AMBITNY GIMNAZJALISTA CYTOLOGIA

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "AMBITNY GIMNAZJALISTA CYTOLOGIA"

Transkrypt

1 AMBITNY GIMNAZJALISTA CYTOLOGIA Katarzyna Stalinska Ambitny Gimnazjalista to cykl fiszek dla uczniów, które pozwalają usystematyzować treści, wykraczające ponad podstawę programową nauczania biologii w gimnazjum. Poruszone zagadnienia mogą stanowić zarówno doskonały materiał do powtórki treści przerabianych na kole biologicznym albo punkt początkowy do własnych poszukiwań Spis treści: Siateczka śródplazmatyczna szorstka i gładka Aparat Golgiego Lizosom Ściana komórkowa Plazmoliza Rybosom Plastydy Mitochondrium Cytoszkielet Teoria endosymbiozy Jądro komórkowe

2 SIATECZKA ŚRÓDPLAZMATYCZNA (retikulum endoplazmatyczne) Siateczka śródplazmatyczna jest zbudowana z systemu spłaszczonych pęcherzyków i rozgałęzionych rurek. Struktury te łączą się ze sobą i z otoczką jądrową. Dzięki temu siateczka śródplazmatyczna tworzy przedziały, w których zachodzą jednocześnie reakcje syntezy i analizy. WŁAŚCIWOŚCI Siateczka szorstka - zbudowana wyłącznie z pęcherzyków - mogą się z nią nietrwale łączyć rybosomy wtedy kiedy zachodzi synteza białek - w komórkach szybko rosnących (w których potrzeba wielu białek w szybkim tempie) - występuje licznie w trzustce, w komórkach nabłonka gruczołowego Siateczka gładka - zbudowana wyłącznie z rurek - brak przyłączonych rybosomów - występuje licznie w komórkach wątroby - obecna w komórkach produkujących na eksport związki niebiałkowe (tkanki tłuszczowej, komórkach śluzowych żołądka i jelita cienkiego, komórkach gruczołowych jąder oraz skóry (szczególnie u ryb i płazów) ROLA Siateczka szorstka - przemiany metaboliczne białek syntezowanych na rybosomach tej siateczki (dołączanie krótkich łańcuchów cukrowych do polipeptydów, powstają glikoproteiny) (zachodzi tworzenie odpowiedniej konformacji białek, skręcenie łańcuchów polipeptydowych oraz usuwanie odcinków odpowiadających za precyzyjne odnalezienie miejsc docelowych) Siateczka gładka - detoksykacja trucizn (alkohol, pestycydy, leki) - chemiczna modyfikacja związków tak by były łatwiej rozpuszczalne w wodzie i mogły zostać usunięte wraz z moczem - bierze udział w metabolizmie fosfolipidów, kwasów tłuszczowych i steroidów Rola ogólna: modyfikacja białek i transport do aparatu Golgiego

3 APARAT GOLGIEGO (diktiosom) Aparat Golgiego występuje wyłącznie w komórkach eukariotycznych. Zbudowany jest z systemu cystern i pęcherzyków ułożonych jeden na drugi w postaci stosu, nie ma bezpośredniego kontaktu z retikulum endoplazma tycznym jest losowo rozmieszczony w cytoplazmie. Funkcja: odpowiada za modyfikowanie, sortowanie i kierowanie do miejsc przeznaczenia białek, lipidów i cukrów Modyfikacja i transport białek: białka modyfikowane w aparacie Golgiego pochodzą wyłącznie z siateczki śródplazmatycznej szorstkiej do białek dołączane są reszty cukrowe i inne związki sortuje i transportuje je w pęcherzykach transportujących do odpowiednich miejsc główne miejsce docelowe dla modyfikowanych w aparacie Golgiego białek to błona komórkowa i lizosomy W aparacie Golgiego powstają też wielocukry niezbędne do budowy ściany komórkowej. Białka powstające na wolnych rybosomach kierowane są do mitochondriów, chloroplastów, jądra komórkowego lub też pozostają w cytoplazmie.

4 LIZOSOM Lizosomy występują wyłącznie w komórkach eukariotycznych. U roślin ich funkcję pełnią sferosomy. Są to malutkie (< 0,1 mm), kuliste pęcherzyki otoczone pojedynczą błoną białkową. Zawierają specyficzne enzymy hydrolityczne, które rozkładają białka, kwasy nukleinowe, sacharydy i lipidy. Rola: uczestniczą w trawieniu wchłanianych substancji pokarmowych, ale również rozkładają zużyte białka i organelle komórkowe Funkcjonowanie: wewnątrz pęcherzyków panuje kwaśne ph=5, ponieważ enzymy lizosomów działają jedynie przy takim odczynie lizosomy nie trawią własnej komórki ponieważ enzymy są mocno związane z wewnętrzną warstwą błony lizosomu, a także dlatego, że enzymy są dezaktywowane po przedostaniu się do cytoplazmy, ponieważ jej odczyn ph wynosi 7,2 lizosomy utrzymują to ph, dzięki temu, że w jego błonie znajduje się białko ATP-aza pompujące do wnętrza pęcherzyka kationy wodoru

5 WAKUOLA Wakuola otoczona jest pojedynczą błoną białkowo-lipidową zwaną tonoplastem, który jest żywą częścią wakuoli. Wewnątrz znajduje się martwy sok wakuolarny. Rośliny i grzyby: jedna lub dwie, zajmujące około 90 % powierzchni komórki Protisty: wodniczki pokarmowe odpowiadające za trawienie pokarmu wodniczki tętniące odpowiadające za osmoregulację Funkcje: gromadzą metabolity wtórne gromadzą enzymy gromadzą substancje zasadowe gromadzą nieorganiczne związki chemiczne Metabolity wtórne: glikozydy (barwniki) alkaloidy (trucizny różnego typu) garbniki GLIKOZYDY ALKALOIDY GARBNIKI flawony antocyjany zmieniają barwę w zależności od ph (zasady niebieski) (kwasy czerwony) barwią owoce i płatki kwiatów TEINA (liście) KOFEINA (nasiona) NIKOTYNA (liście) KOKAINA (liście) HININA MORFINA (owoce i nasiona) STRYCHNINA SKOPALAMINA (korzenie) żółte barwniki nadające barwy owocom i kwiatom tworzą żółte lub brunatne naloty na liściach lub owocach, mają działanie toksyczne lub garbujące (wiąże się z kolagenem przez co usuwa to białko np. ze skóry)

6 Substancje zapasowe: sacharoza (trzcina cukrowa, buraki) glukoza, fruktoza (owoce) glikogen (grzyby) białka w postaci ziaren aleuronowych (nasiona) wolne aminokwasy kwasy organiczne Wakuola nieustannie wymienia się z cytozolem jonami nieorganicznymi, co umożliwia utrzymanie odpowiedniego potencjału błony komórkowej i powstanie odpowiedniego gradientu stężeń wokół tonoplastu. UWAGA: jeżeli roztwór A ma większe stężenie od roztworu B to gradient jest skierowany z roztworu A do roztworu B (zgodnie z gradientem zachodzi transport bierny). Przykład: ATP-aza bierze udział w transporcie jonów wodoru do wnętrza wakuoli w efekcie wnętrze wakuoli naładowane jest dodatnio, co przyciąga jony ujemne i wodę Ponadto wakuola odpowiada za utrzymanie turgoru komórki magazynuje wodę, która stanowi aż 90 % jej objętości.

