Język polski. Poprawna wymowa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Język polski. Poprawna wymowa"

Transkrypt

1 Министерство образования Республики Беларусь Учреждение образования «Гродненский государственный университет имени Янки Купалы» Język polski. Poprawna wymowa Учебное пособие для студентов филологического факультета специальности Славянские языки Гродно 2008

2 УДК (075) ББК Е76 Рецензенты: К. Шчэсняк, доктор филологических наук, профессор кафедры славистики Гданьского университета (РП); М.А. Яколцевич, кандидат филологических наук, доцент кафедры белорусского языка ГрГУ им. Я. Купалы. Рекомендовано Советом филологического факультета ГрГУ им. Я. Купалы. Е76 Ерома, Ж.И. Польский язык. Правильное произношение = Język polski. Poprawna wymowa : пособие / Ж.И. Ерома, С.К. Трофимец. Гродно : ГрГУ, с. ISBN Пособие предназначено для студентов филологических факультетов, изучающих польский язык, содержит теоретичекую информацию и упражнения, призванные выработать правильное произношение польских звуков. Адресовано студентам специальности «Славянская филология». УДК (075) ББК ISBN Ерома, Ж.И., Трофимец, С.К., 2010 Учреждение образования «Гродненский государственный университет имени Янки Купалы», 2010

3 ПРЕДИСЛОВИЕ Пособие предназначено для студентов филологических факультетов, которые на начальных этапах изучения польского языка должны овладеть элементарными навыками чтения, письма и перевода. Особый упор сделан на правильное произношение с элементами польской фонетики. Материал сгруппирован в рамках 12 важнейших тем, посвященных особенностям польской графии (алфавит, диграфы, диакритические знаки, способы обозначения мягкости согласных) и польской фонетики (предмет и задачи фонетики, артикуляционный аппарат, фазы высказывания, классификация польских звуков). Для скорейшей выработки правильных артикуляционных навыков предложен теоретический материал и упражнения для неносовых и носовых гласных звуков, а также для взрывных, аффрикативных и смычно-проходных согласных звуков. Пособие включает темы, учитывающие особенности польского произношения глухих звонких и твердых мягких согласных, а также некоторых групп согласных с учетом фонетических процессов, которые в них происходят. Издание содержит также развернутую тему, посвященную польскому ударению. Для скорейшего «входа в речь» в каждую тему наряду с фонетическими упражнениями введено большое количество разноплановых заданий с использованием лексики нескольких семантических групп, небольших текстов и диалогов, ориентированных на формирование у студентов лексического запаса. Вошедшие в пособие блоки информации и упражнения под звездочкой сопровождаются аудиоприложением, размещенным на сайте Гродненского государственного университета имени Янки Купалы (www.grsu.by, войти под кафедра польской филологии). Пособие содержит также материалы для закрепления правильного произношения: ономатопеические слова и тексты, предложения для артикуляционных упражнений, стихотворения, считалочки, игры, сопровождающиеся рифмованными высказываниями, тексты песен, легенды и предания, фрагменты прозаических произведений Зофьи Налковской, Элизы Ожешко, Станислава Жеромского, Болеслава Бруса, Генриха Сенкевича. 3

4 1. GRAFIA POLSKA ПОЛЬСКАЯ ГРАФИЯ 1.1. System znaków gra cznych języka polskiego, znaki transkrypcji fonetycznej (система графических знаков польского языка, знаки фонетической транскрипции) Alfabet z greckiego αλφάβητος, Άλφα и Βήτα nazwy pierwszych dwóch liter alfabetu greckiego (алфавит от греческого αλφάβητος, Άλφα и Βήτα названия первых двух букв греческой азбуки). Synonimem polskim jest wyraz abecadło. A, be, ce to nazwy liter alfabetu polskiego, -dło su ks polski (польский синоним abecadło. A, be, ce это названия букв польской азбуки, -dło польский суффикс). Alfabet (abecadło) to zbiór liter pisma języka, ułożonych według określonej kolejności (алфавит собрание букв языка, имеющее стандартный порядок). Polski alfabet liczy trzydzieści dwie (32) litery. Powstał na podstawie alfabetu łacińskiego (польский алфавит состоит из 32 букв. Он возник на основе латинского алфавита). Litera to znak gra czny głoski (буква это графический знак звука). Głoska to najmniejsza jednostka fonetyczna języka, która jest wymawiana przy określonym stałym układzie narządów mowy (звук это наименьшая фонетическая единица, которая произносится при некотором постоянном положении органов речи). Transkrypcja fonetyczna to sposób zapisu głosek danego języka za pomocą znaków ustalonego wzorca. Jest opartа na zasadzie ścisłej odpowiedności głosek i znaków: jednej głosce odpowiada zawsze jeden znak, a jednemu znakowi jedna głoska (фонетическая транскрипция это способ записи звуков данного языка с помощью знаков определенного образца. Она основана на принципе точного соответствия звуков и знаков: одному звуку соответствует всегда один знак, а одному знаку один звук). Zasady transkrypcji fonetycznej (правила фонетической транскрипции): w transkrypcji głoski lub cały tekst zapisuje się w nawiasach kwadratowych, na przykład [n], [pogoda śe zm en a] (в транскрипции звуки (весь текст) записываются в квадратных скобках, например [n], [pogoda śe zm en a]); nie używa się wielkiej litery (большая буква не употребляется); nie stosuje się znaków interpunkcyjnych. Na końcu zdania stawia się dwie kreski ukośne //, w zdaniu każdemu znakowi interpunkcyjnemu odpowiada jedna kreska ukośna / (знаки препинания не употребляются. В конце предложения ставятся две косые черты//, в предложении каждому знаку препинания соответствует одна косая черта /); spółgłoski miękkie są oznaczane przez znaki [ś, ź, ć, ʒ, ń], zmiękczone [l, p, b, m, k, g, v, f ] (мягкие согласные обозначают знаки [ś, ź, ć, ʒ, ń], смягченные [l, p, b, m, k, g, v, f ]); miejsce akcentu oznaczają dwie krótkie kreski " lub jedna długa kreska / przed głoską akcentowaną (место ударения обозначают две короткие черты " или или одна длинная / перед ударным гласным): [f"arba], [f/arba]; 4

5 wyrazy, które nie mają akcentu, są łączone z wyrazem akcentowanym za pomocą znaku (слова, которые не имеют ударения, соединяются со словами, имеющими ударение, с помощью знака ): [do f"arby] Alfabet polski i jego zapis fonetyczny (польский алфавит и его фонетическая запись) Litera (буква) Nazwa litery (название буквы) Znak transkrypcji fonetycznej (знак фонетической транскрипции) 5 Przykłady (примеры) A a a [a] farba [f"arba] ą o nosowe (о носовое) [ǫ] brązowy [brǫz"ovy] B b be [b] barwa [b"arva] C c ce [c] cytrynowy [cytryn"ovy] Ć ć cie [ć] farbować [farb"ovać] D d de [d] dymny [d"ymny] E e e [e] kremowy [krem"ovy] ę e nosowe (э носовое) [ę] w kratkę [f kr"atkę] F f ef [f] oletowy [f i olet"ovy] G g gie [g] ceglasty [cegl"asty] H h ha [х] hebanowy [хeban"ovy] I i i [i] malinowy [mal in"ovy] J j jot [i ] jasny [i "asny] K k ka [k] krwisty [krv "isty] L l el [l] morelowy [morel"ovy] Ł ł eł [u ] złoty [zu "oty] M m em [m] morski [m"orsk i] N n en [n] ton [t"on] ń eń [ń] deseń [d"eseń] O o o [o] oliwkowy [ol ifk"ovy] Ó ó o kreskowane (o c чертой) [u] różowy [ruž"ovy] P p pe [p] purpurowy [purpur"ovy] R r er [r] rudy [r"udy] S s es [s] srebrny [sr"ebrny] Ś ś eś [ś] śliwkowy [śl ifk"ovy] T t te [t] turkusowy [turkus"ovy] U u u [u] rubinowy [rub in"ovy] W w wu [v] woskowy [vosk"ovy] y y [y] mysi [m"yśi] Z z zet [z] bezbarwny [bezb"arvny] Ź ź ziet [ź] goździk [g"oźʒík] Ż ż żet [ž] żółty [ž"uu țy]

6 Znaki dodatkowe (дополнительные знаки) W wyrazach zapożyczonych, najczęściej w nazwiskach i nazwach geogra cznych, są używane dodatkowe litery (в заимствованных словах, чаще всего в фамилиях и географических названиях, употребляются дополнительные буквы): Q q kiu [kv] [ku ] 6 quorum [kv"orum] requiem [r"ekv iem] quad [ku od] V v we [v] Verdi [v"erd i] vademecum [v"adem"ekum] X x iks [ks] xero [ks"ero] taxi [t"aks i] Znaki diakrytyczne (диакритические знаки) Znaki diakrytyczne to znaki gra czne, które są umieszczane nad, pod, obok lub wewnątrz litery. Tworzą przez to nową literę mającą inną wymowę (диакритические знаки это графические знаки, которые расположены над, пол, рядом или внутри буквы. Они образуют таким образом новую букву, имеющую иное произношение): '. kreska ukośna nad literą (косая черта над буквой) kreska pozioma nad literą lub wewnątrz litery (горизонтальная черта над буквой или внутри буквы) kropka nad literą (точка над буквой) ó, ź, ń, ś, ć ł, t ż, j, i ogonek (хвостик) ą, ę W wyrazach zapożyczonych mogą być używane znaki diakrytyczne systemów gra cznych innych języków (в заимствованных словах могут употребляться диакритические знаки графических систем других языков): język niemiecki (немецкий язык) Brückner [br "ukner]; język francuski (французский язык) attaché [ataš"e] Dwuznaki (диграфы) Dwuznak to dwie litery, które zapisują jedną głoskę (диграф это две буквы, которые записывают один звук): сz ce + zet [č] czerwony [červ"ony] dz de + zet [ʒ] rdzawy [rʒ"avy] dż de + żet [ǯ] dżem [ǯem] dź de + ziet [ʒ ] miedź [m "e ʒ ] sz es + zet [š] bursztynowy [burštyn"ovy]

