NiewydolnoϾ nerek w przebiegu raka szyjki macicy opis przypadku

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NiewydolnoϾ nerek w przebiegu raka szyjki macicy opis przypadku"

Transkrypt

1 Niewydolnoœæ nerek w przebiegu raka szyjki macicy opis przypadku Rak szyjki macicy, drugi po raku piersi nowotwór z³oœliwy narz¹du p³ciowego u kobiet, mo e dawaæ w niektórych przypadkach zamaskowane objawy. Przedstawiamy przypadek 72-letniej kobiety leczonej pocz¹tkowo hemodializami z powodu niewydolnoœci nerek, u której naciekaj¹cy rak szyjki macicy okaza³ siê byæ g³ówn¹ i jedyn¹ przyczyn¹ mocznicy. Po opanowaniu hemodializami zaburzeñ biochemicznych za³o ono prawostronn¹ nefrostomiê celem odbarczenia stwierdzanego wodonercza a po uzupe³nieniu diagnostyki ginekologicznej przeprowadzono radykalny zabieg operacyjny polegaj¹cy na usuniêciu narz¹du rodnego wraz z wêz³ami ch³onnymi miednicy ma³ej i oko³oaortlanymi oraz wyciêciu trójk¹ta pêcherza moczowego i wy³onieniu ureteroneocutaneostomii lewostronnej. Leczenie to poprawi³o odp³yw moczu, doprowadzi³o do normalizacji parametrów biochemicznych i umo liwi³o rezygnacjê z rozpoczêtego leczenia dializami. Chora zosta³a zakwalifikowana do dalszego etapu leczenia choroby podstawowej tj. chemio- i radioterapii. (NEFROL. DIAL. POL. 2010, 14, ) Renal failure in the course of cervical cancer case report Cervical cancer (CC) is the second after breast cancer most common cause of neoplasms in women. In some cases it may give misleading or atypical symptoms. We present a case of a 72-year old woman who was treated with hemodialysis initially for renal failure. Further diagnostic procedures revealed CC to be the main cause of nephrologic disorders. After improvement of biochemical parameters based on hemodialyses, right nephrostomy was implanted because of diagnosed bilateral hydronephrosis. Gynecological diagnostics were performed enabling radical surgery procedure leading to hysterectomy with pelvic and paraaortic lymphadenectomy, trigonum urinary bladder excision and creation of left-sided ureteroneocutaneostomy. Treatment led to improvement of urine flow and normalization of biochemical parameters. Patient was qualified for consecutive chemo- and radiotherapy. (NEPHROL. DIAL. POL. 2010, 14, ) Marcin MIKA 1 Robert JACH 1 Klaudia STANGEL-WÓJCIKIEWICZ 1 Antoni BASTA 1 DONIESIENIA KLINICZNE W³adys³aw SU OWICZ 2 1 Katedra i Klinika Ginekologii i Po³o nictwa Uniwersytet Jagielloñski, Collegium Medium w Krakowie Kierownik: Prof. dr hab. med. Antoni Basta 2 Katedra i Klinika Nefrologii, Uniwersytet Jagielloñski, Collegium Medium w Krakowie Kierownik: Prof. dr hab. med. W³adys³aw Su³owicz S³owa kluczowe: rak szyjki macicy niewydolnoœæ nerek leczenie raka szyjki macicy Key words: cervical cancer renal failure treatment of cervical cancer Niewydolnoœæ nerek w przebiegu chorób nowotworowych narz¹du rodnego u kobiet stanowi istotny problem kliniczny. Rozwijaj¹cy siê nowotwór narz¹du rodnego mo e utrudniaæ odp³yw moczu poprzez ucisk lub naciek na moczowody oraz pêcherz moczowy, co mo e prowadziæ do rozwoju zanerkowej niewydolnoœci nerek i pe³noobjawowej mocznicy. W nieodleg³ej przesz³oœci pacjenci z rozpoznan¹ chorob¹ nowotworow¹ nie byli kwalifikowani do leczenia dializami. Obecnie rozpoznanie choroby nowotworowej nie jest powodem dyskwalifikacji z leczenia dializami a opanowanie zaburzeñ metabolicznych dziêki pe³nej dostêpnoœci do dializ umo liwia leczenie specjalistyczne choroby podstawowej. Przedstawiamy opis przypadku 72-letniej pacjentki, u której choroba zasadnicza tj. rak szyjki macicy by³ przyczyn¹ wyst¹pienia zanerkowej niewydolnoœci nerek, jako objawu dominuj¹cego, wymagaj¹cej dializoterapii. Opis przypadku: 72-letnia pacjentka przyjêta do Kliniki Ginekologii i Onkologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie z rozpoznaniem: carcinoma planoepitheliale colli uteri probabiliter invasivum (hist.-pat. z dn ; nr ) celem radykalnego leczenia operacyjnego. Od r. chora by³a hospitalizowana w Oddziale Chorób Wewnêtrznych z powodu narastaj¹cego os³abienia i sk¹pomoczu trwaj¹cego od oko³o 10 dni. W przeprowadzonych badaniach laboratoryjnych z istotnych odchyleñ od normy stwierdzono wzrost stê enia kreatyniny do 1707 µmol/l, mocznika do 46,4 mmol/l i K do 7,7 mmol/ l. W USG jamy brzusznej obie nerki z zastojem IV stopnia z widocznymi poszerzonymi moczowodami na ca³ej d³ugoœci nikn¹cymi w nieregularnej hipoechogenicznej masie w rzucie pêcherza ³¹cz¹cej siê z szyjk¹ macicy. Ze wzglêdu na naciek nowotworowy pêcherza moczowego chorej nie zacewnikowano. W wywiadzie ginekologicznym chora od 40 lat nie badana ginekologicznie, nie Adres do korespondencji: Lek. med. Marcin Mika Kinika Ginekologii i Onkologii UJ, CM Kraków, ul. Kopernika 23 e mail: 100