7 ŚCIANA KOMÓRKOWA Ściana komórkowa jest całkowicie martwym elementem komórki. Występuje w komórkach roślin, bakterii, grzybów i samożywnych protista. Funkcje: chroni protoplast (błona + organelle) przed uszkodzeniami mechanicznymi i wnikaniem drobnoustrojów, nadaje kształt komórce Ściana komórkowa zbudowana jest z polisacharydów: BAKTERIE mureina (cukry + peptydy) GRZYBY chityna (aminocukier) PROTISTA celuloza (między warstwami celulozy odkładać się może krzemionka np. u okrzemków ROŚLINY celuloza (krzemionka może się również odkładać w ścianach niektórych skrzypów, turzyc i traw); występują także: pektyny, hemiceluloza oraz woda U roślin ściana komórkowa zbudowana jest z ułożonych równolegle włókien celulozy (fibrylle celulozowe). Stanowią one maszt ściany komórkowej. Między włóknami znajdują się pektyny, woda i hemiceluloza. Im młodsza (bardziej pierwotna) ściana komórkowa tym jest bardziej uwodniona. Powstawanie ściany komórkowej: powstaje w końcowej fazie podziałów mitotycznego i mejotycznego po środku dzielącej się komórki gromadzą się włókna białkowe (pozostałości mikrotubul wrzeciona kariokinetycznego) włókna te układają się równolegle do siebie i tworzą fragmoplast w skład fragmoplastu wchodzą też pęcherzyki z aparatu Golgiego zawierające polisacharydy łącząc się ze sobą tworzą trzywarstwową przegrodę pierwotną U roślin pomiędzy warstwami ściany komórkowej występuje blaszka środkowa zbudowana z pektyn. Brak jej u bakterii i grzybów, dlatego jest to wskaźnik komórek roślinnych. Rodzaje ścian komórkowych: ŚCIANA PIERWOTNA miękka, elastyczna, silnie uwodniona, rozszerza się i rozciąga wraz ze wzrostem komórki

8 ŚCIANA WTÓRNA tworzy się po ukończeniu wzrostu komórki, jest zmodyfikowaną ścianą pierwotną MECHANIZMY MODYFIKACJI ŚCIANY PIERWOTNEJ Adkrustacja Inkrustacja odkładanie substancji na powierzchni ściany komórkowej: odkładanie substancji między włóknami celulozowymi: suberyna powoduje korkowacenie koloza odkładana jest w tkance przyrannej komórek sitowych łyka sole mineralne np. węglan wapnia, krzemionki - MINERALIZACJA lignina - ZDREWNIENIE Silny rozrost wtórnych ścian komórkowych prowadzi do śmierci komórki. Ściana spełnia głównie funkcję wzmacniającą (np. korek, drewno, sklerenchyma twardzica). Protoplasty komórek mogą łączyć się ze sobą, dzięki specjalnemu systemowi jamek w ścianie komórkowej. Fragmenty protoplastu, które przenikają przez jamki ściany komórkowej nazywamy plazmodermami. Protoplasty łączą się ze sobą w celu transportowania jonów i innych cząsteczek, niestety również wirusów.

9 PROCES PLAZMOLIZY Proces plazmolizy polega na odstawaniu błony komórkowej wraz z protoplastem od ściany komórkowej wskutek osmotycznego odpływu wody z komórki. Roztwór izotoniczny roztwór, który w kontakcie z innym roztworem przez błonę półprzepuszczalną zachowuje z nim równowagę osmotyczną Przepływ wody A roztwór hipertoniczny (wyższe stężenie) B roztwór hipotomiczny (niższe stężenie) RODZAJE PLAZMOLIZY plazmoliza kątowa plazmoliza wklęsła plazmoliza wypukła

10 Pomiędzy ścianą komórkową a protoplastem znajduje się roztwór np. NaCl albo sacharozy, ponieważ błona komórkowa jest selektywna i nie przepuszcza wszystkich substancji. Jeżeli stężenie tego roztworu jest większe niż w komórce to woda przepłynie z komórki do tego roztworu powodując odstawanie protoplastu i błony komórkowej od ściany. Procesem odwrotnym do plazmolizy jest deplazmoliza. Zachodzi ona jeżeli umieścimy komórkę w roztworze hipotonicznym. Nie oznacza to, że plazmoliza zawsze jest procesem odwracalnym. Można ją odwrócić jedynie, gdy nie dojdzie do obumarcia części żywej. Doświadczenie: projekt oceny stężenia substancji w soku komórkowym

11 RYBOSOMY Rybosomy to jedyne nieobłonione struktury komórkowe. Występują w postaci wolnej w cytoplazmie, bądź też są połączone z siateczką śródplazmatyczną szorstką. U eukariontów występują również w mitochondriach i chloroplastach. U prokariontów swobodnie pływają w cytozolu lub też związane są z wewnętrzną warstwą błony komórkowej. Są bardzo liczne w komórkach jest ich ponad kilkadziesiąt tysięcy. Mimo niewielkich rozmiarów stanowią 25 % masy komórki. Chemicznie składają się z białek i rrna (rybosomalnego RNA). Rybosomy składają się z dwóch podjednostek połączonych jedynie podczas translacji: u prokariontów występują rybosomy 70 S o podjednostkach 50 S (34 białka i 2 cząsteczki rrna) i 30 S (21 białek i jedna cząsteczka rrna) u eukariontów występują rybosomy 80 S o podjednostkach 60 S (49 białek i 3 cząsteczki rrna) i 40 S (33 białka i jedna cząsteczka rrna) Rybosomy mitochondrialne i chloroplastowe również składają się z 2 podjednostek łącznie 70 S. Do każdego rybosomu mogą się przyłączyć 1 cząsteczka mrna i 3 cząsteczki trna: trna transportujący RNA mrna - matrycowy RNA

12 PLASTYDY Plastydy występują jedynie w komórkach roślin i samożywnych protista. PLASTYDY CHROMATOFORY (barwne) nieaktywne w procesie aktywne w procesie fotosyntezy fotosyntezy chromoplasty (nadają barwę owocom, kwiatom i korzeniom, zawierają karoten i ksantofil) chloroplasty (zawierają różnego rodzaju chlorofil) LEUKOPLASTY (bezbarwne) uczestniczą w gromadzeniu substancji zapasowych (magazynują skrobię - przekształconą z glukozy) Chloroplasty są osłonięte podwójną błoną białkowo-lipidową. Mają za zadanie zamienienie energii słonecznej w energię wiązań chemicznych. Barwnik chlorofil znajduje się w błonie tylakoidu. Tylakoidy są tworzone przez błonę wewnętrzną (wpuklenia błony do środka). Te układają się w stosy zwane granami, które są połączone ze sobą przez lumelle. Zewnętrzna błona chloroplastu jest z kolei gładka i łatwo przepuszczalna. Przestrzeń pomiędzy tylakoidami wypełnia stroma koloid złożony z białek enzymatycznych, rybosomów oraz materiału DNA.

13 Faza jasna fotosyntezy zachodzi w błonie tylakoidów, natomiast faza ciemna w stromie. MITOCHONDRIUM Mitochondria są osłonięte podwójną błoną białkowo-lipidową. Występują we wszystkich komórkach organizmów tlenowych prócz erytrocytów. Zewnętrzna błona jest gładka i w pełni przepuszczalna dla jonów. Błona wewnętrzna jest zdecydowanie bardziej pofałdowana, a jej wpuklenia do wewnątrz mitochondriom nazywamy grzebieniami mitochondrialnymi. W niej też znajduje się o wiele więcej białek, które biorą udział w łańcuchu oddechowym oddychania komórkowego. Im większe w komórce jest zapotrzebowanie na energię tym błona wewnętrzna jest bardziej pofałdowana, bo wtedy proces może zachodzić na większej powierzchni. Wewnątrz mitochondriom znajduje się matrix będące koloidem zawierającym bardzo wiele białek enzymatycznych, z których znaczna część kodowana jest przez mitochondrialne DNA.

