BŁONĘ KOMÓRKOWĄ I. WSTĘP TEORETYCZNY Każda komórka, zarówno roślinna,

Bardziej szczegółowo

cytoplazma + jądro komórkowe = protoplazma Jądro komórkowe

cytoplazma + jądro komórkowe = protoplazma Jądro komórkowe Komórka eukariotyczna http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=plik:hela_cells_stained_with_hoechst_33258.jpg cytoplazma + jądro komórkowe = protoplazma W cytoplazmie odbywa się: cała przemiana materii,

Bardziej szczegółowo

Plan działania opracowała Anna Gajos

Plan działania opracowała Anna Gajos Plan działania 15.09-15.10 opracowała Anna Gajos Jakie zagadnienia trzeba opanować z następujących działów: 1. Budowa chemiczna organizmów. 2. Budowa i funkcjonowanie komórki 3. Cykl komórkowy 4. Metabolizm

Bardziej szczegółowo

Auksyna,,oczami roślin transgenicznych

Auksyna,,oczami roślin transgenicznych Auksyna,,oczami roślin transgenicznych dr Justyna Wiśniewska, UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA w TORUNIU ZAKŁAD BIOTECHNOLOGII Auksyny naturalne i sztuczne Naturalne auksyny: IAA - kwas indolilo-3-octowy

Bardziej szczegółowo

Nośnikiem informacji genetycznej są bardzo długie cząsteczki DNA, w których jest ona zakodowana w liniowej sekwencji nukleotydów A, T, G i C

Nośnikiem informacji genetycznej są bardzo długie cząsteczki DNA, w których jest ona zakodowana w liniowej sekwencji nukleotydów A, T, G i C MATERIAŁ GENETYCZNY KOMÓRKI BIOSYNTEZA BIAŁEK MATERIAŁ GENETYCZNY KOMÓRKI Informacja genetyczna - instrukcje kierujące wszystkimi funkcjami komórki lub organizmu zapisane jako określone, swoiste sekwencje

Bardziej szczegółowo

OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011

OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011 OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011 DLACZEGO DOROSŁY CZŁOWIEK (O STAŁEJ MASIE BIAŁKOWEJ CIAŁA) MUSI SPOŻYWAĆ BIAŁKO? NIEUSTAJĄCA WYMIANA BIAŁEK

Bardziej szczegółowo

Komórka eukariotyczna organizacja

Komórka eukariotyczna organizacja Komórka eukariotyczna organizacja Centrum informacyjne jądro Układ wykonawczy cytoplazma cytoplazma podstawowa (cytozol) organelle cytoplazma + jądro komórkowe = protoplazma Komórka eukariotyczna organizacja

Bardziej szczegółowo

Właściwości błony komórkowej

Właściwości błony komórkowej Właściwości błony komórkowej płynność asymetria selektywna przepuszczalność Transport przez błony Współczynnik przepuszczalności [cm/s] RóŜnice składu jonowego między wnętrzem komórki ssaka a otoczeniem

Bardziej szczegółowo

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Genetyka ogólna wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii andw@ibb.waw.pl http://arete.ibb.waw.pl/private/genetyka/ Wykład 5 Droga od genu do

Bardziej szczegółowo

Podział komórkowy u bakterii

Podział komórkowy u bakterii Mitoza Podział komórkowy u bakterii Najprostszy i najszybszy podział komórkowy występuje u bakterii, które nie mają jądra komórkowego, lecz jedynie pojedynczy chromosom tzw. chromosom bakteryjny. Podczas

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do biologii molekularnej.

Wprowadzenie do biologii molekularnej. Wprowadzenie do biologii molekularnej. Materiały dydaktyczne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Biologia molekularna zajmuje się badaniem biologicznych

Bardziej szczegółowo

października 2013: Elementarz biologii molekularnej. Wykład nr 2 BIOINFORMATYKA rok II

października 2013: Elementarz biologii molekularnej. Wykład nr 2 BIOINFORMATYKA rok II 10 października 2013: Elementarz biologii molekularnej www.bioalgorithms.info Wykład nr 2 BIOINFORMATYKA rok II Komórka: strukturalna i funkcjonalne jednostka organizmu żywego Jądro komórkowe: chroniona

Bardziej szczegółowo

Właściwości błony komórkowej

Właściwości błony komórkowej Właściwości błony komórkowej płynność asymetria selektywna przepuszczalność Transport przez błony Cząsteczki < 150Da Błony - selektywnie przepuszczalne RóŜnice składu jonowego między wnętrzem komórki ssaka

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA ORGANELLI (jak działa komórka?)

