DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE U CHORYCH NA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE WPŁYW NA SUBIEKTYWNĄ OCENĘ JAKOŚCI ŻYCIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE U CHORYCH NA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE WPŁYW NA SUBIEKTYWNĄ OCENĘ JAKOŚCI ŻYCIA"

Transkrypt

1 Nowiny Lekarskie 2013, 82, 4, ANNA PACZKOWSKA 1, KAROLINA HOFFMANN 2, WIESŁAW BRYL 2, DOROTA KOLIGAT 1, MICHAŁ MICHALAK 3, TOMASZ ZAPRUTKO 1, PIOTR RATAJCZAK 1, KRZYSZTOF KUS 1, ELŻBIETA NOWAKOWSKA 1 DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE U CHORYCH NA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE WPŁYW NA SUBIEKTYWNĄ OCENĘ JAKOŚCI ŻYCIA ADVERSE EVENTS IN PATIENTS WITH HYPERTENSION INFLUENCE OF SUBJECTIVE ASSESSMENT OF QUALITY OF LIFE 1 Katedra i Zakład Farmakoekonomiki i Farmacji Społecznej, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kierownik: prof. dr hab. Elżbieta Nowakowska 2 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Zaburzeń Metabolicznych i Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kierownik: prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik 3 Katedra i Zakład Informatyki i Statystyki, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kierownik: prof. dr hab. Jerzy A. Moczko Streszczenie Wstęp. Leczenie farmakologiczne nadciśnienia tętniczego może powodować występowanie różnego rodzaju działań niepożądanych, specyficznych dla określonej grupy leków, lub ogólnych związanych z obecnością podwyższonych wartości ciśnienia tętniczego. Występowanie objawów ubocznych związanych z leczeniem farmakologicznym może wpływać na pogorszenie jakości życia pacjentów. Cel. Celem przeprowadzonych badań była ocena wpływu występowania działań niepożądanych w następstwie zastosowanej farmakoterapii u chorych z nadciśnieniem tętniczym na subiektywną ocenę jakości życia. Materiał i metody. Badaniem prospektywnym objęto 80 pacjentów (23 kobiety, 57 mężczyzn) w wieku od 19 do 65 r.ż., z rozpoznanym i leczonym farmakologicznie nadciśnieniem tętniczym. W celu oceny wpływu występowania działań niepożądanych na jakość życia pacjentów z nadciśnieniem tętniczym zastosowano standaryzowane kwestionariusze oceny jakości życia ogólny (WHOQOL-BREF) i specyficzny objawowy (opracowany na podstawie Health Status Index część A) w polskiej wersji językowej. Wyniki. Zdecydowana większość respondentów (81,25% badanych) zażywająca leki hipotensyjne zgłaszała występowanie działań niepożądanych. Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych wśród chorych leczonych na nadciśnienie tętnicze należały: bóle głowy (50% badanych), senność (41,3% badanych), częstomocz (31,3% badanych), uczucie gorąca na twarzy i szyi (31,2% badanych), suchy kaszel (22,5% badanych), problemy z koncentracją (21,3% badanych) oraz suchość w ustach (16,3% badanych). Wykazano istnienie ujemnej korelacji pomiędzy ilością zgłaszanych działań niepożądanych a poziomem jakości życia w odniesieniu do domen: dziedzina fizyczna, dziedzina psychologiczna, środowisko wg kwestionariusza WHOQOL-BREF. Wnioski. Współczesna farmakoterapia nadciśnienia tętniczego wywołuje u większości chorych obecność różnego rodzaju działań ubocznych, które negatywnie wpływają na poziom jakości życia pacjentów. SŁOWA KLUCZOWE: nadciśnienie tętnicze, działania niepożądane, jakość życia. Abstract Introduction. Pharmacological treatment of hypertension may give rise to various kinds of side effects specific to a particular class of drugs, or general ones associated with the presence of elevated blood pressure. The occurrence of side effects associated with drug therapy may deteriorate in the quality of life of patients. Aim. The aim of this study was to evaluate the influence of adverse events following medication used in patients with hypertension in the subjective assessment of quality of life. Materials and methods. Prospective study included 80 patients (23 women, 57 men) between the ages of years, with diagnosed and pharmacologically hypertension. In order to assess the influence of adverse events on quality of life in patients with hypertension standardized questionnaires: general (WHOQOL-BREF) and specific-symptomatic (developed under the Health Status Index Part A) in the Polish language were used. Results. The vast majority of respondents (81.25% of respondents) reported adverse events. The most commonly reported adverse events were: headache (50%), sleepiness (41.3%), pollakiuria (31.3%), feeling hot in the face and neck (31.2%), dry cough (22.5%), problems with concentration (21.3%) and dry mouth (16.3%). There was a negative correlation between the number of reported adverse reactions and the level of quality of life in relation to domains: physical health and psychological health by WHOQOL- BREF questionnaire. Conclusions. Modern drug treatment of hypertension causes in the majority of patients presence of different types of side effects that negatively affect the patients' quality of life. KEY WORDS: hypertension, adverse events, quality of life.