14 Mitochondria mają za zadanie przekształcenie energii uzyskanej z przekształcania cząsteczek pokarmowych na energię wiązań chemicznych w ATP. Jest to proces stopniowy, powolny i wieloetapowy. Na grzebieniu mitochondrialnym dochodzi do transportu wodoru i elektronów, a ostatnim ich akceptorem jest tlen. Cała reakcja jest bardzo egzoenergetyczna. Liczba mitochondriów w komórkach: wątroba ( ) plemniki (kilkadziesiąt u podstawy witki co umożliwia ruch) tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana (najwięcej) CYTOSZKIELET Cytozol substancja wypełniająca środowisko wewnętrzne komórki, jest roztworem koloidalnym (półpłynnym), w którym znajduje się wiele związków nieorganicznych, białek, lipidów, cukrów, kwasów tłuszczowych, aminokwasów i soli mineralnych (Ca, Mg, Na) Funkcja: cytozol jest doskonałym środowiskiem dla zachodzenia wielu reakcji chemicznych Cytoszkielet posiadana przez komórki roślinne i zwierzęce sieć białkowych włókien, które tworzą strukturę przestrzenną w cytoplazmie Funkcja: nadaje elastyczność komórce, umożliwiając ruch Istnieją trzy rodzaje włókien białkowych:

15 MIKROFILAMENTY (filamenty aktynowe) tworzą pęczki, skupiska i sieci, rzadko występują pojedynczo umożliwiają zmiany kształtu komórki, a dzięki temu także ruchy pełzakowate FILAMENTY POŚREDNIE najbardziej wytrzymałe i sztywne z filamentów, ich średnica i grubość są większe niż u mikrofilamentów, ale mniejsze niż u mikrotubul bardzo dużo w komórkach nabłonkowych i mięśniowych chronią podczas rozciągania, chronią również wypustki komórek nerwowych, tworzą również blaszkę jądrową warstwę ochronną wokół jądra komórkowego MIKROTUBULE (filamenty tubulinowe) są zbudowane z podjednostek ά i β, mogą zmieniać swoją długość umożliwiają transport substancji w komórce, budują rzęski i wici, powstają w organellach zwanych centrosomami (w pobliżu jądra komórkowego w podziale mitotycznym i mejotycznym) Ruchy cytoplazmy: CYRKULACYJNY (komórki mające wiele wakuoli) PULSACYJNY (ruch raz w jedną, raz w drugą stronę) ROTACYJNY (cytoplazma krąży wokół jednej dużej wakuoli) TEORIA ENDOSYMBIOZY Komórka eukariotyczna pochodzi od komórek prokariotycznych. Natomiast mitochondria i chloroplasty to odpowiednio przekształcone bakterie tlenowe i samożywne sinice. Dowody na pochodzenie chloroplastów i mitochondriów: Obecność własnego DNA różniącego się od DNA eukarionty, a podobnego do DNA prokarionta Obecność rybosomów Samodzielna produkcja niektórych białek Tworzenie się mitochondriów i chloroplastów przez podział już istniejących organelli (podział organelli półautonomicznych i jądra komórkowego nie zachodzi w tym samym czasie)

16 JĄDRO KOMÓRKOWE Jądro komórkowe występuje pojedynczo we wszystkich komórkach eukariotycznych, jest największym organellum, położonym centralnie. WYJĄTKI: Erytrocyty brak jądra Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana wiele jąder Komórczaki np. pleśniak wiele jąder

17 Budowa : jądro komórkowe otoczone jest podwójną błoną białkowo-lipidową zwaną otoczką jądrową. Umożliwia ona transport cytoplazmy do wnętrza jądra znajdują się w niej liczne pory. Otoczka pochodzi od retikulum endoplazmatycznego szorstkiego, natomiast błona wewnętrzna jest gładka. Kariolimfa zwana jest inaczej sokiem jądrowym jest koloidem, w którym znajdują się białka enzymatyczne odpowiadające za syntezę DNA i RNA, a także materiał genetyczny, który tworzy strukturę chromatyny, czyli DNA powiązanego z białkami histonowymi. Chromatyna jest połączona z błoną wewnętrzną tzw. blaszką środkową zbudowaną z filamentów pośrednich. Dzięki temu jądro nabywa ściśle określony kształt, a sama blaszka uczestniczy we fragmentacji i odbudowie w czasie podziałów. Jąderko to zagęszczona i skondensowana chromatyna, odpowiedzialna za syntezę rrna. Rola jądra: przechowywanie, powielanie i przekazywanie materiału genetycznego do komórek potomnych przekazywanie materiału genetycznego z pokolenia na pokolenie dzięki udziałowi w tworzeniu gamet sterowanie podstawowymi procesami w komórce poprzez regularne odczytywanie informacji genetycznej i przepisywaniu jej podczas biosyntezy białek

Organelle komórkowe. mgr Zofia Ostrowska

Organelle komórkowe. mgr Zofia Ostrowska Organelle komórkowe mgr Zofia Ostrowska 1. Wyróżniamy dwa typy komórek 2. Eucaryota Zadanie 34. (2 pkt) Matura 2006 p.r. Komórki żywych organizmów są bardzo różnorodne. Poniższe rysunki przedstawiają komórkę

Bardziej szczegółowo

Komórka - budowa i funkcje

Komórka - budowa i funkcje Komórka - budowa i funkcje Komórka - definicja Komórka to najmniejsza strukturalna i funkcjonalna jednostka organizmów żywych zdolna do przeprowadzania wszystkich podstawowych procesów życiowych (takich

Bardziej szczegółowo

Organelle komórkowe. mgr Zofia Ostrowska

Organelle komórkowe. mgr Zofia Ostrowska Organelle komórkowe mgr Zofia Ostrowska 1. Wyróżniamy dwa typy komórek 2. Eucaryota Zadanie 34. (2 pkt) Matura 2006 p.r. Komórki żywych organizmów są bardzo różnorodne. Poniższe rysunki przedstawiają komórkę

Bardziej szczegółowo

Budowa komórkowa organizmów Składniki plazmatyczne i nieplazmatyczne komórki - budowa i funkcje

Budowa komórkowa organizmów Składniki plazmatyczne i nieplazmatyczne komórki - budowa i funkcje Budowa komórkowa organizmów Składniki plazmatyczne i nieplazmatyczne komórki - budowa i funkcje KOMÓRKA najmniejszy samoodtwarzający się żywy układ biologiczny ciało komórki tworzy protoplazma, którą oddziela

Bardziej szczegółowo

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Nr lekcji Temat Zakres treści 1 Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową PSO, wymagania edukacyjne i podstawa programowa

Bardziej szczegółowo

BUDOWA I FUNKCJONOWANIE KOMÓRKI

BUDOWA I FUNKCJONOWANIE KOMÓRKI Zadanie 1 (1 pkt). Uzasadnij, za pomocą jednego argumentu, że: lizosomy są grabarzami obumarłych składników cytoplazmy lub całych komórek. Zadanie 2 (2 pkt.). Schemat przedstawia budowę komórki eukariotycznej.

Bardziej szczegółowo

Określ, która krzywa ilustruje proces zachodzący w komórkach umieszczonych w roztworze hipertonicznym. Odpowiedź uzasadnij, podając jeden argument.

