Histologia i biologia komórki

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Histologia i biologia komórki"

Transkrypt

1 Histologia i biologia komórki dr n. med. Bogusław Nedoszytko Wydział Zamiejscowy w Gdyni

2 Podstawy biologii i genetyki dr n. med. Bogusław Nedoszytko Wydział Zamiejscowy w Gdyni

3 Atlas Histologiczny dr n. med. Bogusław Nedoszytko Wydział Zamiejscowy w Gdyni

4 Podstawy biologii i genetyki dr n. med. Bogusław Nedoszytko Wydział Zamiejscowy w Gdyni

5 Program wykładów: Biologia komórki komórki pro i eukariotyczne, teoria endosymbiozy, błona komórkowa, transport przez błony, osmoza, dializa, endocytoza, egzocytoza, fagocytoza, aparat Golgiego, lizosomy, peroksysomy. Biologia komórki mitochondria, cytoszkielet, ruch komórki. Biologia komórki jądro komórkowe, struktura i funkcje, chromatyna, chromosomy. Biologia komórki cykl komórkowy, podziały komórkowe, mitoza, mejoza, proliferacja, apoptoza, spermatogeneza, oogeneza, Biologia komórki połączenia międzykomórkowe, macierz miedzykomórkowa, transport międzykomórkowy. Histologia, podstawy techniki histologicznej. Tkanka nabłonkowa i tkanka łączna. Skóra budowa i funkcje naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. Wytwory skóry włosy, paznokcie, gruczoły potowe i łojowe, gruczoł mlekowy. Tkanka kostna i tkanka chrzęstna, szpik kostny. Krew, układ krwionośny, układ limfatyczny. Tkanka mięśniowa, tkanka nerwowa i glejowa Układ pokarmowy, wątroba i trzustka. Układ oddechowy i układ dokrewny. Układ moczowy i układ rozrodczy. Embriologia wybrane zagadnienia.

6 Program ćwiczeń Tkanka nabłonkowa, tkanka łączna, Tkanka kostna i chrzęstna, układ mięśniowy Skóra i tkanka podskórna. włosy, paznokcie Krew i układ krwionośny, układ oddechowy Tkanka nerwowa, układ pokarmowy

7 Zalecana literatura i materiały dydaktyczne Histologia, A. Stevens, J. Lowe, PWN Alberts i wsp. Podstawy biologii komórki. PWN Histologia, pod red. K. Ostrowskiego, PZWL, 1995 Histologia, W. Sawicki, PZWL, 2003 Podstawy cytofizjologii i histofizjologii, A. Myśliwski, skrypt AMG, 2003 Podstawy cytofizjologii, pod red. J. Kawiaka, M. Olszewskiej, J. Warchoła, PWN, 1995 Atlas histologiczny pod red. A. Myśliwskiego, OPERON, 2000 Atlas cytologii i histologii, Sobotta i Hammersen, Urban & Partner Atlas histologiczny B. Nedoszytko ( w przygotowaniu)

8

9 Komórka stuktura i funkcje Bogusław Nedoszytko WSZPIZU Wydział w Gdyni

10 Komórki Prokaryotyczna Bakterii Archaicznych Eubacterii Bez ściany komórkowej (mikoplazmy) Ze ścianą komórkową:»grubą bakterie gram (+)» Podwójną cienką gram (-) Eukaryotyczne: Roślinna Zwierzęca Grzybów Pierwotniaków

11

12 Komórka zwierzęca

13 Komórka roślinna

14 Komórka Procaryotyczna

15 Geneza komórki

16 Pierwsze powstały bakterie - komórki eukariotyczne pochodzą od bakterii

17 Teoria endosymbiozy

18 Teoria endosymbiozy

19 Błona komórkowa Budowa i funkcje

20

21 Funkcje błony komórkowej Strukturalna (granica) Transportowa (droga) Pokarmowa Receptorowa (komunikacja) hormony, czynniki wzrostu Integracyjna Enzymatyczna Antygenowa (identyfikacja)

22 komunikacja Pobieranie pokarmu granica transport

23 Model płynnej mozaiki

24 Lipidy błony komórkowej Fosfolipidy fosfatydylocholina, fosfatydyloetanolamina, fosfatydyloseryna sfingomielina, fosfatydyloinozytol Glikolipidy cerebrozydy, gangliozydy Sterole - cholesterol

25 Budowa chemiczna błon - lipidy

26 Budowa chemiczna błon - lipidy

27 Dwuwarstwa lipidowa jest asymetryczna, warstwa zewnętrzna różni się od warstwy wewnętrznej składem lipidów. Glikolipidy występują tylko występują tylko w warstwie zewnętrznej.

28 Białka błony komórkowej Stanowią 50% masy błon Białka powierzchniowe Białka integralne

29 Białka błony komórkowej Integralne trwale związane z błoną komórkową (transbłonowe, związane przez lipidy) Peryferyczne nietrwale związane z błoną przez białka

30 Połączenia białek z lipidami błony Ułożenie Połączenie przez Połączenie przez Transbłonowe lipidy białka

31 Powierzchnia komórki pokryta jest cukrowcami tworząc tzw glikokokaliks

32 Funkcje glikokaliksu Ochrona powierzchni przed uszkodzeniami mechanicznymi i chemicznymi Nadają śliskość komórce Rozpoznawanie i przyleganie do komórek (adhezja) Identyfikator komórek Antygeny

33 Cukrowce błony neutrofila rozpoznają białka (lektyny) wydzielane w miejscu infekcji

34 Funkcje białek błony komórkowej Białka transportujące pompa sodowa Białka wiążące komórki ze sobą integryny Receptory hormonów, czynników wzrostu Enzymy cyklaza adenylowa, kinazy Antygeny np. grup krwi

35 Transport przez błonę komórkową

36 Transport przez błonę komórkową Małych cząsteczek (gazy, woda, jony itp.) Transport bierny Dyfuzja prosta Dyfuzja ułatwiona Transport aktywny Dużych cząsteczek (białka, hormony) Endocytoza Pinocytoza Fagocytoza Endocytoza receptorowa Egzocytoza

37 Rodzaje transportu przez błonę

38 Transport przez błonę

39 Dyfuzja prosta zachodzi przez lipidy, transport ułatwiony przez białka Błona komórkowa jest całkowicie przepuszczalna (transport zgodny z gradientem stężenia) dla: mocznik, witaminy ADEK Glicerolu, węglowodorów Tlenu wody Nieprzepuszczalna (ransport wymaga nośników) dla: aminokwasów Cukrów nukleotydów

40

41 Transport małych cząsteczek i jonów

42

43 Dyfuzja przemieszczanie się czasteczek w rozpuszczalniku z miejsca o wiekszym steżeniu do miejsc o mniejszym stężeniu Osmoza i dializa to specjalne rodzaje dyfuzji: Dializa - transport przez błonę substancji rozpuszczonej zgodnie z gradientem jej stężenia, tj z roztworu hipertonicznego do hipotonicznego. Osmoza - transport wody przez błonę, zgodnie z gradientem stężenia wody tj z roztworu hipotonicznego do hipertonicznego.