7 rz er + zet [ž] po dźwięcznych spółgłoskach (после звонких согласных) [š] po bezdźwięcznych spółgłoskach (после глухих согласных) wrzosowy [vžos"ovy] przebarwiony [pšebarv "ony] ch ce + ha [х] chabrowy [хabr"ovy] W niektórych wyrazach dwuznaki dz i dż na granicy przedrostka i rdzenia oznaczają dwie głoski (в некоторых словах диграфы dz и dż на границе приставки и корня обозначают два звука): dz dzi dż [dz] [dź] [dž] odzyskać [odz"yskać] odznaka [odznaka] odzipnąć [odźipnońć] podżartować [podžartować] podżegać [podžegać] 1.2. Sposoby oznaczania miękkości spółgłosek (способы обозначения мягкости согласных звуков) W języku polskim są dwa sposoby oznaczania miękkości spółgłosek (в польском языке существует два способа обозначения мягкости согласных звуков): 1) miękkość spółgłosek przed samogłoskami [a, o, u, y, ę, ǫ] oznaczamy za pomocą litery i, której nie należy wymawiać (мягкость согласных перед гласными [a, o, u, y, ę, ǫ] обозначаем с помощью буквы i, которую не следует произносить): biały [b "au y], ciemny [ć"emny], zabarwiony [zabarv "ony]. Uwaga! Spółgłoska [l] należy do grupy spółgłosek stwardniałych (inaczej historycznie miękkich lub funkcjonalnie miękkich), dlatego w połączeniu [l] + [a, o, u, y, ę, ǫ] litery i nie piszemy (согласный звук [l] принадлежит к группе отвердевших согласных (иначе исторически мягких или функционально мягких), поэтому в группе [l] + [a, o, u, y, ę, ǫ] букву i мы не пишем): blady [bl"ady], stalowy [stal"ovy]; 2) miękkość spółgłosek [ś, ź, ć, ʒ, ń] na końcu wyrazu lub przed inną spółgłoską miękką oznaczamy za pomocą liter ze znakiem diakrytycznym ś, ź, ć, dź, ń (мягкость согласных [ś, ź, ć, ʒ, ń] в конце слова или перед другим мягким согласным звуком мы обозначаем с помощью букв с диакритическим знаком ś, ź, ć, dź, ń): deseń [d"eseń], szarość [š"arość] Funkcje litery i w języku polskim (функции буквы i в польском языке) W języku polskim litera i może pełnić trzy funkcje (в польском языке буква i может выполнять три функции): 7

8 a) litera i oznacza ustną głoskę [i], zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę (буква i обозначает неносовой звук [i], смягчает предыдущий согласный звук): rubinowy [rub in"ovy] b) w pozycji przed samogłoskami litera i oznacza miękkość poprzedzających spółgłosek; w tym wypadku należy ją pisać, lecz nie należy wymawiać (в позиции перед гласными буква i обозначает мягкость предыдущих согласных; в этом случае ее следует писать, но не следует произносить): piaskowy [p ask"ovy]; c) w wyrazach zapożyczonych litera i po spółgłoskach twardych, oprócz twardych [c, z, s], zapisuje głoskę [j] (в заимствованных словах буква i после твердых согласных, кроме твердых [c, z, s], записывает звук [j]): olet [fi "olet] Ćwiczenia (упражнения) Ćwiczenie 1. Wpisać do tabeli znaki diakrytyczne, ich nazwy, przykłady (вписать в таблицу диакритические знаки, их названия, примеры): Znak diakrytyczny Nazwa Przykłady ' kreska ukośna nad literą. kreska pozioma nad literą lub wewnątrz litery ogonek Gołębi, perłowy, piwny, beżowy, różnokolorowy, pomidorowy, dżinsowy. Ćwiczenie 2. Przeczytać, przepisać, zapamiętać znaczenie i pisownię (прочитать, переписать, запомнить значение и правописание): a) quarto [kw"arto], quasi [kw"azi], quasimodo [kw"azim"odo], quiz [k"u is]; b) Express ["expres], extra ["extra]; c) varia [v"ari a], vendetta [vend"eta]. Ćwiczenie 3. Przeczytać wyrazy, zapamiętać ich znaczenie, zapisać w transkrypcji fonetycznej. Wymowę wyrazów trudnych sprawdzić w «Podręcznym słowniku poprawnej wymowy polskiej» W.Lubasia, S.Urbańczyka (прочитать слова, запомнить их значение, записать в фонетической транскрипции. Произношение трудных слов проверить в «Карманном словаре правильного польского произношения» В.Любася, С.Урбаньчика): bławatek, narcyz, stokrotka, żonkil, nenufar, nasturcja, mimoza, bratki, bez. Ćwiczenie 4. Przeczytać wyrazy, zapamiętać znaczenie, podkreślić dwuznaki, (прочитать слова, запомнить значение, подчеркнуть диграфы): sza rowy, szary, czarny, mleczny, brzoskwiniowy, bursztynowy, musztardowy, miedziany. 8

9 Ćwiczenie 5. Wstawić dwuznaki. Odpowiedzieć na pytanie: Jak się nazywają wyrazy połączone w grupy? (вставить диграфы. Ответить на вопрос: Как называются слова, соединенные в группы?): ka[š]tanowy ka[š]tan, bura[č]kowy bura[č]ek, burak, mu[š]tardowy mu[š]tarda, [č]arny [č]erń, taba[č]kowy tabaka, [š]maragdowy [š]maragdy, [š]karłatny [š]karłat. Ćwiczenie 6. Przeczytać, zapamiętаć znaczenie. Wypisać wуrazy do dwóch rubryk (прочитать, запомнить значение. Выписать слова в две рубрики): a) wyrazy z dwuznakami (слова с диграфами); b) wyrazy, w których litery dz i dż oznaczają dwie głoski (слова, в которых буквы dz и dż обозначают два звука). Podzamcze, nadzwyczajny, podżywić, odżywka, odzew, odziedziczyć, odzież, odznaczyć, odzywać, odżałować, podzielić, podziemie, podziękować, nadzieja, nadzór, rdzawy, nadżerka. Ćwiczenie 7. Przeczytać wyrazy, wyjaśnić ich znaczenie. Wypisać wyrazy z dwuznakami, ze znakami diakrytycznymi. Zapisać wszystkie wyrazy w transkrypcji fonetycznej (прочитать слова, объяснить их значение. Выписать слова с диграфами, с диакритическими знаками. Записать все слова в фонетической транскрипции): rumianek, wrzos, chryzantema, storczyk, krokus, sasanka, szarotka, nasturcja, malwa, irys, fuksja, mak, hortensja, aster. Ćwiczenie 8. Przeczytać wyrazy, zapisać je fonetycznie, wyjaśnić pisownię spółgłosek miękkich (прочитать слова, записать их фонетически, объяснить правописание мягких согласных): brzoskwiniowy, bladość, herbaciany, piaskowy, popielaty, słomiany, ziemisty, czerń, niebieski, rubinowy. Ćwiczenie 9. Podać dwa sposoby zapisu spółgłosek miękkich [ś, ć, ʒ, ń,] w języku polskim (представить два способа записи мягких согласных [ś, ć, ʒ, ń,] в польском языке). Wzór (образец): [ź] 1) ź, na przykład goździk; 2) zi, na przykład zielony. Ćwiczenie 10. Przeczytać, zapamiętаć znaczenie. Zapisać spółgłoski miękkie w wyrazach (прочитать, запомнить значение. Записать мягкие согласные в словах): pier[w ]osnek, [n ]ezapo[m ]inajka, dmucha[w ]ec, za[w ]ilec, [p ]iwo[n ]a, kacze[n ]ec, słonecz[n ]ik. Ćwiczenie 11. Przeczytać wyrazy zawierające głoskę [l], zapisać je w transkrypcji fonetycznej (прочитать слова, содержащие согласный звук [l], записать их в фонетической транскрипции): kolorowy, seledynowy czekoladowy, ceglasty, metalowy, mleczny, zielony. 9

10 Ćwiczenie 12. Przeczytać trankrypcje fonetyczne, zapisać ortogra cznie (прочитать фонетические транскрипции, записать орфографически): [ź"eleń], ["odćeń], [m eʒ "any], [k"olor k"ośći su own "owei ], [b "au ość], [ćel"isty], [v śn "ovy]. Ćwiczenie 13. Przeczytać wyrazy w oparciu o padane transkrypcje fonetyczne, zapamiętać ich wymowę i znaczenie (прочитать слова, опираясь на фонетическую транскрипцию, запомнить их произношение и значение): a) kwiat [kf "at], kwiatek [kf "atek], konwalia [konv"ali a], lilia [l "ili "a], ołek [fi "ou ek], przebiśnieg [pšeb "iśńek]; b) wystawa kwiatów, kwiatki bzu, konwaliowy bukiet, barwa liliowa, oletowy wrzos, ładne przebiśniegi. Ćwiczenie 14. Przeczytać poprawnie wyrazy, zapisać w transkrypcji fonetycznej (прочитать правильно слова, записать в фонетической транскрипции): a) nitka, wiklina, wino, minuta; b) Piotr, dziura, wiek, wieniec, konie; c) geogra a, biologia, material, aria. Ćwiczenie 15. Przeczytać poprawnie wyrazy, wyjaśnić funkcje litery i (прочитать правильно слова, объянить функции буквы i): piwo, nic, mina, kilogram, czasopismo, w paski, w groszki; opowiadania, ubezpieczenie, pieśń, wiersz, wiązać; armia, akademia, lozo a, idiota, biblioteka, dialog, anarchia, diabeł, diabetyk, diachroniczny, dialekt, dieta, hiacynt, petunia, magnolia, pelargonia. Ćwiczenie 16. Wypełnić luki w zdaniach (заполнить пустые места в предложениях): a) Zbiór liter pisma języka, ułożonych według określonej kolejności to.... Wyrazy alfabet i abecadło to.... Alfabet polski powstał na podstawie alfabetu języka.... Polski alfabet liczy... litery. b) Znak gra czny głoski to.... Najmniejsza jednostka fonetyczna języka, która jest wymawiana przy określonym stałym układzie narządów mowy to.... Transkrypcja fonetyczna jest oparta na takiej zasadzie: odpowiada tu zawsze c) Znaki diakrytyczne to znaki gra czne, które są umieszczane,, lub litery. d) Dwuznak to litery, które zapisują głoskę. e) Miękkość spółgłosek przed samogłoskami [.., o,.., y,.., ę,... ] oznaczamy za pomocą litery, na przykład:

11 Miękkość spółgłosek [..,..,..,.., ń] na... wyrazu lub przed inną spółgłoską miękką onaczamy za pomocą liter ze znakiem..., na przykład:.... f) Litera i w języku polskim oznacza głoskę [..], na przykład:.... Litera i w pozycji przed... miękkość poprzedzających spółgłosek, na przykład:.... Litera i w wyrazach zapożyczonych litera i po spółgłoskach twardych, oporócz twardych [..,..,..], zapisuje głoskę [..], na przykład:.... Ćwiczenie 17. Przeczytać, wykreślić błędną infornację, podać poprawną (прочитать, вычеркнуть ошибочную информацию, представить правильную): Zasady transkrypcji fonetycznej w transkrypcji głoski są zapisane w nawiasach zaokrąglonych ( ); nie używa się małych liter; stosuje się znaki interpunkcyjne miejsce akcentu oznacza " przed głoską akcentowaną; znak w transkrypcji wyrazy oznacza miękkość. Ćwiczenie 18. Zapisać po polsku nazwy kwiatów (записать по польски названия цветов): 11