FIZJOLOGIA ORGANELLI (jak działa komórka?) Wstęp do biologii 3. FIZJOLOGIA ORGANELLI (jak działa komórka?) Jerzy Dzik Instytut Paleobiologii PAN Instytut Zoologii UW 2015 KOMÓRKA elementarnym osobnikiem wyodrębnienie błoną od środowiska przestrzenne

Bardziej szczegółowo

KOMÓRKA. Wielkość komórek. Zróżnicowanie komórek. Elementy składowe komórki: Mikroskop świetlny:

KOMÓRKA. Wielkość komórek. Zróżnicowanie komórek. Elementy składowe komórki: Mikroskop świetlny: Wielkość komórek Jednostki: 1 μm = 10-3 mm, 1 nm = 10-3 μm KOMÓRKA najmniejsze komórki (komórki przytarczyc, niektóre komórki nerwowe) przeciętne komórki 4-5 μm 20 μm największe komórki (oocyty, niektóre

Bardziej szczegółowo

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Genetyka ogólna wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii andw@ibb.waw.pl http://arete.ibb.waw.pl/private/genetyka/ 1. Gen to odcinek DNA odpowiedzialny

Bardziej szczegółowo

Z47 BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTROFIZJOLOGICZNYCH BŁON KOMÓRKOWYCH

Z47 BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTROFIZJOLOGICZNYCH BŁON KOMÓRKOWYCH Z47 BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTROFIZJOLOGICZNYCH BŁON KOMÓRKOWYCH I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawową wiedzą na temat pomiarów elektrofizjologicznych żywych komórek metodą Patch

Bardziej szczegółowo

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 Spis treści Przedmowa 11 1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 1.1. Wprowadzenie 13 1.2. Biotechnologia żywności znaczenie gospodarcze i społeczne 13 1.3. Produkty modyfikowane

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM 8:

SEMINARIUM 8: SEMINARIUM 8: 24.11. 2016 Mikroelementy i pierwiastki śladowe, definicje, udział w metabolizmie ustroju reakcje biochemiczne zależne od aktywacji/inhibicji przy udziale mikroelementów i pierwiastków śladowych,

Bardziej szczegółowo

Konspekt z przedmiotu biologia realizowany w klasie II gimnazjum przez nauczyciela Sabinę Gądek

Konspekt z przedmiotu biologia realizowany w klasie II gimnazjum przez nauczyciela Sabinę Gądek Konspekt z przedmiotu biologia realizowany w klasie II gimnazjum przez nauczyciela Sabinę Gądek TEMAT : Komórka najmniejsza funkcjonalna część organizmu. Cele: zdobycie wiadomości na temat najmniejszej

Bardziej szczegółowo

Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW. Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki

Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW. Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki Metabolizm całokształt przemian biochemicznych i towarzyszących

Bardziej szczegółowo

błona zewnętrzna błona wewnętrzna (tworzy grzebienie lamelarne lub tubularne) przestrzeń międzybłonowa macierz Błona wewnętrzna: Macierz:

błona zewnętrzna błona wewnętrzna (tworzy grzebienie lamelarne lub tubularne) przestrzeń międzybłonowa macierz Błona wewnętrzna: Macierz: Mitochondria KOMÓRKA Cz. III błona zewnętrzna błona wewnętrzna (tworzy grzebienie lamelarne lub tubularne) przestrzeń międzybłonowa macierz Błona wewnętrzna: Błona zewnętrzna: białka/lipidy 1:1 poryny

Bardziej szczegółowo

Histologia i biologia komórki

Histologia i biologia komórki Histologia i biologia komórki dr n. med. Bogusław Nedoszytko Wydział Zamiejscowy w Gdyni Podstawy biologii i genetyki dr n. med. Bogusław Nedoszytko Wydział Zamiejscowy w Gdyni Atlas Histologiczny dr n.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Komórki wprowadzenie Komórki pod mikroskopem Wynalezienie mikroskopu świetlnego doprowadziło do odkrycia komórek Pod mikroskopem można

Rozdział 1 Komórki wprowadzenie Komórki pod mikroskopem Wynalezienie mikroskopu świetlnego doprowadziło do odkrycia komórek Pod mikroskopem można Rozdział 1 Komórki wprowadzenie Komórki pod mikroskopem Wynalezienie mikroskopu świetlnego doprowadziło do odkrycia komórek Pod mikroskopem można oglądać komórki, organelle, a nawet cząsteczki Komórka