44 Komórka w środowisku Hipertonicznym hipotonicznym Woda ucieka z komórki Woda wnika do komórki

45 Komórki zwierzęce muszą znajdować się w roztworze izotonicznym (sól fizjologiczna 0,9% NaCl)

46 Transport bierny- dyfuzja ułatwiona Nieruchome białka kanałowe Ruchome białka nośnikowe

47

48 Transport przez nośniki

49

50 Dwa typy przenośnika glukozy w jelitach symport i uniport

51

52 Kanały - Jonowe służą transportowi jonów K, Na, Cl, Ca Wodne służą transportowi wody (aquaporyny)

53 Kanały jonowe Są jonowo selektywne Na stałe są zamknięte Otwierane (bramkowane) są chwilowo przez działanie różnych czynników: Napięcia (depolaryzacja błony) Przez dołączenie cząsteczki liganda Przez stres mechaniczny

54 Kanały jonowe

55 Kanał otwierany napięciem

56 Przewodzenie przez synapsę kanały bramkowane napięciem i ligandem

57 Kanał otwierany mechanicznie komórki rzęsate narządu Cortiego Drgania akustyczne powodują wibrację błony podstawnej i odkształcenie wypustek komórek rzęsatych stereocili powstanie impulsu w komórkach nerwu słuchowego

58 Transport aktywny

59 Transport aktywny pompy jonowe Pompa Na+/K+ Pompa H+ Pompa Ca+2 Komórka nerwowa Błony lizosomów Błona komórek eukaryota Eksport Na+ Import K+ Transport H+ do lizosomów Eksport Ca

60 Pompa sodowo potasowa

61 Pompa Na/K aktywnie wyrzuca 3 jony Na na zewnątrz i wprowadza biernie 2 jony K

62 Pobieranie pokarmu przez komórki

63 Endocytoza Pinocytoza picie przez komórkę, wchłanianie płynów i małych cząsteczek przez małe pęcherzyki (<150 nm) Fagocytoza jedzenie przez komórkę, wchłanianie dużych cząstek (mikroorganizmów, szczątków komórkowych), przez duże fagosomy (>250 nm)

64 Endocytoza i egzocytoza

65

66 Pinocytoza przez pęcherzyki okryte klatryną pozwala na pobieranie do komórki specyficznych makrocząstek endocytoza kierowana receptorami=endocytoza receptorowa.

67 Endocytoza receptorowa pobieranie cholesterolu przez komórki wątroby

68 Fagocytoza

69 Fagocytoza

70 Główne miejsce trawienia wewnątrzkomórkowego Zawierają ok. 40 typów enzymów hydrolitycznych, trawiących białka, kw. Nukleinowe, polisacharydy, fosfolipidy Mają ph 5 Otoczone pojedynczą błoną Powstają w aparacie Golgiego Ich uszkodzenie prowadzi do autolizy Lizosomy

71 Lizosomy Pierwotne powstałe w AG, które łącząc się z Endosomami Pęcherzykami autofagalnymi Ziarnami wydzieliny Wtórne zwane wakuolami trawiennymi

72 Synteza, modyfikacja i transport białek w komórce

73 Synteza białek zachodzi: Reticulum endoplazmatycznym szorstkie (RER) W cytosolu na wolnych rybosomach Reticulum endoplazmatyczne gładkie (SER)

74 Siateczka endoplazmatyczna gładka Synteza tłuszczów, fosfolipidów, cholesterolu synteza hormonów sterydowych Detoksykacja (mikrosomy) Utlenianie leków Gromadzenie jonów wapnia (mięśnie szkieletowe)

75 Białka kierowane są do miejsc przeznaczenia za pomocą kodu sekwencji sygnałowej

76 Transport z wykorzystanie sekwencji sygnałowych

77 Białka z sekwencją ER powstają na rybosomach RE do wnętrza cystern AG

78

79 Białka chaperonowe (przyzwoitki) sprawdzają i poprawiają składanie białek ER

80 Białka chaperonowe (przyzwoitki) sprawdzają i poprawiają składanie białek ER

81 Transport białek w komórce Przez pory jądrowe Transport przez błony Mitochondrium Peroksysomu chloroplastu Transport za pośrednictwem pęcherzyków transportowych

82

83 Aparat Golgiego

84 Aparat Golgiego - budowa Jednostka strukturalną Diktiosomy (diktyon sieć) 5-8 spłaszczonych cystern Błony zwrócone do jądra powierzchnia formowania - cis Błony zwrócone do błony komórkowej powierzchnia dojrzewania trans, zawierają Wakuole zagęszczające Pęcherzyki transportowe Pęcherzyki okryte

85

86 Aparat Golgiego - funkcje Modyfikacja białek glikozylacja fosforylacja Sortowanie białek i lipidów Synteza błony komórkowej Synteza lizosomów Wydzielanie przez egzocytozę: enzymów hormonów składników macierzy pozakomórkowej

87 Egzocytoza Sekrecja (wydzielanie)

88

89 Peroksysomy (mikrociałka) Otoczone pojedynczą błoną Zawierają enzymy oksydoredykcyjne Katalazę rozkładającą H 2 O 2 Oksydazę aminokwasów Oksydazę moczanową Funkcja Ochrona przed utlenieniem komórki detoksykacja

90

91 Koniec

92

93

94

95 Program wykładów: Biologia komórki komórki pro i eukariotyczne, teoria endosymbiozy, błona komórkowa, transport przez błony, osmoza, dializa, endocytoza, egzocytoza, fagocytoza, aparat Golgiego, lizosomy, peroksysomy. Biologia komórki mitochondria, cytoszkielet, ruch komórki. Biologia komórki jądro komórkowe, struktura i funkcje, chromatyna, chromosomy. Biologia komórki cykl komórkowy, podziały komórkowe, mitoza, mejoza, proliferacja, apoptoza, spermatogeneza, oogeneza, Biologia komórki połączenia międzykomórkowe, macierz miedzykomórkowa, transport międzykomórkowy. Histologia, podstawy techniki histologicznej. Tkanka nabłonkowa i tkanka łączna. Skóra budowa i funkcje naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. Wytwory skóry włosy, paznokcie, gruczoły potowe i łojowe, gruczoł mlekowy. Tkanka kostna i tkanka chrzęstna, szpik kostny. Krew, układ krwionośny, układ limfatyczny. Tkanka mięśniowa, tkanka nerwowa i glejowa Układ pokarmowy, wątroba i trzustka. Układ oddechowy i układ dokrewny. Układ moczowy i układ rozrodczy. Embriologia wybrane zagadnienia.

96 Program ćwiczeń Tkanka nabłonkowa, tkanka łączna, Tkanka kostna i chrzęstna, układ mięśniowy Skóra i tkanka podskórna. włosy, paznokcie Krew i układ krwionośny, układ oddechowy Tkanka nerwowa, układ pokarmowy

97 Zalecana literatura i materiały dydaktyczne Histologia, A. Stevens, J. Lowe, PWN Alberts i wsp. Podstawy biologii komórki. PWN Histologia, pod red. K. Ostrowskiego, PZWL, 1995 Histologia, W. Sawicki, PZWL, 2003 Podstawy cytofizjologii i histofizjologii, A. Myśliwski, skrypt AMG, 2003 Podstawy cytofizjologii, pod red. J. Kawiaka, M. Olszewskiej, J. Warchoła, PWN, 1995 Atlas histologiczny pod red. A. Myśliwskiego, OPERON, 2000 Atlas cytologii i histologii, Sobotta i Hammersen, Urban & Partner Atlas histologiczny B. Nedoszytko ( w przygotowaniu)

98

99 Komórka stuktura i funkcje Bogusław Nedoszytko WSZPIZU Wydział w Gdyni

100 Komórki Prokaryotyczna Bakterii Archaicznych Eubacterii Bez ściany komórkowej (Chlamydia) Ze ścianą komórkową:»grubą bakterie gram (+)» Podwójną cienką gram (-) Eukaryotyczne: Roślinna Zwierzęca Grzybów Pierwotniaków

101

102 Komórka zwierzęca

103 Komórka roślinna

104 Komórka Procaryotyczna

105 Geneza komórki

106 Pierwsze powstały bakterie - komórki eukariotyczne pochodzą od bakterii

107 Teoria endosymbiozy

108 Teoria endosymbiozy

109 Błona komórkowa Budowa i funkcje

110

111 Funkcje błony komórkowej Strukturalna (granica) Transportowa (droga) Pokarmowa Receptorowa (komunikacja) hormony, czynniki wzrostu Integracyjna Enzymatyczna Antygenowa (identyfikacja)

112 komunikacja Pobieranie pokarmu granica transport

113 Model płynnej mozaiki

114 Lipidy błony komórkowej Fosfolipidy fosfatydylocholina, fosfatydyloetanolamina, fosfatydyloseryna sfingomielina, fosfatydyloinozytol Glikolipidy cerebrozydy, gangliozydy Sterole - cholesterol

115 Budowa chemiczna błon - lipidy

116 Budowa chemiczna błon - lipidy

117 Dwuwarstwa lipidowa jest asymetryczna, warstwa zewnętrzna różni się od warstwy wewnętrznej składem lipidów. Glikolipidy występują tylko występują tylko w warstwie zewnętrznej.

