Marcin Łukasz Mazur DYRYGENTA CHÓRU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Marcin Łukasz Mazur DYRYGENTA CHÓRU"

Transkrypt

1

2 Marcin Łukasz Mazur Vademecum DYRYGENTA CHÓRU Triangiel

3 ISBN Projekt okładki/cover design: KOMO-GRAF Ilustracje/Illustrations: Mieczysław Jędrzejewski Copyright by Wydawnictwo Triangiel tel. (22) Warszawa 2014, wydanie I Redakcja językowa/linguistic editing: Agnieszka Papieska Redakcja/Edition: W³odzimierz So³tysik, Triangiel Druk/Printed by: KOMO-GRAF, Ltd., POLAND

4 PODZIĘKOWANIA Zgromadzenie materiałów do niniejszej pracy było długotrwałe, kłopotliwe i kosztowne. Pragnę najserdeczniej podziękować wszystkim życzliwym mi osobom, które pomogły w zdobyciu książek i tłumaczeniu fragmentów tekstów. Wśród nich są moi przyjaciele i rodzina, autorzy, wydawcy i bibliotekarze do nich wszystkich kieruję wyrazy mojej wdzięczności: Liliana Bach, Andrea Bagdasarian, Richard Berkeley, Maria Bokun, Anne Burger, Pierre-Yves Burger, Cosmin Comarnescu, Robert Czyżewski, Hans-Christian Dahlmann, Sabra Daici, Micha el Falz, Monika Galbarczyk, Beata Gołębie - wska, Bogusława Górnicka, Piotr Grinholc, Jovana Jakić, Leszek Kalina, Ulf Kirschstein, Rainer Klauke, Horst Kremers, Barbara Kucharczyk, Simon Leisterer, Anne Lixenfeld, Uta Nerger, Magdalena Niedziela, Piotr Niedziela, Renata Niżałow ska, Sławo mir Niża - łowski, Wanda Nowa kowska, Reni Nullmeier, Roman Pallas, Nuria Peramos, Jerzy Ratajczak, Beata Sas-Jaworska, Delia Skeels, Wilbur Skeels, Katarzyna Sokołowska, Włodzimierz Sołtysik, Andrzej Spóz, Irena Spóz, Johannes Steinwendler, Věra Tafa tová, Elle Tiefenbacher, Michaela Todorova, Ľubomíra Tumová, Carolina Varón Gabai, Olga Wądołowska, Stefan Wendler, Mariusz Więcek, Elżbieta Wójcik, Marek Wójcik. Dziękuję następującym wydawnictwom, od których otrzymałem egzemplarze okazowe: Book on demand.de: Hans Jaskulsky, Dirigieren allein genügt nicht Cantando Norwegia: Tone Bianca Dahl, The Choir Editura Fundaţiei România De Mâine: Adriana Drăgan, Ovidiu Victor Drăgan, Curs de dirijat coral Editura Fundaţiei România De Mâine: Gagea Persida, Curs de dirijat şi ansamblu coral Ministerio de Educación de Perú: Jean Tarnawiecki, Metodología coral: Manual para maestros de aula Rowman & Littlefield: Steven K. Michelson, Getting Started with High School Choir Taylor & Francis: Patrice Madura Ward-Steinman, Becoming a Choral Music Teacher Verlag Bosse: Martina Freytag, Chorleitung effizient und lebensnah Verlag ConBrio: Robert Göstl, Chorleitfaden Verlag Singende Gemeinde: Paul Ernst Ruppel, Chorleiterbuch Verlag Singende Gemeinde: Wolfgang Schmidt, Eine Fachbibliothek für Chorleiter Za wsparcie i cierpliwość szczególne wyrazy wdzięczności składam mojej żonie Barbarze. Marcin Łukasz Mazur TRIANGIEL kopiowanie niedozwolone TRG*K29 3

5 WSTĘP Charakterystyka zagadnienia Rola chóralistyki we współczesnym świecie jest nie do przecenienia. W różnego rodzaju chórach i zespołach wokalnych muzykują setki tysięcy ludzi, a spisy zespołów, stowarzyszeń czy fora internetowe świadczą o dużym zainteresowaniu wykonawstwem muzyki chóralnej. Jako chyba jedyna dziedzina wykonawstwa muzycznego chóralistyka nie jest ograniczona środowiskowo ani wiekowo. Spektrum życia chóralnego jest bardzo szerokie, od doskonałych zespołów profesjonalnych: filharmonicznych, operowych i ra - diowych, poprzez różne stowarzyszenia, chóry uczelniane, szkolne, zakładowe i koś - cielne, po towarzystwa wzajemnej adoracji, znajdujące w śpiewie chóralnym przyjemną formę spędzania wolnego czasu. W chórach śpiewają przedstawiciele wszystkich środowisk, w różnym wieku, o różnym wykształceniu i statusie społecznym. Można uznać, że chór jest miejscem zacierającym różnice między ludźmi, a radość muzykowania w najmniejszym nawet stopniu nie zależy od majątku, stanu czy wykształcenia. Ta powszechność znajduje odzwierciedlenie także w kształceniu dyrygentów, którzy otrzymują obecnie znacznie lepsze przygotowanie niż kilkadziesiąt lat temu. Metodyka nauczania dyrygowania ulega stałemu rozwojowi, a dostęp do materiałów nutowych i nagrań jest bez porównania lepszy niż w czasach PRL. Podstawową metodą dydaktyki dyrygowania chórem są lekcje dyrygowania, podczas których studenci oraz uczniowie mają bezpośredni i najczęściej indywidualny kontakt z pedagogiem. Ich uzupełnieniem są w bliższym znaczeniu takie przedmioty jak metodyka prowadzenia zespołów, literatura chóralna i czytanie partytur, a w dalszym historia muzyki, formy muzyczne czy harmonia. O ile ta druga grupa przedmiotów dysponuje bogatą literaturą fachową, o tyle przedmioty z pierwszej grupy prowadzone są głównie na podstawie przekazu ustnego. Wynika to z faktu, że dotycząca ich literatura jest znacznie uboższa i mniej rozpowszechniona, ponieważ skierowana jest tylko do wąskiej grupy zainteresowanych, a nie do wszystkich studentów, jak dzieje się to w przypadku historii i teorii muzyki. To, że piśmiennictwo chórmistrzowskie jest mniej dostępne, nie znaczy jednak, że go nie ma, a głównym zadaniem niniejszej pracy jest ułatwienie wszystkim zainteresowanym dotarcia do publikacji z zakresu metodyki prowadzenia chórów. Założenia niniejszej publikacji Vademecum dyrygenta chóru skierowane jest do osób zajmujących się prowadzeniem chórów i zespołów wokalnych oraz kształcących się w tym kierunku. Jest ono pomyślane jako informator i przewodnik, pozwalający czytelnikom wybrać spo- 4 TRG*K29 kopiowanie niedozwolone TRIANGIEL

6 śród licznych publikacji tę dla nich najciekawszą. Vademecum powstało w wyniku czteroletnich poszukiwań, podczas których autorowi udało się zapoznać z ponad 250 publikacjami w kilkunastu językach. Zamieszczony tu spis książek oczywiście nie jest kompletny, natomiast jest na tyle szeroki, że daje czytelnikowi obraz bogactwa literatury fachowej oraz wskazówki, jakich publikacji ewentualnie powinien szukać. Gro - ma dząc materiały, autor musiał dokonać wielu wyborów i ograniczeń, w przeciwnym razie praca ta nigdy nie zostałaby ukończona. Tak więc Vademecum opiera się na następujących założeniach: 1. W treści Vademecum oraz w spisie literatury uwzględnione są przede wszystkim książki poświę cone dyrygenturze chóralnej. Nie zostało natomiast uwzględnione bogate piśmiennictwo, dotyczące solowej i grupowej emisji głosu oraz dyrygentury orkiestrowej. Wyjąt kiem od tej zasady jest informacja o rozpowszechnionej w Polsce pracy pt. Podstawy techniki dyrygowania autorstwa Edwarda Burego, która znalazła się w rozdziale traktującym o literaturze w języku polskim. 2. W Vademecum nie zostały uwzględnione liczne czasopisma muzyczne, chociaż są one doskonałym źródłem wiedzy o prowadzeniu zespołów oraz aktualności z życia muzycznego. Pominięcie ich w tej pracy wynika z niemożności prześledzenia tego piśmiennictwa w skali międzynarodowej. Trzeba tu jednak podkreślić, że opracowanie zawartości czasopism byłoby znakomitym źródłem informacji w dziedzinie muzyki chóralnej. 3. Vademecum ogranicza się do wybranych, najbardziej rozpowszechnionych języków, których wybór jest subiektywny i dokonany pod kątem czytelnika polskiego. Treść pracy podzielona jest na pięć działów, obejmujących języki: polski angielski niemiecki romańskie (francuski, hiszpański, portugalski, włoski) inne słowiańskie (czeski, rosyjski, słowacki, ukraiński). Taki wybór języków pozwala czytelnikom zdobyć dane na temat większości pi ś mien - nictwa europejskiego, północno- i południowoamerykańskiego oraz austra lijskiego. 4. Autor świadomie pominął literaturę w innych językach europejskich, nawet jeśli kultura chóralna posługujących się nimi narodów stoi na bardzo wysokim poziomie. Podobnie nie zostało wzięte pod uwagę piśmiennictwo w językach azjatyckich. W spisie publika cji obcych znalazły się natomiast nieliczne książki w językach: bułgarskim, duńskim, macedoń skim, niderlandzkim, rumuńskim i serbskim, co stanowi interesujące uzupełnienie bogatej literatury w językach o największym zasięgu terytorialnym. Książ ki te uwzględniono w tabeli, ale nie zostały omówione w części opisowej. 5. Nie zostało natomiast wprowadzenie rozgraniczenie według kryterium stopnia zaawansowania muzycznego czytelników i prowadzonych przez nich zespołów, TRIANGIEL kopiowanie niedozwolone TRG*K29 5