2 Rycina 1 Obraz wodonercza w badaniu USG u opisanej chorej. USG evaluation of hydronephrosis in the described patient. Rycina 2 Nefrostomia prawostronna u opisanej pacjentki. Right sided nephrostomy in the described patient. Rycina 3 Obraz kolposkopowy raka szyjki macicy u opisanej chorej. Cervical cancer in colposcopy evaluation in the studied patient. Rycina 4 Ureteroneocutaneostomia lewostronna u leczonej chorej. Left sided uretheroneocutaneostomy in the treated patient. uczestniczy³a w badaniach profilaktycznych raka szyjki macicy (cytologia). Rodzi³a 3 razy si³ami i drogami natury. Dolegliwoœci ginekologicznych nie zg³asza³a. W trakcie hospitalizacji ze wskazañ yciowych wdro ono leczenie hemodializami oraz w³¹czono leczenie hipotensyjne z powodu nadciœnienia têtniczego. Pocz¹tkowo pacjentka dializowana z dostêpu przez praw¹ y³ê udow¹, a nastêpnie cewnik permanentny Permcath za³o ony do y³y szyjnej. U pacjentki wykonano ³¹cznie 4 zabiegi hemodializy. W toku leczenia odnotowano normalizacjê wartoœci potasu (5,0 mmol/l) i mocznika (7,6 mmol/l) oraz obni enie stê enia kreatyniny (623 µmol/l). Ze wzglêdu na anemizacjê chorej (RBC: 2,65 x /l; Hb: 4,5 mmol/l ) przetoczono 2 jedn. KKCZ bez powik³añ, uzyskuj¹c poprawê (RBC: 3,6 x /l; Hb: 6,0 mmol/l). Ze wzglêdu na obustronne wodonercze (rycina 1) pacjentkê skierowano do Oddzia³u Urologii, gdzie wykonano prawostronn¹ nefrostomiê punkcyjn¹ z nastêpow¹ poliuri¹ - 6,1 l moczu/dobê (rycina 2). Pacjentka ponownie przyjêta do Oddzia³u Chorób Wewnêtrznych celem poszerzenia diagnostyki i modyfikacji dotychczasowego leczenia. W trakcie pobytu w oddziale uzyskano obni enie kreatyniny do 175 µmol/l) co umo liwi³o rezygnacjê z rozpoczêtego leczenia hemodializami. Diureza dobowa utrzymywa³a siê na poziomie oko³o 1500 ml na dobê. Uzyskano obni enie ciœnienia têtniczego krwi co umo liwi³o redukcjê stosowanych leków hipotensyjnych. Ze wzglêdu na podejrzenie procesu nowotworowego szyjki macicy zalecono konsultacjê ginekologiczn¹. W wykonanej cytologii z dnia stwierdzono obecnoœæ komórek AGC - atypical glandular cells oraz komórek raka p³askonab³onkowego. Pacjentka skierowana w trybie pilnym do Kliniki Ginekologii i Onkologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie celem weryfikacji histopatologicznej. Pobrano próbne wycinki z szyki macicy, w których potwierdzono obecnoœæ komórek raka p³askonab³onkowego z cechami inwazji (rycina 3). W kwalifikacji przedoperacyjnej stwierdzono: brzuch wysklepiony w poziomie klatki piersiowej, bez patologicznych oporów i objawów otrzewnowych, srom i krocze wieloródki - senilne, pochwa prawid³owej d³ugoœci i szerokoœci. Czêœæ pochwowa walcowata d³ugoœci oko³o 4 cm beczu³kowato powiêkszona przez endofityczn¹ zmianê nowotworow¹, naciekaj¹c¹ pêcherz moczowy. Trzon macicy twardy, ruchomy. Przydatki obustronnie niebadalne. W badaniu per rectum nacieku nowotworowego w obrêbie przymacicz nie stwierdzono, œluzówka w obrêbie palca badaj¹cego nie zmieniona. Bezpoœrednio przed zabiegiem operacyjnym pacjentka bez dolegliwoœci. Wykonano morfologiê krwi i badania biochemiczne stwierdzaj¹c niewielkie odchylenie parametrów biochemicznych: kreatynina 125,2 µmol/l, mocznik 8,7 mmol/l. Pacjentka zakwalifikowana do zabiegu egzenteracji przedniej. W trakcie zabiegu operacyjnego po otwarciu pacjentki z ciêcia prostego w dolnej œrodkowej linii cia³a poszerzonego po wyrostek mieczykowaty stwierdzono: trzon macicy nieznacznie powiêkszony, wychodz¹cy z szyjki macicy guz wielkoœci mandarynki nacieka pêcherz moczowy (trójk¹t pêcherza i tyln¹ œcianê pêcherza). Oba przydatki w zrostach z otrzewn¹ œcienn¹. Zadecydowano o usu- Nefrologia i Dializoterapia Polska Numer 2 101

3 Rycina 5 Obraz prawej nerki w badaniu USG po zabiegu operacyjnym. Right kidney in USG evaluation after surgery. Rycina 6 Obraz lewej nerki po zabiegu operacyjnym. Left kidney in USG evaluation after surgery. niêciu radykalnym narz¹du rodnego, trójk¹ta pêcherza i wy³onieniu uretheroneocutaneostomii lewostronnej. Macicê i przydatki usuniêto w sposób typowy jak przy rozszerzonym wyciêciu macicy wraz z mankietem pochwy. Nastêpnie wypreparowano pochwê zamykaj¹c j¹ na g³ucho. Odpreparowano trójk¹t pêcherza moczowego z nacieku nowotworowego usuwaj¹c go wraz z guzem wielkoœci pi³ki golfowej; odciêto moczowód lewy, który wykazywa³ cechy megaurether. Po odciêciu moczowodu lewego powy ej przeszkody stwierdzono prawid³ow¹ jego perystaltykê z widocznym wyp³ywem moczu. Po usuniêciu trójk¹ta pêcherza za- ³o ono szwy na pêcherz moczowy, sprawdzono jego szczelnoœæ przy pomocy soli fizjologicznej z b³êkitem metylenowym. Prawy moczowód wykazuj¹cy pocz¹tkowo cechy poszerzenia, po usuniêciu trójk¹ta pêcherzowego stwierdzono jego dro - noœæ. W sposób typowy wykonano lymphadenektomiê miednicz¹ i oko³oaortaln¹, a do wysokoœci têtnicy kreskowej dolnej. Wszczepiono moczowód lewy w pow³oki wytwarzaj¹c uretheroneocutaneostomiê przebieg niepowik³any (rycina 4). W kontrolnym badaniu USG jamy brzusznej stwierdzono nerki prawid³owej wielkoœci i po³o enia z warstw¹ mi¹ szow¹ prawid³owej szerokoœci i echogenicznoœci bez zastoju ( rycina 5 i 6). Pacjentka zabieg i znieczulenie znios³a bez powik³añ. Utraci³a oko³o 500 ml krwi. Po zabiegu chora obserwowana w Oddziale Intensywnej Terapii przez 4 doby. Pocz¹tkowo w stanie œredniociê kim, ale stabilnym. Przetoczono 4 jedn. KKCZ i 100 ml 20% albumin. W³¹czono antybiotykoterapiê: Amoksycylina z kwasem klawulanowym i Klindamycyna. Badanie bakteriologiczne i mykologiczne moczu ujemne. Po poprawie stanu ogólnego w czwartej dobie pacjentka przeniesiona na oddzia³ ginekologii celem dalszej rekonwalescencji. Do wszczepionego do skóry moczowodu za³o ono cewnik nr 8 F zamiast sondy moczowodowej. Pacjentka w siódmej dobie pooperacyjnej, w stanie ogólnym dobrym wypisana z zaleceniem kontroli z wynikiem histopatologicznym materia³u pooperacyjnego celem ustalenia leczenia adjuwantowego - chemoradiacja tzn. do planowanej chemioterapii opartej o pochodne platyny z równoczesn¹ radioterapi¹ miednicy z pól zewnêtrznych. Omówienie Pomimo znacznej redukcji zachorowalnoœci na raka szyjki macicy, która jest widoczna szczególnie w krajach, które wprowadzi³y narodowe, populacyjne programy profilaktyki tego nowotworu liczbê nowych zachorowañ na raka szyjki macicy na œwiecie w 2002 roku oszacowano na przypadków a kobiet zmar³o z tego powodu. W krajach takich jak Indie, Bangladesz, Brazylia i Costa Rica rak szyjki macicy zajmuje nadal pierwsze miejsce wœród wszystkich nowotworów z³oœliwych u kobiet. Opracowane w ostatnich latach dane epidemiologiczne wykazuj¹, e czêstoœæ zachorowañ na ten nowotwór wynosi od 87,3 na u mieszkanek Haiti a do 2,0 na w Arabii Saudyjskiej [10,17,19]. Polska nale y do krajów o doœæ wysokiej zachorowalnoœci i umieralnoœci na ten nowotwór. W 2005 roku odnotowano 3263 nowych zachorowañ na raka szyjki macicy co stanowi³o 5,2% wszystkich nowotworów u kobiet, plasuj¹c ten nowotwór na 4 miejscu wœród zachorowañ. Z tej liczby nowych zachorowañ w 2005 roku po³owa kobiet zmar³a. Rak szyjki macicy od lat stanowi najwiêksze zagro enie w rejonie województw pó³nocnych i pó³nocno- zachodnich Polski. Je eli chodzi o strukturê wiekow¹ to wzrost zachorowalnoœci obserwuje siê pocz¹wszy od oko³o 20 roku ycia, a najwiêksza liczba zachorowañ na raka szyjki macicy przypada w grupie wiekowej lata. Po 60 roku ycia czêstoœæ zachorowañ nieznacznie siê zmniejsza [7]. Wed³ug danych Krajowego Rejestru Nowotworów rak szyjki macicy sklasyfikowany zosta³ na 5 miejscu przyczyn zgonów z powodu chorób nowotworowych wœród kobiet, stanowi¹c 4,5% wszystkich zgonów. Odsetek piêcioletnich prze yæ kobiet chorych na ten nowotwór plasuje Polskê na jednym z ostatnich miejsc w Europie. W Polsce odsetek ten wynosi³ 49,1% i jest najni - szy spoœród 17 krajów europejskich bior¹cych udzia³ w badaniu Eurocare [2]. W etiologii raka szyjki macicy najwa - niejsz¹ rolê odgrywa zaka enie wirusem brodawczaka ludzkiego (ang. human papilloma virus; HPV). Z innych istotnych czynników ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy wymienia siê wiek, wczesne rozpoczêcie ycia seksualnego, przebyt¹ du ¹ liczbê porodów, palenie papierosów, niski status socjo-ekonomiczny, stwierdzan¹ wczeœniej patologiê w badaniu cytologicznym wymazu, kontakt z partnerami podwy - szonego ryzyka (niemonogamiczni, z infekcj¹ HPV). Za prawdopodobne czynniki ryzyka uwa a siê: wieloletnie stosowanie hormonalnych œrodków antykoncepcyjnych, dietê ubog¹ w Vit. C oraz stany zapalne narz¹du rodnego przenoszone drog¹ p³ciow¹ (Chlamydia trachomatis, rzêsistek pochwowy, wirus opryszczki HSV-2). Wg danych IARC i NCI czêstoœæ wystêpowania DNA HPV wœród kobiet z prawid³owymi wynikami badania cytologicznego waha siê od 7,9% w Europie do 22,1% w Afryce [1,5]. W celu ustalenia rozpoznania raka szyjki macicy oprócz badania ogólnolekarskiego (podmiotowe i przedmiotowe) i badania ginekologicznego (per vaginam i per rectum), istotne znaczenie maj¹ badanie cytologiczne i kolposkopowe oraz ocena pobranego wycinka pod kontrol¹ kolposkopu z tarczy czêœci pochwowej i materia³u tkankowego uzyskanego poprzez wy³y eczkowanie kana³u szyjki macicy do badania histopatologicznego [25]. Je eli chodzi o postacie histologiczne to najczêœciej wystêpuje p³askonab³onkowy rak szyjki macicy obejmuj¹cy 3 typy: keratynizuj¹cy, nie-keratynizuj¹cy i drobnokomórkowy ponad 90% wszystkich postaci raka szyjki macicy. Rak gruczo³owy (adenocarcinoma) stanowi od 5-10% a rak gruczo³owo-p³askonab³onkowy (adenosquamous carcinoma) od 1-3% przypadków. Œrednia wieku kobiet z rakiem gruczo³owym szyjki macicy wynosi 56 lat. Obie te postacie charakteryzuj¹ siê ni szym od p³askonab³onkowej odsetkiem 5-letnich prze yæ, co t³umaczy siê trudnoœciami we wczesnym wykryciu tej odmiany raka. Pozosta³e postacie histologiczne to rak jasnokomórkowy, rak szklisto-komórkowy (glassy cell carcinoma), rak mezonefroidalny, adenocystic carcinoma lub cylindroma, rak drobnokomórkowy (small cell carcinoma), rak podstawno-komórkowy (basaloid carcinoma) oraz miêsaki (sarcoma), ch³oniaki (lymphoma) i czer- 102