Bardziej szczegółowo

Błona komórkowa - funkcje a struktura? Błony komórki jako bariery

Błona komórkowa - funkcje a struktura? Błony komórki jako bariery Błona komórkowa - funkcje a struktura? Błony komórki jako bariery 1 Jak zbudowane są błony plazmatyczne? Jak zbudowane są błony plazmatyczne? Historia badań Koniec XIX w.- badania błon erytrocytów, wodniczek

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy harmonogram ćwiczeń Biologia i genetyka w Zakładzie Biologii w roku akademickim 2015/2016 - I rok Kosmetologia

Szczegółowy harmonogram ćwiczeń Biologia i genetyka w Zakładzie Biologii w roku akademickim 2015/2016 - I rok Kosmetologia Szczegółowy harmonogram ćwiczeń Biologia i genetyka w Zakładzie Biologii w roku akademickim 2015/2016 - I rok Kosmetologia Przedmiot Wykłady Ćwiczenia Semestr I Biologia i genetyka 10W/15Ćw./20Sem. Egzamin

Bardziej szczegółowo

Interfaza to niemal 90% cyklu komórkowego. Dzieli się na 3 fazy: G1, S i G2.

Interfaza to niemal 90% cyklu komórkowego. Dzieli się na 3 fazy: G1, S i G2. W wyniku podziału komórki powstaje komórka potomna, która ma o połowę mniej DNA od komórki macierzystej i jest o połowę mniejsza. Aby komórka potomna była zdolna do kolejnego podziału musi osiągnąć rozmiary

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Strukturalne podstawy biologii komórki Rok akademicki: 2030/2031 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

The Role of Maf1 Protein in trna Processing and Stabilization / Rola białka Maf1 w dojrzewaniu i kontroli stabilności trna

The Role of Maf1 Protein in trna Processing and Stabilization / Rola białka Maf1 w dojrzewaniu i kontroli stabilności trna Streszczenie rozprawy doktorskiej pt. The Role of Maf1 Protein in trna Processing and Stabilization / Rola białka Maf1 w dojrzewaniu i kontroli stabilności trna mgr Tomasz Turowski, promotor prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

KOMÓRKA. Cz. II. Egzocytoza. Endocytoza: fagocytoza. pinocytoza - niezależna od klatryny - zależna od klatryny (endocytoza receptorowa)

KOMÓRKA. Cz. II. Egzocytoza. Endocytoza: fagocytoza. pinocytoza - niezależna od klatryny - zależna od klatryny (endocytoza receptorowa) KOMÓRKA Egzocytoza Cz. II transport pęcherzyków zawierających substancje do wydzielenia fuzja pęcherzyków z błoną komórkową - wydzielenie substancji Fuzja błon Dwa rodzaje egzocytozy: konstytutywna: ciągła

Bardziej szczegółowo

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr III

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr III Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr III Poniższa praca składa się z 25 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. Za rozwiązanie zadań

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA Temat: Denaturacja białek oraz przemiany tłuszczów i węglowodorów, jako typowe przemiany chemiczne i biochemiczne zachodzące w żywności mrożonej. Łukasz Tryc SUChiKL Sem.

Bardziej szczegółowo

ODDZIAŁYWANIA BIAŁKO-BIAŁKO W KOMPLEKSACH REGULUJĄCYCH TRANSPORT PĘCHERZYKOWY U ROŚLIN

ODDZIAŁYWANIA BIAŁKO-BIAŁKO W KOMPLEKSACH REGULUJĄCYCH TRANSPORT PĘCHERZYKOWY U ROŚLIN Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydział Biologii Zakład Biologii Molekularnej i Komórkowej ODDZIAŁYWANIA BIAŁKO-BIAŁKO W KOMPLEKSACH REGULUJĄCYCH TRANSPORT PĘCHERZYKOWY U ROŚLIN Michał Michalak

Bardziej szczegółowo

AMBITNY GIMNAZJALISTA CYTOLOGIA

AMBITNY GIMNAZJALISTA CYTOLOGIA AMBITNY GIMNAZJALISTA CYTOLOGIA Katarzyna Stalinska Ambitny Gimnazjalista to cykl fiszek dla uczniów, które pozwalają usystematyzować treści, wykraczające ponad podstawę programową nauczania biologii w

Bardziej szczegółowo

Ocena pracy doktorskiej mgr. Michała Michalaka pt. ODDZIAŁYWANIA BIAŁKO-BIAŁKO W KOMPLEKSACH REGULUJĄCYCH TRANSPORT PĘCHERZYKOWY U ROŚLIN"