7 dzię ki czemu w Vademecum wymienione są prace o różnym poziomie merytorycznym: zarówno elementarne broszurki dla dyrygentów niemających większego przygotowania, jak też prace rozbudowane i bardzo rozbudowane, obejmujące całość zagadnienia. Ułatwieniem dla czytelnika są rozdziały, prezentujące najwartościowszą literaturę poszczególnych obszarów językowych. Jej wybór został z konieczności dokonany subiektywnie, można jednak uznać, że najistotniejsze prace zostały omówione, nawet jeżeli ta czy inna ważna książka została pominięta. Tabelaryczne zestawienie bibliograficzne ułatwi wnikliwym czytelnikom poszukiwanie innych publikacji. Metody poszukiwania literatury fachowej W piśmiennictwie muzycznym oczywiście istnieją liczne informacje o literaturze poświęconej muzyce chóralnej. Są one jednak rozproszone, a niniejsza praca jest pierwszą próbą zestawienia międzynarodowego dorobku pod tym właśnie kątem. Źródłem wiadomości są wszelkiego rodzaju bibliografie, katalogi oraz informatory, a wszystkie one w ostatnich latach coraz częściej i lepiej zastępuje internet. Każde z wymienionych źródeł ma zalety i wady, które pokrótce zostaną scharakteryzowane poniżej. I. BIBLIOGRAFIE Bibliografie uznawane są zazwyczaj za najbardziej wiarygodne źródła informacji, mają natomiast liczne ograniczenia (czasowe, terytorialne, językowe, tematyczne), zna - cznie zawężające zakres ich treści. Najobszerniejszą bibliografią muzyczną w języku polskim jest Bibliografia polskiego piśmiennictwa muzycznego Kornela Michało w - skiego, obejmująca wraz z dwoma suplementami ponad 5500 tytułów. 1 Zaletą bibliografii są precyzyjne opisy wymienionych publikacji, zawierające imię i nazwisko autora, tytuł, dane o wydawcy, miejscu i czasie wydania, formacie i objętoś - ci książki. Ich wadą jest brak szczegółów, dotyczących treści poszczególnych dzieł, co dla osób poszukujących literatury na konkretny temat może być mylące. Np. jeśli w ja kiejś bibliografii znalazłaby się książka Joanny Trollope pt. Chór, będąca powieścią niemającą nic wspólnego z metodyką prowadzenia chórów, na podstawie opisu bibliograficznego będziemy mieli podstawy sądzić, że zalicza się ona do prac z zakresu chóralistyki. II. WYKAZY LITERATURY W INNYCH PUBLIKACJACH Godne uwagi są także wykazy literatury, znajdujące się w większości książek. Infor - macje zdobyte za ich pomocą mogą być łatwo i szybko wykorzystane, np. podczas kwerendy w miejscowych bibliotekach. Ich zaletą jest pokrewieństwo tematu z pracą, z której pochodzą, ponieważ zostały wyselekcjonowane i zamieszczone właśnie jako literatura przedmiotu, wykorzystana podczas pisania danej książki. Wadą tych wykazów jest zazwyczaj ich wybiórczość i niewielka objętość, wskutek której są one niekompletne. 1 K. Michałowski, Bibliografia polskiego piśmiennictwa muzycznego, Kraków 1955; Bibliografia pol - skiego piśmiennictwa muzycznego: Suplement, Kraków 1964; Bibliografia polskiego piśmiennictwa muzycznego: Suplement II, Kraków TRG*K29 kopiowanie niedozwolone TRIANGIEL

8 III. INFORMATORY NAUKOWE Informatory naukowe są najprzydatniejszym źródłem informacji w dziedzinie, którą obejmują. Najobszerniejsze prace tego rodzaju powstały w języku niemieckim i angielskim. Jako przykład można podać Handbuch der Chormusik (Podręcznik muzyki chóralnej) Ericha Valentina, 1 będący przede wszystkim katalogiem utworów na wszystkie rodzaje chórów, ale oprócz tego zawierający zarys historyczny muzyki chóralnej, omówienie form, przekłady najczęściej występujących tekstów łacińskich, a także prace teoretyczne, wśród których wymienione są podręczniki dla dyrygentów chóralnych. Z kolei amerykańska publikacja Choral Music: A Research and Infor - mation Guide (Muzyka chóralna: Informator naukowy) 2 poświęcona jest wyłącznie piśmiennictwu i nie obejmuje spisu utworów. Jest to obszerna i gruntownie napisana książka, podzielona na kilka rozdziałów, wśród których ważne miejsce zajmuje metodyka prowadzenia chórów. IV. KATALOGI WYDAWNICZE Katalogi wydawców mają przede wszystkim charakter oferty handlowej i dotyczą zazwyczaj krótkich okresów: roku lub dwóch, ale zawarte w nich informacje często są znacznie obszerniejsze niż w bibliografiach i zawierają dodatkowe opisy czy ilustracje. Na ich podstawie łatwo stwierdzić, jakie treści znajdują się w poszukiwanych publikacjach, natomiast należy je traktować jako źródło uzupełniające, wymagające rzetelnego sprawdzenia. V. KARTKOWE KATALOGI BIBLIOTECZNE Kwerendę można także prowadzić za pomocą rzeczowych i alfabetycznych kata - logów kartkowych w bibliotekach. Zaletą tego sposobu jest możliwość otrzymania egzem plarza znalezionej publikacji natychmiast lub w krótkim czasie, a wadą konie cz - ność przyjścia do biblioteki w godzinach pracy katalogu. Poza wszystkim jest to metoda dość żmudna i wobec postępującej komputeryzacji zbiorów coraz rzadziej stosowana. VI. KOMPUTEROWE KATALOGI BIBLIOTECZNE NIE UDOSTĘPNIONE ONLINE Część bibliotek posiada skomputeryzowane katalogi, które są dostępne tylko w gmachu biblioteki w godzinach otwarcia katalogu. Poszukiwania za pomocą komputerowego systemu są łatwiejsze i szybsze niż przeglądanie katalogów kartkowych, ale prowadzą do takich samych rezultatów. VII. INTERNET Zasoby internetowe umożliwiają właściwie nieograniczony dostęp do różnego rodzaju danych. Można je znajdować zarówno za pomocą powszechnie dostępnych przeglądarek, jak i poprzez specjalistyczne strony bibliotek, wydawców, sklepów internetowych i serwisów aukcyjnych. 1 E. Valentin, Handbuch der Chormusik, Regensburg [1958]. 2 A.T. Sharp, J.M. Floyd, Choral Music: A Research and Information Guide, New York, London TRIANGIEL kopiowanie niedozwolone TRG*K29 7