12 Ćwiczenie 19. Rozwiązać krzyżówki (решить кроссворды): Ćwiczenie 20. Rozdzielić kwiaty: a) wiosenne; b) letnie; c) jesienne (разделить цветы: a) весенние; b) летние; c) осенние): rumianek, wrzos, pierwiosnek, niezapominajka, piwonia, chryzantema, dmuchawiec, storczyk, krokus, sasanka, szarotka, zawilec, nasturcja, malwa, irys, fuksja, mak, kaczeniec, słonecznik, hortensja, aster, hiacynt, petunia, magnolia, tulipan, konwalia, lilia, ołek, przebiśnieg, bławatek, narcyz, stokrotka, żonkil, nenufar, mimoza, bratki, bez, prymuła, gerbera, pelargonia, róża. *Ćwiczenie 21. Rozdzielić barwy: a) ciepłe i zimne; b) podstawowe i pochodne (разделить цвета: a) теплые и холодные; b) основные и производные): bananowy, beżowy, biały, blady, brązowy, bordowy, brzoskwiniowy, buraczkowy, bursztynowy, butelkowy, ceglasty, chabrowy, cielisty, ciemny, cytrynowy, czarny, czekoladowy, czerwony, dżinsowy, dymny, oletowy, gołębi, granatowy, hebanowy, herbaciany, jasny, kawowy, kasztanowy, kremowy, krwisty, liliowy, malinowy, metalowy, miedziany, mleczny, morelowy, morski, musztardowy, mysi, niebieski, oliwkowy, perłowy, piaskowy, piwny, pomarańczowy, pomidorowy, popielaty, purpurowy, biskupi, rdzawy, różowy, rubinowy, rudy, seledynowy, słomiany, srebrny, stalowy, sza- rowy, szary, szkarłatny, szmaragdowy, śliwkowy, tabaczkowy, trawiasty, turkusowy, wiśniowy, woskowy, wrzosowy, zielony, ziemisty, złoty, żółty. 12

13 2. FONETYKA POLSKA ПОЛЬСКАЯ ФОНЕТИКА 2.1. Przedmiot badań i zadania fonetyki (предмет исследований и задачи фонетики) Fonetyka jest działem językoznawstwa, który bada artykułowane dźwięki mowy, czyli głoski. Fonetyka zajmuje się procesem wytwarzania dźwięków mowy, ich klasy kacją, wzajemnym oddziaływaniem na siebie (Фонетика является разделом языкознания, который исследует звуки речи. Фонетика занимается процессом образования звуков речи, их классификацией и взаимным влиянием) Aparat artykulacyjny. Opis narządów mowy (артикуляционный аппарат. Описание органов речи) Artykulacja to zespół ruchów narządów mowy, w rezultacie których powstaje głoska (артикуляция это группа движений органов речи, в результате которых образуется звук). Narządy mowy schematycznie przedstawia rysunek 1. (органы речи схематически представляет рисунок 1). Narządy mowy w za leżności od pełnionych funkcji dzielimy na trzy ze społy: aparat oddechowy, aparat fonacyjny (krtań), aparat artykułacyjny (nasada) (органы речи в зависимости от исполняемых функций мы делим на три группы: дыхательный аппарат, гортань (фонический аппарат), артикуляционный аппарат (основание). Aparat oddechowy znajduje się w klatce piersiowej. Składa się z płuc, oskrzeli i tchawicy. Tchawica w górnej części jest zamknięta krtanią. Podstawową funkcją aparatu oddechowego jest wytwarzanie prądu powietrza (дыхательный аппарат находится в грудной клетке. Он состоит из легких, бронхов и трахеи. Трахея в верхней части закрыта гортанью. Основной функцией дыхательного аппарата является создание потока воздуха). Krtań w dolnej części łączy się z tchawicą, a w górnej z nasadą. W krtani znajdują się wiązadła głosowe. Podstawową funkcją krtani jest wytwarzanie dźwięku (гортань в нижней части соединяется с трахеей, а в верхней с основанием. В гортани находятся голосовые связки. Основной функцией гортани является создание звука). Nasada to wszystkie narządy znajdujące się ponad krtanią. Składają się na nią: jama gardłowa, jama ustna oraz jama nosowa (основание - это все органы речи, находящиеся выше гортани. Она состоит из полости горла, ротовой и носовой полостей). Wszystkie narządy artykulacji znajdują się w jamie ust nej. Należą do nich (все атикуляционные органы находятся в ротовой полости. К ним принадлежат): 1) narządy nieruchome: zęby górne i dolne, dziąsła górne i dolne, podniebienie twarde (неподвижные органы: верхние и нижние зубы, верхние и нижние десны, твердое небо); 2) narządy ruchome: wargi (górna i dolna), język, w którym wyróżnia się czubek, przód, środek i tyl (obsada), podniebienie miękkie zakończone tzw. języczkiem (uvula) (подвижные органы: губы (нижняя и верхняя), язык, в котором выделяют кончик, переднюю часть, середину и заднюю часть языка, мягкое небо, заканчивающееся язычком (увула). 13

14 Rysunek Fazy wypowiedzi (фазы высказывания) Fazy wypowiedzi to nagłos, śródgłos i wygłos wyrazu (фазы высказывания это начальная, средняя и заключительная части слова). Nagłos to początkowa głoska wyra zu, np. w nagłosie wyrazu dom znajduje się głoska d~. (начало это начальный звук слова, например, в начале слова dom находится звук d~). Śródgłos to głoski znajdujące się wewnątrz wyrazu. W śródgłosie wyrazu dom znajduje się samogłoska -o-, natomiast w śródgłosie wyrazu domowy występują głoski -o-m-o-v- (середина это звуки, находящиеся в середине слова. В середине слова dom находится гласный звук -o-, а в средине слова domowy употребляются звуки -o-m-o-v-). Wygłos to głoska znaj dująca się na końcu wyrazu. W wygłosie wyrazu dom występuje głoska -m (заключительная часть слова это звук, находящийся в конце слова. В конце слова dom находится звук -m). Wygłos absolutny to końcowa część wyrazu występują cego przed pauzą, w piśmie oznaczoną za pomocą kropki, przecinka, średni ka, wykrzyknika, znaku zapytania, wielokropka, dwukropka, myślnika (абсолютный конец слова это заключительная часть слова, выступающего перед паузой, на письме обозначенной с помощью точки, запятой, точки с запятой, восклицательного знака, вопросительного знака, многоточия, двоеточия, тире). 14

15 2.4. Głoski polskie (польские звуки) Język polski ma dwa typy głosek samogłoski i spółgłoski (в польском языке два типа звуков гласные и согласные) Samogłoski polskie: funkcje, klasy kacje (польские гласные: функции, классификации) Polskie samogłoski to [a, o, u, i, y, e, ǫ, ę]. Samogłoski pełnią następujące funkcje (польские гласные это [a, o, u, i, y, e, ǫ, ę]. Гласные звуки выплняют следующие функции): tworzą sylaby (zgłoski) (образуют слоги). Sylaba to najmniejsza niepodzielna cząstka wyrazu, ośrodkiem której jest samogłoska: ki-no, ko-chać. Są sylaby otwarte na samogłoskę i zamknięte na spółgłoskę (Слог это наименьшая неделимая часть слова, в центре которой находится гласный звук: ki-no, ko-chać. Отличают открытые слоги на гласный и закрытые на согласный); samogłoska [i] w pozycji przed następującą samogłoską miękczy poprzedzającą spółgłoskę: babcia, Ania. Takie [i] nie tworzy sylaby (гласный [i] в позиции перед следующим гласным звуком смягчает предыдущий согласный: babcia, Ania. Такое [i] не образует слог); samogłoska [i] może pełnić obie funkcje. Znajduje się wówczas na końcu wyrazu lub pomiędzy spółgłoskami: pić, szyb-ki (гласный [i] может выполнять обе функции. Тогда он находится в конце слова или между согласными: pić, szyb-ki). Klasy kacje (классификации) Klasy kacjа ze względu na poziome ruchy języka (классификация, учитывающия горизонтальные движения языка): przednie (переднего ряда) i, y, e, ę; środkowe (среднего ряда) a; tylne (заднего ряда) u, o, ǫ. Klasy kacjа ze względu na pionowe ruchy języka (классификация, учитывающая вертикальные движения языка): wysokie (верхнего подъема) i, y, u; średnie (среднего подъема) e, ę, o, ǫ; niskie (нижнего подъема) a. Klasy kacjа ze względu na układ warg (классификация, учитывающая движения губ): okrągłe (лабиализированные) o, u, ǫ; obojętne (безразличные) a; płaskie (плоские) e, ę, i, y. Klasy kacjа ze względu na układ podniebienia miękkiego wraz z języczkiem (классификация, учитывающая участие мягкого неба вместе с увулой): ustne (неносовые) a, e, i, y, o, u; nosowe (носовые) ǫ, ę. 15

16 Schematycznie dwie pierwsze kłasy kacje zostały ujęte w trójkąt Tytusa Benniego (Схематически две первые классификации были оформлены в форме трехугольника Тита Бенни) Klasy kacje polskich spółgłosek (классификации польских согласных) Ze względu na sposób artykulacji narządów mowy (по способу образования): spółgłoski zwarto-wybuchowe (взрывные согласные) [p, p, b, b, t, d, k, k, g, g ]; spółgłoski szczelinowe (щелевые согласные) [v, v, f, f, z, s, ž, š, ź, ś, x, x ]; spółgłoski zwarto-szczelinowe (аффрикаты) [c, č, ć, ʒ, ǯ, ʒ ]; spółgłoski półotwarte (смычно-проходные согласные) [l, u, l, m, m, n, n, i, r]. Ze względu na miejsce artykulacji (по месту образования): wargowe (губные): dwuwargowe (губно-губные) [p, p, b, b, m, m ] wargowo-zębowe (губно-зубные) [v, v, f, f ] językowe: przedniojęzykowo-zębowe (переднеязычные зубные) [d, t, s, z, ʒ, c, n] przedniojęzykowo-dziąsłowe (переднеязычные альвеолярные) [č, ž, š, ǯ, l, u, l, r]; środkowojęzykowe (среднеязычные) [ś, ź, ć, ʒ, ń, i ]; tylnojęzykowe (заднеязычные) [k, k, g, g, x] Ze względu na udział wiązadeł głosowych (по участию голосовых связок): dźwięczne (звонкие) [b, b, d, g, g, i, l, u, l, r, m, m, n, ń, v, v, z, ž, ź, ʒ, ǯ, ʒ ]; bezdźwięczne (глухие) [c, ć, f, f, p, p, t, k, k, s, ś, š, č, x]. Ze względu na udział środkowej części języka (по участию средней части языка): miękkie (палатальные) [ś, ź, ć, ʒ, ń, i ]; twarde (твердые) [t, d, p, b, s, z, c, ʒ, m, n, v, f, k, g, x, č, ž, ǯ, š, l, r, u ]; zmiękczone (полупалатальные) [l, p, b, m, k, g, v, f ]. Ze względu na udział uwuli (по участию увулы): nosowe (носовые) [m, m, n, ń] ustne (неносовые) pozostałe. 16