Ocena pracy doktorskiej mgr. Michała Michalaka pt. ODDZIAŁYWANIA BIAŁKO-BIAŁKO W KOMPLEKSACH REGULUJĄCYCH TRANSPORT PĘCHERZYKOWY U ROŚLIN Prof. dr hab. Andrzej K. Kononowicz Katedra Genetyki Ogólnej, Biologii Molekularnej i Biotechnologii Roślin Uniwersytet Łódzki Łódź, 7.07.2017 r. Ocena pracy doktorskiej mgr. Michała Michalaka pt. ODDZIAŁYWANIA

Bardziej szczegółowo

Wykład 1. Od atomów do komórek

Wykład 1. Od atomów do komórek Wykład 1. Od atomów do komórek Skład chemiczny komórek roślinnych Składniki mineralne (nieorganiczne) - popiół Substancje organiczne (sucha masa) - węglowodany - lipidy - kwasy nukleinowe - białka Woda

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE W JĘZYKU POLSKIM

STRESZCZENIE W JĘZYKU POLSKIM STRESZCZENIE W JĘZYKU POLSKIM Apikalna błona komórkowa nabłonka jelitowego (znana także pod nazwą mikrokosmków jelitowych czy rąbka szczoteczkowego/ wchłaniającego) stanowi selektywną barierę ochronną

Bardziej szczegółowo

Spis treści 1 Komórki i wirusy Budowa komórki Budowa k

Spis treści 1 Komórki i wirusy Budowa komórki Budowa k Spis treści 1 Komórki i wirusy.......................................... 1 1.1 Budowa komórki........................................ 1 1.1.1 Budowa komórki prokariotycznej.................... 2 1.1.2

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne do kursów wyrównawczych z przedmiotu biologia

Materiały dydaktyczne do kursów wyrównawczych z przedmiotu biologia Człowiek najlepsza inwestycja Materiały dydaktyczne do kursów wyrównawczych z przedmiotu biologia Autor: dr inż. Anna Kostka Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Co zaciekawi (bio)fizyka w komórce?

Co zaciekawi (bio)fizyka w komórce? Co zaciekawi (bio)fizyka w komórce? Przykłady komórek Komórki eukariotyczne posiadają jądro komórkowe oraz cytoplazmę, w której znajdują się składniki komórkowe plazmatyczne: błona komórkowa, cytoplazma

Bardziej szczegółowo

Tkanki. Tkanki. Tkanka (gr. histos) zespół komórek (współpracujących ze sobą) o podobnej strukturze i funkcji. komórki. macierz zewnątrzkomórkowa

Tkanki. Tkanki. Tkanka (gr. histos) zespół komórek (współpracujących ze sobą) o podobnej strukturze i funkcji. komórki. macierz zewnątrzkomórkowa Tkanki Tkanka (gr. histos) zespół komórek (współpracujących ze sobą) o podobnej strukturze i funkcji komórki Tkanki macierz zewnątrzkomórkowa komórki zwierzęce substancja międzykomórkowa protoplasty roślin

Bardziej szczegółowo

Spis treści CYKL KOMÓRKOWY

Spis treści CYKL KOMÓRKOWY Spis treści 1 CYKL KOMÓRKOWY 1.1 Faza M 1.2 Faza G1 (część interfazy) 1.3 Faza S (część interfazy) 1.4 Faza G2 (część interfazy) 1.5 Faza G0 2 MITOZA (podział pośredni) 2.1 Profaza 2.2 Metafaza 2.3 Anafaza

Bardziej szczegółowo

Geny i działania na nich

Geny i działania na nich Metody bioinformatyki Geny i działania na nich prof. dr hab. Jan Mulawka Trzy królestwa w biologii Prokaryota organizmy, których komórki nie zawierają jądra, np. bakterie Eukaryota - organizmy, których

Bardziej szczegółowo

Na początek przyjrzymy się więc, jak komórka rośliny produkuje ATP, korzystając z energii światła w fazie jasnej fotosyntezy.

Na początek przyjrzymy się więc, jak komórka rośliny produkuje ATP, korzystając z energii światła w fazie jasnej fotosyntezy. Fotosynteza jako forma biosyntezy Bogactwo molekuł biologicznych przedstawionych w poprzednim rozdziale to efekt ich wytwarzania w komórkach w wyniku różnorodnych powiązanych ze sobą procesów chemicznych.