4 niaki (melanoma) które ³¹cznie staniowi¹ 1-2% wszystkich nowotworów z³oœliwych szyjki macicy [7]. W oparciu o stopnie klinicznego zaawansowania raka szyjki macicy (I-IV) okreœlone przez Miêdzynarodow¹ Federacjê Po- ³o ników i Ginekologów (FIGO) w 1994 roku opisywan¹ chor¹ zakwalifikowano do stadium IVa, w którym nowotwór nacieka narz¹dy s¹siednie [11,14]. W leczeniu raka szyjki macicy stosuje siê leczenie chirurgiczne, radioterapiê i chemioterapiê [9,14,24]. Dobór i sekwencja metod uzale nione s¹ od zaawansowania procesu nowotworowego. Wed³ug Annual Report on the Results of Treatment in Gynaecological Cancer z 1998 roku na 100 leczonych kobiet, 15 leczonych by³o wy³¹cznie operacyjnie, 60 wy³¹cznie napromienianiem, a 25 obiema tymi metodami. Wynika z tego, e oko³o 85% kobiet chorych na raka szyjki macicy wymaga zastosowania radioterapii na jednym z etapów leczenia. W raku przedinwazyjnym szyjki macicy o typie p³askonab³onkowym (FIGO 0) stosuje siê obecnie konizacjê chirurgiczn¹ oraz technikê LEEP (nazywan¹ czasem LLETZ - large loop excision of transformation zone). W 1965 roku Anderson a nastêpnie w 1969 Kolstad i Klem wykazali, e konizacja szyjki macicy jest równie skuteczn¹ metod¹ leczenia przedinwazyjnego raka szyjki macicy jak histerektomia [1,12]. Wspó³czeœnie wyciêcie macicy z powodu przedinwazyjnego raka szyjki macicy wykonuje siê jedynie w przypadku wspó³istniej¹cych innych patologii narz¹du rodnego. W raku mikroinwazyjnym p³askonab³onkowym (FIGO Ia1 i Ia2) zasadnicze ró nice w tych rakach szyjki macicy polegaj¹ na odsetku zajêtych wêz³ów ch³onnych. W stopniu Ia1 odsetek zajêtych wêz³ów ch³onnych nie przekracza 1%, natomiast w stopniu Ia2 wynosi on od 1 do 7%. Postêpowanie chirurgiczne uzale nione jest w tych przypadkach równie od chêci zachowania zdolnoœci prokreacyjnych kobiety, zajêcia przestrzeni naczyniowych i objêtoœci guza obejmuj¹c konizacjê chirurgiczn¹, trachelektomiê, proste i radykalne wyciêcie macicy. Nieco innego leczenia wymagaj¹ chore z rakiem szyjki macicy w stopniach Ib-IIa. Od roku 1994 FIGO podzieli³o stopieñ Ib na dwie podgrupy: Ib1 (guz<4 cm) i Ib2 (guz>4 cm). Idealnymi kandydatkami do pierwotnego leczenia chirurgicznego s¹ chore w stopniu klinicznym Ib1, gdy œrednica guza nie przekraczaj¹ca 4 cm stwarza mo liwoœci szerokiego wyciêcia macicy wraz z tkankami przymacicz i okolicy przyszyjkowej unikaj¹c leczenia adjuwantowego. ¹czenie bowiem radykalnej chirurgii z pooperacyjn¹ radioterapi¹ znamiennie zwiêksza liczbê powik³añ odleg³ych. Landoni i wsp. w prospektywnym badaniu randomizowanym wykazali, e w grupie chorych leczonych pooperacyjnie radioterapi¹ w porównaniu do grupy leczonych wy³¹cznie radioterapi¹ liczba powik³añ, w tym ciê kich ró ni³a siê znamiennie na niekorzyœæ leczenia skojarzonego, p=0,0004 [13]. Zabiegi radykalne prowadz¹ niekiedy do przewlek³ej atonii pêcherza moczowego i zaburzeñ w oddawaniu stolca jak i zastoju ch³onki i obrzêku limfatycznego. Kolejnym krokiem s³u ¹cym dok³adnemu okreœleniu chorych, mog¹cych skorzystaæ z operacji jest wprowadzenie technik mapowania wêz³a wartowniczego [18,22]. Celem takiego postêpowania jest poprawa dok³adnoœci w ocenie sp³ywu ch³onki, przy jednoczesnym zmniejszeniu skutków ubocznych rozleg³ej limfadenektomii. Leczenie chirurgiczne chorych na raka szyjki macicy obejmuje równie operowanie wspó³istniej¹cych patologii narz¹du rodnego przed planowan¹ radio-chemio terapi¹, gdy np. miêœniaki mog¹ niekiedy utrudniaæ przebieg radioterapii z uwagi na wyst¹pienie popromiennej martwicy guza i objawów zapalenia otrzewnej. Wybrane chore z nawrotem choroby po uprzednio przeprowadzonej radio- lub radiochemioterapii mog¹ byæ kandydatkami do leczenia chirurgicznego. Centralna lokalizacja wznowy w obrêbie miednicy mniejszej i jej œrednica do 2 cm, stwarza dogodne mo - liwoœci do wykonania operacji radykalnego usuniêcia macicy wraz z czêœciow¹ resekcj¹ przylegaj¹cych tkanek, np. pêcherza moczowego i/lub jelita (egzenteracja przednia i egzenteracja tylna, ca³kowite wytrzewienie miednicy ma³ej). Pomimo wysokiego odsetka powik³añ, dochodz¹cych do 50%, udaje siê u tych chorych zapobiec wytworzeniu stomii jelitowej lub moczowej, niezbêdnych w przypadku wytrzewienia. Znaczn¹ trudnoœæ w podjêciu decyzji terapeutycznych sprawiaj¹ przypadki z nawrotem guza w bocznej lokalizacji miednicy. Leczenie chirurgiczne o za³o eniu paliatywnym obejmuje zabiegi ratuj¹ce ycie. Gwa³towne krwotoki z nacieczonej szyjki macicy mog¹ byæ wskazaniem do natychmiastowej obliteracji têtnic biodrowych wewnêtrznych. Zabiegi takie mo na wykonaæ przy pomocy technik radiologii interwencyjnej, laparoskopowo lub drog¹ chirurgii klasycznej. Innymi wskazaniami do interwencji chirurgicznej s¹ niedro noœæ w wyniku nacieczenia jelita lub mocznica bêd¹ca skutkiem nacieczenia moczowodów. W takich sytuacjach, wy³onienie stomii, wprowadzeniu cewników typu pig-tail lub wykonanie nefrostomii punkcyjnej szybko stabilizuj¹ stan chorej. Stwierdzenie badaniami klinicznymi przerzutów do wêz³ów ch³onnych w zaawansowanym raku szyjki macicy (IIA-IIIA) wyklucza³o dawniej chore z dalszego leczenia operacyjnego. Obecnie pogl¹dy i postêpowanie uleg³y zmiany i w przypadku raka szyjki macicy w stopniu IIa, a nawet IIb leczenie rozpoczynamy od radykalnego usuniêcia macicy. Usuwa siê g³ównie zmienione nowotworowo wêz³y ch³onne miednicze i oko- ³o aortalne a nastêpowo przeprowadza siê leczenie uzupe³niaj¹ce chemioterapiê i radioterapiê. Badania randomizowane wykaza³y znacznie lepsze i d³u sze prze ycie chorych, u których wykonano limfadenektomiê i cytoredukcjê zmienionych nowotworowo wêz³ów ch³onnych [4,23]. W stanach zaawansowanych raka szyjki macicy i wznowach, kiedy dochodzi do ca³kowitej blokady odp³ywu moczu, a zmiana jest umiejscowiona tylko w miedniczy mniejszej, s¹ wykonywane ró ne zabiegi operacyjne poprawiaj¹ce odp³yw moczu, co pozwala na nastêpow¹ radioterapiê i przed³u enie ycia chorych. Niezale nie od ró nic w ocenie skutecznoœci leczenia operacyjnego raka szyjki macicy w stopniu IVa (opisywana pacjentka) wiêkszoœæ autorów podkreœla dobry efekt kliniczny zabiegu, czyli uwolnienie chorego od powik³añ (zaka enia i krwawienie z uk³adu moczowego, objawy dyzuryczne, wodonercze, ból). Osobnym problemem pooperacyjnym chorych leczonych operacyjnie w stopniu zaawansowania IVa raka szyjki macicy jest sposób odprowadzenia moczu. Równoczasowo lub po zakoñczeniu leczenia napromienianiem mo na zastosowaæ wstawkê z jelita cienkiego sposobem Brickera lub szczelne zbiorniki na mocz (typu Indiana) lub odprowadzenia sposobem Mainz II [3,8]. Stosowanie radio-chemio terapii pozwala na zmniejszenie ryzyka zgonu o 30-50% w porównaniu do wy³¹cznej radioterapii i powinno byæ obecnie standardem leczenia w stopniu klinicznego zaawansowania Ib oraz w niektórych przypadkach II, III i IVa. Optymalny program chemioterapii w skojarzeniu nie zosta³ definitywnie ustalony. Z praktycznego punktu widzenia, najbardziej racjonalne jest podawanie cisplatyny w monoterapii co 7 dni w dawce 40 mg/m 2 w ci¹gu 6 tygodni napromieniania [16,20]. Opisywana chora po za³o eniu nefrostomii uzyska³a powrót diurezy, co nie zawsze jest osi¹gane [6,15,21]. Nastêpnie zostanie poddana uzupe³niaj¹cej chemio- i radioterapii. W toku leczenia preparatami cisplatyny niezbêdna bêdzie systematyczna kontrola funkcji nerek i ewentualna redukcja dawki leku, a w razie rozwoju niewydolnoœci nerek (lek nefrotoksyczny) konieczne ponowne zastosowanie hemodializ. W przypadku pozytywnego wyniku leczenia chemio-radioterapi¹ nale y rozwa yæ zabieg rekonstrukcji pêcherza moczwego. Piœmiennictwo 1. Anderson F.: Treatment and follow- up of noninvasive cancer of uterine cervix: report of 205 cases ( ). J. Obstet. Gynecol. Br. Commonw. 1965, 72, Bielska-Lasota M., Inghelmann R., van de Poll- Frnase L. et al.: Trends in cervical cancer survival in Europe, : A population-based study. Gynecol. Oncol. 2007, 105, Chang H.K., Lo K.Y., Chiang H.S.: Complications of urinary diversion after pelvic exenteration for gynecological malignancy. Int. Urogynecol. J. Pelvic Floor Dysfunct. 2000, 11, Crowe P.J., Temple W.J., Lopez M.J., Ketcham A.S.: Pelvic exenteration for advanced pelvic malignancy. Semin. Surg. Oncol. 1999, 17, Cuzick J., Szarewski A., Cubie H. et al.: Management of women who test positive for high-risk types of human papillomavirus. The HART study. Lancet 2003, 362, Dienstman R., da Silva Pinto C., Tatungi Pereira M. et al.: Palliative percutaneous nephrostomy in recurrent cervical cancer. A retrospective analysis of 50 consecutive cases. J. Pain Sympt. Manag. 2008, 36, Didkowska J., Wojciechowska U., Tarkowski W., Zatoñski W.A.: Nowotwory z³oœliwe w Polsce w 2000 roku. Warszawa: Centrum Onkologii - Instytut El-Lamie I.K.: Preliminary experience with Mainz type II pouch in gynecologic oncology patients. Eur. J. Gynaecol. Oncol. 2001, 22, Green J.A., Kirwan J.M., Tierney J.F. et al.: Survival and recurrence after concomitant chemotherapy and radiotherapy for cancer of the uterine cervix: a systematic review and meta-analysis. Lancet 2001, 358, Jemal A., Siegel R., Ward E., et al.: Cancer statistics, CA Cancer J. Clin. 2006, 56, Knapp P.: Obraz kliniczny raka szyjki macicy. W: Markowska J. (red.). Onkologia ginekologiczna. Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, Wroc³aw Nefrologia i Dializoterapia Polska Numer 2 103