17 2.5. Ćwiczenia (упражнения) Ćwiczenie 1. Wypełnić luki w zdaniach (заполнить пустые места в предложениях): a) Fonetyka bada.... Głoski powstają w rezultacie.... b) Aparat oddechowy znajduje się w.... Aparat oddechowy składa się z...,...,.... Krtań znajduje się w górnej części.... Aparat oddechowy tworzy... powietrza. c) W krtani znajdują się W krtani tworzy się.... d) Narządy mowy znajdujące się ponad krtanią to.... Nasada to jama..., jama..., jama.... Wszystkie narządy artykulacji znajdują się w Ćwiczenie 2. Przerysować do zeszytu, nazwać oznaczone strzałkami narządy mowy (перерисовать в тетрадь, назвать обозначенные стрелками органы речи): Ćwiczenie 3. Wpisać ruchome i nieruchome narządy mowy (вписать подвижные и неподвижные органы речи): b) Zsuwamy się i rozsuwamy.... Czasem otwieram przejście do jamy nosowej.... Złośliwi mówią, ze głównie służę do mielenia.... Możemy układać się w różne kształty, na przykład do całowania.... Jesteśmy trzema jamami...,...,.... Mam kształt rury

18 Ćwiczenie 4. Wypisać zdania poprawne (выписать правильные предложения): a) Mówimy wtedy, kiedy wdychamy powietrze. Mówimy wtedy, kiedy wydychamy powietrze. b) To, czy z wydychanego powietrza powstanie głoska a, b, z, czy inna, zależy od układu ruchomych narządów mowy. To, czy z wydychanego powietrza powstanie głoska a, b, z, czy inna, zależy od układu nieruchomych narządów mowy. c) Ruchome narządy mowy to: wargi, szczęka górna, język i języczek. Ruchome narządy mowy to: wargi, szczęka dolna, język i języczek. Ćwiczenie 5. Przeczytać, wstawić wyrazy nazywające narządy mowy, by tekst miał sens (прочитать, вставить слова, называющие органы речи, чтобы текст имел смысл). Ćwiczenie 6. Trenować przed lustrem (тренировать перед зеркалом) : a) ćwiczenia języka: wysunąć język, przesuwać poziomo w prawo, potem w lewo; oblizać wargi; wysunąć język jak najdalej z ust, schować go jak najgłębiej; dotykać czubkiem języka na zmianę dolnych i górnych zębów; wysuwać język do przodu raz szeroki, raz wąski; b) ćwiczenia warg: cofnąć kąciki warg do tyłu, a następnie otwierać i zamykać usta; wciągnąć powietrze ściągniętymi ustami; cmokać; zagwizdać parę razy na jednym tonie; zamknąć usta i przesunąć je w lewą, a potem w prawą stronę; wprawić usta w drganie; nabrać powietrze pod wargę górną, a potem dolną; dmuchać na płomień lub coś lekkiego; wysuwać wargi do przodu, by były widoczne zęby. 18

19 Ćwiczenie 7. Podać nagłos, śródgłos i wygłos wyrazu, a także absolutny wygłos (представить начальную, среднюю, заключительную части слова, а также абсолютный конец слова): a) tułów, kręgosłup, kark, plecy, barki, pupa, pośladki. b) Zarost to broda i wąsy. Typy zębów: siekacz, ząb trzonowy, kieł, ząb mądrości. Ćwiczenie 8. Przeczytać, zapisać fonetycznie. Jakie samogłoski nie tworzą sylaby w wyrazach (прочитать, записать фонетически. Какие гласные звуки не образуют слоги в словах): szyja, piersi, brzuch, pępek, boki. Ćwiczenie 9. Przeczytać, zapisać fonetycznie. Wyjaśnić funkcje samogłosek w wyrazach (прочитать, записать фонетически. Объяснить фунции гласных в словах): źrenice, tęczówki, soczewki, powieki, rzęsami (od rzęsy), brwi. Ćwiczenie 10. Podzielić wyrazy na sylaby (поделить слова на слоги): twarz, czoło, policzki, nos, uszy, usta, wargi, broda, brwi, oczy, piegi. Ćwiczenie 11. Wymówić wyrazy: kotka, kaczka, taczka. Podkreślić dwa wyrazy różniące się tylko jedną głoską. Wymówić te głoski. Opisać w zeszycie, jak się zmienia położenie języka, kiedy wymawiamy te dwie głoski (произнести слова: kotka, kaczka, taczka. Подчеркнуть два слова, отличающиеся только одним звуком. Произнести эти звуки. Описать в тетради, как изменяется положение языка, когда мы призносим эти два звука). Ćwiczenie 12. Opisać spółgłoski w wyrazach (описать звуки в словах): głowa, potylica, skroń, ciemień, włosy. Wzór: Pora [p/o-ra] 4 litery, 4 głoski, 2 sylaby p [p] spółgłoska, zwarta, dwuwargowa, bezdźwięczna, twarda, ustna. o [o] samogłoska, tylna, średnia, okrągła. r [r] spółgłoska, półotwarta, przedniojęzykowo-dziąsłowa, dźwięczna, twarda, ustna. a [a] samogłoska, środkowa, niska, obojętna. Ćwiczenie 13. Wpisać nazwy części ciała człowieka. Wykorzystać rysunek 2 (вписать названия частей человеческого тела. Использовать рисунок 2): a) Źrenice, tęczówki, soczewki, powieki, rzęsy, brwi.... Czubek, dziurki, grzbiet.... b) Kończyny to... i.... Ciało człowieka to...,...,.... с) Ręka ma części:..., przedramię,..., nadgarstek, dłoń, palec,.... Noga ma części: udo (biodro),...,..., stopa,...,..., paznokieć. 19

20 Rysunek SAMOGŁOSKI USTNE НЕНОСОВЫЕ ГЛАСНЫЕ ЗВУКИ *3.1. Wymowa samogłosek ustnych w języku polskim (произношение неносовых гласных в польском языке) Samogłoski ustne [a, o, u, y, i, e] w języku polskim w odróżnieniu od samogłosek rosyjskich są wymawiane jednakowo w nagłosie, śródgłosie i wygłosie wyrazów, w pozycji akcentowanej i nieakcentowanej (неносовые гласные [a, o, u, y, i, e] в польском языке в отличие от гласных русского языка произносятся одинаково в начале, в середине и в конце слов, в ударной и безударной позиции). 20

Redakcja: Wojciech Śliwerski. Projekt okładki i rysunki: Agata Fuks. Korekta: Danuta Waląg

Redakcja: Wojciech Śliwerski. Projekt okładki i rysunki: Agata Fuks. Korekta: Danuta Waląg Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2001 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki i rysunki: Agata Fuks Korekta: Danuta Waląg ISBN 978-83-7587-454-9 Oficyna Wydawnicza Impuls 30-619 Kraków,

Bardziej szczegółowo

Grażyna Krzysztoszek, Małgorzata Piszczek MATERIA WYRAZOWO-OBRAZKOWY DO UTRWALANIA POPRAWNEJ WYMOWY G OSEK A, O, U, E, I, Y, A,, E,

Grażyna Krzysztoszek, Małgorzata Piszczek MATERIA WYRAZOWO-OBRAZKOWY DO UTRWALANIA POPRAWNEJ WYMOWY G OSEK A, O, U, E, I, Y, A,, E, Grażyna Krzysztoszek, Małgorzata Piszczek MATERIA WYRAZOWO-OBRAZKOWY DO UTRWALANIA POPRAWNEJ WYMOWY G OSEK A, O, U, E, I, Y, A,, E, 10 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2012 Korekta: Danuta

Bardziej szczegółowo

Metody logopedyczne: ćwiczenia usprawniające narządy mowy (język i wargi), ćwiczenia oddechowe.

Metody logopedyczne: ćwiczenia usprawniające narządy mowy (język i wargi), ćwiczenia oddechowe. Temat: Utrwalenie prawidłowej artykulacji głosek szeregu szumiącego i syczącego w wyrazach i zdaniach. Cele ogólne: utrwalenie głosek szeregu szumiącego i syczącego w nagłosie, wygłosie, śródgłosie w wyrazach

Bardziej szczegółowo

ZESZYT PRAC DOMOWYCH klasa część 1

ZESZYT PRAC DOMOWYCH klasa część 1 ZESZYT PRAC DOMOWYCH I klasa część 1 BEATA SZYSZKA ALINA TARADYŚ BEATA SOKOŁOWSKA-KOSIK Drogie Dzieci, przekazujemy Wam zeszyt prac domowych. Możecie w nim rysować, pisać, liczyć. Zawarte w nim ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony.

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony. 114 Lekcja 12 Tak ubrany wychodzi na ulicę. Rezultat jest taki, że Samir jest przeziębiony. Ma katar, kaszel i temperaturę. Musi teraz szybko iść do lekarza. Lekarz bada Samira, daje receptę i to, co Samir

Bardziej szczegółowo

A a. ta ma. ja ga pa. fa ka. sa da. la ca. Podkreśl w sylabach literę a. Jeśli potrafisz, przeczytaj sylaby. Odszukaj i pokoloruj litery: a, A.