9 Poszukiwania można prowadzić w sposób szeroki podając słowa kluczowe, jak też zawężony podając autora, tytuł czy numer ISBN. Każda z tych metod ma zalety i wady: pierwsza zapewnia dostęp do wielkiej liczby stron, daje obszerny materiał porównawczy i umożliwia znalezienie nowych źródeł, ale jest bardzo czasochłonna; druga zaś ogranicza się do przefiltrowanych wyników, nie dając informacji o wynikach podobnych, dzięki czemu przydatna jest podczas skonkretyzowanych poszukiwań, kiedy wiadomo, jakiej publikacji się poszukuje. Dobre wyniki daje częściowe zawężanie obszaru kwerendy, jak np. wpisywanie słów kluczowych w internetowych katalogach bibliotek. Już teraz systemy kompu - terowe niektórych placówek bardzo sprawnie obsługują takie zapytania, a przecież większość bibliotek stale pracuje nad polepszaniem i uzupełnianiem elektronicznej bazy danych, wskutek czego metoda ta staje się coraz doskonalsza. Jak efektywnie uzyskać dostęp do literatury? Wiadomo, że kupno towarów czy zamawianie usług na odległość jest obecnie nieporównanie łatwiejsze niż jeszcze dwadzieścia czy trzydzieści lat temu. Wynika to z otwarcia politycznego i gospodarczego Polski na świat i z możliwości błyskawicznego kontaktu z dowolnym miejscem na ziemi za sprawą internetu. Mimo tych uwarunkowań zdobycie książek o metodyce prowadzenia chórów wcale nie jest łatwe. Publikacje z tej dziedziny na całym świecie skierowane są do wąskiego grona odbiorców, co powoduje niskie nakłady, po wyczerpaniu których tylko nieliczne prace zostają wznawiane. Wiele bibliotek także w ośrodkach akademickich wcale nie posiada tej literatury w swoich zasobach. I. SERWISY AUKCYJNE ONLINE I SKLEPY INTERNETOWE Poszukując konkretnych pozycji, najlepiej ograniczyć się do dużych serwisów aukcyjnych oraz sklepów internetowych (np. w Polsce allegro, a za granicą abebooks, alibris, amazon, e-bay, priceminister, mołotok itp.). Kupno książek za granicą kosztowne i związane z dłuższym czasem oczekiwania często jest jedynym sposobem zdobycia poszukiwanych publikacji. II. BIBLIOTEKI Godnym polecenia sposobem poszukiwania jest korzystanie z zasobów biblio tecz - nych. Większość dużych bibliotek w Polsce i na świecie jest dostępna dla wszystkich czytelników. Katalog można zazwyczaj przeglądać w internecie, a zamówienie jakiejś publikacji staje się możliwe na miejscu, po wykupieniu karty bibliotecznej, uprawniającej do korzystania ze zbiorów w czytelni, niedającej jednak prawa do wypożyczenia. Istnieje także możliwość wypożyczenia międzybibliotecznego, ale jego wadą są dość wysokie koszty oraz długi czas oczekiwania. Należy pamiętać, że książki zamó wione w ten sposób dostępne są tylko w czytelni biblioteki, przez którą zostały sprowadzone. 8 TRG*K29 kopiowanie niedozwolone TRIANGIEL

10 III. KSIĘGARNIE Z uwagi na niskie nakłady i wąski krąg odbiorców prace z dziedziny metodyki prowadzenia chórów są trudno dostępne na rynku księgarskim. W księgarniach nieprofilowanych nie występują wcale, a w specjalistycznych księgarniach muzycznych zdarzają się sporadycznie. Warto natomiast dowiadywać się o nowości w kioskach z wydawnictwami na terenie wyższych uczelni lub instytutów naukowych, ponieważ zdarza się, że placówki naukowe rozsyłają swoje publikacje tylko do kilku najważ - niejszych księgarń w kraju lub też wcale nie prowadzą dystrybucji. Czasami można napotkać dawniejsze wydania w antykwariatach muzycznych, szczególnie kiedy znajdują się one w budynkach szkół muzycznych lub w ich pobliżu. IV. PORTALE INTERNETOWE Niektóre publikacje dostępne są w postaci cyfrowej. Można ich poszukiwać na stronach google books, gdzie za zgodą wydawców zamieszczane są ich obszerne fragmenty, a także na forach stowarzyszeń dyrygentów chóralnych. Np. na rosyjskich i białoruskich stronach organizacji chórmistrzowskich znajdują się zeskanowane w całości zbiory nut i publikacje metodyczne. Zamieszczanie tego typu danych w całości jest niezgodne z prawem, ale częściowym usprawiedliwieniem takich praktyk może być fakt, że zeskanowane i udostępnione materiały są w większości od dawna wyczerpane i przez to niedostępne poza ośrodkami akademickimi danego kraju, zatem ich elektroniczne rozpowszechnienie nie godzi bezpośrednio w autorów, wydawców ani dystrybutorów nut i książek. TRIANGIEL kopiowanie niedozwolone TRG*K29 9

11 SPIS TREŚCI Podziękowania Wstęp Metodyczne piśmiennictwo chóralne treści typowe i nietypowe Literatura polskojęzyczna Literatura anglojęzyczna Literatura niemieckojęzyczna Literatura w językach romańskich Literatura w innych językach słowiańskich Elementy ideologiczne w literaturze chórmistrzowskiej Zestawienie piśmiennictwa

Ewelina Szyszkowska Menedżer Pionu Wydawniczego e-mail: ewelina.szyszkowska@pzwl.pl

Ewelina Szyszkowska Menedżer Pionu Wydawniczego e-mail: ewelina.szyszkowska@pzwl.pl Ewelina Szyszkowska Menedżer Pionu Wydawniczego e-mail: ewelina.szyszkowska@pzwl.pl Edyta Kunowska Wydawca: Nauki społeczno-ekonomiczne tel. 22/695 42 27 e-mail: edyta.kunowska@pwn.com.pl Damian Strzeszewski

Bardziej szczegółowo

FORMY WSPOMAGANIA SZKÓŁ

FORMY WSPOMAGANIA SZKÓŁ FORMY WSPOMAGANIA SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH PEDAGOGICZNA BIBLIOTEKA WOJEWÓDZKA IM. M. REJEWSKIEGO W BYDGOSZCZY ul. Skłodowskiej-Curie 4 85-094 Bydgoszcz 52 341 30 74; 52 341 19 84 pbw@pbw.bydgoszcz.pl

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ Z EDUKACJI CZYTELNICZO-MEDIALNEJ ROKU SZKOLNYM 2014/2015

PLAN ZAJĘĆ Z EDUKACJI CZYTELNICZO-MEDIALNEJ ROKU SZKOLNYM 2014/2015 PLAN ZAJĘĆ Z EDUKACJI CZYTELNICZO-MEDIALNEJ w ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Opracowanie: nauczyciel bibliotekarz Elzbieta Sobieszek KLASA I a, I b, TEMAT LEKCJI 1.Poznajemy bibliotekę szkolną - zajęcia biblioteczne.

Bardziej szczegółowo

Program opracowały: Barbara Derewiecka, Halina Szpak Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Bielsku-Białej

Program opracowały: Barbara Derewiecka, Halina Szpak Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Bielsku-Białej Program opracowały: Barbara Derewiecka, Halina Szpak Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Bielsku-Białej Przysposobienie do korzystania ze zbiorów Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Bielsku-Białej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LEKCJI BIBLIOTECZNYCH KL. I VI - rok szk. 2014/2015 realizowany przez nauczyciela bibliotekarza na zajęciach grupowych

PROGRAM LEKCJI BIBLIOTECZNYCH KL. I VI - rok szk. 2014/2015 realizowany przez nauczyciela bibliotekarza na zajęciach grupowych PROGRAM LEKCJI BIBLIOTECZNYCH KL. I VI - rok szk. 2014/2015 realizowany przez nauczyciela bibliotekarza na zajęciach grupowych Koordynator - Alina Rodak TREŚCI KSZTAŁCENIA CELE EDUKACYJNE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW

Bardziej szczegółowo

Bibliografia i jej rodzaje scenariusz zajęć dla uczniów gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych

Bibliografia i jej rodzaje scenariusz zajęć dla uczniów gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych Cele operacyjne: Bibliografia i jej rodzaje scenariusz zajęć dla uczniów gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych Na poziomie wiadomości uczeń jest przygotowany do korzystania z różnego rodzaju bibliografii

Bardziej szczegółowo

Aplikacja testowej wersji tezaurusa w systemie komputerowym ALEPH w Bibliotece CIOP-PIB

Aplikacja testowej wersji tezaurusa w systemie komputerowym ALEPH w Bibliotece CIOP-PIB Aplikacja testowej wersji tezaurusa w systemie komputerowym ALEPH w Bibliotece CIOP-PIB IX Krajowe Forum Informacji Naukowej i Technicznej Zakopane wrzesień 2007 Biblioteka CIOP-PIB Biblioteka CIOP-PIB

Bardziej szczegółowo

Eureka! Czy wiesz, że w szkole jest biblioteka!?