Określ, która krzywa ilustruje proces zachodzący w komórkach umieszczonych w roztworze hipertonicznym. Odpowiedź uzasadnij, podając jeden argument. Przemysław Daszyński Zespół Szkół Sportowych i Ogólnokształcących w Gdańsku karta pracy Komórka podstawowa jednostka życia Zadanie 1. (2 p.) Przeprowadzono doświadczenie, umieszczając komórki w roztworach:

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN klasa II ORGANELLA KOMÓRKOWE, MITOZA, MEJOZA

SPRAWDZIAN klasa II ORGANELLA KOMÓRKOWE, MITOZA, MEJOZA SPRAWDZIAN klasa II ORGANELLA KOMÓRKOWE, MITOZA, MEJOZA 1. Najwięcej Aparatów Golgiego będzie w komórkach: Mięśnia Trzustki Serca Mózgu 2. Podaj 3 cechy transportu aktywnego... 3. Czym się różni dyfuzja

Bardziej szczegółowo

TEST Z CYTOLOGII - GRUPA I

TEST Z CYTOLOGII - GRUPA I TEST Z CYTOLOGII - GRUPA I Zad. 1 (2 p.) Rysunek przedstawia schemat budowy pewnej struktury komórkowej. Podaj jej nazwę i określ funkcję w komórce. Zad. 2 (4p.) Schematy A i B ilustrują dwie struktury

Bardziej szczegółowo

Poziomy organizacji żywej materii 1. Komórkowy- obejmuje struktury komórkowe (organelle) oraz komórki 2. Organizmalny tworzą skupienia komórek

Poziomy organizacji żywej materii 1. Komórkowy- obejmuje struktury komórkowe (organelle) oraz komórki 2. Organizmalny tworzą skupienia komórek Poziomy organizacji żywej materii 1. Komórkowy- obejmuje struktury komórkowe (organelle) oraz komórki 2. Organizmalny tworzą skupienia komórek (tkanki), narządy (organy), ich układy i całe organizmy wielokomórkowe

Bardziej szczegółowo

Temat: Komórka jako podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna organizmu utrwalenie wiadomości.

Temat: Komórka jako podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna organizmu utrwalenie wiadomości. SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII DLA KLASY I GIMNAZJUM Temat: Komórka jako podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna organizmu utrwalenie wiadomości. Cele: Utrwalenie pojęć związanych z budową komórki;

Bardziej szczegółowo

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :.

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. Zadanie 1 Przeanalizuj schemat i wykonaj polecenia. a. Wymień cztery struktury występujące zarówno w komórce roślinnej,

Bardziej szczegółowo

Wykorzystując go wykonał doświadczenie, a następnie na podstawie obserwacji spod mikroskopu sporządził rysunek:

Wykorzystując go wykonał doświadczenie, a następnie na podstawie obserwacji spod mikroskopu sporządził rysunek: Budowa komórkowa Zadanie 1 (1 pkt) Uzasadnij, za pomocą jednego argumentu, że: lizosomy są grabarzami obumarłych składników cytoplazmy lub całych komórek. Zadanie 2 (2 pkt.) W komórkach roślinnych i zwierzęcych

Bardziej szczegółowo

WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII

WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII KOMÓRKA WITAMY NA KURSIE HISTOLOGII www.histologia.cm-uj.krakow.pl Wielkość komórek ZróŜnicowanie komórek Jednostki: 1 µm = 10-3 mm, 1 nm = 10-3 µm kształt najmniejsze komórki (komórki przytarczyc, niektóre

Bardziej szczegółowo

Sprawdź swoją wiedzę i umiejętności TKANKI ROŚLINNE. 1. Uzupełnij schemat ilustrujący hierarchiczną budowę organizmu roślin. komórka...

Sprawdź swoją wiedzę i umiejętności TKANKI ROŚLINNE. 1. Uzupełnij schemat ilustrujący hierarchiczną budowę organizmu roślin. komórka... Sprawdź swoją wiedzę i umiejętności TKANKI ROŚLINNE. 1. Uzupełnij schemat ilustrujący hierarchiczną budowę organizmu roślin. komórka...... organizm 2. Na rysunku komórki roślinnej wskaż i podpisz następujące

Bardziej szczegółowo

TEST Z CYTOLOGII GRUPA II

TEST Z CYTOLOGII GRUPA II TEST Z CYTOLOGII GRUPA II Zad. 1 (4p.) Rysunek przedstawia schemat budowy pewnej struktury komórkowej. a/ podaj jej nazwę i określ funkcję w komórce, b/ nazwij elementy oznaczone cyframi 2 i 5 oraz określ

Bardziej szczegółowo

Budowa i rodzaje tkanek zwierzęcych

Budowa i rodzaje tkanek zwierzęcych Budowa i rodzaje tkanek zwierzęcych 1.WskaŜ prawidłową kolejność ukazującą stopniowe komplikowanie się budowy organizmów. A. komórka tkanka organizm narząd B. organizm narząd komórka tkanka C. komórka

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne do kursów wyrównawczych z przedmiotu biologia

Materiały dydaktyczne do kursów wyrównawczych z przedmiotu biologia Człowiek najlepsza inwestycja Materiały dydaktyczne do kursów wyrównawczych z przedmiotu biologia Autor: dr inż. Anna Kostka Projekt POKL Poddziałanie 4.1.2. KOMÓRKA pobiera składniki odŝywcze oddycha

Bardziej szczegółowo

[IMIĘ I NAZWISKO: KLASA.NR..]

[IMIĘ I NAZWISKO: KLASA.NR..] Zadanie 1 (1 pkt). Uzasadnij, za pomocą jednego argumentu, że: lizosomy są grabarzami obumarłych składników cytoplazmy lub całych komórek. Zadanie 2 (2 pkt.). Schemat przedstawia budowę komórki eukariotycznej.

Bardziej szczegółowo

Na początek przyjrzymy się więc, jak komórka rośliny produkuje ATP, korzystając z energii światła w fazie jasnej fotosyntezy.

Na początek przyjrzymy się więc, jak komórka rośliny produkuje ATP, korzystając z energii światła w fazie jasnej fotosyntezy. Fotosynteza jako forma biosyntezy Bogactwo molekuł biologicznych przedstawionych w poprzednim rozdziale to efekt ich wytwarzania w komórkach w wyniku różnorodnych powiązanych ze sobą procesów chemicznych.

Bardziej szczegółowo

Recenzja pracy. BIOLOGIA poziom podstawowy. pieczątka/nazwa szkoły. klasa 1 LO PK nr 1 semestr I /2011/2012

Recenzja pracy. BIOLOGIA poziom podstawowy. pieczątka/nazwa szkoły. klasa 1 LO PK nr 1 semestr I /2011/2012 pieczątka/nazwa szkoły BIOLOGIA poziom podstawowy klasa 1 LO PK nr 1 semestr I /2011/2012 Uwaga! Strona tytułowa stanowi integralną część pracy kontrolnej. Wypełnij wszystkie pola czytelnie drukowanymi

Bardziej szczegółowo

II BUDOWA I FUNKCJONOWANIE BAKTERII, PROTISTÓW, GRZYBÓW I WIRUSÓW

II BUDOWA I FUNKCJONOWANIE BAKTERII, PROTISTÓW, GRZYBÓW I WIRUSÓW II BUDOWA I FUNKCJONOWANIE BAKTERII, PROTISTÓW, GRZYBÓW I WIRUSÓW Zadanie 1. Jeśli zdanie jest prawdziwe, wpisz literę P; jeśli fałszywe, wpisz literę F. Wśród bakterii są organizmy samożywne i cudzożywne.

Bardziej szczegółowo

Cukry właściwości i funkcje

Cukry właściwości i funkcje Cukry właściwości i funkcje Miejsce cukrów wśród innych składników chemicznych Cukry Z cukrem mamy do czynienia bardzo często - kiedy sięgamy po białe kryształy z cukiernicy. Większość z nas nie uświadamia

Bardziej szczegółowo

I BIOLOGIA JAKO NAUKA

I BIOLOGIA JAKO NAUKA I BIOLOGIA JAKO NAUKA Zadanie 1. Przeczytaj opisy zakresu badań (I-IV) i przyporządkuj je odpowiednim dziedzinom biologii z zestawu A-E. Zakres badań: I Nazywa, opisuje i klasyfikuje organizmy. II Bada

Bardziej szczegółowo

Interfaza to niemal 90% cyklu komórkowego. Dzieli się na 3 fazy: G1, S i G2.