A a. ta ma. ja ga pa. fa ka. sa da. la ca. Podkreśl w sylabach literę a. Jeśli potrafisz, przeczytaj sylaby. Odszukaj i pokoloruj litery: a, A. A a Podkreśl w sylabach literę a. Jeśli potrafisz, przeczytaj sylaby. album Ala ta ma fa ka sa da la ca ja ga pa na ba za ra Odszukaj i pokoloruj litery: a, A. Zaznacz, gdzie jest głoska a. Pokreśl w wyrazach

Bardziej szczegółowo

Idę drogą tupiąc nogą. Problemy pisowni wyrazów z ą, ę, em, en, om, on

Idę drogą tupiąc nogą. Problemy pisowni wyrazów z ą, ę, em, en, om, on Idę drogą tupiąc nogą. Problemy pisowni wyrazów z ą, ę, em, en, om, on 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna podstawowe zasady pisowni wyrazów z ą, ę, om, on, em, en, zna różnice w wymowie i piśmie omawianych

Bardziej szczegółowo

Konspekt zajęć logopedycznych z dzieckiem niedosłyszącym

Konspekt zajęć logopedycznych z dzieckiem niedosłyszącym Konspekt zajęć logopedycznych z dzieckiem niedosłyszącym Temat: Nadchodzi wiosna Cele: - usprawnianie narządów artykulacyjnych, - zwrócenie uwagi na prawidłową wymowę głosek trzech szeregów : ciszącego,

Bardziej szczegółowo

Z tego rozdziału dowiesz się:

Z tego rozdziału dowiesz się: Rozdział 2 Jak powstaje głos? Z tego rozdziału dowiesz się: które partie ciała biorą udział w tworzeniu głosu, jak przebiega proces wzbudzania dźwięku w krtani, w jaki sposób dźwięk staje się głoską, na

Bardziej szczegółowo

Zabawy i ćwiczenia logopedyczne:

Zabawy i ćwiczenia logopedyczne: Zabawy i ćwiczenia logopedyczne: 1. Ćwiczenia żuchwy: a. opuszczanie i unoszenie; b. przesuwanie w prawo i w lewo; c. wysuwanie do przodu; d. żucie (przy zamkniętych wargach). 2. Ćwiczenia warg: a. szerokie

Bardziej szczegółowo

Wiadomości wstępne dotyczące języka migowego.

Wiadomości wstępne dotyczące języka migowego. 27.01.2009r. Wiadomości wstępne dotyczące języka migowego. Czym jest język migowy? Ludzie niesłyszący, z racji niemożności korzystania ze zmysłu słuchu w komunikowaniu się, stworzyli nowy, wizualny, oparty

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY. SPRAWDZIAN PRÓBNYW SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ferie zimowe w górach

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY. SPRAWDZIAN PRÓBNYW SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ferie zimowe w górach UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA dzień miesiąc rok miejsce na naklejkę z kodem Informacje dla ucznia SPRAWDZIAN PRÓBNYW SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ferie zimowe w górach

Bardziej szczegółowo

Informator logopedyczny dla nauczycieli

Informator logopedyczny dla nauczycieli Informator logopedyczny dla nauczycieli Należy do dobrego wychowania dzieci, ażeby dobrze wykształcić narzędzie mowy, ażeby dzieci nauczyć każde słowo doskonale, wyraźnie i często wymawiać. I to będzie

Bardziej szczegółowo

Autor scenariuszy: Marta Gzyra Grupa docelowa: Uczniowie klas I-II Cele: Wspieranie nauki języka polskiego dla uczniów cudzoziemskich.

Autor scenariuszy: Marta Gzyra Grupa docelowa: Uczniowie klas I-II Cele: Wspieranie nauki języka polskiego dla uczniów cudzoziemskich. Scenariusze zajęć wyrównawczych dla dzieci cudzoziemskich prowadzonych w Szkole Podstawowej nr 58 w Warszawie przy ul. Mieszka I 7. Scenariusze zostały przygotowane w ramach realizacji projektu Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

logopedia to nauka o kształtowaniu się prawidłowej mowy, usuwaniu wad wymowy oraz nauczaniu mowy w przypadku jej braku lub utraty ( I.

logopedia to nauka o kształtowaniu się prawidłowej mowy, usuwaniu wad wymowy oraz nauczaniu mowy w przypadku jej braku lub utraty ( I. logopedia to nauka o kształtowaniu się prawidłowej mowy, usuwaniu wad wymowy oraz nauczaniu mowy w przypadku jej braku lub utraty ( I. Styczek) kształtowanie prawidłowej mowy, dbanie o jej prawidłowy i

Bardziej szczegółowo

Zabawy i ćwiczenia wspomagające rozwój mowy dziecka w wieku przedszkolnym

Zabawy i ćwiczenia wspomagające rozwój mowy dziecka w wieku przedszkolnym Zabawy i ćwiczenia wspomagające rozwój mowy dziecka w wieku przedszkolnym Wiek przedszkolny dziecka jest okresem swoistej mowy dziecięcej. Charakteryzuje się on substytucją, uproszczeniami i seplenieniem.

Bardziej szczegółowo

8 + 66 =.. 48 + 20 =... 35 + 46 =... 53 7 =... 89 50 =... 72 58 =...

8 + 66 =.. 48 + 20 =... 35 + 46 =... 53 7 =... 89 50 =... 72 58 =... Matematyka test dla uczniów klas trzecich szkół podstawowych w roku szkolnym 2011/2012 Etap szkolny (60 minut) Ryzyko dysleksji [suma punktów].... Imię i nazwisko Klasa 1. Oblicz. 8 + 66 =.. 48 + 20 =...

Bardziej szczegółowo

Język polski test dla uczniów klas trzecich

Język polski test dla uczniów klas trzecich Język polski test dla uczniów klas trzecich szkół podstawowych w roku szkolnym 2009/2010 Etap szkolny (60 minut) Ryzyko dysleksji [suma punktów] Imię i nazwisko... kl. 3... Przeczytaj uważnie tekst. Gepardy

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Opowiedz mi bajkę Bajki i legendy. Temat tygodniowy Temat dnia Matematyczne gry podwórkowe. Każda gra

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA GRUPA ŚREDNIA KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA Cel ogólny: tworzenie form 2 osoby l.poj. trybu rozkazującego. Cele operacyjne: uczeń będzie znał legendę o Złotej kaczce w wersji współczesnej,

Bardziej szczegółowo

1. Mamy pory roku. Czy potrafisz je nazwać? Pomogą ci obrazki!

1. Mamy pory roku. Czy potrafisz je nazwać? Pomogą ci obrazki! . Mamy pory roku. Czy potrafisz je nazwać? Pomogą ci obrazki!. Masz przed sobą dwa termometry. Napisz w jakiej porze roku mogą wskazywać taką temperaturę?. Bardzo lubimy pierwsze wiosenne kwiaty. Czy potrafisz

Bardziej szczegółowo

PIJARSKIE SZKOŁY W WARSZAWIE

PIJARSKIE SZKOŁY W WARSZAWIE PIJARSKIE SZKOŁY W WARSZAWIE Podstawowa i Gimnazjum ul. Gwintowa 3, 00-704 Warszawa, tel. 0(22) 841 28 76 www.warszawa.pijarzy.pl; e-mail: szkolywarszawa@pijarzy.pl I Pijarski Konkurs Gramatyczny im. Onufrego

Bardziej szczegółowo

TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta)

TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta) TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta) Materiał prezentuje sposób tworzenia form trybu rozkazującego dla każdej koniugacji (I. m, -sz, II. ę, -isz / -ysz, III. ę, -esz) oraz część do ćwiczeń praktycznych.

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ewa jest chora

SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ewa jest chora UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA dzień miesiąc rok miejsce na naklejkę z kodem Informacje dla ucznia SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ewa jest chora 1. Sprawdź,

Bardziej szczegółowo

Z podziękowaniami za pomoc Paniom Jolancie Krudys i Wioletcie Żołnowskiej

Z podziękowaniami za pomoc Paniom Jolancie Krudys i Wioletcie Żołnowskiej Mówię wyra nie Z podziękowaniami za pomoc Paniom Jolancie Krudys i Wioletcie Żołnowskiej El bieta nie kowska-bielak Mówię wyra nie Ofi cyna Wydawnicza Impuls Kraków 2008 Copyright by Ofi cyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

CENNIK FABRYCZNY WYROBÓW MARKI ALBATROS

CENNIK FABRYCZNY WYROBÓW MARKI ALBATROS CENNIK FABRYCZNY WYROBÓW MARKI ALBATROS obowiązuje od ------------------ 1.05.2015 Wykonanie innych kolorów emulsji np: wg wzornika NCS jest możliwe przy zamówieniu min. 400lit. Cena jest ustalana indywidualnie.

Bardziej szczegółowo

www.awans.net Publikacje nauczycieli Anna Lemantowicz Szkoła Podstawowa w Paterku Testy sprawdzające wiedzę i umiejętności

www.awans.net Publikacje nauczycieli Anna Lemantowicz Szkoła Podstawowa w Paterku Testy sprawdzające wiedzę i umiejętności www.awans.net Publikacje nauczycieli Anna Lemantowicz Szkoła Podstawowa w Paterku Testy sprawdzające wiedzę i umiejętności Klasa II szkoły podstawowej Praca opublikowana w Internetowym Serwisie Oświatowym

Bardziej szczegółowo

mgr Ewelina Gibowicz

mgr Ewelina Gibowicz mgr Ewelina Gibowicz * Zdolność do nabycia umiejętności posługiwania się mową jest WRODZONA * Warunek ujawnienia się tej zdolności: - WŁASNA AKTYWNOŚĆ DZIECKA - OTOCZENIE, KTÓRE POSŁUGUJE SIĘ JĘZYKIEM

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SZKOLNEGO KONKURSU ORTOGRAFICZNO - GRAMATYCZNEGO.

REGULAMIN SZKOLNEGO KONKURSU ORTOGRAFICZNO - GRAMATYCZNEGO. REGULAMIN SZKOLNEGO KONKURSU ORTOGRAFICZNO - GRAMATYCZNEGO. 1. W konkursie biorą uczniowie klasy II i III. 2. Każda klasa wyłoni nie więcej jak pięciu uczestników. 3. Uczestnicy oceniani będą w dwóch kategoriach

Bardziej szczegółowo

KONKURS " BYĆ POLAKIEM" -szczegóły na stronie szkoły

KONKURS  BYĆ POLAKIEM -szczegóły na stronie szkoły PRACE DOMOWE z dnia 7-8 marca 2015 W uwagi na fakt, iż dnia 21 marca (czyli pierwszy dzień wiosny) niektórzy nasi uczniowie wybierają się na turniej piłkarski obchody Dnia Wiosny założyli strój w trzech

Bardziej szczegółowo

ZASADY REDAGOWANIA PRACY LICENCJACKIEJ

ZASADY REDAGOWANIA PRACY LICENCJACKIEJ 1 ZASADY REDAGOWANIA PRACY LICENCJACKIEJ ZASADY OGÓLNE Praca licencjacka pisana jest samodzielnie przez studenta. Format papieru: A4. Objętość pracy: 40-90 stron. Praca drukowana jest dwustronnie. Oprawa:

Bardziej szczegółowo

INTENSYWNY TRENING FONETYCZNY

INTENSYWNY TRENING FONETYCZNY Intensywny trening fonetyczny INTENSYWNY TRENING FONETYCZNY Jesteśmy przekonane, że wymowę należy ćwiczyć od pierwszego etapu nauki. Poprawna wymowa jest niezbędnym warunkiem do bycia zrozumianym, a nic

Bardziej szczegółowo

Z podziękowaniami za pomoc Paniom Jolancie Krudys i Wioletcie Żołnowskiej

Z podziękowaniami za pomoc Paniom Jolancie Krudys i Wioletcie Żołnowskiej Mówię wyraźnie Z podziękowaniami za pomoc Paniom Jolancie Krudys i Wioletcie Żołnowskiej Elżbieta Śnieżkowska-Bielak Mówię wyraźnie Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2008 Copyright by Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ W PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ

PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ W PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ W PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ W KRZAKACH Cele ogólne planu pracy: artykulacji oraz ich koordynacji); nie umiejętności poprawnej artykulacji wszystkich głosek; Cele szczegółowe:

Bardziej szczegółowo

V Ogólnopolski Pijarski Konkurs Gramatyczny im. ks. Onufrego Kopczyńskiego test etapu szkolnego

V Ogólnopolski Pijarski Konkurs Gramatyczny im. ks. Onufrego Kopczyńskiego test etapu szkolnego PIJARSKIE SZKOŁY W WARSZAWIE Podstawowa i Gimnazjum ul. Gwintowa 3, 00-704 Warszawa, tel. 0(22) 841 28 76 www.warszawa.pijarzy.pl; e-mail: sp.pijarski.konkurs@gmail.com gim.pijarski.konkurs@gmail.com V

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Jesteśmy uczniami i kolegami Zgoda buduje tygodniowy Temat dnia W świecie literek Jak porozumiewają

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYGMINNY KONKURS ORTOGRAFICZNY MISTRZ ORTOGRAFII 2008 CZYLI ORTOGRAFICZNE MANEWRY Klasa IV. b...raki ceb...la /8p.