5 2002, Kolstad P., Klem V.: Long-term follow up of 1121 cases of carcinoma in situ. Obstet. Gynecol. 1976, 48, Landoni F., Maneo A., Colombo A. et al.: Randomised study of radical surgery versus radiotherapy for stage Ib-IIa cervical cancer. Lancet 1997, 350, Lopez A., Kudelka A.P., Edwards C.L. et al.: Carcinoma of the uterine cervix. W: Pazdur R. (red.). Medical oncology: a comprehensive review. Huntington PRR, New York 1996, Lutaif N.A., Abdulkader R.C.: Factors influencing the non-recovery of renal function after the relief of urinary tract obstruction in women with cancer of cervix. Ren. Fail. 2003, 25, National Cancer Institutes Clinical Announcement. Concurrent chemoradiation for cervical cancer. Bethesda, Maryland, National Cancer Institute, February Parkin D.M., Bray F., Ferlay J., Pisani P.: Global cancer statistics, CA. Cancer J. Clin. 2005, 55, Pityñski K., Basta A.: Wyznaczanie lokalizacji wêz³ów ch³onnych i poszukiwanie tzw. wêz³a wartowniczego (sentinel node) w ginekologii onkologicznej. Ginekol. Pol. 2002, 73, Sankaranrayanan R., Budukh A., Rajkumar R.: Effective screening programmes for cervical cancer in low- and middle- income developing countries. Bull. World Health Org. 2001, 79, Sedlis A., Bundy B.N., Rotman M.Z. et al.: A randomized trial of pelvic radiation therapy vs. no further therapy in selected patients with stage Ib carcinoma of the cervix after radical hysterectomy and pelvic lymphadenopathy. Gynecol. Oncol. 1993, 73, Takai N., Nasu K., Miyakawa I.: Management of patients with carcinoma of the cervix with anuric renal failure. Int. J. Gynecol. Obstetr. 2005, 88, Torne A., Puig-Tintore L.: The use of sentinel lymph nodes in gynecological malignancies. Curr. Opin. Obstet. Gynecol. 2004, 16, Wydra D., Emerich J., Ciach K. et al.: The role of pelvic exenteration for treatment of pelvic malignancy - a nine year experience. Eur. J. Gynaecol. Oncol. 2005, 4, Zahra M.A., Taylori A., Mould G. et al.: Concurrent weekly cisplatin chemotherapy and radiotherapy in a haemodialysis patient with locally advanced cervix cancer. Clin. Oncol. 2008, 20, Zielinski J., Krzakowski M.: Nowotwory z³oœliwe narz¹du p³ciowego kobiety. W: Krzakowski M. (red.): Onkologia kliniczna. Borgis-Wydawnictwo Medyczne, Warszawa 2001 (tom II),