Eureka! Czy wiesz, że w szkole jest biblioteka!? PREZENTACJA NA C Zajęcia edukacyjne w bibliotece Eureka! Czy wiesz, że w szkole jest biblioteka!? Anna Urbaniak absolwentka filologii polskiej Uniwersytetu Śląskiego i Studiów Podyplomowych Bibliotekoznawstwa

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY OBOWIĄZKOWE

PRZEDMIOTY OBOWIĄZKOWE Kierunek: EDUKACJA ARTYSTYCNA W AKRESE STUK MUYCNEJ PLAN STUDÓW STOPNA (stacjonarne) 0/0 PREDMOTY OBOWĄKOWE Forma sem. sem. ECTS sem. sem. ECTS sem. sem. ECTS W ĆW Historia i literatura 8 90 90 muzyczna

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UNIJNYCH PRZEZ BIBLIOTEKĘ GŁÓWNĄ AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE

WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UNIJNYCH PRZEZ BIBLIOTEKĘ GŁÓWNĄ AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UNIJNYCH PRZEZ BIBLIOTEKĘ GŁÓWNĄ AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE Elżbieta Edelman IV Wrocławskie Spotkania Bibliotekarzy Organizacja Czytelni Multimedialnej Europejski Fundusz Rozwoju

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ WYNIKÓW PRACY NAUCZYCIELA AKADEMICKIEGO za lata..

ARKUSZ WYNIKÓW PRACY NAUCZYCIELA AKADEMICKIEGO za lata.. Arkusz nr 4 BIBLIOTEKA GŁÓWNA UNIWERSYTETU TECHNOLOGICZNO-HUMANISTYCZNEGO ODDZIAŁ... ARKUSZ WYNIKÓW PRACY NAUCZYCIELA AKADEMICKIEGO za lata.. 1. Imię i nazwisko:... 2. Tytuł zawodowy:... 3. Zajmowane stanowisko

Bardziej szczegółowo

Słowniki i inne przydatne adresy. oprac. dr Aneta Drabek

Słowniki i inne przydatne adresy. oprac. dr Aneta Drabek Słowniki i inne przydatne adresy oprac. dr Aneta Drabek Encyklopedia PWN Internetowa encyklopedia PWN zawiera wybór 80 tysięcy haseł i 5tysięcy ilustracji ze stale aktualizowanej bazy encyklopedycznej

Bardziej szczegółowo

Biblioteka Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Gostyninie

Biblioteka Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Gostyninie Biblioteka Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Gostyninie I. Informacje o bibliotece Biblioteka szkolna zajmuje jedno duże pomieszczenie, w którym znajduje się wypożyczalnia, czytelnia,

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: WSTĘP DO BADAŃ POLITOLOGICZNYCH 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: WSTĘP DO BADAŃ POLITOLOGICZNYCH 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: WSTĘP DO BADAŃ POLITOLOGICZNYCH 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/2 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA GODZIN: 30 CA

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA ONLINE informator o zasobach internetowych dla nauk technicznych: ELEKTROTECHNIKA: projekt

TECHNIKA ONLINE informator o zasobach internetowych dla nauk technicznych: ELEKTROTECHNIKA: projekt TECHNIKA ONLINE informator o zasobach internetowych dla nauk technicznych: ELEKTROTECHNIKA: projekt Halina Ganińska Biblioteka Główna Politechniki Poznańskiej Plan prezentacji I. Koncepcja informatora

Bardziej szczegółowo

Biblioteka Akademicka im. prof. Jerzego Altkorna. Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej

Biblioteka Akademicka im. prof. Jerzego Altkorna. Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej Biblioteka Akademicka im. prof. Jerzego Altkorna Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej Ważne informacje Biblioteka Akademicka Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej ul. Cieplaka 1 c 41-300 Dąbrowa

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BIBLIOTECZNO-INFORMACYJNY WYŻSZEJ SZKOŁY HUMANISTYCZNO-EKONOMICZNEJ W PABIANICACH:

SYSTEM BIBLIOTECZNO-INFORMACYJNY WYŻSZEJ SZKOŁY HUMANISTYCZNO-EKONOMICZNEJ W PABIANICACH: SYSTEM BIBLIOTECZNO-INFORMACYJNY WYŻSZEJ SZKOŁY HUMANISTYCZNO-EKONOMICZNEJ W PABIANICACH: POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. System Biblioteczno - Informacyjny Wyższej Szkoły Humanistyczno - Ekonomicznej w Pabianicach

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Źródła informacji 1400 IN12ZI-SP. Wydział Administracji i Nauk Społecznych Instytut/Katedra

OPIS PRZEDMIOTU. Źródła informacji 1400 IN12ZI-SP. Wydział Administracji i Nauk Społecznych Instytut/Katedra OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Źródła informacji 1400 IN12ZI-SP Wydział Wydział Administracji i Nauk Społecznych Instytut/Katedra Katedra Informacji Naukowej i Bibliologii Kierunek Informacja

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTY PRAWNE I NORMY W PRACY NAUCZYCIELA BIBLIOTEKARZA

DOKUMENTY PRAWNE I NORMY W PRACY NAUCZYCIELA BIBLIOTEKARZA INFORMATOR DLA NAUCZYCIELI BIBLIOTEKARZY DOKUMENTY PRAWNE I NORMY W PRACY NAUCZYCIELA BIBLIOTEKARZA opracowanie AGNIESZKA ZIĘTALA MARIA WOŁOSZYN MARTA GĘBAROWSKA PBW RZESZÓW 2013 www.rzeszow.pbw.org.pl

Bardziej szczegółowo

Zestawienie bibliograficzne na podstawie bazy Katalog PROLIB OPAC Scenariusz warsztatów doskonalących

Zestawienie bibliograficzne na podstawie bazy Katalog PROLIB OPAC Scenariusz warsztatów doskonalących Zestawienie bibliograficzne na podstawie bazy Katalog PROLIB OPAC Scenariusz warsztatów doskonalących Czas trwania: 2 godz. Uczestnicy: studenci pierwszych lat różnych kierunków Cele ogólne: - zapoznanie

Bardziej szczegółowo

IBUK LIBRA rewolucja w pracy z e-książką

IBUK LIBRA rewolucja w pracy z e-książką IBUK LIBRA rewolucja w pracy z e-książką Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. E Smołki w Opolu Nowe technologie w bibliotekach. E-booki na e-regałach. Opole, 6.03.2013 r. IBUK platforma w dwóch wersjach

Bardziej szczegółowo

e-book Jak się uczyć? Poradnik Użytkownika

e-book Jak się uczyć? Poradnik Użytkownika e-book Jak się uczyć? Poradnik Użytkownika Copyright Edgard, Warszawa 2010 Audio Kurs O serii Audio Kursy to kursy językowe wydawnictwa Edgard składające się z książki oraz płyt audio CD lub z nagraniami

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. dr Katarzyna Wodniak

OPIS PRZEDMIOTU. dr Katarzyna Wodniak Załącznik Nr 1.11 pieczątka jednostki organizacyjnej OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Obsługa użytkowników w bibliotece

Bardziej szczegółowo

Biblioteka Państwowej Wyższej Szkoły Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży

Biblioteka Państwowej Wyższej Szkoły Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży Biblioteka Państwowej Wyższej Szkoły Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży ul. Akademicka 1 18-400 Łomża I piętro budynku Instytutu Technologii Żywności i Gastronomii Tel. 86 215 66 06 e-mail biblioteka@pwsip.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Jak korzystać z katalogu online Miejskiej Biblioteki Publicznej w Jaśle

Jak korzystać z katalogu online Miejskiej Biblioteki Publicznej w Jaśle Jak korzystać z katalogu online Miejskiej Biblioteki Publicznej w Jaśle Spis treści: 1. Struktura katalogu s. 2 2. Wybór katalogu. s. 3 3. Wyszukiwanie w katalogu głównym s. 4 4. Obsługa kont indywidualnych