118 Białka błony komórkowej Stanowią 50% masy błon Białka powierzchniowe Białka integralne

119 Białka błony komórkowej Integralne trwale związane z błoną komórkową (transbłonowe, związane przez lipidy) Peryferyczne nietrwale związane z błoną przez białka

120 Połączenia białek z lipidami błony Ułożenie Połączenie przez Połączenie przez Transbłonowe lipidy białka

121 Powierzchnia komórki pokryta jest cukrowcami tworząc tzw glikokokaliks

122 Funkcje glikokaliksu Ochrona powierzchni przed uszkodzeniami mechanicznymi i chemicznymi Nadają śliskość komórce Rozpoznawanie i przyleganie do komórek (adhezja) Identyfikator komórek Antygeny

123 Cukrowce błony neutrofila rozpoznają białka (lektyny) wydzielane w miejscu infekcji

124 Funkcje białek błony komórkowej Białka transportujące pompa sodowa Białka wiążące komórki ze sobą integryny Receptory hormonów, czynników wzrostu Enzymy cyklaza adenylowa, kinazy Antygeny np. grup krwi

125 Transport przez błonę komórkową

126 Transport przez błonę komórkową Małych cząsteczek (gazy, woda, jony itp.) Transport bierny Dyfuzja prosta Dyfuzja ułatwiona Transport aktywny Dużych cząsteczek (białka, hormony) Pinocytoza Fagocytoza Endocytoza receptorowa Egzocytoza

127 Rodzaje transportu przez błonę

128 Transport przez błonę

129 Dyfuzja prosta zachodzi przez lipidy, transport ułatwiony przez białka Błona komórkowa jest całkowicie przepuszczalna (transport zgodny z gradientem stężenia) dla: mocznik, witaminy ADEK Glicerolu, węglowodorów Tlenu wody Nieprzepuszczalna (ransport wymaga nośników) dla: aminokwasów Cukrów nukleotydów

130

131 Transport małych cząsteczek i jonów

132

133 Dyfuzja przemieszczanie się czasteczek w rozpuszczalniku z miejsca o wiekszym steżeniu do miejsc o mniejszym stężeniu Osmoza i dializa to specjalne rodzaje dyfuzji: Dializa - transport przez błonę substancji rozpuszczonej zgodnie z gradientem jej stężenia, tj z roztworu hipertonicznego do hipotonicznego. Osmoza - transport wody przez błonę, zgodnie z gradientem stężenia wody tj z roztworu hipotonicznego do hipertonicznego.

134 Komórka w środowisku Hipertonicznym hipotonicznym Woda ucieka z komórki Woda wnika do komórki

135 Komórki zwierzęce muszą znajdować się w roztworze izotonicznym (sól fizjologiczna 0,9% NaCl)

136 Transport bierny- dyfuzja ułatwiona Nieruchome białka kanałowe Ruchome białka nośnikowe

137

138 Transport przez nośniki

139

140 Dwa typy przenośnika glukozy w jelitach symport i uniport

141

142 Kanały - Jonowe służą transportowi jonów K, Na, Cl, Ca Wodne służą transportowi wody (aquaporyny)

143 Kanały jonowe Są jonowo selektywne Na stałe są zamknięte Otwierane (bramkowane) są chwilowo przez działanie różnych czynników: Napięcia (depolaryzacja błony) Przez dołączenie cząsteczki liganda Przez stres mechaniczny

144 Kanały jonowe

145 Kanał otwierany napięciem

146 Przewodzenie przez synapsę kanały bramkowane napięciem i ligandem

147 Kanał otwierany mechanicznie komórki rzęsate narządu Cortiego Drgania akustyczne powodują wibrację błony podstawnej i odkształcenie wypustek komórek rzęsatych stereocili powstanie impulsu w komórkach nerwu słuchowego

148 Transport aktywny

149 Transport aktywny pompy jonowe Pompa Na+/K+ Pompa H+ Pompa Ca+2 Komórka nerwowa Błony lizosomów Błona komórek eukaryota Eksport Na+ Import K+ Transport H+ do lizosomów Eksport Ca

150 Pompa sodowo potasowa

151 Pompa Na/K aktywnie wyrzuca 3 jony Na na zewnątrz i wprowadza biernie 2 jony K

152 Pobieranie pokarmu przez komórki

153 Endocytoza Pinocytoza picie przez komórkę, wchłanianie płynów i małych cząsteczek przez małe pęcherzyki (<150 nm) Fagocytoza jedzenie przez komórkę, wchłanianie dużych cząstek (mikroorganizmów, szczątków komórkowych), przez duże fagosomy (>250 nm)

154 Endocytoza i egzocytoza

155

156 Pinocytoza przez pęcherzyki okryte klatryną pozwala na pobieranie do komórki specyficznych makrocząstek endocytoza kierowana receptorami=endocytoza receptorowa.

157 Endocytoza receptorowa pobieranie cholesterolu przez komórki wątroby

158 Fagocytoza

159 Fagocytoza

160 Główne miejsce trawienia wewnątrzkomórkowego Zawierają ok. 40 typów enzymów hydrolitycznych, trawiących białka, kw. Nukleinowe, polisacharydy, fosfolipidy Mają ph 5 Otoczone pojedynczą błoną Powstają w aparacie Golgiego Ich uszkodzenie prowadzi do autolizy Lizosomy

161 Lizosomy Pierwotne powstałe w AG, które łącząc się z Endosomami Pęcherzykami autofagalnymi Ziarnami wydzieliny Wtórne zwane wakuolami trawiennymi

162 Synteza, modyfikacja i transport białek w komórce

163 Synteza białek zachodzi: Reticulum endoplazmatycznym szorstkie (RER) W cytosolu na wolnych rybosomach Reticulum endoplazmatyczne gładkie (SER)

164 Siateczka endoplazmatyczna gładka Synteza tłuszczów, fosfolipidów, cholesterolu synteza hormonów sterydowych Detoksykacja (mikrosomy) Utlenianie leków Gromadzenie jonów wapnia (mięśnie szkieletowe)

165 Białka kierowane są do miejsc przeznaczenia za pomocą kodu sekwencji sygnałowej

166 Transport z wykorzystanie sekwencji sygnałowych

167 Białka z sekwencją ER powstają na rybosomach RE do wnętrza cystern AG

168

169 Białka chaperonowe (przyzwoitki) sprawdzają i poprawiają składanie białek ER

170 Białka chaperonowe (przyzwoitki) sprawdzają i poprawiają składanie białek ER

171 Transport białek w komórce Przez pory jądrowe Transport przez błony Mitochondrium Peroksysomu chloroplastu Transport za pośrednictwem pęcherzyków transportowych

172

173 Aparat Golgiego

174 Aparat Golgiego - budowa Jednostka strukturalną Diktiosomy (diktyon sieć) 5-8 spłaszczonych cystern Błony zwrócone do jądra powierzchnia formowania - cis Błony zwrócone do błony komórkowej powierzchnia dojrzewania trans, zawierają Wakuole zagęszczające Pęcherzyki transportowe Pęcherzyki okryte

175

176 Aparat Golgiego - funkcje Modyfikacja białek glikozylacja fosforylacja Sortowanie białek i lipidów Synteza błony komórkowej Synteza lizosomów Wydzielanie przez egzocytozę: enzymów hormonów składników macierzy pozakomórkowej