Pułapki (bardzo) wczesnej diagnostyki nowotworów układu rozrodczego

Pułapki (bardzo) wczesnej diagnostyki nowotworów układu rozrodczego Pułapki (bardzo) wczesnej diagnostyki nowotworów układu rozrodczego Radosław Mądry i Janina Markowska Katedra i Klinika Onkologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Poznań 17-10-2014

Bardziej szczegółowo

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe narzadu płciowego u kobiet w Polsce w latach 1987, 1996, 3 i szacunkowe na 1 r. 1987 1996 3 1 Zachorowania

Bardziej szczegółowo

Typ histopatologiczny

Typ histopatologiczny Typ histopatologiczny Wiek Stopieo zróżnicowania nowotworu Typ I (hormonozależny) Adenocarcinoma Adenoacanthoma Naciekanie przestrzeni naczyniowych Wielkośd guza Typ II (hormononiezależny) Serous papillary

Bardziej szczegółowo

Algorytmy postępowania w raka szyjki macicy oparto na istniejących wytycznych w ramach ESGO a przygotował je Komitet Edukacyjny ESGO jako narzędzie

Algorytmy postępowania w raka szyjki macicy oparto na istniejących wytycznych w ramach ESGO a przygotował je Komitet Edukacyjny ESGO jako narzędzie Algorytm postępowania Rak szyjki macicy Algorytmy postępowania w raka szyjki macicy oparto na istniejących wytycznych w ramach ESGO a przygotował je Komitet Edukacyjny ESGO jako narzędzie nauczania dla

Bardziej szczegółowo

Analizą retrospektywną objęto 86 chorych na raka płaskonabłonkowego szyjki macicy po leczeniu operacyjnym, które otrzymały uzupełniającą radio-

Analizą retrospektywną objęto 86 chorych na raka płaskonabłonkowego szyjki macicy po leczeniu operacyjnym, które otrzymały uzupełniającą radio- Współczesna Onkologia (2009) vol. 13; 4 (191 195) Cel pracy: W pracy przedstawiono ocenę skuteczności radykalnego i prostego wycięcia macicy u chorych na raka szyjki macicy, które otrzymały uzupełniającą

Bardziej szczegółowo

Obraz kliniczny raka szyjki macicy. Klasyfikacja FIGO

Obraz kliniczny raka szyjki macicy. Klasyfikacja FIGO Obraz kliniczny raka szyjki macicy. Klasyfikacja FIGO Pawe Knapp Klinika Ginekologii Uniwersytet Medyczny w Bia ymstoku Rak szyjki macicy nieprawid owy nab onek po kwasie octowym z atypowymi naczyniami:

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU. Lek. med. Ali Akbar Hedayati

UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU. Lek. med. Ali Akbar Hedayati UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU Lek. med. Ali Akbar Hedayati starszy asystent Oddziału Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej Szpitala Wojewódzkiego w Zielonej Górze Analiza wyników operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. Załącznik nr 1

Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. Załącznik nr 1 Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. Załącznik nr 1 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy - etap podstawowy - pobranie materiału

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Świerblewski M. 1, Kopacz A. 1, Jastrzębski T. 1 1 Katedra i

Bardziej szczegółowo

IV. Ostre choroby jamy brzusznej PYTANIA. Andrzej Żyluk

IV. Ostre choroby jamy brzusznej PYTANIA. Andrzej Żyluk Chirurgia_repetytorium_cz.II-V_druk:Layout 1 2016-05-31 13:35 Strona 109 IV. Ostre choroby jamy brzusznej PYTANIA Andrzej Żyluk Chirurgia_repetytorium_cz.II-V_druk:Layout 1 2016-05-31 13:35 Strona 110

Bardziej szczegółowo

WTÓRNE OPERACJE CYTOREDUKCYJNE - ZASADY KWALIFIKACJI

WTÓRNE OPERACJE CYTOREDUKCYJNE - ZASADY KWALIFIKACJI WTÓRNE OPERACJE CYTOREDUKCYJNE - ZASADY KWALIFIKACJI Paweł Basta Klinika Ginekologii i Onkologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie Uniwersyteckie Centrum Leczenia Chorób Piersi I Katedra Chirurgii Ogólnej

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Rak trzonu macicy. Epidemiologia i etiologia. Diagnostyka. Ocena stopnia zaawansowania klinicznego. Rozpoznanie. Patomorfologia

Rak trzonu macicy. Epidemiologia i etiologia. Diagnostyka. Ocena stopnia zaawansowania klinicznego. Rozpoznanie. Patomorfologia Rak trzonu macicy Epidemiologia i etiologia Rak trzonu macicy (rak endometrium) jest zaliczany do najlepiej rokujących nowotworów złośliwych narządu płciowego kobiety (przeżycie 5 letnie wynosi około 65%

Bardziej szczegółowo

LIMFADENEKTOMIA W LECZENIU RAKA TRZONU MACICY. Andrzej Bieńkiewicz Oddział Kliniczny Ginekologii Onkologicznej Uniwersytet Medyczny w Łodzi

LIMFADENEKTOMIA W LECZENIU RAKA TRZONU MACICY. Andrzej Bieńkiewicz Oddział Kliniczny Ginekologii Onkologicznej Uniwersytet Medyczny w Łodzi LIMFADENEKTOMIA W LECZENIU RAKA TRZONU MACICY Andrzej Bieńkiewicz Oddział Kliniczny Ginekologii Onkologicznej Uniwersytet Medyczny w Łodzi II Kongres PTGO, POZNAŃ 2011 ARGUMENTY "ZA" ARGUMENTY "PRZECIW"

Bardziej szczegółowo

Oddzia³ urologiczny HISTORIA CHOROBY. Symbol grupy spo³ecznej (wpisaæ odpowiedni¹ literê)

Oddzia³ urologiczny HISTORIA CHOROBY. Symbol grupy spo³ecznej (wpisaæ odpowiedni¹ literê) Pieczêæ szpitala Oddzia³ urologiczny HISTORIA CHOROBY L. ks. g³. oddz. Nazwisko Imiê Adres Miejsce i data urodzenia P³eæ M.. *) stan cywilny Nazwa i rodzaj zak³adu pracy Adres rodziny chorego lub osoby

Bardziej szczegółowo

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku Załącznik do Uchwały nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku Diagnoza problemu Nowotwory złośliwe stanowią zarówno

Bardziej szczegółowo

Ginekologia onkologiczna

Ginekologia onkologiczna Redakcja: Jan Kornafel Zespó autorski: Jan Kornafel, Mariusz Bidziƒski, Krzysztof Gawrychowski, Izabella Rzepka-Górska, Krzysztof Urbaƒski, Jan Zieliƒski Opracowanie oparte na przeglàdzie wspó czesnego

Bardziej szczegółowo

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego Tomasz Borkowski Department of Urology Medical University of Warsaw Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego VII Pomorskie spotkanie Uroonkologiczne Rak pęcherza moczowego Henry Gray (1825

Bardziej szczegółowo

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu Rak piersi dr drn. n.med. med.agnieszka AgnieszkaIgnatowicz Ignatowicz-Pacyna - Pacyna Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Dolnośląskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy lek. Agnieszka Wrzesińska Sytuacja epidemiologiczna na świecie i w Polsce Epidemiologia raka szyjki macicy Rak szyjki macicy jest DRUGIM po raku

Bardziej szczegółowo

RAK JAJOWODU (Carcinoma of the Fallopian Tube) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz

RAK JAJOWODU (Carcinoma of the Fallopian Tube) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz RAK JAJOWODU (Carcinoma of the Fallopian Tube) Katarzyna Bednarek-Rajewska, Konstanty Korski, Jan Bręborowicz (nieobowiązkowe składniki oznaczono +) 1. Rodzaj materiału Prawy jajowód, lewy jajowód, prawy

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r.