Interfaza to niemal 90% cyklu komórkowego. Dzieli się na 3 fazy: G1, S i G2. W wyniku podziału komórki powstaje komórka potomna, która ma o połowę mniej DNA od komórki macierzystej i jest o połowę mniejsza. Aby komórka potomna była zdolna do kolejnego podziału musi osiągnąć rozmiary

Bardziej szczegółowo

Wykład 14 Biosynteza białek

Wykład 14 Biosynteza białek BIOCHEMIA Kierunek: Technologia Żywności i Żywienie Człowieka semestr III Wykład 14 Biosynteza białek WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA CENTRUM BIOIMMOBILIZACJI I INNOWACYJNYCH MATERIAŁÓW OPAKOWANIOWYCH

Bardziej szczegółowo

Reakcje zachodzące w komórkach

Reakcje zachodzące w komórkach Reakcje zachodzące w komórkach W każdej sekundzie we wszystkich organizmach żywych zachodzi niezliczona ilość reakcji metabolicznych. Metabolizm (gr. metabole - przemiana) to przemiany materii i energii

Bardziej szczegółowo

Komórka organizmy beztkankowe

Komórka organizmy beztkankowe Grupa a Komórka organizmy beztkankowe Poniższy test składa się z 12 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. Za rozwiązanie całego testu możesz otrzymać

Bardziej szczegółowo

Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych.

Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych. Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych. 1. Czym jest tkanka? To zespół komórek o podobnej budowie, które wypełniają w organizmie określone funkcje. Tkanki tworzą różne narządy, a te układy narządów.

Bardziej szczegółowo

ZJAWISKO DYFUZJI W ORGANIZMACH ŻYWYCH

ZJAWISKO DYFUZJI W ORGANIZMACH ŻYWYCH Poniższa publikacja ma charakter instrukcji dla ucznia, przeznaczonej do uzupełnienia w wykropkowanych miejscach (.). W niektórych przypadkach należy dokonać wyboru jednej z podanych wersji odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Transport przez błony

Transport przez błony Transport przez błony Transport bierny Nie wymaga nakładu energii Transport aktywny Wymaga nakładu energii Dyfuzja prosta Dyfuzja ułatwiona Przenośniki Kanały jonowe Transport przez pory w błonie jądrowej

Bardziej szczegółowo

(MIKROSKOP ELEKTRONOWY, ORGANELLE KOMÓRKOWE).

(MIKROSKOP ELEKTRONOWY, ORGANELLE KOMÓRKOWE). ĆWICZENIE 2. Temat: ULTRASTRUKTURA KOMÓRKI (1). (MIKROSKOP ELEKTRONOWY, ORGANELLE KOMÓRKOWE). 1. Podstawy technik mikroskopowo-elektronowych (Schemat N/2/1) 2. Budowa i działanie mikroskopu elektronowego

Bardziej szczegółowo

Konspekt z przedmiotu biologia realizowany w klasie II gimnazjum przez nauczyciela Sabinę Gądek

Konspekt z przedmiotu biologia realizowany w klasie II gimnazjum przez nauczyciela Sabinę Gądek Konspekt z przedmiotu biologia realizowany w klasie II gimnazjum przez nauczyciela Sabinę Gądek TEMAT : Komórka najmniejsza funkcjonalna część organizmu. Cele: zdobycie wiadomości na temat najmniejszej

Bardziej szczegółowo

6. Z pięciowęglowego cukru prostego, zasady azotowej i reszty kwasu fosforowego, jest zbudowany A. nukleotyd. B. aminokwas. C. enzym. D. wielocukier.

6. Z pięciowęglowego cukru prostego, zasady azotowej i reszty kwasu fosforowego, jest zbudowany A. nukleotyd. B. aminokwas. C. enzym. D. wielocukier. ID Testu: F5679R8 Imię i nazwisko ucznia Klasa Data 1. Na indywidualne cechy danego osobnika ma (maja) wpływ A. wyłacznie czynniki środowiskowe. B. czynniki środowiskowe i materiał genetyczny. C. wyłacznie

Bardziej szczegółowo

Temat: Tkanki roślinne. 1. Tkanki miękiszowe.

Temat: Tkanki roślinne. 1. Tkanki miękiszowe. Temat: Tkanki roślinne. 1. Tkanki miękiszowe. Są obecne we wszystkich organach rośliny i stanowią główną ich część. Należą do tkanek stałych, jednak nieraz dają początek wtórnym tkankom twórczym. Zbudowane

Bardziej szczegółowo

Składniki cytoszkieletu. Szkielet komórki

Składniki cytoszkieletu. Szkielet komórki Składniki cytoszkieletu. Szkielet komórki aktynowe pośrednie aktynowe pośrednie 1 Elementy cytoszkieletu aktynowe pośrednie aktynowe filamenty aktynowe inaczej mikrofilamenty filamenty utworzone z aktyny

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne oraz sposoby sprawdzania wiadomości i umiejętności z biologii. w klasach pierwszych realizujących poziom rozszerzony.

Wymagania edukacyjne oraz sposoby sprawdzania wiadomości i umiejętności z biologii. w klasach pierwszych realizujących poziom rozszerzony. Wymagania edukacyjne oraz sposoby sprawdzania wiadomości i umiejętności z biologii w klasach pierwszych realizujących poziom rozszerzony. Cele kształcenia wymagania ogólne I. Poznanie świata organizmów

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA Z BIOLOGII

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA Z BIOLOGII ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY: II zakres rozszerzony NAUCZYCIEL: Anna Jasztal PODRĘCZNIK: Biologia na czasie1 Nowa Era, 564/1/2012; Biologia na czasie2 Nowa Era, 564/2/2013 PROGRAM NAUCZANIA:

Bardziej szczegółowo

Budowa anatomiczna liścia roślin okrytonasiennych.

Budowa anatomiczna liścia roślin okrytonasiennych. Organy wegetatywne roślin nasiennych: liście, pędy, korzenie. Budowa anatomiczna liścia roślin okrytonasiennych. Budowa morfologiczna liścia. Przekrój przez blaszkę liściową. Budowa anatomiczna liścia.

Bardziej szczegółowo

Transport makrocząsteczek (białek)

Transport makrocząsteczek (białek) Transport makrocząsteczek (białek) Transport makrocząsteczek sortowanie białek - sekwencje sygnałowe lata 70-te XX w. - Günter Blobel - hipoteza sygnałowa; 1999r - nagroda Nobla Sekwencja sygnałowa: A

Bardziej szczegółowo

TEORIA KOMÓRKI (dlaczego istnieją osobniki?)