MIĘDZYGMINNY KONKURS ORTOGRAFICZNY MISTRZ ORTOGRAFII 2008 CZYLI ORTOGRAFICZNE MANEWRY Klasa IV. b...raki ceb...la /8p. ... (imię, nazwisko, szkoła) MIĘDZYGMINNY KONKURS ORTOGRAFICZNY MISTRZ ORTOGRAFII 2008 CZYLI ORTOGRAFICZNE MANEWRY Klasa IV 1. Wstaw ó lub u ( te wyrazy to nazwy warzyw). brok...ły c...kinia b...raki ceb...la

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002

AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002 AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002 Okres przejściowy podzielony na 2 fazy: 18.12-28.12 Odpoczynek 29.12.14-6.01.15 Trening do indywidualnego wykonania zgodny z planem podanym poniżej (możliwe

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN KOMPETENCJI DRUGOKLASISTY. Kolorowe zadanie 2012

SPRAWDZIAN KOMPETENCJI DRUGOKLASISTY. Kolorowe zadanie 2012 Imię i nazwisko ucznia... Wypełnia nauczyciel Klasa.... SPRAWDZIAN KOMPETENCJI DRUGOKLASISTY Numer ucznia w dzienniku Instrukcja dla ucznia Kolorowe zadanie 2012 TEST Z JĘZYKA POLSKIEGO Czas pracy: 45

Bardziej szczegółowo

Marzena Kowalska. Польский язык. Интенсивный курс польского языка с компакт-диском

Marzena Kowalska. Польский язык. Интенсивный курс польского языка с компакт-диском Marzena Kowalska Польский язык за недели Интенсивный курс польского языка с компакт-диском Tłumaczenie i redakcja: Danuta Samek Ilustracje: Adam Olchowik Okładka: Radosław Pazdrijowski, Studio Forme, Olsztyn

Bardziej szczegółowo

DOSKONALENIE CZYTANIA

DOSKONALENIE CZYTANIA DOSKONALENIE CZYTANIA RODZICU! Jeżeli Twoje dziecko ma trudności w nauce czytania, porozmawiaj z pedagogiem szkolnym lub ze specjalistą w poradni psychologiczno-pedagogicznej, którzy wyjaśnią przyczyny

Bardziej szczegółowo

NADAWANIE - MOWA ROZUMIENIE

NADAWANIE - MOWA ROZUMIENIE WIEK DZIECKA SŁYSZENIE I ROZUMIENIE NADAWANIE - MOWA 0 3 miesiąc życia Reaguje na głośne Wycisza się/śmieje, gdy do niego mówimy Przerywa płacz, gdy usłyszy głos Wzmaga/osłabia ssanie, gdy usłyszy 4 6

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ KONKURSU WIEDZY O ZDROWIU WIEM CO TO ZDROWIE dla 5 i 6 latków Temat kompleksowy: Co o zdrowiu wiedzą przedszkolaki. Prowadząca: Barbara

SCENARIUSZ KONKURSU WIEDZY O ZDROWIU WIEM CO TO ZDROWIE dla 5 i 6 latków Temat kompleksowy: Co o zdrowiu wiedzą przedszkolaki. Prowadząca: Barbara SCENARIUSZ KONKURSU WIEDZY O ZDROWIU WIEM CO TO ZDROWIE dla 5 i 6 latków Temat kompleksowy: Co o zdrowiu wiedzą przedszkolaki. Prowadząca: Barbara Matkowska Miejsce: Biblioteka Publiczna w Jaśle Cele główne:

Bardziej szczegółowo

PIOSENKI PRZEDSZKOLNE

PIOSENKI PRZEDSZKOLNE PIOSENKI PRZEDSZKOLNE Zebrał cudną Jaś kapelę, Jakich w świecie jest niewiele. Są tam skrzypce, są tam basy, Cóż to będą z hałasy! Dylu, dylu na badylu, Firli, firli, plum, plum Fiku-miku na patyku, Trarararara,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć. Metody: podająca, ekspresyjna, poszukująca, działań praktycznych, ekspresja plastyczna, muzyczna.

Scenariusz zajęć. Metody: podająca, ekspresyjna, poszukująca, działań praktycznych, ekspresja plastyczna, muzyczna. Scenariusz zajęć klasa I wrzesień - blok 3 - dzień 2 - Strona1 Klasa I wrzesień blok 3 dzień 2 Scenariusz zajęć Blok tygodniowy: Ulubione zabawki Temat dnia: Mój pierwszy album. Cele zajęć: Uczeń: -zna

Bardziej szczegółowo

O rozwoju mowy dzieci w wieku przedszkolnym- dla rodziców i nauczycieli

O rozwoju mowy dzieci w wieku przedszkolnym- dla rodziców i nauczycieli O rozwoju mowy dzieci w wieku przedszkolnym- dla rodziców i nauczycieli Obserwując rozwój mowy małego dziecka często nie zdajemy sobie sprawy jak skomplikowany i złożony to proces. Proces, dzięki któremu

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Węch Dbamy o zwierzęta w zimie. Zagadnienia z podstawy programowej

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Węch Dbamy o zwierzęta w zimie. Zagadnienia z podstawy programowej SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Nasze zmysły Jakie to wszystko ciekawe tygodniowy Temat dnia Węch Dbamy o zwierzęta w zimie. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Jak usprawniać wymowę dziecka dwujęzycznego

Jak usprawniać wymowę dziecka dwujęzycznego Jak usprawniać wymowę dziecka dwujęzycznego Anna GUZY (Uniwersytet Śląski w Katowicach) anna.guzy@us.edu.pl Od diagnozy do terapii.. Ocena stopnia znajomości języka (ocena percepcji mowy). Przykładowe

Bardziej szczegółowo

Gazetka przedszkolna nr 2 luty 2015 r.

Gazetka przedszkolna nr 2 luty 2015 r. Gazetka przedszkolna nr 2 luty 2015 r. W NUMERZE: I.Bal karnawałowy Szablony karnawałowych masek II.Jak rozwijać słuch fonematyczny u dzieci w wieku przedszkolnym? Co to jest słuch fonematyczny? Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Test 2 klasa III ( rząd 1)... Przeczytaj tekst i odpowiedz pełnymi zdaniami na zadane pytania.

Test 2 klasa III ( rząd 1)... Przeczytaj tekst i odpowiedz pełnymi zdaniami na zadane pytania. Test 2 klasa III ( rząd 1) Przeczytaj tekst i odpowiedz pełnymi zdaniami na zadane pytania. Las to duży teren, na którym rośnie wiele drzew oraz krzewy i rośliny zielne. Żyją tam także różne zwierzęta.

Bardziej szczegółowo

TEST SPRAWDZAJĄCY WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW KLASA TRZECIA SEM. II

TEST SPRAWDZAJĄCY WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW KLASA TRZECIA SEM. II TEST SPRAWDZAJĄCY WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW KLASA TRZECIA SEM. II Imię i nazwisko Klasa.. Liczba punktów.. 1 Przeczytaj uważnie tekst, a następnie rozwiąż zadania. Jan Matejko Jan Matejko przyszedł

Bardziej szczegółowo

GAZETKA W ZESPOLE SZKÓŁ NR 91 W WARSZAWIE Rok szkolny 2014/15 Luty www: zssnr91.waw.pl

GAZETKA W ZESPOLE SZKÓŁ NR 91 W WARSZAWIE Rok szkolny 2014/15 Luty www: zssnr91.waw.pl GAZETKA W ZESPOLE SZKÓŁ NR 91 W WARSZAWIE Rok szkolny 2014/15 Luty www: zssnr91.waw.pl Wywiad z Panią Olą Pajączkowską, kierownikiem szkolnej akcji Zima w mieście 3 Dziennik Sylwii 4 Największe atrakcje

Bardziej szczegółowo

Propozycje ćwiczeń logopedycznych do wykorzystania przez rodziców

Propozycje ćwiczeń logopedycznych do wykorzystania przez rodziców Propozycje ćwiczeń logopedycznych do wykorzystania przez rodziców Ćwiczenia logopedyczne, które chcę tu zaprezentować, mają charakter uniwersalny, bowiem można je stosować w różnorodnych sytuacjach. W

Bardziej szczegółowo

ZAMIERZENIA OPIEKUŃCZO WYCHOWAWCZE NA. PAŹDZIERNIK 2015r. DLA DZIECI Z GRUPY BIEDRONKI CELE GŁÓWNE:

ZAMIERZENIA OPIEKUŃCZO WYCHOWAWCZE NA. PAŹDZIERNIK 2015r. DLA DZIECI Z GRUPY BIEDRONKI CELE GŁÓWNE: ZAMIERZENIA OPIEKUŃCZO WYCHOWAWCZE NA PAŹDZIERNIK 2015r. DLA DZIECI Z GRUPY BIEDRONKI TEMATY TYGODNIA: 1. JESIEŃ W SADZIE 2. JESIEŃ NA DZIAŁCE 3. O SOBIE SAMYM 4. NASZE ZMYSŁY CELE GŁÓWNE: ROZWIJANIE UMIEJĘTNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Próbny test kompetencji kl. III. Przeczytaj uważnie tekst.