Bardziej szczegółowo

Małe, monomeryczne białka G roślin

Małe, monomeryczne białka G roślin Małe, monomeryczne białka G roślin Stanisław Kowalczyk Anna Hetmann * Mariusz Czarnota Zakład Biochemii, Instytut Biologii Ogólnej i Molekularnej, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń * Zakład Biochemii,

Bardziej szczegółowo

TEST Z CYTOLOGII - GRUPA I

TEST Z CYTOLOGII - GRUPA I TEST Z CYTOLOGII - GRUPA I Zad. 1 (2 p.) Rysunek przedstawia schemat budowy pewnej struktury komórkowej. Podaj jej nazwę i określ funkcję w komórce. Zad. 2 (4p.) Schematy A i B ilustrują dwie struktury

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz. III): Aktywacja i funkcje efektorowe limfocytów B

PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz. III): Aktywacja i funkcje efektorowe limfocytów B PODSTAWY IMMUNOLOGII Komórki i cząsteczki biorące udział w odporności nabytej (cz. III): Aktywacja i funkcje efektorowe limfocytów B Nadzieja Drela ndrela@biol.uw.edu.pl Konspekt wykładu Rozpoznanie antygenu

Bardziej szczegółowo

Budowa anatomiczna liścia roślin okrytonasiennych.

Budowa anatomiczna liścia roślin okrytonasiennych. Organy wegetatywne roślin nasiennych: liście, pędy, korzenie. Budowa anatomiczna liścia roślin okrytonasiennych. Budowa morfologiczna liścia. Przekrój przez blaszkę liściową. Budowa anatomiczna liścia.

Bardziej szczegółowo

Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego

Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego Aleksandra Sałagacka Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego Pracownia Biologii Molekularnej i Farmakogenomiki

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA KOMÓRKI. Mikroskopia fluorescencyjna -2 Przyżyciowe barwienia organelli wewnątrzkomórkowych

BIOLOGIA KOMÓRKI. Mikroskopia fluorescencyjna -2 Przyżyciowe barwienia organelli wewnątrzkomórkowych BIOLOGIA KOMÓRKI Mikroskopia fluorescencyjna -2 Przyżyciowe barwienia organelli Wstęp Komórki eukariotyczne, w odróżnieniu od komórek prokariotycznych (bakterie, archeony) posiadają wysoce skomplikowaną

Bardziej szczegółowo

Substancje o Znaczeniu Biologicznym

Substancje o Znaczeniu Biologicznym Substancje o Znaczeniu Biologicznym Tłuszcze Jadalne są to tłuszcze, które może spożywać człowiek. Stanowią ważny, wysokoenergetyczny składnik diety. Z chemicznego punktu widzenia głównym składnikiem tłuszczów

Bardziej szczegółowo

(MIKROSKOP ELEKTRONOWY, ORGANELLE KOMÓRKOWE).

(MIKROSKOP ELEKTRONOWY, ORGANELLE KOMÓRKOWE). ĆWICZENIE 2. Temat: ULTRASTRUKTURA KOMÓRKI (1). (MIKROSKOP ELEKTRONOWY, ORGANELLE KOMÓRKOWE). 1. Podstawy technik mikroskopowo-elektronowych (Schemat N/2/1) 2. Budowa i działanie mikroskopu elektronowego

Bardziej szczegółowo

[IMIĘ I NAZWISKO: KLASA.NR..]

[IMIĘ I NAZWISKO: KLASA.NR..] Zadanie 1 (1 pkt). Uzasadnij, za pomocą jednego argumentu, że: lizosomy są grabarzami obumarłych składników cytoplazmy lub całych komórek. Zadanie 2 (2 pkt.). Schemat przedstawia budowę komórki eukariotycznej.

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA KOMÓRKI - KARIOKINEZY

BIOLOGIA KOMÓRKI - KARIOKINEZY BIOLOGIA KOMÓRKI - KARIOKINEZY M A Ł G O R Z A T A Ś L I W I Ń S K A 60 µm 1. KOMÓRKI SĄ ZBYT MAŁE, BY OBSERWOWAĆ JE BEZ POWIĘKSZENIA Wymiary komórek podaje się w mikrometrach (µm): 1 µm = 10-6 m; 1000

Bardziej szczegółowo

Wykorzystując go wykonał doświadczenie, a następnie na podstawie obserwacji spod mikroskopu sporządził rysunek:

Wykorzystując go wykonał doświadczenie, a następnie na podstawie obserwacji spod mikroskopu sporządził rysunek: Budowa komórkowa Zadanie 1 (1 pkt) Uzasadnij, za pomocą jednego argumentu, że: lizosomy są grabarzami obumarłych składników cytoplazmy lub całych komórek. Zadanie 2 (2 pkt.) W komórkach roślinnych i zwierzęcych

Bardziej szczegółowo

DNA musi współdziałać z białkami!