177 Egzocytoza Sekrecja (wydzielanie)

178

179 Peroksysomy (mikrociałka) Otoczone pojedynczą błoną Zawierają enzymy oksydoredykcyjne Katalazę rozkładającą H 2 O 2 Oksydazę aminokwasów Oksydazę moczanową Funkcja Ochrona przed utlenieniem komórki detoksykacja

180

181 Koniec

182

183

184

dr n. med. Bogusław Nedoszytko Metody badań histologicznych

dr n. med. Bogusław Nedoszytko Metody badań histologicznych dr n. med. Bogusław Nedoszytko Metody badań histologicznych Wydział Zamiejscowy w Gdyni Histologia i biologia komórki dr n. med. Bogusław Nedoszytko Wydział Zamiejscowy w Gdyni Podstawy biologii i genetyki

Bardziej szczegółowo

Transport przez błony

Transport przez błony Transport przez błony Transport bierny Nie wymaga nakładu energii Transport aktywny Wymaga nakładu energii Dyfuzja prosta Dyfuzja ułatwiona Przenośniki Kanały jonowe Transport przez pory w błonie jądrowej

Bardziej szczegółowo

WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII

WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII W XIX wieku... Histologia to nauka o mikroskopowej budowie komórek, tkanek i narządów W XXI wieku... Kurs histologii: teoria... Histologia to nauka o powiązaniach struktury

Bardziej szczegółowo

Właściwości błony komórkowej

Właściwości błony komórkowej Właściwości błony komórkowej płynność asymetria selektywna przepuszczalność Transport przez błony Współczynnik przepuszczalności [cm/s] RóŜnice składu jonowego między wnętrzem komórki ssaka a otoczeniem

Bardziej szczegółowo

WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII

WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII KOMÓRKA WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII www.histologia.cm-uj.krakow.pl Wielkość komórek ZróŜnicowanie komórek Jednostki: 1 µm = 10-3 mm, 1 nm = 10-3 µm kształt najmniejsze komórki (komórki przytarczyc, niektóre

Bardziej szczegółowo

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :.

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. Zadanie 1 Przeanalizuj schemat i wykonaj polecenia. a. Wymień cztery struktury występujące zarówno w komórce roślinnej,

Bardziej szczegółowo

Budowa komórkowa organizmów Składniki plazmatyczne i nieplazmatyczne komórki - budowa i funkcje

Budowa komórkowa organizmów Składniki plazmatyczne i nieplazmatyczne komórki - budowa i funkcje Budowa komórkowa organizmów Składniki plazmatyczne i nieplazmatyczne komórki - budowa i funkcje KOMÓRKA najmniejszy samoodtwarzający się żywy układ biologiczny ciało komórki tworzy protoplazma, którą oddziela

Bardziej szczegółowo

Właściwości błony komórkowej

Właściwości błony komórkowej Właściwości błony komórkowej płynność asymetria selektywna przepuszczalność szybka dyfuzja: O 2, CO 2, N 2, benzen Dwuwarstwa lipidowa - przepuszczalność Współczynnik przepuszczalności [cm/s] 1 Transport

Bardziej szczegółowo

Właściwości błony komórkowej

Właściwości błony komórkowej Właściwości błony komórkowej płynność asymetria selektywna przepuszczalność Transport przez błony Cząsteczki < 150Da Błony - selektywnie przepuszczalne RóŜnice składu jonowego między wnętrzem komórki ssaka

Bardziej szczegółowo

Komórka - budowa i funkcje

Komórka - budowa i funkcje Komórka - budowa i funkcje Komórka - definicja Komórka to najmniejsza strukturalna i funkcjonalna jednostka organizmów żywych zdolna do przeprowadzania wszystkich podstawowych procesów życiowych (takich

Bardziej szczegółowo

BUDOWA I FUNKCJONOWANIE KOMÓRKI

BUDOWA I FUNKCJONOWANIE KOMÓRKI Zadanie 1 (1 pkt). Uzasadnij, za pomocą jednego argumentu, że: lizosomy są grabarzami obumarłych składników cytoplazmy lub całych komórek. Zadanie 2 (2 pkt.). Schemat przedstawia budowę komórki eukariotycznej.

Bardziej szczegółowo

Organelle komórkowe. mgr Zofia Ostrowska

Organelle komórkowe. mgr Zofia Ostrowska Organelle komórkowe mgr Zofia Ostrowska 1. Wyróżniamy dwa typy komórek 2. Eucaryota Zadanie 34. (2 pkt) Matura 2006 p.r. Komórki żywych organizmów są bardzo różnorodne. Poniższe rysunki przedstawiają komórkę

Bardziej szczegółowo

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Nr lekcji Temat Zakres treści 1 Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową PSO, wymagania edukacyjne i podstawa programowa

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia Poziom kształcenia: Studia I stopnia Semestr I Profil kształcenia:

Biotechnologia Poziom kształcenia: Studia I stopnia Semestr I Profil kształcenia: Wyższa Szkoła Medyczna w Białymstoku Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Wydział Ogólnomedyczny Nazwa kierunku: Biotechnologia Poziom kształcenia: Studia I stopnia Semestr I Profil kształcenia: praktyczny

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ LEKARSKI II. Poziom i forma studiów. Osoba odpowiedzialna (imię, nazwisko, email, nr tel. służbowego) Rodzaj zajęć i liczba godzin

WYDZIAŁ LEKARSKI II. Poziom i forma studiów. Osoba odpowiedzialna (imię, nazwisko, email, nr tel. służbowego) Rodzaj zajęć i liczba godzin WYDZIAŁ LEKARSKI II Nazwa kierunku Nazwa przedmiotu Jednostka realizująca Rodzaj przedmiotu Obszar nauczania Cel kształcenia Biotechnologia, specjalność Biotechnologia medyczna Poziom i forma studiów I

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN klasa II ORGANELLA KOMÓRKOWE, MITOZA, MEJOZA

SPRAWDZIAN klasa II ORGANELLA KOMÓRKOWE, MITOZA, MEJOZA SPRAWDZIAN klasa II ORGANELLA KOMÓRKOWE, MITOZA, MEJOZA 1. Najwięcej Aparatów Golgiego będzie w komórkach: Mięśnia Trzustki Serca Mózgu 2. Podaj 3 cechy transportu aktywnego... 3. Czym się różni dyfuzja

Bardziej szczegółowo

Temat: Komórka jako podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna organizmu utrwalenie wiadomości.

Temat: Komórka jako podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna organizmu utrwalenie wiadomości. SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII DLA KLASY I GIMNAZJUM Temat: Komórka jako podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna organizmu utrwalenie wiadomości. Cele: Utrwalenie pojęć związanych z budową komórki;

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI. Ćwiczenie 3 ANALIZA TRANSPORTU SUBSTANCJI NISKOCZĄSTECZKOWYCH PRZEZ

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI. Ćwiczenie 3 ANALIZA TRANSPORTU SUBSTANCJI NISKOCZĄSTECZKOWYCH PRZEZ POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI Ćwiczenie 3 ANALIZA TRANSPORTU SUBSTANCJI NISKOCZĄSTECZKOWYCH PRZEZ BŁONĘ KOMÓRKOWĄ I. WSTĘP TEORETYCZNY Każda komórka, zarówno roślinna,

Bardziej szczegółowo

Fizjologia nauka o czynności żywego organizmu

Fizjologia nauka o czynności żywego organizmu nauka o czynności żywego organizmu Stanowi zbiór praw, jakim podlega cały organizm oraz poszczególne jego układy, narządy, tkanki i komórki prawa rządzące żywym organizmem są wykrywane doświadczalnie określają

Bardziej szczegółowo

Recenzja pracy. BIOLOGIA poziom podstawowy. pieczątka/nazwa szkoły. klasa 1 LO PK nr 1 semestr I /2011/2012

Recenzja pracy. BIOLOGIA poziom podstawowy. pieczątka/nazwa szkoły. klasa 1 LO PK nr 1 semestr I /2011/2012 pieczątka/nazwa szkoły BIOLOGIA poziom podstawowy klasa 1 LO PK nr 1 semestr I /2011/2012 Uwaga! Strona tytułowa stanowi integralną część pracy kontrolnej. Wypełnij wszystkie pola czytelnie drukowanymi

Bardziej szczegółowo

Organelle komórkowe. mgr Zofia Ostrowska

Organelle komórkowe. mgr Zofia Ostrowska Organelle komórkowe mgr Zofia Ostrowska 1. Wyróżniamy dwa typy komórek 2. Eucaryota Zadanie 34. (2 pkt) Matura 2006 p.r. Komórki żywych organizmów są bardzo różnorodne. Poniższe rysunki przedstawiają komórkę

Bardziej szczegółowo

Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych.

Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych. Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych. 1. Czym jest tkanka? To zespół komórek o podobnej budowie, które wypełniają w organizmie określone funkcje. Tkanki tworzą różne narządy, a te układy narządów.

Bardziej szczegółowo

Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER)

Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER) Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum endoplazmatyczne

Bardziej szczegółowo

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER)

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum

Bardziej szczegółowo

System błon w komórkach eukariotycznych. Transport przez błony plazmatyczne. Błona komórkowa - model płynnej mozaiki

System błon w komórkach eukariotycznych. Transport przez błony plazmatyczne. Błona komórkowa - model płynnej mozaiki System błon w komórkach eukariotycznych. Transport przez błony plazmatyczne. Prof. dr hab. n. med. Małgorzata Milkiewicz Zakład Biologii Medycznej Błona komórkowa - model płynnej mozaiki 1 Błona komórkowa

Bardziej szczegółowo

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum

Bardziej szczegółowo

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER)

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum

Bardziej szczegółowo

Z47 BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTROFIZJOLOGICZNYCH BŁON KOMÓRKOWYCH

Z47 BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTROFIZJOLOGICZNYCH BŁON KOMÓRKOWYCH Z47 BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTROFIZJOLOGICZNYCH BŁON KOMÓRKOWYCH I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawową wiedzą na temat pomiarów elektrofizjologicznych żywych komórek metodą Patch

Bardziej szczegółowo

obowiązkowy X fakultatywny kierunkowy podstawowy X polski X angielski inny

obowiązkowy X fakultatywny kierunkowy podstawowy X polski X angielski inny Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Nazwa modułu/przedmiotu Histologia z embriologią Wydział Kierunek studiów Specjalności Lekarsko-Stomatologiczny Lekarsko-Dentystyczny Poziom studiów jednolite

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA KOMÓRKI. Podstawy mikroskopii fluorescencyjnej -1 Barwienia przyżyciowe organelli komórkowych

BIOLOGIA KOMÓRKI. Podstawy mikroskopii fluorescencyjnej -1 Barwienia przyżyciowe organelli komórkowych BIOLOGIA KOMÓRKI Podstawy mikroskopii fluorescencyjnej -1 Barwienia przyżyciowe organelli komórkowych Wstęp Komórka eukariotyczna posiada zdolność przeprowadzenia bardzo dużej liczby procesów biochemicznych

Bardziej szczegółowo

Nauczycielski plan dydaktyczny. Produkcja zwierzęca. Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012. Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS

Nauczycielski plan dydaktyczny. Produkcja zwierzęca. Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012. Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS Nauczycielski plan dydaktyczny Produkcja zwierzęca Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012 Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS 2005.02.03 Prowadzący mgr inż. Alicja Adamska Moduł, dział, Temat: Lp. Zakres

Bardziej szczegółowo

SYLABUS BIOLOGIA MEDYCZNA F II_02_SS_ 2012

SYLABUS BIOLOGIA MEDYCZNA F II_02_SS_ 2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu BIOLOGIA MEDYCZNA Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

[IMIĘ I NAZWISKO: KLASA.NR..]

[IMIĘ I NAZWISKO: KLASA.NR..] Zadanie 1 (1 pkt). Uzasadnij, za pomocą jednego argumentu, że: lizosomy są grabarzami obumarłych składników cytoplazmy lub całych komórek. Zadanie 2 (2 pkt.). Schemat przedstawia budowę komórki eukariotycznej.

Bardziej szczegółowo

Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER)

Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER) inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum endoplazmatyczne

Bardziej szczegółowo

Poziomy organizacji żywej materii 1. Komórkowy- obejmuje struktury komórkowe (organelle) oraz komórki 2. Organizmalny tworzą skupienia komórek

Poziomy organizacji żywej materii 1. Komórkowy- obejmuje struktury komórkowe (organelle) oraz komórki 2. Organizmalny tworzą skupienia komórek Poziomy organizacji żywej materii 1. Komórkowy- obejmuje struktury komórkowe (organelle) oraz komórki 2. Organizmalny tworzą skupienia komórek (tkanki), narządy (organy), ich układy i całe organizmy wielokomórkowe

Bardziej szczegółowo

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI Michał M. Dyzma PLAN REFERATU Historia badań nad wapniem Domeny białek wiążące wapń Homeostaza wapniowa w komórce Komórkowe rezerwuary wapnia Białka buforujące Pompy wapniowe

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA

FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA Daniel McLaughlin, Jonathan Stamford, David White FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA Daniel McLaughlin Jonathan Stamford David White Przekład zbiorowy pod redakcją Joanny Gromadzkiej-Ostrowskiej

Bardziej szczegółowo

T E S T Z B I O L O G I I

T E S T Z B I O L O G I I Miejsce egzaminu 2* Numer kandydata 3* Kierunek studiów 4 Liczba uzyskanych punktów.../100 * wypełnia kandydat T E S T Z B I O L O G I I Test rekrutacyjny dla kandydatów na studia w Polsce WERSJA I - A

Bardziej szczegółowo

Wykorzystując go wykonał doświadczenie, a następnie na podstawie obserwacji spod mikroskopu sporządził rysunek:

Wykorzystując go wykonał doświadczenie, a następnie na podstawie obserwacji spod mikroskopu sporządził rysunek: Budowa komórkowa Zadanie 1 (1 pkt) Uzasadnij, za pomocą jednego argumentu, że: lizosomy są grabarzami obumarłych składników cytoplazmy lub całych komórek. Zadanie 2 (2 pkt.) W komórkach roślinnych i zwierzęcych

Bardziej szczegółowo

TEST Z CYTOLOGII - GRUPA I

TEST Z CYTOLOGII - GRUPA I TEST Z CYTOLOGII - GRUPA I Zad. 1 (2 p.) Rysunek przedstawia schemat budowy pewnej struktury komórkowej. Podaj jej nazwę i określ funkcję w komórce. Zad. 2 (4p.) Schematy A i B ilustrują dwie struktury

Bardziej szczegółowo

K.1.2. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU OBLIGATORYJNY Forma studiów

K.1.2. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU OBLIGATORYJNY Forma studiów Tabela 1. Metryka przedmiotu programowego- cele i efekty kształcenia POZIOM KSZTAŁCENIA POZIOM VI/ STUDIA I STOPNIA NR PRZEDMIOTU W PROGRAMIE K.1.. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU OBLIGATORYJNY

Bardziej szczegółowo

ZJAWISKO DYFUZJI W ORGANIZMACH ŻYWYCH

ZJAWISKO DYFUZJI W ORGANIZMACH ŻYWYCH Poniższa publikacja ma charakter instrukcji dla ucznia, przeznaczonej do uzupełnienia w wykropkowanych miejscach (.). W niektórych przypadkach należy dokonać wyboru jednej z podanych wersji odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

KOMÓRKA. Wielkość komórek. Zróżnicowanie komórek. Elementy składowe komórki: Mikroskop świetlny:

KOMÓRKA. Wielkość komórek. Zróżnicowanie komórek. Elementy składowe komórki: Mikroskop świetlny: Wielkość komórek Jednostki: 1 μm = 10-3 mm, 1 nm = 10-3 μm KOMÓRKA najmniejsze komórki (komórki przytarczyc, niektóre komórki nerwowe) przeciętne komórki 4-5 μm 20 μm największe komórki (oocyty, niektóre

Bardziej szczegółowo

KOMÓRKA. Cz. II. Egzocytoza. Endocytoza: fagocytoza. pinocytoza - niezależna od klatryny - zależna od klatryny (endocytoza receptorowa)

KOMÓRKA. Cz. II. Egzocytoza. Endocytoza: fagocytoza. pinocytoza - niezależna od klatryny - zależna od klatryny (endocytoza receptorowa) KOMÓRKA Egzocytoza Cz. II transport pęcherzyków zawierających substancje do wydzielenia fuzja pęcherzyków z błoną komórkową - wydzielenie substancji Fuzja błon Dwa rodzaje egzocytozy: konstytutywna: ciągła

Bardziej szczegółowo

Budowa i zróżnicowanie neuronów - elektrofizjologia neuronu

Budowa i zróżnicowanie neuronów - elektrofizjologia neuronu Budowa i zróżnicowanie neuronów - elektrofizjologia neuronu Neuron jest podstawową jednostką przetwarzania informacji w mózgu. Sygnał biegnie w nim w kierunku od dendrytów, poprzez akson, do synaps. Neuron

Bardziej szczegółowo

1. Podstawy, fizjologia komórki

1. Podstawy, fizjologia komórki 8 jest najmniejszą jednostką strukturalną żywego organizmu, co oznacza, że tylko ona (a nie żadna mniejsza jednostka) jest w stanie wykonywać podstawowe jego funkcje, to jest przemianę materii, wzrost

Bardziej szczegółowo

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Uwaga: tkanka tłuszczowa (adipose tissue) NIE wykorzystuje glicerolu do biosyntezy triacylogliceroli Endo-, para-, i autokrynna droga przekazu informacji biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Układ wydalniczy (moczowy) Osmoregulacja to aktywne regulowanie ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych w celu utrzymania homeostazy.

Układ wydalniczy (moczowy) Osmoregulacja to aktywne regulowanie ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych w celu utrzymania homeostazy. Układ wydalniczy (moczowy) Osmoregulacja to aktywne regulowanie ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych w celu utrzymania homeostazy. Wydalanie pozbywanie się z organizmu zbędnych produktów przemiany

Bardziej szczegółowo

G C C A T C A T C C T T A C C

G C C A T C A T C C T T A C C Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr III Poniższa praca składa się z 25 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. Za rozwiązanie zadań

Bardziej szczegółowo

Zaznacz wykres ilustrujący stałocieplność człowieka. A. B. C. D.

Zaznacz wykres ilustrujący stałocieplność człowieka. A. B. C. D. I. Organizm człowieka. Skóra powłoka organizmu 1. Zadanie Napisz, czym zajmuje się anatomia............................................................................................................................

Bardziej szczegółowo

Budowa anatomiczna liścia roślin okrytonasiennych.

Budowa anatomiczna liścia roślin okrytonasiennych. Organy wegetatywne roślin nasiennych: liście, pędy, korzenie. Budowa anatomiczna liścia roślin okrytonasiennych. Budowa morfologiczna liścia. Przekrój przez blaszkę liściową. Budowa anatomiczna liścia.

Bardziej szczegółowo

Plan działania opracowała Anna Gajos

Plan działania opracowała Anna Gajos Plan działania 15.09-15.10 opracowała Anna Gajos Jakie zagadnienia trzeba opanować z następujących działów: 1. Budowa chemiczna organizmów. 2. Budowa i funkcjonowanie komórki 3. Cykl komórkowy 4. Metabolizm

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z biologii dla klasy II LO zakres rozszerzony 2016/2017

Rozkład materiału z biologii dla klasy II LO zakres rozszerzony 2016/2017 Rozkład materiału z biologii dla klasy II LO zakres rozszerzony 2016/2017 7 godz / tyg Roczna liczba godzin na realizację podstawy programowej 7x30=210 Pozostałe godziny przeznaczone na wycieczki oraz

Bardziej szczegółowo

(węglowodanów i tłuszczów) Podstawowym produktem (nośnikiem energii) - ATP

(węglowodanów i tłuszczów) Podstawowym produktem (nośnikiem energii) - ATP śycie - wymaga nakładu energii źródłem - promienie świetlne - wykorzystywane do fotosyntezy - magazynowanie energii w wiązaniach chemicznych Wszystkie organizmy (a zwierzęce wyłącznie) pozyskują energię

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne do kursów wyrównawczych z przedmiotu biologia

Materiały dydaktyczne do kursów wyrównawczych z przedmiotu biologia Człowiek najlepsza inwestycja Materiały dydaktyczne do kursów wyrównawczych z przedmiotu biologia Autor: dr inż. Anna Kostka Projekt POKL Poddziałanie 4.1.2. KOMÓRKA pobiera składniki odŝywcze oddycha

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA KOMÓRKI. Mikroskopia fluorescencyjna -2 Przyżyciowe barwienia organelli wewnątrzkomórkowych

BIOLOGIA KOMÓRKI. Mikroskopia fluorescencyjna -2 Przyżyciowe barwienia organelli wewnątrzkomórkowych BIOLOGIA KOMÓRKI Mikroskopia fluorescencyjna -2 Przyżyciowe barwienia organelli Wstęp Komórki eukariotyczne, w odróżnieniu od komórek prokariotycznych (bakterie, archeony) posiadają wysoce skomplikowaną

Bardziej szczegółowo

Kanały jonowe i pompy błonowe

Kanały jonowe i pompy błonowe Kanały jonowe i pompy błonowe Jak badad przepływ jonów? Patch-clamp -zassanie powoduje ścisłe połączenie błony komórkowej z kapilarą (opornośd miedzy wnętrzem pipety a otaczającym roztworem = 10^9 omów)

Bardziej szczegółowo

Określ, która krzywa ilustruje proces zachodzący w komórkach umieszczonych w roztworze hipertonicznym. Odpowiedź uzasadnij, podając jeden argument.

Określ, która krzywa ilustruje proces zachodzący w komórkach umieszczonych w roztworze hipertonicznym. Odpowiedź uzasadnij, podając jeden argument. Przemysław Daszyński Zespół Szkół Sportowych i Ogólnokształcących w Gdańsku karta pracy Komórka podstawowa jednostka życia Zadanie 1. (2 p.) Przeprowadzono doświadczenie, umieszczając komórki w roztworach:

Bardziej szczegółowo

KOMÓRKA. Cz. II. Egzocytoza. Endocytoza: fagocytoza. pinocytoza - niezależna od klatryny - zależna od klatryny (endocytoza receptorowa)

KOMÓRKA. Cz. II. Egzocytoza. Endocytoza: fagocytoza. pinocytoza - niezależna od klatryny - zależna od klatryny (endocytoza receptorowa) KOMÓRKA Egzocytoza Cz. II błona komórkowa wydzielina pęcherzyk wydzielniczy transport pęcherzyków zawierających substancje do wydzielenia fuzja pęcherzyków z błoną komórkową - wydzielenie substancji Fuzja

Bardziej szczegółowo

błona zewnętrzna błona wewnętrzna (tworzy grzebienie lamelarne lub tubularne) przestrzeń międzybłonowa macierz Błona wewnętrzna: Macierz:

błona zewnętrzna błona wewnętrzna (tworzy grzebienie lamelarne lub tubularne) przestrzeń międzybłonowa macierz Błona wewnętrzna: Macierz: Mitochondria KOMÓRKA Cz. III błona zewnętrzna błona wewnętrzna (tworzy grzebienie lamelarne lub tubularne) przestrzeń międzybłonowa macierz Błona wewnętrzna: Błona zewnętrzna: białka/lipidy 1:1 poryny