Próbny test kompetencji kl. III. Przeczytaj uważnie tekst. Próbny test kompetencji kl. III.. Przeczytaj uważnie tekst. Najlepszy Przyjaciel człowieka pies żyje obok nas od 10 000 lat! Pies, w porównaniu do kota domowego, jest bliższy człowiekowi i bardziej od

Bardziej szczegółowo

Przewidywane osiągnięcia dzieci 3-4 letnich na maj

Przewidywane osiągnięcia dzieci 3-4 letnich na maj Przewidywane osiągnięcia dzieci 3-4 letnich na maj zna zwierzęta żyjące na wsi: pies, kot, kura, kogut, kurczęta, kaczka, krowa, koza, posługuje się częściami ciała psa, rozumie określenie kurnik, zna

Bardziej szczegółowo

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu!

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Jesteś już uczniem i właśnie rozpoczynasz swoją przygodę ze szkołą. Poznajesz nowe koleżanki i nowych kolegów. Tworzysz razem z nimi grupę klasową i katechetyczną. Podczas

Bardziej szczegółowo

6.2. Lista haseł do słownika minimum dla dzieci w wieku 3 6 lat Początkowy etap nauczania języka polskiego

6.2. Lista haseł do słownika minimum dla dzieci w wieku 3 6 lat Początkowy etap nauczania języka polskiego 8 6.2. Lista haseł do słownika minimum dla dzieci w wieku 3 6 lat Początkowy etap nauczania języka polskiego Słownictwo dla dzieci w wieku przedszkolnym Opracowano na podstawie: H. Zgółkowa, K. Bułczyńska,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ ZINTEGROWANYCH W KLASIE I. Temat: Wyjaśnienie tytułu wiersza Jana Brzechwy Kaczka dziwaczka.

SCENARIUSZ ZAJĘĆ ZINTEGROWANYCH W KLASIE I. Temat: Wyjaśnienie tytułu wiersza Jana Brzechwy Kaczka dziwaczka. SCENARIUSZ ZAJĘĆ ZINTEGROWANYCH W KLASIE I Temat: Wyjaśnienie tytułu wiersza Jana Brzechwy Kaczka dziwaczka. Cele: - poznanie fragmentów biografii Jana Brzechwy oraz jego książek, - kształcenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Marzec Dzieci Pana Astronoma

Marzec Dzieci Pana Astronoma Marzec Dzieci Pana Astronoma Motyw przewodni spoiwa integrujące Mija dzień po dniu. Tydzień po tygodniu. Miesiąc po miesiącu. Wiosna, lato, jesień, Zima. Co rok przyroda powtarza ten sam rytm. Dlaczego

Bardziej szczegółowo

KONKURS DLA KLAS III POLSKA - TO MOJA OJCZYZNA. a)... b)... c)... pkt pkt a)... b)... Syrenka jest herbem... pkt. 1...

KONKURS DLA KLAS III POLSKA - TO MOJA OJCZYZNA. a)... b)... c)... pkt pkt a)... b)... Syrenka jest herbem... pkt. 1... KONKURS DLA KLAS III POLSKA - TO MOJA OJCZYZNA ZESTAW PYTAŃ klasa... Przeczytaj dokładnie pytania i napisz odpowiedzi. POWODZENIA. 1. Wymień symbole Polski a)... b)... c)... pkt. 3... 2. Najdłuższa rzeka

Bardziej szczegółowo

RAPORT O POZIOMIE TECHNIKI GŁOŚNEGO CZYTANIA UCZNIÓW KLAS PIERWSZYCH GIMNAZJUM NR 4 W EŁKU W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

RAPORT O POZIOMIE TECHNIKI GŁOŚNEGO CZYTANIA UCZNIÓW KLAS PIERWSZYCH GIMNAZJUM NR 4 W EŁKU W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 RAPORT O POZIOMIE TECHNIKI GŁOŚNEGO CZYTANIA UCZNIÓW KLAS PIERWSZYCH GIMNAZJUM NR 4 W EŁKU W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Opracowanie Grażyna Kobus Po raz kolejny na przełomie września i października 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Zadanie domowe kl. 3 z dnia 14 marca 2015

Zadanie domowe kl. 3 z dnia 14 marca 2015 Zadanie domowe kl. 3 z dnia 23 maja 2015 Zadanie domowe na 13.06.2015 Podręcznik 4. Przeczytaj fragment pt. Ranny gepard na str. 90. Wyszukaj w tekście czasowniki z nie i podkreśl je. Naucz się ładnie

Bardziej szczegółowo

I.6. W Krakowie, na Rynku Miejscownik liczby pojedynczej i mnogiej

I.6. W Krakowie, na Rynku Miejscownik liczby pojedynczej i mnogiej I.6. W Krakowie, na Rynku Miejscownik liczby pojedynczej i mnogiej I. W tabeli proszę znaleźć pary rzeczowników w formie mianownika i miejscownika. Poniżej proszę napisać te pary wraz z przyimkiem. przystanek

Bardziej szczegółowo

Piosenka Songo. Tak się zaczyna nasz nowy taniec, to właśnie jego rytm, może go tańczyć, kto tylko zechce, możesz go tańczyć ty.

Piosenka Songo. Tak się zaczyna nasz nowy taniec, to właśnie jego rytm, może go tańczyć, kto tylko zechce, możesz go tańczyć ty. Piosenka Songo Tak się zaczyna nasz nowy taniec, to właśnie jego rytm, może go tańczyć, kto tylko zechce, możesz go tańczyć ty. Wystarczy tylko trochę odwagi, wystarczy tylko chcieć, aby zabawić się razem

Bardziej szczegółowo

Zabawy i ćwiczenia usprawniające motorykę narządów mownych przeprowadza się w następujących seriach:

Zabawy i ćwiczenia usprawniające motorykę narządów mownych przeprowadza się w następujących seriach: Zabawy i ćwiczenia usprawniające narządy artykulacyjne Już od urodzenia dziecko ćwiczy swe narządy mowne, czy to podczas ssania, połykania czy żucia. Wymawianie każdej głoski wymaga innego ułożenia narządu

Bardziej szczegółowo

1. Wędkowanie. 2. Telewizor.

1. Wędkowanie. 2. Telewizor. Jak już wcześniej zaznaczono słuch fonematyczny jest umiejętnością nabytą w trakcie rozwoju. Możemy stwierdzić, że działania podejmowane przez środowisko wychowawcze, treningi słuchowe w jakich może uczestniczyć

Bardziej szczegółowo

TERAPIA WAD WYMOWY ORAZ ĆWICZENIA WSPOMAGAJĄCE ARTYKULACJĘ

TERAPIA WAD WYMOWY ORAZ ĆWICZENIA WSPOMAGAJĄCE ARTYKULACJĘ TERAPIA WAD WYMOWY ORAZ ĆWICZENIA WSPOMAGAJĄCE ARTYKULACJĘ Terapia logopedyczna obejmuje: usuwanie zaburzeń mowy, przywracanie mowy w przypadku jej utraty, nauczanie mowy, która się nie wykształciła, wyrównywanie

Bardziej szczegółowo

ODKR YWAM SIEBIE. i swiat. 1. Dopisz małe i wielkie litery. Wśród dopisanych liter podkreśl litery oznaczające samogłoski. Napisz, ile ich jest.

ODKR YWAM SIEBIE. i swiat. 1. Dopisz małe i wielkie litery. Wśród dopisanych liter podkreśl litery oznaczające samogłoski. Napisz, ile ich jest. Sprawdzian na rozpoczęcie klasy drugiej ODKR YWAM SEBE Sprawdź, co pamiętasz z klasy pierwszej. mię i nazwisko i swiat 1. Dopisz małe i wielkie litery. Wśród dopisanych liter podkreśl litery oznaczające

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRACY Z UCZNIEM/UCZENNICĄ NA ZAJĘCIACH Z TERAPII LOGOPEDYCZNEJ NOWA JAKOŚĆ EDUKACJI W PYSKOWICACH REALIZOWANY W RAMACH PROJEKTU:

PROGRAM PRACY Z UCZNIEM/UCZENNICĄ NA ZAJĘCIACH Z TERAPII LOGOPEDYCZNEJ NOWA JAKOŚĆ EDUKACJI W PYSKOWICACH REALIZOWANY W RAMACH PROJEKTU: PROGRAM PRACY a1 Z UCZNIEM/UCZENNICĄ NA ZAJĘCIACH Z TERAPII LOGOPEDYCZNEJ NOWA JAKOŚĆ EDUKACJI W PYSKOWICACH REALIZOWANY W RAMACH PROJEKTU: WYRÓWNYWANIA SZANS EDUKACYJNYCH UCZNIÓW Z GRUP O UTRUDNIONYM

Bardziej szczegółowo

Matematyka test dla uczniów klas piątych

Matematyka test dla uczniów klas piątych Matematyka test dla uczniów klas piątych szkół podstawowych w roku szkolnym 2010/2011 Etap szkolny (60 minut) Dysleksja [suma punktów] Imię i nazwisko... kl.5... Asia postanowiła sprawdzić, ile czasu poświęca

Bardziej szczegółowo

Ref: Zaraz po wakacjach. 3.Różne wydarzenia z życia przedszkolnego, wspomnienia zostaną w sercu u każdego. 4. Inscenizacja,,Wakacjusz c.d.

Ref: Zaraz po wakacjach. 3.Różne wydarzenia z życia przedszkolnego, wspomnienia zostaną w sercu u każdego. 4. Inscenizacja,,Wakacjusz c.d. SCENARIUSZ NA ZAKOŃCZNIE ROKU SZKOLNEGO DLA GRUPY DZIECI 6 LETNICH Pt.: Wakacje już blisko 1. Piosenka,,Pożegnanie (śpiewana z podziałem na role). 1.Wszystkie buzie dzisiaj czyste miny także uroczyste,

Bardziej szczegółowo

Celem projektu jest wspomaganie i wspieranie rozwoju zainteresowań ortograficznych u dzieci w klasach I-III.

Celem projektu jest wspomaganie i wspieranie rozwoju zainteresowań ortograficznych u dzieci w klasach I-III. Utrwalenie pisowni wyrazów z rz, ż poprzez różnorodne zabawy muzyczno-ruchowe, ortograficzne rebusy,krzyżówki i ćwiczenia w klasach I III oraz wykonanie gazetek ortograficznych. Termin wykonywania zadań

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA WAD WYMOWY

CHARAKTERYSTYKA WAD WYMOWY CHARAKTERYSTYKA WAD WYMOWY Czynniki wywołujące zaburzenia mowy są różne. Dzieli się je na endogenne (wewnątrzpochodne) i egzogenne (zewnątrzpochodne). Bez względu na wiek pojawienia się, wszystkie zaburzenia

Bardziej szczegółowo

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 11 Opracowała Daniela Abramczuk Zdjęcie na okładce Julia na huśtawce pochodzą z książeczki Julia święta Urszula Ledóchowska za zgodą Wydawnictwa FIDES. o Mała Jadwinia

Bardziej szczegółowo

I.8. Uwielbiam lody Mianownik i biernik liczby mnogiej rodzaju niemęskoosobowego

I.8. Uwielbiam lody Mianownik i biernik liczby mnogiej rodzaju niemęskoosobowego I.8. Uwielbiam lody Mianownik i biernik liczby mnogiej rodzaju niemęskoosobowego I. Proszę utworzyć mianownik liczby mnogiej od podanych rzeczowników. 0. kot koty 1. mapa... 2. jabłko jabłka 3. samochód...