TEORIA KOMÓRKI (dlaczego istnieją osobniki?) Wstęp do biologii 2. TEORIA KOMÓRKI (dlaczego istnieją osobniki?) Jerzy Dzik Instytut Paleobiologii PAN Instytut Zoologii UW 2015 WSPÓLNE WŁAŚCIWOŚCI dzisiejszych organizmów procesy życiowe katalizowane

Bardziej szczegółowo

KARTA ODPOWIEDZI - KONKURS BIOLOGICZNY ETAP SZKOLNY 2015/16

KARTA ODPOWIEDZI - KONKURS BIOLOGICZNY ETAP SZKOLNY 2015/16 KARTA ODPOWIEDZI - KONKURS BIOLOGICZNY ETAP SZKOLNY 2015/16 Nr Max ilość zad. punktów 1. 4 pkt A. WIRUSY ROŚLINNE Jako materiał genetyczny mają RNA. Do komórki gospodarza wnikają całe, po wcześniejszym

Bardziej szczegółowo

Wykład 1. Od atomów do komórek

Wykład 1. Od atomów do komórek Wykład 1. Od atomów do komórek Skład chemiczny komórek roślinnych Składniki mineralne (nieorganiczne) - popiół Substancje organiczne (sucha masa) - węglowodany - lipidy - kwasy nukleinowe - białka Woda

Bardziej szczegółowo

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER)

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum

Bardziej szczegółowo

Tkanki. Tkanki. Tkanka (gr. histos) zespół komórek (współpracujących ze sobą) o podobnej strukturze i funkcji. komórki. macierz zewnątrzkomórkowa

Tkanki. Tkanki. Tkanka (gr. histos) zespół komórek (współpracujących ze sobą) o podobnej strukturze i funkcji. komórki. macierz zewnątrzkomórkowa Tkanki Tkanka (gr. histos) zespół komórek (współpracujących ze sobą) o podobnej strukturze i funkcji komórki Tkanki macierz zewnątrzkomórkowa komórki zwierzęce substancja międzykomórkowa protoplasty roślin

Bardziej szczegółowo

Przemiana materii i energii - Biologia.net.pl

Przemiana materii i energii - Biologia.net.pl Ogół przemian biochemicznych, które zachodzą w komórce składają się na jej metabolizm. Wyróżnia się dwa antagonistyczne procesy metabolizmu: anabolizm i katabolizm. Szlak metaboliczny w komórce, to szereg

Bardziej szczegółowo

Właściwości błony komórkowej

Właściwości błony komórkowej Właściwości błony komórkowej płynność asymetria selektywna przepuszczalność Transport przez błony Cząsteczki < 150Da Błony - selektywnie przepuszczalne RóŜnice składu jonowego między wnętrzem komórki ssaka

Bardziej szczegółowo

Geny i działania na nich

Geny i działania na nich Metody bioinformatyki Geny i działania na nich prof. dr hab. Jan Mulawka Trzy królestwa w biologii Prokaryota organizmy, których komórki nie zawierają jądra, np. bakterie Eukaryota - organizmy, których

Bardziej szczegółowo

G C C A T C A T C C T T A C C

G C C A T C A T C C T T A C C Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr III Poniższa praca składa się z 25 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. Za rozwiązanie zadań

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny 2013 biologia poziom rozszerzony przykładowe odpowiedzi:

Egzamin maturalny 2013 biologia poziom rozszerzony przykładowe odpowiedzi: przykładowe odpowiedzi: Zad. 1 Występuje w tkance podskórnej i okolicach narządów jamy brzusznej, gdzie pełni funkcję amortyzującą wstrząsy. Występuje jako tkanka tłuszczowa brunatna np. w okolicy międzyłopatkowej

Bardziej szczegółowo

Substancje o Znaczeniu Biologicznym

Substancje o Znaczeniu Biologicznym Substancje o Znaczeniu Biologicznym Tłuszcze Jadalne są to tłuszcze, które może spożywać człowiek. Stanowią ważny, wysokoenergetyczny składnik diety. Z chemicznego punktu widzenia głównym składnikiem tłuszczów

Bardziej szczegółowo

Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER)

Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER) inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum endoplazmatyczne

Bardziej szczegółowo

Fizjologia nauka o czynności żywego organizmu

Fizjologia nauka o czynności żywego organizmu nauka o czynności żywego organizmu Stanowi zbiór praw, jakim podlega cały organizm oraz poszczególne jego układy, narządy, tkanki i komórki prawa rządzące żywym organizmem są wykrywane doświadczalnie określają

Bardziej szczegółowo

Podziały komórkowe cz. I

Podziały komórkowe cz. I Podziały komórkowe cz. I Tam gdzie powstaje komórka, musi istnieć komórka poprzednia, tak samo jak zwierzęta mogą powstawać tylko ze zwierząt, a rośliny z roślin. Ta doktryna niesie głębokie przesłanie

Bardziej szczegółowo

błona zewnętrzna błona wewnętrzna (tworzy grzebienie lamelarne lub tubularne) przestrzeń międzybłonowa macierz Błona wewnętrzna: Macierz:

błona zewnętrzna błona wewnętrzna (tworzy grzebienie lamelarne lub tubularne) przestrzeń międzybłonowa macierz Błona wewnętrzna: Macierz: Mitochondria KOMÓRKA Cz. III błona zewnętrzna błona wewnętrzna (tworzy grzebienie lamelarne lub tubularne) przestrzeń międzybłonowa macierz Błona wewnętrzna: Błona zewnętrzna: białka/lipidy 1:1 poryny

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA ORGANELLI (jak działa komórka?)

FIZJOLOGIA ORGANELLI (jak działa komórka?) Wstęp do biologii 3. FIZJOLOGIA ORGANELLI (jak działa komórka?) Jerzy Dzik Instytut Paleobiologii PAN Instytut Zoologii UW 2015 KOMÓRKA elementarnym osobnikiem wyodrębnienie błoną od środowiska przestrzenne

Bardziej szczegółowo

Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER)

Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER) Przedziały komórkowe siateczka endoplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum endoplazmatyczne

Bardziej szczegółowo

Komórka roślinna c.d. - plastydy

Komórka roślinna c.d. - plastydy Komórka roślinna c.d. - plastydy http://grzeg.com ó ó Bakteria przodek plastydów (sinica) Bakteria przodek mitochondriów Przodek mitochondriów zostaje wchłonięty drogą fagocytozy Przodek plastydów zostaje

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII TEMAT LEKCJI: Cytologia powtórzenie wiadomości KLASA:. NAUCZYCIEL PROWADZĄCY... DATA:... GODZ.... HASŁO PROGRAMOWE: Prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej

Bardziej szczegółowo

Co zaciekawi (bio)fizyka w komórce?

Co zaciekawi (bio)fizyka w komórce? Co zaciekawi (bio)fizyka w komórce? Przykłady komórek Komórki eukariotyczne posiadają jądro komórkowe oraz cytoplazmę, w której znajdują się składniki komórkowe plazmatyczne: błona komórkowa, cytoplazma

Bardziej szczegółowo

pobrano z www.sqlmedia.pl

pobrano z www.sqlmedia.pl ODPOWIEDZI Zadanie 1. (2 pkt) a) B. Skurcz komórek mięśniowych. b) parathormon Zadanie 2. (1 pkt) Połączenie ze sobą dwóch lub więcej łańcuchów polipeptydowych o ukształtowanej już strukturze trójwymiarowej.

Bardziej szczegółowo

Temat: Glony przedstawiciele trzech królestw.