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII TEMAT LEKCJI: Cytologia powtórzenie wiadomości KLASA:. NAUCZYCIEL PROWADZĄCY... DATA:... GODZ.... HASŁO PROGRAMOWE: Prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA KOMÓRKI ANALIZA AKTYWNOŚCI ENDOCYTARNEJ KOMÓREK

BIOLOGIA KOMÓRKI ANALIZA AKTYWNOŚCI ENDOCYTARNEJ KOMÓREK BIOLOGIA KOMÓRKI ANALIZA AKTYWNOŚCI ENDOCYTARNEJ Wstęp Powszechny w komórkach eukariotycznych proces endocytozy to ustawiczne pobieranie ze środowiska zewnętrznego do wnętrza komórki zarówno płynu, małych

Bardziej szczegółowo

Tkanka nerwowa. Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie

Tkanka nerwowa. Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie Tkanka nerwowa Substancja międzykomórkowa: prawie nieobecna (blaszki podstawne) pobudliwość przewodnictwo

Bardziej szczegółowo

oksydacyjna ADP + Pi + (energia z utleniania zredukowanych nukleotydów ) ATP

oksydacyjna ADP + Pi + (energia z utleniania zredukowanych nukleotydów ) ATP Życie - wymaga nakładu energii źródłem - promienie świetlne - wykorzystywane do fotosyntezy - magazynowanie energii w wiązaniach chemicznych Wszystkie organizmy (a zwierzęce wyłącznie) pozyskują energię

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne oraz sposoby sprawdzania wiadomości i umiejętności z biologii. w klasach pierwszych realizujących poziom rozszerzony.

Wymagania edukacyjne oraz sposoby sprawdzania wiadomości i umiejętności z biologii. w klasach pierwszych realizujących poziom rozszerzony. Wymagania edukacyjne oraz sposoby sprawdzania wiadomości i umiejętności z biologii w klasach pierwszych realizujących poziom rozszerzony. Cele kształcenia wymagania ogólne I. Poznanie świata organizmów

Bardziej szczegółowo

OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011

OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011 OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011 DLACZEGO DOROSŁY CZŁOWIEK (O STAŁEJ MASIE BIAŁKOWEJ CIAŁA) MUSI SPOŻYWAĆ BIAŁKO? NIEUSTAJĄCA WYMIANA BIAŁEK

Bardziej szczegółowo

S Y L ABUS M O D U ŁU (PRZEDM I O T U) 1, I i II

S Y L ABUS M O D U ŁU (PRZEDM I O T U) 1, I i II do Zarządzenia Nr /07 S Y L ABUS M O D U ŁU (PRZEDM I O T U) I n f o r m a c j e o g ó l n e Nazwa modułu Rodzaj modułu/przedmiotu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów

Bardziej szczegółowo

SYLABUS 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE 2.WYMAGANIA WSTĘPNE

SYLABUS 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE 2.WYMAGANIA WSTĘPNE SYLABUS 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek) Nazwa jednostki realizującej przedmiot Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. CZĘŚĆ PIERWSZA Podstawy histologii. CZĘŚĆ DRUGA Podstawy anatomii i fizjologii człowieka. Przedmowa 11 Wykaz skrótów 13

SPIS TREŚCI. CZĘŚĆ PIERWSZA Podstawy histologii. CZĘŚĆ DRUGA Podstawy anatomii i fizjologii człowieka. Przedmowa 11 Wykaz skrótów 13 SPIS TREŚCI Przedmowa 11 Wykaz skrótów 13 CZĘŚĆ PIERWSZA Podstawy histologii I. TKANKI CZŁOWIEKA (dr Joanna Kaźmierczak) 17 1. Tkanka nabłonkowa 17 1.1. Nabłonek pokrywający 18 1.2. Nabłonek gruczołowy

Bardziej szczegółowo

Mięśnie. dr Magdalena Markowska

Mięśnie. dr Magdalena Markowska Mięśnie dr Magdalena Markowska Zjawisko ruchu 1) Jako możliwość przemieszczania przestrzennego mięśnie poprzecznie prążkowane 2) Pompa serce 3) Jako podstawa do utrzymywania czynności życiowych mięśnie

Bardziej szczegółowo

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr III

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr III Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr III Poniższa praca składa się z 25 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. Za rozwiązanie zadań

Bardziej szczegółowo

Czynności komórek nerwowych. Adriana Schetz IF US

Czynności komórek nerwowych. Adriana Schetz IF US Czynności komórek nerwowych Adriana Schetz IF US Plan wykładu 1. Komunikacja mędzykomórkowa 2. Neurony i komórki glejowe jedność architektoniczna 3. Czynności komórek nerwowych Komunikacja międzykomórkowa

Bardziej szczegółowo

Transport pęcherzykowy

Transport pęcherzykowy Transport pęcherzykowy zachowanie asymetrii sortowanie przenoszonego materiału precyzyjne oznakowanie zachowanie odrębności organelli Transport pęcherzykowy etapy transportu Transport pęcherzykowy przemieszczanie

Bardziej szczegółowo

Transport pęcherzykowy

Transport pęcherzykowy Transport pęcherzykowy zachowanie asymetrii sortowanie przenoszonego materiału zachowanie odrębności organelli precyzyjne oznakowanie Transport pęcherzykowy szlak wydzielniczy przemieszczanie i sortowanie

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA Z BIOLOGII

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA Z BIOLOGII ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY: II zakres rozszerzony NAUCZYCIEL: Anna Jasztal PODRĘCZNIK: Biologia na czasie1 Nowa Era, 564/1/2012; Biologia na czasie2 Nowa Era, 564/2/2013 PROGRAM NAUCZANIA:

Bardziej szczegółowo

(MIKROSKOP ELEKTRONOWY, ORGANELLE KOMÓRKOWE).

(MIKROSKOP ELEKTRONOWY, ORGANELLE KOMÓRKOWE). ĆWICZENIE 2. Temat: ULTRASTRUKTURA KOMÓRKI (1). (MIKROSKOP ELEKTRONOWY, ORGANELLE KOMÓRKOWE). 1. Podstawy technik mikroskopowo-elektronowych (Schemat N/2/1) 2. Budowa i działanie mikroskopu elektronowego

Bardziej szczegółowo

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo. pl

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo. pl Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo. pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą być wykorzystywane przez jego Użytkowników

Bardziej szczegółowo

Fizjologia CZŁOWIEKA W ZARYSIE PZWL. Wydawnictwo Lekarskie

Fizjologia CZŁOWIEKA W ZARYSIE PZWL. Wydawnictwo Lekarskie W ł a d y s ł a w Z. T r a c z y k Fizjologia CZŁOWIEKA W ZARYSIE Wydawnictwo Lekarskie PZWL prof. dr hab. med. WŁADYSŁAW Z. TRACZYK Fizjologia CZŁOWIEKA W ZARYSIE W ydanie VIII - uaktualnione M Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Biologia medyczna. 3 obligatoryjny Polski. Wiedza z zakresu zjawisk biologicznych opanowana na wcześniejszych etapach edukacji. Kierunek: Fizjoterapia

Biologia medyczna. 3 obligatoryjny Polski. Wiedza z zakresu zjawisk biologicznych opanowana na wcześniejszych etapach edukacji. Kierunek: Fizjoterapia Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS cyklu kształcenia 2014-2017 Jednostka Organizacyjna: Zakład Biologii, Ekologii i Medycyny Sportu Kierunek: Fizjoterapia Rodzaj studiów i profil

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Strukturalne podstawy biologii komórki Rok akademicki: 2030/2031 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

Tkanka nabłonkowa. (budowa)

Tkanka nabłonkowa. (budowa) Tkanka nabłonkowa (budowa) Komórki tkanki nabłonkowej tworzą zwarte warstwy, zwane nabłonkami. Są układem ściśle upakowanych komórek tworzących błony. 1) główną masę tkanki stanowią komórki. 2) istota

Bardziej szczegółowo

Bliskie spotkania z biologią. METABOLIZM część II. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW

Bliskie spotkania z biologią. METABOLIZM część II. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM część II dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki METABOLIZM KATABOLIZM - rozkład związków chemicznych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Wiadomości wstępne Skład chemiczny i funkcje komórki Przedmowa do wydania czternastego... 13

Spis treści. 1. Wiadomości wstępne Skład chemiczny i funkcje komórki Przedmowa do wydania czternastego... 13 Przedmowa do wydania czternastego... 13 Częściej stosowane skróty... 15 1. Wiadomości wstępne... 19 1.1. Rys historyczny i pojęcia podstawowe... 19 1.2. Znaczenie biochemii w naukach rolniczych... 22 2.