Bardziej szczegółowo

MODUŁ SPECJALNOŚCI PROWADZENIE ZESPOŁÓW WOKALNYCH I WOKALNO-INSTRUMENTALNYCH

MODUŁ SPECJALNOŚCI PROWADZENIE ZESPOŁÓW WOKALNYCH I WOKALNO-INSTRUMENTALNYCH Kierunek: EDUKACJA ARTYSTYCNA W AKRESIE STUKI MUYCNEJ PLAN STUDIÓW II STOPNIA (stacjonarne) 0/0 PREDMIOTY OBOWIĄKOWE I sem. sem. sem. sem. W ĆW Język obcy B+* E Komunikacja społeczna E arządzanie projektem

Bardziej szczegółowo

Opis ogólny (jakich osiągnięć nie należy uwzględnić wypełniając wniosek):

Opis ogólny (jakich osiągnięć nie należy uwzględnić wypełniając wniosek): Opis ogólny (jakich osiągnięć nie należy uwzględnić wypełniając wniosek): Nie należy wykazywać działań prowadzonych w związku z przygotowaną przez studenta pracą dyplomową, bądź zaliczeniową, gdyż jest

Bardziej szczegółowo

Wystąpienia konferencyjne jako przejaw aktualnych kierunków rozwoju tematycznego biblio- i informatologii analiza tytułów

Wystąpienia konferencyjne jako przejaw aktualnych kierunków rozwoju tematycznego biblio- i informatologii analiza tytułów Wystąpienia konferencyjne jako przejaw aktualnych kierunków rozwoju tematycznego biblio- i informatologii analiza tytułów Małgorzata Kowalska Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii UMK Założenia badawcze

Bardziej szczegółowo

Szkolenie biblioteczne w formie e-learningu

Szkolenie biblioteczne w formie e-learningu Anna Gruca anna.gruca@bg.agh.edu.pl Biblioteka Główna Akademii Górniczo-Hutniczej Szkolenie biblioteczne w formie e-learningu w Bibliotece Głównej Akademii Górniczo-Hutniczej Szkolenie biblioteczne w formie

Bardziej szczegółowo

CENTRALNA BIBLIOTEKA WOJSKOWA JAKO KRAJOWE CENTRUM DYSTRYBUCJI PUBLIKACJI NATO RTO. Dr hab. Aleksandra SKRABACZ

CENTRALNA BIBLIOTEKA WOJSKOWA JAKO KRAJOWE CENTRUM DYSTRYBUCJI PUBLIKACJI NATO RTO. Dr hab. Aleksandra SKRABACZ CENTRALNA BIBLIOTEKA WOJSKOWA JAKO KRAJOWE CENTRUM DYSTRYBUCJI PUBLIKACJI NATO RTO Dr hab. Aleksandra SKRABACZ GŁÓWNA KSIĄŻNICA WOJSKA POLSKIEGO GROMADZĄCA MATERIAŁY BIBLIOTECZNE CBW ŁĄCZYMY TEORIĘ Z PRAKTYKĄ

Bardziej szczegółowo

Sieciowe usługi informacyjne dla nauk technicznych BazTech, BazTOL

Sieciowe usługi informacyjne dla nauk technicznych BazTech, BazTOL Sieciowe usługi informacyjne dla nauk technicznych BazTech, BazTOL Lidia Derfert-Wolf Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy IX Krajowe Forum Informacji Naukowej i Technicznej Wymiana informacji

Bardziej szczegółowo

Wyszukiwanie w Katalogu Bibliotek PW za pomocą multiwyszukiwarki Primo

Wyszukiwanie w Katalogu Bibliotek PW za pomocą multiwyszukiwarki Primo Wyszukiwanie w Katalogu Bibliotek PW za pomocą multiwyszukiwarki Primo Aby znaleźć potrzebne książki i czasopisma, skorzystaj ze wspólnego katalogu Biblioteki Głównej, jej filii oraz większości bibliotek

Bardziej szczegółowo

Transformacje w bibliotekach hiszpańskich. Biblioteki Sewilli

Transformacje w bibliotekach hiszpańskich. Biblioteki Sewilli Transformacje w bibliotekach hiszpańskich. Biblioteki Sewilli Konferencja Naukowa Biblioteka otwarta na zmiany Biblioteka Uniwersytecka Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, 20 22 września 2010

Bardziej szczegółowo

Dlaczego musimy nauczać o katalogach bibliotecznych, w świecie idei Web 2.0?

Dlaczego musimy nauczać o katalogach bibliotecznych, w świecie idei Web 2.0? Dlaczego musimy nauczać o katalogach bibliotecznych, w świecie idei Web 2.0? Marcin Mystkowski warszawski oddział firmy MOL 1 Nauczanie (e-learning) o katalogach czyli wyważanie otwartych drzwi. OPAC Podstawowe

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY NR 134 Katarzyna Kwapisz Osadnik PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY Wydawnictwo Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ SPOŁECZNO-TECHNICZNY. Instytut Edukacji Artystycznej PROGRAM KSZTAŁCENIA

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ SPOŁECZNO-TECHNICZNY. Instytut Edukacji Artystycznej PROGRAM KSZTAŁCENIA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ SPOŁECZNO-TECHNICZNY Instytut Edukacji Artystycznej PROGRAM KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów EDUKACJA ARTYSTYCZNA W ZAKRESIE SZTUKI MUZYCZNEJ Kod kierunku

Bardziej szczegółowo

Oferta dydaktyczna PBW - Filia w Pucku

Oferta dydaktyczna PBW - Filia w Pucku Oferta dydaktyczna PBW - Filia Dla nauczycieli 4x 120 Spotkania tel. 58 673 29 12 Nauczyciele min bibliotekarze Sieć współpracy i samokształcenia nauczycieli bibliotekarzy szkolnych Tematy ustalane na

Bardziej szczegółowo

W sieci po angielsku

W sieci po angielsku W sieci po angielsku Aż 48% użytkowników Internetu w UE używa języka angielskiego do czytania lub przeglądania treści w Internecie. 29% stwierdziło, że do komunikacji w Internecie wykorzystuje język inny

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA KATALOGU OPAC W SYSTEMIE PROLIB. Program szczegółowy szkolenia - Jolanta Gruszczyńska, Biblioteka Pedagogiczna w Gorzowie Wlkp.

OBSŁUGA KATALOGU OPAC W SYSTEMIE PROLIB. Program szczegółowy szkolenia - Jolanta Gruszczyńska, Biblioteka Pedagogiczna w Gorzowie Wlkp. OBSŁUGA KATALOGU OPAC W SYSTEMIE PROLIB. Program szczegółowy szkolenia - Jolanta Gruszczyńska, Biblioteka Pedagogiczna w Gorzowie Wlkp. Miejsce: Biblioteka Pedagogiczna w Gorzowie Wielkopolskim Uczestnicy:

Bardziej szczegółowo

Zawartość i możliwości wykorzystania bazy PROLIB OPAC. Scenariusz warsztatów doskonalących

Zawartość i możliwości wykorzystania bazy PROLIB OPAC. Scenariusz warsztatów doskonalących 1 Zawartość i możliwości wykorzystania bazy PROLIB OPAC Scenariusz warsztatów doskonalących Czas trwania: 2 godz. Uczestnicy: studenci I roku różnych kierunków studiów Cele ogólne: Zapoznanie uczestników

Bardziej szczegółowo

NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO z dnia 13 lipca 2012 r. pokazuje

NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO z dnia 13 lipca 2012 r. pokazuje W roku 2013 osiągnięcia naukowe pracowników Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza przeliczano na punkty według zasad zawartych w dokumentach: 1. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA NAUKI

Bardziej szczegółowo

Zasady pisania prac dyplomowych

Zasady pisania prac dyplomowych Zasady pisania prac dyplomowych I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Prace licencjackie - mogą mieć postać prac przeglądowych: streszczać poglądy filozofów, stanowić świadectwo rozumienia tekstów filozoficznych,

Bardziej szczegółowo

Szkolenie biblioteczne -online Biblioteka Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie

Szkolenie biblioteczne -online Biblioteka Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie Szkolenie biblioteczne -online Biblioteka Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie oprac. Bogumiła Konieczny-Rozenfeld 1 Celem szkolenia jest zapoznanie studentów Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Zasoby internetowe do darmowej nauki języka angielskiego. Alicja Wojgienica

Zasoby internetowe do darmowej nauki języka angielskiego. Alicja Wojgienica Zasoby internetowe do darmowej nauki języka angielskiego Alicja Wojgienica Wśród zasobów można wyróżnić między innymi: portale tematyczne, słowniki, materiały do pobrania ze stron wydawnictw brytyjskich,