Temat: Glony przedstawiciele trzech królestw. Temat: Glony przedstawiciele trzech królestw. Glony to grupa ekologiczna, do której należą niespokrewnieni ze sobą przedstawiciele trzech królestw: bakterii, protistów i roślin. Łączy je środowisko życia,

Bardziej szczegółowo

OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011

OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011 OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011 DLACZEGO DOROSŁY CZŁOWIEK (O STAŁEJ MASIE BIAŁKOWEJ CIAŁA) MUSI SPOŻYWAĆ BIAŁKO? NIEUSTAJĄCA WYMIANA BIAŁEK

Bardziej szczegółowo

I BIOLOGIA JAKO NAUKA

I BIOLOGIA JAKO NAUKA I BIOLOGIA JAKO NAUKA Zadanie. Rozwiąż krzyżówkę, a następnie odczytaj i wyjaśnij hasło. 0. Bada skład chemiczny organizmów i zachodzące w nich reakcje.. Zajmuje się procesami dziedziczenia.. Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA KOMÓRKI - KARIOKINEZY

BIOLOGIA KOMÓRKI - KARIOKINEZY BIOLOGIA KOMÓRKI - KARIOKINEZY M A Ł G O R Z A T A Ś L I W I Ń S K A 60 µm 1. KOMÓRKI SĄ ZBYT MAŁE, BY OBSERWOWAĆ JE BEZ POWIĘKSZENIA Wymiary komórek podaje się w mikrometrach (µm): 1 µm = 10-6 m; 1000

Bardziej szczegółowo

SACHARYDY MONOSACHARYDY POLISACHARYDY OLIGOSACHARYDY

SACHARYDY MONOSACHARYDY POLISACHARYDY OLIGOSACHARYDY SACHARYDY MONOSACHARYDY POLISACHARYDY OLIGOSACHARYDY C x H 2y O y y = 2-10 Oligosacharydy oligomery węglowodanowe, które zawierają od 2 do 10 monomerów, którymi są cukry proste (monosacharydy), np. glukoza,

Bardziej szczegółowo

oksydacyjna ADP + Pi + (energia z utleniania zredukowanych nukleotydów ) ATP

oksydacyjna ADP + Pi + (energia z utleniania zredukowanych nukleotydów ) ATP Życie - wymaga nakładu energii źródłem - promienie świetlne - wykorzystywane do fotosyntezy - magazynowanie energii w wiązaniach chemicznych Wszystkie organizmy (a zwierzęce wyłącznie) pozyskują energię

Bardziej szczegółowo

Nośnikiem informacji genetycznej są bardzo długie cząsteczki DNA, w których jest ona zakodowana w liniowej sekwencji nukleotydów A, T, G i C

Nośnikiem informacji genetycznej są bardzo długie cząsteczki DNA, w których jest ona zakodowana w liniowej sekwencji nukleotydów A, T, G i C MATERIAŁ GENETYCZNY KOMÓRKI BIOSYNTEZA BIAŁEK MATERIAŁ GENETYCZNY KOMÓRKI Informacja genetyczna - instrukcje kierujące wszystkimi funkcjami komórki lub organizmu zapisane jako określone, swoiste sekwencje

Bardziej szczegółowo

Zadania maturalne z biologii - 3

Zadania maturalne z biologii - 3 Koło Biologiczne Liceum Ogólnokształcące nr II w Gliwicach 2015-2016 Zadania maturalne z biologii - 3 Zadania: Zad. 1(Wiktoria Wnuk, Weronika Żak, Tomasz Gojowy 2D) Na podstawie wykresu odpowiedz na pytania.

Bardziej szczegółowo

Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW. Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki

Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW. Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki Metabolizm całokształt przemian biochemicznych i towarzyszących

Bardziej szczegółowo

Spis treści CYKL KOMÓRKOWY

Spis treści CYKL KOMÓRKOWY Spis treści 1 CYKL KOMÓRKOWY 1.1 Faza M 1.2 Faza G1 (część interfazy) 1.3 Faza S (część interfazy) 1.4 Faza G2 (część interfazy) 1.5 Faza G0 2 MITOZA (podział pośredni) 2.1 Profaza 2.2 Metafaza 2.3 Anafaza

Bardziej szczegółowo

I. Biologia- nauka o życiu. Budowa komórki.

I. Biologia- nauka o życiu. Budowa komórki. I. Biologia- nauka o życiu. Budowa komórki. Zaznacz prawidłową definicję komórki. A. jednostka budulcowa tylko bakterii i pierwotniaków B. podstawowa jednostka budulcowa i funkcjonalna wszystkich organizmów

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do biologii molekularnej.

Wprowadzenie do biologii molekularnej. Wprowadzenie do biologii molekularnej. Materiały dydaktyczne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Biologia molekularna zajmuje się badaniem biologicznych

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA KOMÓRKI. Podstawy mikroskopii fluorescencyjnej -1 Barwienia przyżyciowe organelli komórkowych

BIOLOGIA KOMÓRKI. Podstawy mikroskopii fluorescencyjnej -1 Barwienia przyżyciowe organelli komórkowych BIOLOGIA KOMÓRKI Podstawy mikroskopii fluorescencyjnej -1 Barwienia przyżyciowe organelli komórkowych Wstęp Komórka eukariotyczna posiada zdolność przeprowadzenia bardzo dużej liczby procesów biochemicznych

Bardziej szczegółowo

Wpływ soli drogowej na rośliny środowisk ruderalnych.

Wpływ soli drogowej na rośliny środowisk ruderalnych. Wpływ soli drogowej na rośliny środowisk ruderalnych. Skład grupy: Kaja Kurasz, Barbara Kobak, Karolina Śliwka, Zuzanna Michowicz, Eryk Sowa, Sławomir Ziarko Opiekun projektu: Wojciech Stawarczyk Plan

Bardziej szczegółowo

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER

Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER Przedziały wewnątrzkomórkowe siateczka śródplazmatyczna (ER) Pochodzenie ER inwaginacja błony - (kanały trnslokacyjne) i rozrost cysterny spłaszczone woreczki tubule Siateczka śródplazmatyczna retikulum

Bardziej szczegółowo

Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych

Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych Człowiek, aby mógł się rozwijać, wzrastać i wykonywać podstawowe funkcje życiowe musi się odżywiać. Poprzez ten proces każda komórka organizmu otrzymuje niezbędne

Bardziej szczegółowo

Koło Biologiczne Liceum Ogólnokształcące nr II w Gliwicach Zadania maturalne z biologii - 5

Koło Biologiczne Liceum Ogólnokształcące nr II w Gliwicach Zadania maturalne z biologii - 5 Koło Biologiczne Liceum Ogólnokształcące nr II w Gliwicach 2015-2016 Zadania maturalne z biologii - 5 Zad. 1. Wykonaj polecenia na podstawie schematu 1.1 Który rodzaj plastydów występuje w zielonych częściach

Bardziej szczegółowo

Spis treści kationy nieorganiczne aniony nieorganiczne Tkanki tkanki

Spis treści kationy nieorganiczne aniony nieorganiczne Tkanki tkanki Spis treści 1 Tkanki 1.1 Skład tkanek 2 Związki chemiczne mogą występować w postaci 2.1 Ciśnienie osmotyczne 2.2 Główne kationy nieorganiczne tkanek 2.3 Główne aniony nieorganiczne komórek 3 Szczegółowy

Bardziej szczegółowo

Cytoplazma podstawowa: Siateczka ródplazmatyczna (retikulum endoplazmatyczne): Aparat Golgiego:

Cytoplazma podstawowa: Siateczka ródplazmatyczna (retikulum endoplazmatyczne): Aparat Golgiego: Cytoplazma podstawowa: Cytoplazma podstawowa, nazywana równieŝ macierzą lub matriks cytoplazmatyczną, a takŝe cytosolem, stanowi środowisko dla innych składników wewnątrz komórki. Jej struktura w mikroskopie

Bardziej szczegółowo

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Uwaga: tkanka tłuszczowa (adipose tissue) NIE wykorzystuje glicerolu do biosyntezy triacylogliceroli Endo-, para-, i autokrynna droga przekazu informacji biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Mitochondria. siłownie komórki

Mitochondria. siłownie komórki śycie - wymaga nakładu energii źródłem - promienie świetlne - wykorzystywane do fotosyntezy - magazynowanie energii w wiązaniach chemicznych Wszystkie organizmy ( a zwierzęce wyłącznie) pozyskują energię