DNA musi współdziałać z białkami! DNA musi współdziałać z białkami! Specyficzność oddziaływań między DNA a białkami wiążącymi DNA zależy od: zmian konformacyjnych wzdłuż cząsteczki DNA zróżnicowania struktury DNA wynikającego z sekwencji

Bardziej szczegółowo

KOMÓRKA. Cz. II. Egzocytoza. Endocytoza: fagocytoza. pinocytoza - niezależna od klatryny - zależna od klatryny (endocytoza receptorowa)

KOMÓRKA. Cz. II. Egzocytoza. Endocytoza: fagocytoza. pinocytoza - niezależna od klatryny - zależna od klatryny (endocytoza receptorowa) KOMÓRKA Egzocytoza Cz. II błona komórkowa wydzielina pęcherzyk wydzielniczy transport pęcherzyków zawierających substancje do wydzielenia fuzja pęcherzyków z błoną komórkową - wydzielenie substancji Fuzja

Bardziej szczegółowo

Streszczenie wykładu AUTOSTOPEM DO JĄDRA KOMÓRKOWEGO CZYLI MECHANIZMY ZAKAŻENIA WIRUSEM HPV16

Streszczenie wykładu AUTOSTOPEM DO JĄDRA KOMÓRKOWEGO CZYLI MECHANIZMY ZAKAŻENIA WIRUSEM HPV16 Dr n. biol. Małgorzata Bieńkowska-Haba Streszczenie wykładu AUTOSTOPEM DO JĄDRA KOMÓRKOWEGO CZYLI MECHANIZMY ZAKAŻENIA WIRUSEM HPV16 Podstawowym celem każdego wirusa jest bezpieczne dostarczenie genomu

Bardziej szczegółowo

Poziomy organizacji żywej materii 1. Komórkowy- obejmuje struktury komórkowe (organelle) oraz komórki 2. Organizmalny tworzą skupienia komórek

Poziomy organizacji żywej materii 1. Komórkowy- obejmuje struktury komórkowe (organelle) oraz komórki 2. Organizmalny tworzą skupienia komórek Poziomy organizacji żywej materii 1. Komórkowy- obejmuje struktury komórkowe (organelle) oraz komórki 2. Organizmalny tworzą skupienia komórek (tkanki), narządy (organy), ich układy i całe organizmy wielokomórkowe

Bardziej szczegółowo

SKUTKI POWSTANIA JĄDRA (jak działa genom?)

SKUTKI POWSTANIA JĄDRA (jak działa genom?) Wstęp do biologii 4. SKUTKI POWSTANIA JĄDRA (jak działa genom?) Jerzy Dzik Instytut Paleobiologii PAN Instytut Zoologii UW 2015 KONSEKWENCJE eukariotyczności cytoszkielet zapewnił precyzyjny rozdział chromosomów

Bardziej szczegółowo

TEST Z CYTOLOGII GRUPA II

TEST Z CYTOLOGII GRUPA II TEST Z CYTOLOGII GRUPA II Zad. 1 (4p.) Rysunek przedstawia schemat budowy pewnej struktury komórkowej. a/ podaj jej nazwę i określ funkcję w komórce, b/ nazwij elementy oznaczone cyframi 2 i 5 oraz określ

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne do kursów wyrównawczych z przedmiotu biologia

Materiały dydaktyczne do kursów wyrównawczych z przedmiotu biologia Człowiek najlepsza inwestycja Materiały dydaktyczne do kursów wyrównawczych z przedmiotu biologia Autor: dr inż. Anna Kostka Projekt POKL Poddziałanie 4.1.2. KOMÓRKA pobiera składniki odŝywcze oddycha

Bardziej szczegółowo

(węglowodanów i tłuszczów) Podstawowym produktem (nośnikiem energii) - ATP

(węglowodanów i tłuszczów) Podstawowym produktem (nośnikiem energii) - ATP śycie - wymaga nakładu energii źródłem - promienie świetlne - wykorzystywane do fotosyntezy - magazynowanie energii w wiązaniach chemicznych Wszystkie organizmy (a zwierzęce wyłącznie) pozyskują energię

Bardziej szczegółowo