Bardziej szczegółowo

KATALOG KOMPUTEROWY WYSZUKIWANIE

KATALOG KOMPUTEROWY WYSZUKIWANIE KATALOG KOMPUTEROWY WYSZUKIWANIE Wszystkie opisy bibliograficzne zbiorów bibliotecznych zostały wprowadzone do zintegrowanego systemu zarządzania biblioteką SOWA. Katalog komputerowy SOWA umożliwia wyszukiwanie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PLASTYKI I ZAJĘĆ ARTYSTYCZNYCH (PLASTYCZNYCH)

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PLASTYKI I ZAJĘĆ ARTYSTYCZNYCH (PLASTYCZNYCH) WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PLASTYKI I ZAJĘĆ ARTYSTYCZNYCH (PLASTYCZNYCH) Ocena niedostateczna Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna nie zdobył podstawowych wiadomości i umiejętności;

Bardziej szczegółowo

HASŁO OPISU BIBLIOGRAFICZNEGO

HASŁO OPISU BIBLIOGRAFICZNEGO HASŁO OPISU BIBLIOGRAFICZNEGO Hasłem opisu bibliograficznego jest wyrażenie o sformalizowanej postaci, służące do porządkowania zbiorów informacji o dokumentach. 1 Hasłem opisu bibliograficznego powinno

Bardziej szczegółowo

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców.

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Jak założyć i prowadzić własną firmę? Autor: red. Hanna Godlewska-Majkowska, Wstęp W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie firmy, tworzone przez indywidualnych

Bardziej szczegółowo

SUMA w cyklu 1 Przedmiot główny - wg specjalizacji

SUMA w cyklu 1 Przedmiot główny - wg specjalizacji PSM II st. im. Fryderyka Chopina i OSM II st. im. Jadwigi Kaliszewskiej w ZSM w Poznaniu Szkolny plan nauczania - INSTRUMENTALISTYKA; CYKL SZEŚCIOLETNI Poz. OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE I II III IV V

Bardziej szczegółowo

Bazy Biblioteki Narodowej

Bazy Biblioteki Narodowej Bazy Biblioteki Narodowej Wyszukiwanie i gromadzenie informacji Opracowała: Jolanta Nowakowska Biblioteka Narodowa al. Niepodległości 213 02-086 Warszawa tel. (0-22) 608 29 99 (centrala), (0-22) 452 29

Bardziej szczegółowo

ZAMAWIANIE KSIĄŻEK I CZASOPISM ON-LINE

ZAMAWIANIE KSIĄŻEK I CZASOPISM ON-LINE ZAMAWIANIE KSIĄŻEK I CZASOPISM ON-LINE W odpowiedzi na zgłaszane przez Czytelników postulaty wprowadzono zmianę w sposobie przeszukiwania katalogu biblioteki. Przeszukiwanie katalogu Po zalogowaniu się

Bardziej szczegółowo

Wyszukiwanie źródeł informacji w bazach danych Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej we Wrocławiu

Wyszukiwanie źródeł informacji w bazach danych Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej we Wrocławiu Wyszukiwanie źródeł informacji w bazach danych Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej we Wrocławiu Opracowały: Iwona Gawrońska-Paluszkiewicz Małgorzata Sikorska Urszula Tobolska Cel zajęć - zapoznanie

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA PRZEDSIĘBIORSTW, wyd. 1, wrzesień 2010, BL Info Polska Sp. z o.o.

EKONOMIA PRZEDSIĘBIORSTW, wyd. 1, wrzesień 2010, BL Info Polska Sp. z o.o. Ekonomia przedsiębiorstw BL Info Polska Sp. z o.o. specjalizuje się w wydawaniu poradników z zakresu podatków, ekonomii, psychologii biznesu, spraw kadrowych i prawa. Nasze książki napisane są prostym

Bardziej szczegółowo

Magazyn otwarty księgozbioru dydaktycznego potrzeba czy problem? Agnieszka Sabela, Błażej Feret Biblioteka Politechniki Łódzkiej

Magazyn otwarty księgozbioru dydaktycznego potrzeba czy problem? Agnieszka Sabela, Błażej Feret Biblioteka Politechniki Łódzkiej Magazyn otwarty księgozbioru dydaktycznego potrzeba czy problem? Agnieszka Sabela, Błażej Feret Biblioteka Politechniki Łódzkiej Cel ankiety i badania Ankieta przeprowadzona została w celu zebrania informacji,

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁTOWANIE UMIEJĘTNOŚCI INFORMACYJNYCH UŻYTKOWNIKÓW W BIBLIOTECE SZKOŁY WYŻSZEJ. WYBRANE PROBLEMY I ZAGADNIENIA. Paruzel Alicja

KSZTAŁTOWANIE UMIEJĘTNOŚCI INFORMACYJNYCH UŻYTKOWNIKÓW W BIBLIOTECE SZKOŁY WYŻSZEJ. WYBRANE PROBLEMY I ZAGADNIENIA. Paruzel Alicja KSZTAŁTOWANIE UMIEJĘTNOŚCI INFORMACYJNYCH UŻYTKOWNIKÓW W BIBLIOTECE SZKOŁY WYŻSZEJ. WYBRANE PROBLEMY I ZAGADNIENIA Paruzel Alicja 1 Umiejętności informacyjne (information literacy): wiedza o indywidualnych

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ V ORGANIZACJA SZKOŁY

ROZDZIAŁ V ORGANIZACJA SZKOŁY ROZDZIAŁ V ORGANIZACJA SZKOŁY 25 Terminy rozpoczynania i kończenia zajęć dydaktyczno - wychowawczych, przerw świątecznych oraz ferii zimowych i letnich określają aktualne przepisy w sprawie organizacji

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z katalogu on-line

Korzystanie z katalogu on-line Korzystanie z katalogu on-line Biblioteka PWSZ w Elblągu dysponuje katalogiem komputerowym działającym w zintegrowanym systemie obsługi biblioteki SOWA2/MARC21. Katalog ten jest dostępny on-line pod adresem

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla I roku studia I i II stopnia

Szkolenie dla I roku studia I i II stopnia Szkolenie dla I roku studia I i II stopnia Zasady zaliczenia szkolenia bibliotecznego: 1. Szkolenie biblioteczne mają obowiązek zaliczyć wszyscy studenci pierwszego roku na kierunku fizjoterapia i kosmetologia

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY I ARTYSTYCZNY Instytut Edukacji Muzycznej

Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY I ARTYSTYCZNY Instytut Edukacji Muzycznej Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY I ARTYSTYCZNY Instytut Edukacji Muzycznej Struktura pisemnej pracy licencjackiej / magisterskiej 1. STRONA TYTUŁOWA

Bardziej szczegółowo

ZASADY SPORZĄDZANIA BIBLIOGRAFII

ZASADY SPORZĄDZANIA BIBLIOGRAFII ZASADY SPORZĄDZANIA BIBLIOGRAFII Bibliografia uporządkowany spis dokumentów (książek, artykułów) wraz z opisem umożliwiającym identyfikację dzieła. Opis bibliograficzny podstawowe dane identyfikujące dzieło

Bardziej szczegółowo

Ankieta czytelników Biblioteki CIOP-PIB

Ankieta czytelników Biblioteki CIOP-PIB Ankieta czytelników Biblioteki CIOP-PIB Agnieszka Młodzka-Stybel, Ośrodek Informacji Naukowej i Dokumentacji CIOP-PIB V. OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA NAUKOWA Katowice, 27-28 listopada 2014 Wprowadzenie Tematyka

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Dygitalizacja i biblioteki cyfrowe MSIW 01 1400-IN23D-SP. Wydział Administracji i Nauk Społecznych Instytut/Katedra

OPIS PRZEDMIOTU. Dygitalizacja i biblioteki cyfrowe MSIW 01 1400-IN23D-SP. Wydział Administracji i Nauk Społecznych Instytut/Katedra OPIS PRZEDMIOTU Kod przedmiotu Dygitalizacja i biblioteki cyfrowe MSIW 01 1400-IN23D-SP Wydział Wydział Administracji i Nauk Społecznych Instytut/Katedra Katedra Informacji Naukowej i Bibliologii Kierunek

Bardziej szczegółowo

5-15 pkt. 5-15 pkt. 24-30 pkt. Monografia: współautorstwo Należy podać autora/redaktora, wydawcę, numer ISBN, nakład, rok wydania, objętość. 70% pkt.