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu Êwiadczeƒ opieki zdrowotnej, w tym badaƒ przesiewowych, oraz okresów, w których

Bardziej szczegółowo

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016.

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych- MAMMOGRAFIA I CYTOLOGIA Ma³opolski Oddzia³ Wojewódzki Narodowego

Bardziej szczegółowo

Zdążyć przed rakiem profilaktyka onkologiczna wyzwaniem dla samorządów.

Zdążyć przed rakiem profilaktyka onkologiczna wyzwaniem dla samorządów. Zdążyć przed rakiem profilaktyka onkologiczna wyzwaniem dla samorządów. Jak się z nimi zmierzyć na przykładzie profilaktyki raka szyjki macicy Piotr Knapp Klinika Ginekologii Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Bardziej szczegółowo

RAK SZYJKI MACICY INTERNATIONAL JOURNAL OF GYNECOLOGIC CANCER - 2013

RAK SZYJKI MACICY INTERNATIONAL JOURNAL OF GYNECOLOGIC CANCER - 2013 INTERNATIONAL JOURNAL OF GYNECOLOGIC CANCER - 2013 RAK SZYJKI MACICY Andrzej Bieńkiewicz Uniwersytet Medyczny w Łodzi Oddział Kliniczny Ginekologii Onkologicznej WSS im. M. Kopernika HOT TOPICS, 2014 Significance

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka szyjki macicy

Profilaktyka raka szyjki macicy Profilaktyka raka szyjki macicy Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek Katowice, 04.07.2015 Co to jest szyjka macicy? Macica zbudowana jest z trzonu i szyjki. Szyjka macicy składa się z części brzusznej i z

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18 Europejski Dzień Prostaty obchodzony jest od 2006 roku z inicjatywy Europejskiego Towarzystwa Urologicznego. Jego celem jest zwiększenie społecznej świadomości na temat chorób gruczołu krokowego. Gruczoł

Bardziej szczegółowo

Evaluation of upper limb function in women after mastectomy with secondary lymphedema

Evaluation of upper limb function in women after mastectomy with secondary lymphedema IV Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Szkoleniowa Polskiego Towarzystwa Pielęgniarstwa Aniologicznego Bydgoszcz, 21-22 maj 2014 r. Ocena sprawności funkcjonalnej kończyny górnej u kobiet z wtórnym obrzękiem

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n. med. Paweł Blecharz

Dr hab. n. med. Paweł Blecharz BRCA1 zależny rak piersi i jajnika odmienności diagnostyczne i kliniczne (BRCA1 dependent breast and ovarian cancer clinical and diagnostic diversities) Paweł Blecharz Dr hab. n. med. Paweł Blecharz Dr

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Zalecenia dotyczące badań przesiewowych stosowanych w celu wczesnego wykrycia

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Raki: rak podstawnokomórkowy rak kolczystokomórkowy rak płakonabłonkowy Czerniak Nowotwory złośliwe skóryrak podstawnokomórkowy

Bardziej szczegółowo

Zapobiec rakowi szyjki macicy

Zapobiec rakowi szyjki macicy Zapobiec rakowi szyjki macicy http:// Iechyd Cyhoeddus Cymru Public Health Wales Celem tej broszury jest przekazanie informacji, które mogą zapobiec zachorowaniu na raka szyjki macicy. Regularne poddawanie

Bardziej szczegółowo

Jakie informacje są potrzebne przed podjęciem decyzji o strategii leczenia? Punkt widzenia patologa

Jakie informacje są potrzebne przed podjęciem decyzji o strategii leczenia? Punkt widzenia patologa Jakie informacje są potrzebne przed podjęciem decyzji o strategii leczenia? Punkt widzenia patologa Marcin Ligaj Zakład Patologii Centrum Onkologii w Warszawie Planowanie postępowania onkologicznego???

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHORYCH NA RAKA PIERSI ZE WSPÓŁISTNIEJĄCĄ CIĄŻĄ

LECZENIE CHORYCH NA RAKA PIERSI ZE WSPÓŁISTNIEJĄCĄ CIĄŻĄ LECZENIE CHORYCH NA RAKA PIERSI ZE WSPÓŁISTNIEJĄCĄ CIĄŻĄ Jerzy Giermek Klinika Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej Centrum Onkologii-Instytut Kierownik Kliniki: Doc. dr hab. med. Tadeusz Pieńkowski

Bardziej szczegółowo

Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI

Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI POPULACYJNY PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA SZYJKI MACICY Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA KAMPANIA SPOŁECZNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI w wieku od 25-59

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu?

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Wiele czynników na które mamy bezpośredni wpływ, zwiększa ryzyko zachorowania

Bardziej szczegółowo

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII Spis treści CHIRURGIA NARZĄDOWA... 1005 51. Nowotwory układu pokarmowego... 1007 51.1. Nowotwory przełyku Andrzej W. Szawłowski... 1007 51.1.1. Wstęp... 1007 51.1.2. Patologia... 1008 51.1.3. Rozpoznanie...

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2011 r.

Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2011 r. Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2011 r. ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego raka jelita grubego przy wykorzystaniu substancji czynnej bewacyzumab. 1.1 Kryteria kwalifikacji:

Bardziej szczegółowo

Kurs dla studentów i absolwentów

Kurs dla studentów i absolwentów Kurs dla studentów i absolwentów Profilaktyka, rozpoznanie i leczenie raka piersi. Etapy postępowania fizjoterapeutycznego u pacjentek po mastektomii Cel główny kursu: Przygotowanie do praktycznej pracy

Bardziej szczegółowo

SPIS TREÂCI. 3. Epidemiologia zaka eƒ wirusem brodawczaka ludzkiego Witold K dzia, Marek Spaczyƒski... 31 PiÊmiennictwo... 36

SPIS TREÂCI. 3. Epidemiologia zaka eƒ wirusem brodawczaka ludzkiego Witold K dzia, Marek Spaczyƒski... 31 PiÊmiennictwo... 36 SPIS TREÂCI 1. Epidemiologia raka szyjki macicy Magdalena Michalska......... 1 Wyst powanie raka szyjki macicy na Êwiecie...................... 1 Wyst powanie raka szyjki macicy w Europie......................

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA prof. dr hab. med. Jan Kornafel Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wrocławiu Mierniki epidemiologiczne Mierniki epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

Tomograficzne obrazowanie zmian ogniskowych w nerkach

Tomograficzne obrazowanie zmian ogniskowych w nerkach Tomograficzne obrazowanie zmian ogniskowych w nerkach Zmiany ogniskowe w nerkach torbielowate łagodne guzy lite złośliwe guzy lite Torbielowate Torbiel prosta (niepowikłana) 50% populacji powyżej 50 r.ż.

Bardziej szczegółowo

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym?

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Piotr Potemski Klinika Chemioterapii Nowotworów Katedry Onkologii Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Marzena Wełnicka-Jaśkiewicz Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Efektywna kontrola ścisła obserwacja po leczeniu

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka. Wewn trzne (osobnicze) czynniki ryzyka. Dziedziczne i rodzinne predyspozycje do zachorowania

Czynniki ryzyka. Wewn trzne (osobnicze) czynniki ryzyka. Dziedziczne i rodzinne predyspozycje do zachorowania Czynniki ryzyka Przez poj cie czynnika ryzyka rozumie si wszelkiego rodzaju uwarunkowania, które w znaczàcy (potwierdzony statystycznie) sposób zwi kszajà lub zmniejszajà prawdopodobieƒstwo zachorowania

Bardziej szczegółowo

ESMO CONSENSUS CONFERECE on ENDOMETRIAL CANCER we współpracy z ESGO i ESTRO

ESMO CONSENSUS CONFERECE on ENDOMETRIAL CANCER we współpracy z ESGO i ESTRO ESMO CONSENSUS CONFERECE on ENDOMETRIAL CANCER we współpracy z ESGO i ESTRO Andrzej Roszak Spotkanie po ASTRO Łódź 2015 Trendy zachorowalności na nowotwory trzonu macicy w Polsce w latach 1980-2010 5125

Bardziej szczegółowo

Czy ponawiane leczenie chirurgiczne przynosi korzyść chorym na raka jajnika?