Bardziej szczegółowo

I. Czynności organizacyjne.

I. Czynności organizacyjne. KONSPEKT ZAJĘĆ mgr Szymon Konkol Klasa:. Data:.. Temat zajęć: Biologiczne środki spulchniające- drożdże Przedmiot: surowce i materiały pomocnicze (ZSZ) Korelacja: technologia, praktyczna nauka zawodu Cele

Bardziej szczegółowo

Podział tkanki mięśniowej w zależności od budowy i lokalizacji w organizmie

Podział tkanki mięśniowej w zależności od budowy i lokalizacji w organizmie Tkanka mięśniowa Podział tkanki mięśniowej w zależności od budowy i lokalizacji w organizmie Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana poprzecznie prążkowana serca gładka Tkanka mięśniowa Podstawową własnością

Bardziej szczegółowo

Bliskie spotkania z biologią. METABOLIZM część II. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW

Bliskie spotkania z biologią. METABOLIZM część II. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM część II dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki METABOLIZM KATABOLIZM - rozkład związków chemicznych

Bardziej szczegółowo

Właściwości błony komórkowej

Właściwości błony komórkowej Właściwości błony komórkowej płynność asymetria selektywna przepuszczalność szybka dyfuzja: O 2, CO 2, N 2, benzen Dwuwarstwa lipidowa - przepuszczalność Współczynnik przepuszczalności [cm/s] 1 Transport

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Biologii dla uczniów gimnazjum woj. śląskiego w roku szkolnym 2013/2014. Rozwiązania zadań i schemat punktowania

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Biologii dla uczniów gimnazjum woj. śląskiego w roku szkolnym 2013/2014. Rozwiązania zadań i schemat punktowania Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Biologii dla uczniów gimnazjum woj. śląskiego w roku szkolnym 2013/2014 Rozwiązania zadań i schemat punktowania Zadanie 1. D Zadanie 2. Opis Królestwo Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

Tkanki. Tkanki. Tkanka (gr. histos) zespół komórek współpracujących ze sobą (o podobnej strukturze i funkcji) komórki

Tkanki. Tkanki. Tkanka (gr. histos) zespół komórek współpracujących ze sobą (o podobnej strukturze i funkcji) komórki Tkanki Tkanka (gr. histos) zespół komórek współpracujących ze sobą (o podobnej strukturze i funkcji) komórki Tkanki macierz (matrix) zewnątrzkomórkowa komórki zwierzęce substancja międzykomórkowa protoplasty

Bardziej szczegółowo

Test kwalifikacyjny Lifescience dla licealistów 2015

Test kwalifikacyjny Lifescience dla licealistów 2015 Test kwalifikacyjny Lifescience dla licealistów 2015 Imię nazwisko (pseudonim): 1. Daltonizm (d) jest cechą recesywną sprzężoną z płcią. Rudy kolor włosów (r) jest cechą autosomalną i recesywną w stosunku

Bardziej szczegółowo

METABOLIZM. Zadanie 1. (3 pkt). Uzupełnij tabelę, wpisując w wolne kratki odpowiednio produkt oddychania tlenowego i produkty fermentacji alkoholowej.

METABOLIZM. Zadanie 1. (3 pkt). Uzupełnij tabelę, wpisując w wolne kratki odpowiednio produkt oddychania tlenowego i produkty fermentacji alkoholowej. Zadanie 1. (3 pkt). Uzupełnij tabelę, wpisując w wolne kratki odpowiednio produkt oddychania tlenowego i produkty fermentacji alkoholowej. Zadanie 3. (3 pkt). Schemat mechanizmu otwierania aparatu szparkowego.

Bardziej szczegółowo

A. Problem badawczy 1. Dokumentowany obraz zmian.

A. Problem badawczy 1. Dokumentowany obraz zmian. ID Testu: 192M3J5 Imię i nazwisko ucznia Klasa Data 1. Przyporzadkuj do symboli literowych, którymi oznaczono etapy doświadczenia biologicznego (A D), odpowiednie cyfry wybrane spośród 1 5, którymi oznaczono

Bardziej szczegółowo

Komórka stuktura i funkcje. Bogusław Nedoszytko. WSZPIZU Wydział w Gdyni

Komórka stuktura i funkcje. Bogusław Nedoszytko. WSZPIZU Wydział w Gdyni Komórka stuktura i funkcje Bogusław Nedoszytko WSZPIZU Wydział w Gdyni Jądro komórkowe Struktura i funkcje Podziały komórkowe Jądro komórkowe 46 chromosomów 2,6 metra DNA 3 miliardy par nukleotydów (A,T,G,C)

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy harmonogram ćwiczeń Biologia i genetyka w Zakładzie Biologii w roku akademickim 2015/2016 - I rok Kosmetologia

Szczegółowy harmonogram ćwiczeń Biologia i genetyka w Zakładzie Biologii w roku akademickim 2015/2016 - I rok Kosmetologia Szczegółowy harmonogram ćwiczeń Biologia i genetyka w Zakładzie Biologii w roku akademickim 2015/2016 - I rok Kosmetologia Przedmiot Wykłady Ćwiczenia Semestr I Biologia i genetyka 10W/15Ćw./20Sem. Egzamin

Bardziej szczegółowo

Budowa i rola części czynnej układu ruchu

Budowa i rola części czynnej układu ruchu Budowa i rola części czynnej układu ruchu Układ ruchu Ze względu na budowę i właściwości układ ruchu można podzielić na: część czynną układ mięśniowy część bierną układ szkieletowy Dzięki współdziałaniu

Bardziej szczegółowo

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą byd wykorzystywane przez jego Użytkowników

Bardziej szczegółowo

Botanika. T. 1 Morfologia - A. Szweykowska, J. Szweykowski

Botanika. T. 1 Morfologia - A. Szweykowska, J. Szweykowski Botanika. T. 1 Morfologia - A. Szweykowska, J. Szweykowski Spis treści 1.Wstęp Przedmiot i zadania botaniki Historia botaniki Główne dyscypliny botaniczne Metody badania budowy i rozwoju roślin 2.Komórka

Bardziej szczegółowo

Mitochondria - siłownie komórki

Mitochondria - siłownie komórki Transformatory energii (mitochondria i chloroplasty) ewolucja eukariontów endosymbioza prakomórki eukariotycznej z prabakterią purpurową lub pracyjanobakterią Pochodzenie mitochondriów i chloroplastów

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Biologiczny dla młodzieży gimnazjalnej województwo wielkopolskie etap szkolny 27.10.2011

Wojewódzki Konkurs Biologiczny dla młodzieży gimnazjalnej województwo wielkopolskie etap szkolny 27.10.2011 Wojewódzki Konkurs Biologiczny dla młodzieży gimnazjalnej województwo wielkopolskie etap szkolny 27.10.2011 KOD UCZNIA.. ( wpisuje uczeo) Informacja dla Komisji Konkursowej ( komisja wypełnia po sprawdzeniu

Bardziej szczegółowo

Temat: Budowa i funkcje korzenia.

Temat: Budowa i funkcje korzenia. Temat: Budowa i funkcje korzenia. Korzeń to część podziemna organizmu roślinnego (organ wegetatywny) przystosowana do wypełniania określonych funkcji: Umocowania rośliny w podłożu. Pobierania z gleby wody

Bardziej szczegółowo

Cz. XXVIII - c Węglowodany - cukry - sacharydy: disacharydy i polisacharydy

Cz. XXVIII - c Węglowodany - cukry - sacharydy: disacharydy i polisacharydy Cz. XXVIII - c Węglowodany - cukry - sacharydy: disacharydy i polisacharydy I. Budowa i właściwości disacharydów Wiązanie między monosacharydami powstaje z udziałem dwóch grup hydroksylowych pochodzących

Bardziej szczegółowo