5-15 pkt. 5-15 pkt. 24-30 pkt. Monografia: współautorstwo Należy podać autora/redaktora, wydawcę, numer ISBN, nakład, rok wydania, objętość. 70% pkt. Szczegółowe kryteria punktacji postępów w nauce doktorantów Studiów Doktoranckich z zakresu sztuk plastycznych w dyscyplinie Konserwacja Dzieł Sztuki Wydział Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Zarządzenia Rektora PWSZ w Nysie Nr 14/2014 z dnia 30.05.2014 r. REGULAMIN UDOSTĘPNIANIA ZBIORÓW BIBLIOTECZNYCH BIBLIOTEKI PWSZ W NYSIE

Załącznik do Zarządzenia Rektora PWSZ w Nysie Nr 14/2014 z dnia 30.05.2014 r. REGULAMIN UDOSTĘPNIANIA ZBIORÓW BIBLIOTECZNYCH BIBLIOTEKI PWSZ W NYSIE Załącznik do Zarządzenia Rektora PWSZ w Nysie Nr 14/2014 z dnia 30.05.2014 r. REGULAMIN UDOSTĘPNIANIA ZBIORÓW BIBLIOTECZNYCH BIBLIOTEKI PWSZ W NYSIE NYSA, MAJ 2014 Rozdział I --- Postanowienia ogólne Rozdział

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Seminarium dyplomowe 08.01/o,1,V,VI. Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej Kulturoznawstwo

OPIS PRZEDMIOTU. Seminarium dyplomowe 08.01/o,1,V,VI. Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej Kulturoznawstwo OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Seminarium dyplomowe 08.01/o,1,V,VI Wydział Instytut/Katedra Kierunek Specjalizacja/specjalność Poziom organizacyjny studiów System studiów Wydział Humanistyczny

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Zarządzania Biblioteką SOWA2/MARC21 OBSŁUGA CZASOPISM

Zintegrowany System Zarządzania Biblioteką SOWA2/MARC21 OBSŁUGA CZASOPISM Zintegrowany System Zarządzania Biblioteką SOWA2/MARC21 OBSŁUGA CZASOPISM Poznań 2011 Spis treści 1. Wstęp...3 2. Tworzenie informacji o zasobach czasopisma...4 3. Rekord karty wpływu...5 4. Tworzenie

Bardziej szczegółowo

ZBIGNIEW ŁUCZAK. Dzieje bibliotek w Sieradzu. od powstania miasta do końca XX wieku

ZBIGNIEW ŁUCZAK. Dzieje bibliotek w Sieradzu. od powstania miasta do końca XX wieku ZBIGNIEW ŁUCZAK Dzieje bibliotek w Sieradzu od powstania miasta do końca XX wieku Czego się chcesz nauczyć, napisz o tym dzieło. Joachim Lelewel Miejska Biblioteka Publiczna w Sieradzu Sieradz 2007 NADZÓR

Bardziej szczegółowo

Baza PEDAGOG narzędziem edukacji informacyjnej w bibliotece

Baza PEDAGOG narzędziem edukacji informacyjnej w bibliotece Baza PEDAGOG narzędziem edukacji informacyjnej w bibliotece akademickiej Danuta Szewczyk-Kłos Biblioteka Główna Uniwersytetu Opolskiego Bibliograficzne bazy danych i ich rola w rozwoju nauki Biblioteka

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Do Czytelnika... 7

SPIS TREŚCI. Do Czytelnika... 7 SPIS TREŚCI Do Czytelnika.................................................. 7 Rozdział I. Wprowadzenie do analizy statystycznej.............. 11 1.1. Informacje ogólne..........................................

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA BIBLIOTEKI SZKOLNEJ. przy Zespole Placówek Oświatowych w Jurkowie. ze szczególnym uwzględnieniem jej działalności

PREZENTACJA BIBLIOTEKI SZKOLNEJ. przy Zespole Placówek Oświatowych w Jurkowie. ze szczególnym uwzględnieniem jej działalności PREZENTACJA BIBLIOTEKI SZKOLNEJ przy Zespole Placówek Oświatowych w Jurkowie ze szczególnym uwzględnieniem jej działalności kulturalno oświatowej i wychowawczej. Biblioteka Szkolna w Jurkowie służy społeczności

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W PRZECŁAWIU. NA 2010r.

PLAN PRACY GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W PRZECŁAWIU. NA 2010r. PLAN PRACY GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W PRZECŁAWIU NA 2010r. I. GROMADZENIE I UZUPEŁNIANIE ZBIORÓW Analiza rynku wydawniczego, systematyczne przeglądanie napływających od wydawców ofert wydawniczych.

Bardziej szczegółowo

Prawne aspekty publikowania obiektów cyfrowych w modelu Open Access

Prawne aspekty publikowania obiektów cyfrowych w modelu Open Access Prawne aspekty publikowania obiektów cyfrowych w modelu Open Access Barbara Szczepańska kierownik biblioteki i zasobów informacyjnych kancelaria prawna Lovells H. Seisler sp. kom. Lovells H. Seisler sp.k.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Spis treści Wstęp... 11 I. Założenia metodologiczne i porządkujące pracę.... 15 1. Uwagi wstępne... 15 2. Problemy, hipotezy, źródła wiedzy... 17 2.1. Problem podstawowy... 17 2.2. Problemy szczegółowe...

Bardziej szczegółowo

Książka wielotomowa: Prus Bolesław, Lalka, T.1-3, Warszawa: Świat Książki, 2002, ISBN 83-7311-26-85

Książka wielotomowa: Prus Bolesław, Lalka, T.1-3, Warszawa: Świat Książki, 2002, ISBN 83-7311-26-85 WZÓR SKRÓCONEGO OPISU BIBLIOGRAFICZNEGO Przyjęty w LO nr IV WAŻNE INFORMACJE: dane do opisu bibliograficznego spisujemy zawsze z karty tytułowej a nie z okładki książki, tytuły dzieł zapisuje się kursywą,

Bardziej szczegółowo

SENAT UNIWERSYTETU MUZYCZNEGO FRYDERYKA CHOPINA

SENAT UNIWERSYTETU MUZYCZNEGO FRYDERYKA CHOPINA SENAT UNIWERSYTETU MUZYCZNEGO FRYDERYKA CHOPINA UCHWAŁA NR 84/183/2015 z dnia 25 maja 201 5 roku w spraw ie rekrutacji na studia pierw szego i drugiego stopnia w roku akademickim 201 6/2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

szkolenie obowiązkowe 2015/2016

szkolenie obowiązkowe 2015/2016 szkolenie obowiązkowe 2015/2016 Przysposobienie mediateczne 1. MEDIATEKA to podstawowy warsztat pracy naukowej, badawczej i dydaktycznej dla osób zajmujących się sztukami plastycznymi i muzycznymi. 2.

Bardziej szczegółowo

Zasady redakcji pracy dyplomowej w Wyższej Szkole Kultury Fizycznej i Turystyki w Pruszkowie

Zasady redakcji pracy dyplomowej w Wyższej Szkole Kultury Fizycznej i Turystyki w Pruszkowie Zasady redakcji pracy dyplomowej w Wyższej Szkole Kultury Fizycznej i Turystyki w Pruszkowie Prace dyplomowe powinny być drukowane według następujących zaleceń: 1) druk jednostronny dotyczy tylko następujących

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zbiorami drukowanymi i elektronicznymi w Bibliotece Politechniki Łódzkiej

Zarządzanie zbiorami drukowanymi i elektronicznymi w Bibliotece Politechniki Łódzkiej Zarządzanie zbiorami drukowanymi i elektronicznymi w Bibliotece Politechniki Łódzkiej Oddział Zbiorów Tradycyjnych Mirosława Lont, Małgorzata Gruszczyńska, Elżbieta Błasiak, Krystyna Masikowska Oddział

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze (obszarach)

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze (obszarach) Załącznik nr 42 do Uchwały Nr 54/2012 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 20 czerwca 2012 r. Nazwa wydziału: Wydział Filologiczny Nazwa kierunku studiów: informacja naukowa i bibliotekoznawstwo Obszar

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja z 20 sierpnia 2015 r.