Czy ponawiane leczenie chirurgiczne przynosi korzyść chorym na raka jajnika? Czy ponawiane leczenie chirurgiczne przynosi korzyść chorym na raka jajnika? 1 1,2 1,2 Jan Kornafel, Marcin Jędryka, Marcin Ekiert, 2 Barbara Rossochacka-Rostalska 1 2 Katedra Onkologii, Klinika Onkologii

Bardziej szczegółowo

Przypadek kliniczny Akademia Żywienia w Onkologii. Małgorzata Misiak

Przypadek kliniczny Akademia Żywienia w Onkologii. Małgorzata Misiak Przypadek kliniczny Akademia Żywienia w Onkologii Małgorzata Misiak Pacjentka TP l.61 Wzrost 154 cm Wyjściowa masa ciała 47 kg BMI 19.8 Hb 9.8 g/dl; Lym 1.66 G/l TP 56.2 g/l; Alb 28.5 g/l; Prealb 14.0

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki ubezpieczenia Umowa dodatkowa na wypadek nowotworu Ona nr OWU/ONA1/1/2015

Ogólne warunki ubezpieczenia Umowa dodatkowa na wypadek nowotworu Ona nr OWU/ONA1/1/2015 Ogólne warunki ubezpieczenia Umowa dodatkowa na wypadek nowotworu Ona nr OWU/ONA1/1/2015 Umowa dodatkowa Ona jest zawierana na podstawie Warunków oraz Ogólnych warunków ubezpieczenia Umowy dodatkowej na

Bardziej szczegółowo

Załącznik do OPZ nr 8

Załącznik do OPZ nr 8 Załącznik do OPZ nr 8 Lista raportów predefiniowanych Lp. Tytuł raportu Potencjalny użytkownik raportu 1. Lista chorych na raka stercza w zależności od poziomu antygenu PSA (w momencie stwierdzenia choroby)

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe jajnika - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, rokowanie pięcioletnie.

Nowotwory złośliwe jajnika - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, rokowanie pięcioletnie. Nowotwory złośliwe jajnika - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, rokowanie pięcioletnie. Dolny Śląsk, Europa, świat Przygotował Komitet ds. Epidemiologii: Beata Hawro, Maria Wolny-Łątka, Jerzy Błaszczyk,

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2013-2016

Cykl kształcenia 2013-2016 203-206 SYLABUS Nazwa Fizjoterapia kliniczna w chirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Leczenie i przeżycia 5-letnie dolnośląskich kobiet chorych na nowotwory złośliwe piersi z lat 2004-2008

Leczenie i przeżycia 5-letnie dolnośląskich kobiet chorych na nowotwory złośliwe piersi z lat 2004-2008 Leczenie i przeżycia 5-letnie dolnośląskich kobiet chorych na nowotwory złośliwe piersi z lat 2004-2008 W latach 2004-2008 w Dolnośląskim Rejestrze Nowotworów zarejestrowaliśmy 6.125 zachorowań na inwazyjne

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

V KONFERENCJA NOWE TRENDY W GINEKOLOGII ONKOLOGICZNEJ. Gdańsk, 16-17.05.2014. Patronat naukowy: Polskie Towarzystwo Ginekologii Onkologicznej

V KONFERENCJA NOWE TRENDY W GINEKOLOGII ONKOLOGICZNEJ. Gdańsk, 16-17.05.2014. Patronat naukowy: Polskie Towarzystwo Ginekologii Onkologicznej V KONFERENCJA NOWE TRENDY W GINEKOLOGII ONKOLOGICZNEJ Gdańsk, 16-17.05.2014 Patronat naukowy: Polskie Towarzystwo Ginekologii Onkologicznej 16.05.2014 8:00-8:15 Otwarcie Konferencji Prof. J. Markowska,

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz - wizyta wstępna

Kwestionariusz - wizyta wstępna Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - PZH 00-791 Warszawa, ul. Chocimska 24 Tel: (22) 542-13-72, E-mail: beki@pzh.gov.pl Badanie Epidemiologii Krztuśca Kwestionariusz - wizyta wstępna 1.1. Data wizyty

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2014-2015

Sylabus na rok 2014-2015 Sylabus na rok 014-015 (1) Nazwa przedmiotu Podstawy onkologii () Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Nowotwory kobiecego układu płciowego

Nowotwory kobiecego układu płciowego Nowotwory kobiecego układu płciowego Redakcja: Jan Kornafel, Radosław Mądry Zespół autorski: Jan Kornafel, Radosław Mądry, Mariusz Bidziński, Jan Bręborowicz, Krzysztof Gawrychowski, Aleksandra Łacko,

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku:

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku: Epidemiologia Rak jelita Szkolenie dla lekarzy rodzinnych 2007 Igor Madej Oddział Chirurgii Onkologicznej II Dolnośląskiego Centrum Onkologii Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Onkologicznej Akademii

Bardziej szczegółowo

12. Epidemiologia nowotworów z³oœliwych w Polsce Jerzy E. Tyczyñski. 017

12. Epidemiologia nowotworów z³oœliwych w Polsce Jerzy E. Tyczyñski. 017 Spis treœci CZÊŒÆ OGÓLNA 11. Podstawy nauczania onkologii w Polsce Andrzej Ku³akowski... 015 12. Epidemiologia nowotworów z³oœliwych w Polsce Jerzy E. Tyczyñski. 017 Zmiany w umieralnoœci... 017 Zagro

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

... (imię, nazwisko, data urodzenia, nr hist. chor.)

... (imię, nazwisko, data urodzenia, nr hist. chor.) REN URETER RVU dr Informacja dla pacjentów i rodziców dzieci operowanych z powodu chorób nerek i moczowodów (w trybie planowym lub pilnym) Krwotok lub krwawienie Zakażenie rany pooperacyjnej Uszkodzenie

Bardziej szczegółowo

Limfadenektomia w leczeniu raka jajnika pro? czy KONTRA! Jan Kornafel

Limfadenektomia w leczeniu raka jajnika pro? czy KONTRA! Jan Kornafel Limfadenektomia w leczeniu raka jajnika pro? czy KONTRA! Jan Kornafel PO CO?? PO CO?? Znaczenie diagnostyczne Cel terapeutyczny Wartość rokownicza Nieoperacyjne metody oceny węzłów chłonnych Ultrasonografia

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe jajnika

Nowotwory złośliwe jajnika Nowotwory złośliwe jajnika Raki Epidemiologia i etiologia W Polsce w 2006 roku zarejestrowano 3291 nowych zachorowań na nowotwory złośliwe jajnika (wskaźnik struktury 5,31%, standaryzowany współczynnik

Bardziej szczegółowo

Program zmian w polskiej onkologii, a cele stawiane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Partnerstwa na Rzecz Walki z Rakiem

Program zmian w polskiej onkologii, a cele stawiane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Partnerstwa na Rzecz Walki z Rakiem CZAS NA ONKOLOGIĘ Program zmian w polskiej onkologii, a cele stawiane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Partnerstwa na Rzecz Walki z Rakiem Jacek Jassem Przewodniczący Zarządu Głównego Polskiego

Bardziej szczegółowo

SOCJO-EKONOMICZNE KONSEKWENCJE RAKA SZYJKI MACICY

SOCJO-EKONOMICZNE KONSEKWENCJE RAKA SZYJKI MACICY PRACA POGLĄDOWA SOCJO-EKONOMICZNE KONSEKWENCJE RAKA SZYJKI MACICY SOCIO-ECONOMIC CONSEQUENCES OF CERVICAL CANCER Ilona Zaręba 1, 5, Edyta Rysiak 1, Renata Zaręba 2, Joanna Stelmaszewska 3, 5, Karolina

Bardziej szczegółowo

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE 1 I Gdańskie prezentacje kolposkopowe- atlas multimedialny XIV. Konrad Florczak, Janusz Emerich, Ewa Żmudzińska Wcześnie wykryty rak szyjki macicy w zdecydowanej większości przypadków jest wyleczalny.