Bardziej szczegółowo

SKUTKI POWSTANIA JĄDRA (jak działa genom?)

SKUTKI POWSTANIA JĄDRA (jak działa genom?) Wstęp do biologii 4. SKUTKI POWSTANIA JĄDRA (jak działa genom?) Jerzy Dzik Instytut Paleobiologii PAN Instytut Zoologii UW 2015 KONSEKWENCJE eukariotyczności cytoszkielet zapewnił precyzyjny rozdział chromosomów

Bardziej szczegółowo

Izoenzymy. Katalizują te same reakcje, ale różnią się właściwościami fizycznymi lub kinetycznymi. Optimum ph. Powinowactwo do substratu

Izoenzymy. Katalizują te same reakcje, ale różnią się właściwościami fizycznymi lub kinetycznymi. Optimum ph. Powinowactwo do substratu Izoenzymy Katalizują te same reakcje, ale różnią się właściwościami fizycznymi lub kinetycznymi Optimum ph Powinowactwo do substratu Wrażliwość na inhibitory Badanie LDH H4 (serce) H3M1 H2M2 H1M3 M4 (wątroba)

Bardziej szczegółowo

TEST DO DZIAŁU TEMATYCZNEGO: POZNAJEMY SWÓJ ORGANIZM KLASA IV

TEST DO DZIAŁU TEMATYCZNEGO: POZNAJEMY SWÓJ ORGANIZM KLASA IV Sabina Wójcik Katowice, dnia 14.10.2003 r. Szkoła Podstawowa nr21 ul. Malczewskiego 1 40 748 Katowice TEST DO DZIAŁU TEMATYCZNEGO: POZNAJEMY SWÓJ ORGANIZM KLASA IV Instrukcja dla ucznia W górnym prawym

Bardziej szczegółowo

Biologia. Klasa VII. Prywatna Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. Z. I J. Moraczewskich w Sulejówku

Biologia. Klasa VII. Prywatna Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. Z. I J. Moraczewskich w Sulejówku Biologia 2017 Klasa VII Dział I : HIERARCHICZNA BUDOWA ORGANIZMU CZŁOWIEKA, SKÓRA, UKŁAD RUCHU 1. Organizm człowieka jako zintegrowana całość 2. Budowa i funkcje skóry 3. Choroby skóry oraz zasady ich

Bardziej szczegółowo

Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne. dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW

Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne. dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW Warszawa, dn. 14.12.2016 wolne rodniki uszkodzone cząsteczki chemiczne w postaci wysoce

Bardziej szczegółowo

Układ wewnątrzwydzielniczy

Układ wewnątrzwydzielniczy Układ wewnątrzwydzielniczy 1. Gruczoły dokrewne właściwe: przysadka mózgowa, szyszynka, gruczoł tarczowy, gruczoły przytarczyczne, nadnercza 2. Gruczoły dokrewne mieszane: trzustka, jajniki, jądra 3. Inne

Bardziej szczegółowo

Wydział Przyrodniczo-Techniczny UO Kierunek studiów: Biotechnologia licencjat Rok akademicki 2009/2010

Wydział Przyrodniczo-Techniczny UO Kierunek studiów: Biotechnologia licencjat Rok akademicki 2009/2010 Kierunek studiów: Biotechnologia licencjat 6.15 BCH2 II Typ studiów: stacjonarne Semestr: IV Liczba punktow ECTS: 5 Jednostka organizacyjna prowadząca przedmiot: Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 9/3/2016 Rady Wydziału Medycyny Weterynaryjnej i Nauk o Zwierzętach Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu z dnia

Uchwała nr 9/3/2016 Rady Wydziału Medycyny Weterynaryjnej i Nauk o Zwierzętach Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu z dnia Uchwała nr 9/3/2016 Rady Wydziału Medycyny Weterynaryjnej i Nauk o Zwierzętach Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu z dnia 18.03.2016 będąca nowelizacją Uchwały nr 9/4/2015 Rady Wydziału Medycyny Weterynaryjnej

Bardziej szczegółowo

Podstawy biochemii / Jerzy Kączkowski. wyd dodr. (PWN). Warszawa, Spis treści. Przedmowa do wydania czternastego 13

Podstawy biochemii / Jerzy Kączkowski. wyd dodr. (PWN). Warszawa, Spis treści. Przedmowa do wydania czternastego 13 Podstawy biochemii / Jerzy Kączkowski. wyd. 15-1 dodr. (PWN). Warszawa, 2017 Spis treści Przedmowa do wydania czternastego 13 Częściej stosowane skróty 15 1. Wiadomości wstępne 19 1.1. Rys historyczny

Bardziej szczegółowo

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2022 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek) Nazwa jednostki

Bardziej szczegółowo

Mitochondria. siłownie komórki

Mitochondria. siłownie komórki śycie - wymaga nakładu energii źródłem - promienie świetlne - wykorzystywane do fotosyntezy - magazynowanie energii w wiązaniach chemicznych Wszystkie organizmy ( a zwierzęce wyłącznie) pozyskują energię

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA KOMÓRKI. Mikroskopia fluorescencyjna -2 Przyżyciowe barwienia organelli wewnątrzkomórkowych

BIOLOGIA KOMÓRKI. Mikroskopia fluorescencyjna -2 Przyżyciowe barwienia organelli wewnątrzkomórkowych BIOLOGIA KOMÓRKI Mikroskopia fluorescencyjna -2 Przyżyciowe barwienia organelli Wstęp Komórki eukariotyczne, w odróżnieniu od komórek prokariotycznych (bakterie, archeony) posiadają wysoce skomplikowaną

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy Cz. 3

Układ pokarmowy Cz. 3 Trzustka to złożony gruczoł o budowie zrazikowej, posiadający dominującą część zewnątrzwydzielniczą i małe skupiska komórek dokrewnych (wysepki trzustkowe Langerhansa). Układ pokarmowy Cz. 3 Trzustka i

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do biologii molekularnej.

Wprowadzenie do biologii molekularnej. Wprowadzenie do biologii molekularnej. Materiały dydaktyczne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Biologia molekularna zajmuje się badaniem biologicznych

Bardziej szczegółowo

NARZĄD WZROKU

NARZĄD WZROKU NARZĄD WZROKU Oko można porównać do kamery cyfrowej, wyposażonej w: system soczewek (rogówka, soczewka, ciało szkliste) automatyczną regulację ostrości obrazu (akomodacja) automatyczną regulację przesłony

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Biologia KOD WF/I/st/8

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Biologia KOD WF/I/st/8 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Biologia KOD WF/I/st/8 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I rok/i semestr 5. LICZBA PUNKTÓW

Bardziej szczegółowo

Podział komórkowy u bakterii

Podział komórkowy u bakterii Mitoza Podział komórkowy u bakterii Najprostszy i najszybszy podział komórkowy występuje u bakterii, które nie mają jądra komórkowego, lecz jedynie pojedynczy chromosom tzw. chromosom bakteryjny. Podczas

Bardziej szczegółowo