Aktualizacja z 20 sierpnia 2015 r. Komunikat dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z 27 kwietnia 2015 r. w sprawie harmonogramu przeprowadzania sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego, egzaminu maturalnego, egzaminu potwierdzającego kwalifikacje

Bardziej szczegółowo

Czas trwania zajęć : 90 minut. Cele ogólne:

Czas trwania zajęć : 90 minut. Cele ogólne: Biblioteka, jej zbiory i zasady korzystania: konspekt lekcji dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Barbara Dejko: Miejska Biblioteka Publiczna im. Łukasza Górnickiego w Oświęcimiu. Temat: Biblioteka,

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTETU MUZYCZNEGO FRYDERYKA CHOPINA

UNIWERSYTETU MUZYCZNEGO FRYDERYKA CHOPINA REKTOR UNIWERSYTETU MUZYCZNEGO FRYDERYKA CHOPINA ZARZĄDZENIE Nr 13/2014 z dnia 10 września 2014 r. w sprawie zatwierdzenia regulaminu Biblioteki Głównej UMFC Na podstawie 25 p.5 Statutu UMFC (t. j. z dn.

Bardziej szczegółowo

Baza danych AGRO 16 lat działalności na rzecz nauki i edukacji

Baza danych AGRO 16 lat działalności na rzecz nauki i edukacji Baza danych AGRO 16 lat działalności na rzecz nauki i edukacji Mariusz Polarczyk, Renata Tomaszewska Biblioteka Główna i Centrum Informacji Naukowej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu pol@up.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

Wyszukiwanie. Zakładki

Wyszukiwanie. Zakładki Multiwyszukiwarka Primo to uniwersalne narzędzie umożliwiające przeszukiwanie zasobów Biblioteki Uczelnianej WUM oraz treści naukowych dostępnych w modelu Open Access. Poprzez jedno okno wyszukiwawcze

Bardziej szczegółowo

oprac.: M.J., A.S. fot. M. Lebda

oprac.: M.J., A.S. fot. M. Lebda oprac.: M.J., A.S. fot. M. Lebda Katalog elektroniczny Obejmuje informacje o zbiorach Biblioteki Głównej oraz o najnowszych zbiorach bibliotek instytutowych lub wydziałowych. Rejestruje książki, które

Bardziej szczegółowo

Ankieta licencjacka opracowanie opisowe

Ankieta licencjacka opracowanie opisowe Uniwersytet Mikołaja Kopernika Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii Ankieta licencjacka opracowanie opisowe 5. Czy Pan/i, rozważając perspektywy pracy zawodowej, zakłada możliwość podjęcia (kontynuacji)

Bardziej szczegółowo

Gdańsk - Oferta dydaktyczna na rok szkolny 2013/2014

Gdańsk - Oferta dydaktyczna na rok szkolny 2013/2014 Gdańsk - Oferta dydaktyczna na rok szkolny 2013/2014 DLA NAUCZYCIELI-BIBLIOTEKARZY (WARSZTATY METODYCZNE) Dobór księgozbioru w bibliotece szkolnej Kanon i nowości. warsztaty szkolni co 2 miesiące: 25 września

Bardziej szczegółowo

TERMINY EGZAMINU GIMNAZJALNEGO

TERMINY EGZAMINU GIMNAZJALNEGO Komunikat dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z 3 lipca 2014 r. w sprawie terminów sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego, egzaminu maturalnego, egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe oraz

Bardziej szczegółowo

Oferta dydaktyczna PBW - Filia w Starogardzie Gdańskim

Oferta dydaktyczna PBW - Filia w Starogardzie Gdańskim Oferta dydaktyczna PBW - Filia Dla nauczycieli-bibliotekarzy 4x120 Spotkanie Nauczyciele min bibliotekarze Sieć współpracy i samokształcenia bibliotekarzy szkolnych powiatu starogardzkiego. Tematyka ustalana

Bardziej szczegółowo

ZASADY PISANIA PRAC DYPLOMOWYCH LICENCJACKICH

ZASADY PISANIA PRAC DYPLOMOWYCH LICENCJACKICH Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu Instytut Ekonomiczny ZASADY PISANIA PRAC DYPLOMOWYCH LICENCJACKICH 1. Założenia ogólne Napisanie pozytywnie ocenionej pracy licencjackiej jest jednym z podstawowych

Bardziej szczegółowo

BAZY (1) W menu głównym katalogu należy kliknąć na zakładkę

BAZY (1) W menu głównym katalogu należy kliknąć na zakładkę W menu głównym katalogu należy kliknąć na zakładkę BAZY () Z dostępnych baz należy wybrać BIBLIOGRAFIA PUBLIKACJI PRACOWNIKÓW AWF DO 00 r. lub BIBLIOGRAFIA PUBLIKACJI PRACOWNIKÓW AWF OD 00 r. () W puste

Bardziej szczegółowo

Innowacja pedagogiczna w nauczaniu języka angielskiego. w wersji rozszerzonej na poziomie gimnazjum

Innowacja pedagogiczna w nauczaniu języka angielskiego. w wersji rozszerzonej na poziomie gimnazjum Innowacja pedagogiczna w nauczaniu języka angielskiego w wersji rozszerzonej na poziomie gimnazjum 1) Tytuł innowacji: ENGLISH the way to success. 2) Rodzaj innowacji: Programowa 3) Miejsce realizacji:

Bardziej szczegółowo

OFERTA EDUKACYJNA PEDAGOGICZNEJ BIBLIOTEKI WOJEWÓDZKIEJ W RZESZOWIE NA I SEMESTR ROKU SZKOLNEGO

OFERTA EDUKACYJNA PEDAGOGICZNEJ BIBLIOTEKI WOJEWÓDZKIEJ W RZESZOWIE NA I SEMESTR ROKU SZKOLNEGO OFERTA EDUKACYJNA PEDAGOGICZNEJ BIBLIOTEKI WOJEWÓDZKIEJ W RZESZOWIE NA I SEMESTR ROKU SZKOLNEGO 1 FORMY DOSKONALĄCE DLA NAUCZYCIELI Temat nr 1 Czas : Biblioterapia w pracy dydaktyczno-wychowawczej nauczyciela

Bardziej szczegółowo

Bibliograficzne bazy danych Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej we Wrocławiu:

Bibliograficzne bazy danych Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej we Wrocławiu: Bibliograficzne bazy danych : kierunki rozwoju i moŝliwości współpracy Ogólnopolska konferencja naukowa z okazji 10-lecia bazy danych BazTech Bydgoszcz, 27-29 maja 2009 Bibliograficzne bazy danych Dolnośląskiej

Bardziej szczegółowo

Oferta Filos Logos. www.filoslogos.pl. kursy językowe tłumaczenia. C entru m J ę z yków Obcych Filo s Logos. Z mi ł o ś c i do j ę z yków

Oferta Filos Logos. www.filoslogos.pl. kursy językowe tłumaczenia. C entru m J ę z yków Obcych Filo s Logos. Z mi ł o ś c i do j ę z yków Oferta Filos Logos kursy językowe tłumaczenia Z mi ł o ś c i do j ę z yków www.filoslogos.pl Oferta Filos Logos - tłumaczenia Biorąc pod uwagę zdobyte doświadczenie wiemy, że nasza oferta zawiera wszystko,

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik księgarstwa 522[02]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik księgarstwa 522[02]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 15 Strona 2 z 15 Strona 3 z 15 Strona 4 z 15 Ocenie podlegały następujące elementy pracy egzaminacyjnej: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Wykaz działań związanych z zakupem

Bardziej szczegółowo

Zasady organizacji szkoleń bibliotekarzy. w Chełmskiej Biblioteki Publicznej im. Marii Pauliny Orsetti

Zasady organizacji szkoleń bibliotekarzy. w Chełmskiej Biblioteki Publicznej im. Marii Pauliny Orsetti Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 65/2010 Dyrektora Chełmskiej Biblioteki Publicznej im. Marii Pauliny Orsetti Zasady organizacji szkoleń bibliotekarzy w Chełmskiej Biblioteki Publicznej im. Marii Pauliny

Bardziej szczegółowo

Ilość godzin Rodzaj zajęć /Szczegółowe określenie zajęć i tematyki. KARTA OBSERWACJI LEKCJI (przykład) Lekcja:.. (przedmiot)

Ilość godzin Rodzaj zajęć /Szczegółowe określenie zajęć i tematyki. KARTA OBSERWACJI LEKCJI (przykład) Lekcja:.. (przedmiot) I N S T R U K C J A w sprawie organizacji, programu i przebiegu praktyk pedagogicznych studentów Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach I. Zadania praktyki pedagogicznej

Bardziej szczegółowo