Bardziej szczegółowo

Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania

Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania Dz. U. 2009 nr 213. Data publikacji: 16 grudnia 2009 r.poz. 1656 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 4 grudnia 2009 r. w sprawie szczegółowych

Bardziej szczegółowo

Omówienie wyników badañ krwi

Omówienie wyników badañ krwi Omówienie wyników badañ krwi ej asz n y w ializ m a D t Wi tacji S Dlaczego badania krwi s¹ wykonywane tak czêsto? Co miesi¹c pobieramy seriê próbek krwi w celu sprawdzenia skutecznoœci zabiegu dializy

Bardziej szczegółowo

leczenie miejscowe leczenie systemowe leczenie skojarzone Leczenie chirurgiczne wznowy miejscowej leczenie radykalne

leczenie miejscowe leczenie systemowe leczenie skojarzone Leczenie chirurgiczne wznowy miejscowej leczenie radykalne Leczenie W terapii raka jelita grubego stosuje się trzy podstawowe metody leczenia onkologicznego: chirurgię, radioterapię oraz chemioterapię. Dwie pierwsze określa się jako leczenie miejscowe, ostania

Bardziej szczegółowo

HPV......co to jest?

HPV......co to jest? HPV......co to jest? HPV- wirus brodawczaka ludzkiego Wirus z rodziny papillomawirusów. Szacuje się, że istnieje od 100 do 200 typów tego wirusa, które wywołują różne choroby. CHOROBY WYWOŁYWANE PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa

Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa ROZPOZNAWANIE: PET - CT W ONKOLOGII poszukiwanie ognisk choroby - wczesne wykrywanie różnicowanie zmian łagodnych

Bardziej szczegółowo

Rak jamy ustnej i wargi/cancer of the oral cavity and lip

Rak jamy ustnej i wargi/cancer of the oral cavity and lip 209 Rak jamy ustnej i wargi/cancer of the oral cavity and lip Zalecenia postępowania w przypadkach raka jamy ustnej i wargi przedstawiono na 2 planszach, poprzedzono krótkim wprowadzeniem i dokładną charakterystyką

Bardziej szczegółowo

Uratuj swoje zdrowie i życie!

Uratuj swoje zdrowie i życie! PRZECZYTAJ, PRZEKONAJ SIĘ! Zrób badanie cytologiczne. Uratuj swoje zdrowie i życie! MATERIAŁY INFORMACYJNE NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY www.wok.wroclaw.pl W wielu krajach dzięki zorganizowanym,

Bardziej szczegółowo

OPTYMALNE SCHEMATY LECZENIA A PLANOWANIE ZASOBÓW W ONKOLOGII. PRZYKŁAD RAKA PIERSI. V LETNIA AKADEMIA ONKOLOGICZNA dla DZIENNIKARZY

OPTYMALNE SCHEMATY LECZENIA A PLANOWANIE ZASOBÓW W ONKOLOGII. PRZYKŁAD RAKA PIERSI. V LETNIA AKADEMIA ONKOLOGICZNA dla DZIENNIKARZY OPTYMALNE SCHEMATY LECZENIA A PLANOWANIE ZASOBÓW W ONKOLOGII PRZYKŁAD RAKA PIERSI V LETNIA AKADEMIA ONKOLOGICZNA dla DZIENNIKARZY Ewelina Żarłok Revelva Concept Warszawa, 6 sierpnia 2015 1 CZYM JEST MODEL

Bardziej szczegółowo

Lublin, 26 maja, 2015 roku

Lublin, 26 maja, 2015 roku Lublin, 26 maja, 2015 roku Recenzja pracy doktorskiej lek. Iwony Kubickiej- Mendak pt. Ocena przyczyn niepowodzenia leczenia i ryzyka późnych powikłań brachyterapii LDR i HDR chorych na raka szyjki macicy

Bardziej szczegółowo

RADIOTERAPIA NOWOTWORÓW UKŁADU MOCZOWO PŁCIOWEGO U MĘŻCZYZN DOSTĘPNOŚĆ W POLSCE

RADIOTERAPIA NOWOTWORÓW UKŁADU MOCZOWO PŁCIOWEGO U MĘŻCZYZN DOSTĘPNOŚĆ W POLSCE RADIOTERAPIA NOWOTWORÓW UKŁADU MOCZOWO PŁCIOWEGO U MĘŻCZYZN DOSTĘPNOŚĆ W POLSCE Marcin Hetnał Centrum Onkologii Instytut im. MSC; Kraków Ośrodek Radioterapii Amethyst RTCP w Krakowie Radioterapia Radioterapia

Bardziej szczegółowo

Przeszczepienie nerek Najczêœciej zadawane pytania

Przeszczepienie nerek Najczêœciej zadawane pytania Przeszczepienie nerek Najczêœciej zadawane pytania Witamy w naszej Stacji Dializ Dlaczego potrzebujê przeszczepienia nerki? Kiedy nerki przestaj¹ funkcjonowaæ istniej¹ trzy dostêpne metody leczenia: Hemodializa

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA

WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA..,WWW.MONEY.PL ( 00:00:00) www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/warszawscy;lekarze;zastosowali;nowa;metode;leczenia;raka;j

Bardziej szczegółowo

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE Beata Brajer-Luftmann Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej UM w Poznaniu TPT 30.11.2013r. Najczęstszy nowotwór na świecie (ok. 1,2 mln zachorowań i ok. 1,1ml zgonów)

Bardziej szczegółowo

Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci

Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci Choroid plexus papilloma in children Krzysztof Jarmusz, Zdzis³aw Huber, Pawe³ Ma³asiak, Katarzyna Nowakowska, Krzysztof Strzy ewski z Katedry i Kliniki Chirurgii,

Bardziej szczegółowo

Krajowa Lista Oczekuj¹cych na przeszczepienie (KLO)

Krajowa Lista Oczekuj¹cych na przeszczepienie (KLO) Krajowa Lista Oczekuj¹cych na przeszczepienie (KLO) W 2013 r. do krajowej listy osób oczekuj¹cych (KLO) zg³oszono 4473 potencjalnych biorców. Do wszystkich oczekuj¹cych wys³ano powiadomienia o wprowadzeniu

Bardziej szczegółowo

I.J.G.C. 2013 -rak jajnika. Paweł Blecharz Klinika Ginekologii Onkologicznej Centrum Onkologii, Instytut, Oddział Kraków

I.J.G.C. 2013 -rak jajnika. Paweł Blecharz Klinika Ginekologii Onkologicznej Centrum Onkologii, Instytut, Oddział Kraków I.J.G.C. 2013 -rak jajnika Paweł Blecharz Klinika Ginekologii Onkologicznej Centrum Onkologii, Instytut, Oddział Kraków Kliniczne znaczenie STIC Utajone raki jajowodu są znajdowane częściej po RRSO niż

Bardziej szczegółowo

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie Dziennik Ustaw Nr 52 3302 Poz. 271 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy macicy etap podstawowy pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego. macicy etap diagnostyczny

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 2015-02-03 1 opracowała: Agnieszka Podlaszczak Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

Stanis³aw Bieñ, Magdalena Zió³kowska, Andrzej Wieczorek, Piotr Kêdzierawski

Stanis³aw Bieñ, Magdalena Zió³kowska, Andrzej Wieczorek, Piotr Kêdzierawski Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 3 Kielce 2006 Stanis³aw Bieñ, Magdalena Zió³kowska, Andrzej Wieczorek, Piotr Kêdzierawski Zak³ad Onkologii, Opieki i Terapii Paliatywnej Instytutu Pielêgniarstwa

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Programy profilaktyczne. finansowane przez MOW NFZ. Program profilaktyki chorób odtytoniowych. www.ceestahc.org

Programy profilaktyczne. finansowane przez MOW NFZ. Program profilaktyki chorób odtytoniowych. www.ceestahc.org Warszawa, 27 września 21 Funduszu Zdrowia w latach 28-21 Agata Smorżewska-Łaniewska 1 z 1 Programy profilaktyczne finansowane przez Mazowiecki Oddzia Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w latach 28

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 186 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 186 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 186 SECTIO D 2004 Klinika Ginekologii Akademii Medycznej w Gdańsku Department of Gynaecology Medical University of Gdańsk

Bardziej szczegółowo