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

ETAPY ROZWOJU MOWY DZIECKA

ETAPY ROZWOJU MOWY DZIECKA ETAPY ROZWOJU MOWY DZIECKA Rodzice często niepokoją się, czy rozwój mowy ich dziecka przebiega prawidłowo. Od znajomych, a często również specjalistów uzyskują informację, że nie ma się czym martwić, dziecko

Bardziej szczegółowo

Maria Jolanta Piasecka MGNIENIA

Maria Jolanta Piasecka MGNIENIA Maria Jolanta Piasecka MGNIENIA obrazu mgnienie słowa otwarte litery spirala nasion mgnienie MGNIENIEmostśnieggradbóbźdźbłanasionamotylmotylliściejezioro czascieńniebokrukwiatrkotskórawydechjesionrosawinogronapomi

Bardziej szczegółowo

MOJE GIMNAZJUM W LICZBACH. Michał Smagacki II a

MOJE GIMNAZJUM W LICZBACH. Michał Smagacki II a MOJE GIMNAZJUM W LICZBACH Michał Smagacki II a Ankietę przeprowadzono wśród uczniów wszystkich klas gimnazjum. W ankiecie wzięło udział 7 uczniów. W klasach: I a -19 I b 11 II a -1 II b -15 III a -7 III

Bardziej szczegółowo

Czy widziałeś kiedyś TĘCZĘ?

Czy widziałeś kiedyś TĘCZĘ? GRA W KOLORY ORY dla dzieci w wieku od 3 do 10 lat tęcza ęcz dla dzieci w wieku od 3 do 10 lat Czy widziałeś kiedyś TĘCZĘ? Piękna jest, prawda? A jak powstaje tęcza? Czasem świeci słońce i jednocześnie

Bardziej szczegółowo

PLAN ZESPOŁU WYRÓWNAWCZEGO W KLASIE III B. Opracowała mgr Anna Śladowska

PLAN ZESPOŁU WYRÓWNAWCZEGO W KLASIE III B. Opracowała mgr Anna Śladowska PLAN ZESPOŁU WYRÓWNAWCZEGO W KLASIE III B Opracowała mgr Anna Śladowska Termin Temat Zadania (treści) Wrzesień słuchu fonematycznego. -podział wyrazów na sylaby -liczenie sylab -tworzenie sylab otwartych

Bardziej szczegółowo

III POWIATOWY KONKURS MATEMATYCZNY DLA KLAS CZWARTYCH CO DWIE GŁOWY TO NIE JEDNA 2013 R.

III POWIATOWY KONKURS MATEMATYCZNY DLA KLAS CZWARTYCH CO DWIE GŁOWY TO NIE JEDNA 2013 R. III POWIATOWY KONKURS MATEMATYCZNY DLA KLAS CZWARTYCH CO DWIE GŁOWY TO NIE JEDNA 2013 R. CZĘŚĆ I 7 KONKURENCJI ( CZAS 45 MINUT) DO ZDOBYCIA 25 PUNKTÓW KWADRAT MAGICZNY (3 pkt) INTRUZ (4 pkt) PIRAMIDA (3

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN na rozpoczęcie klasy 2

SPRAWDZIAN na rozpoczęcie klasy 2 SPRAWDZIAN na rozpoczęcie klasy 2 Sprawdź, co pamiętasz z klasy pierwszej Imię:... Nazwisko:... Polecenia czyta i objaśnia nauczyciel. Potrzebne przybory: długopis, linijka, ołówek, gumka. 1. Dopisz małe

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI KLASY I VI I. Ocenianie osiągnięć uczniów w zakresie języka kaszubskiego ma na celu : - zmierzenie wyników pracy ucznia, - ujawnienie jego osiągnięć i braków,

Bardziej szczegółowo

VI Ogólnopolski Pijarski Konkurs Gramatyczny im. ks. Onufrego Kopczyńskiego test etapu szkolnego SZKOŁA PODSTAWOWA

VI Ogólnopolski Pijarski Konkurs Gramatyczny im. ks. Onufrego Kopczyńskiego test etapu szkolnego SZKOŁA PODSTAWOWA PIJARSKIE SZKOŁY W WARSZAWIE Podstawowa i Gimnazjum ul. Gwintowa 3, 00-704 Warszawa, tel. 0(22) 841 28 76 www.warszawa.pijarzy.pl; e-mail: sp.pijarski.konkurs@gmail.com, gim.pijarski.konkurs@gmail.com

Bardziej szczegółowo

Temat: Wykorzystanie piktogramów jako narzędzia alternatywnej komunikacji.

Temat: Wykorzystanie piktogramów jako narzędzia alternatywnej komunikacji. Scenariusz zajęć z dziećmi z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim. Rodzaj zaburzenia: Zaburzona komunikacja Temat: Wykorzystanie piktogramów jako narzędzia alternatywnej komunikacji. Cel główny:

Bardziej szczegółowo

PERCEPCJA SŁUCHOWA. Percepcja słuchowa jest to proces rozpoznawania, różnicowania, zapamiętywania, analizowania i syntetyzowania dźwięków.

PERCEPCJA SŁUCHOWA. Percepcja słuchowa jest to proces rozpoznawania, różnicowania, zapamiętywania, analizowania i syntetyzowania dźwięków. PERCEPCJA SŁUCHOWA Percepcja słuchowa jest to proces rozpoznawania, różnicowania, zapamiętywania, analizowania i syntetyzowania dźwięków. Na poziom percepcji słuchowej składa się: 1. Słuch fizjologiczny

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć zintegrowanych w klasie III, Zima wśród nas

Scenariusz zajęć zintegrowanych w klasie III, Zima wśród nas Aleksandra Czubaj Anna Goraj Emilia Byrska Bogusława Cefal Marta Bębenek Anna Świeboda Scenariusz zajęć zintegrowanych w klasie III, Zima wśród nas I. Temat bloku: Zima wśród nas II. Temat dnia: Święta

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASIE II-III SZKOŁY PODSTAWOWEJ W CICHYM. Przedstawienie rodziny jako jednej z najwyższych wartości.

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASIE II-III SZKOŁY PODSTAWOWEJ W CICHYM. Przedstawienie rodziny jako jednej z najwyższych wartości. Projekt Kompleksowe wsparcie procesu doskonalenia nauczycieli w Powiecie Oleckim współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASIE II-III

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY Ćwiczenie 1. - Stajemy w rozkroku na szerokości bioder. Stopy skierowane lekko na zewnątrz, mocno przywierają do podłoża. - Unosimy prawą rękę ciągnąc ją jak najdalej

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć integralnych Dzień aktywności klasa III a

Scenariusz zajęć integralnych Dzień aktywności klasa III a Temat bloku: Jesień da się lubić. Temat dnia: Sposoby na jesienną nudę. Termin zajęć: 19.11.2007r. Cele ogólne Scenariusz zajęć integralnych Dzień aktywności klasa III a Prowadząca zajęcia Elżbieta Pietrzak

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Zasady wymowy i rys gramatyki jêzyka hiszpañskiego.. 11

SPIS TREŒCI. Zasady wymowy i rys gramatyki jêzyka hiszpañskiego.. 11 Wstêp Seria Wydawnictwa KRAM jest adresowana do polskich turystów i biznesmenów, ale te do wszystkich, którzy zajmuj¹ siê jêzykiem hiszpañskim, szczególnie do studentów iberystyki, poniewa opracowano w

Bardziej szczegółowo

Jak ćwiczyć słuch fonematyczny wskazówki dla rodziców

Jak ćwiczyć słuch fonematyczny wskazówki dla rodziców Jak ćwiczyć słuch fonematyczny wskazówki dla rodziców Słuch fonematyczny to umiejętność rozróżniania najmniejszych elementów mowy - tzn. fonemów. Oznacza to, że dziecko może wyodrębnić z potoku mowy zdania,

Bardziej szczegółowo

Zamierzenia dydaktyczno-wychowawcze na miesiąc październik dla grupy III.

Zamierzenia dydaktyczno-wychowawcze na miesiąc październik dla grupy III. Zamierzenia dydaktyczno-wychowawcze na miesiąc październik dla grupy III. I. Jesień daje nam warzywa. Aktywność społeczna, przyrodnicza i zdrowotna: rozpoznaje i nazywa warzywa; rozumie znaczenie jedzenia

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE EDYTORA WORD W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM

WYKORZYSTANIE EDYTORA WORD W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM WYKORZYSTANIE EDYTORA WORD W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM Temat bloku: Z komputerem uczę się i bawię. Temat dnia: Rozrywki umysłowe i nie tylko. Cele operacyjne: wszystkie zadania wykonuje przy użyciu komputera,

Bardziej szczegółowo

JUTRO IDĘ DO SZKOŁY INNOWACYJNY PROGRAM EDUKACJI PRZEDSZKOLNEJ UTWORY DLA 5 LATKÓW

JUTRO IDĘ DO SZKOŁY INNOWACYJNY PROGRAM EDUKACJI PRZEDSZKOLNEJ UTWORY DLA 5 LATKÓW JUTRO IDĘ DO SZKOŁY INNOWACYJNY PROGRAM EDUKACJI PRZEDSZKOLNEJ UTWORY DLA 5 LATKÓW SPIS WSZYSTKICH UTWORÓW LITERACKICH Strona 1 z 6 Wykaz utworów w podziale na por roku. 1. Sowa, autor: Jan Brzechwa 2.

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT. TEMAT: Cudaczek nauka pisania litery C w oparciu o piosenkę.

KONSPEKT. TEMAT: Cudaczek nauka pisania litery C w oparciu o piosenkę. KONSPEKT TEMAT: Cudaczek nauka pisania litery C w oparciu o piosenkę. CEL OGÓLNY: Usprawnianie koordynacji wzrokowo-ruchowo-słuchowej. Wyrabianie sprawności pisania litery C. CELE OPERACYJNE: uczeń: -

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘCIA PRZEBIEG ZAJĘĆ:

SCENARIUSZ ZAJĘCIA PRZEBIEG ZAJĘĆ: SCENARIUSZ ZAJĘCIA 1. Temat zajęcia: Statki kosmiczne. 2. Data zajęcia: 11.03.2013r. 3. Grupa : IV (5,6 latki) 4. Cele ogólne: - doskonalenie umiejętności planowania i organizowania działań przez dobór

Bardziej szczegółowo