2 Działania niepożądane u chorych na nadciśnienie tętnicze wpływ na subiektywną ocenę jakości życia 289 Wstęp Nadciśnienie tętnicze ze względu na znaczne rozpowszechnienie, niedostateczną skuteczność terapeutyczną oraz ryzyko rozwoju groźnych powikłań sercowo-naczyniowych stanowi istotny problem zarówno zdrowotny, jak i ekonomiczny [1]. Wśród wielu pacjentów nadciśnienie tętnicze przebiega bezobjawowo. Do najczęściej zgłaszanych przez chorych objawów podmiotowych związanych z podwyższonymi wartościami ciśnienia tętniczego skurczowego i rozkurczowego należą: bóle i zawroty głowy, senność, problemy z koncentracją, zaburzenia wzroku, zaburzenia emocjonalne. Wyżej wymienione dolegliwości są niespecyficzne i mogą występować również z podobną częstością wśród osób zdrowych, dlatego większość chorych na nadciśnienie tętnicze dowiaduje się o swojej chorobie w trakcie rutynowej kontroli u lekarza pierwszego kontaktu [2, 3]. Brak subiektywnego poczucia choroby, brak natychmiastowych konsekwencji przerwania leczenia, a także brak motywacji do podjęcia i kontynuacji leczenia ze strony chorych, to, w opinii wielu ekspertów, główne przyczyny niskiej skuteczności leczenia nadciśnienia tętniczego [4]. Wdrożone leczenie farmakologiczne również może powodować występowanie różnego rodzaju działań niepożądanych, specyficznych dla określonej grupy leków, lub ogólnych związanych także z obecnością podwyższonych wartości ciśnienia tętniczego [5]. Występowanie objawów ubocznych związanych z leczeniem farmakologicznym może wpływać na pogorszenie się jakości życia pacjentów, powodując tym samym zaprzestanie dalszego leczenia i wzrost kosztów ogólnych związanych z nadciśnieniem tętniczym i rozwojem powikłań sercowo- -naczyniowych [2, 6]. Jakość życia uwarunkowana stanem zdrowia oznacza czynnościowy efekt choroby i jej leczenia, subiektywnie lub obiektywnie odbierany przez chorego [7]. Z wielu dotychczas przeprowadzonych badań wynika jednoznacznie, iż subiektywna ocena jakości życia jest zależna od wielu czynników zarówno klinicznych (parametry biochemiczne, liczba stosowanych leków, choroby współistniejące, działania niepożądane leków), socjodemograficznych (wiek, płeć, wykształcenie, status społeczno-ekonomiczny), jak i psychospołecznych (stan rodzinny, zakres interakcji i więzi społecznych) [8]. Badania nad jakością życia znajdują szczególne zastosowanie w przypadku chorób przewlekłych, gdzie są pomocne w indywidualnym doborze terapii, przyczyniając się do poprawy relacji na linii pacjent lekarz, co prowadzi do poprawy skuteczności leczenia [9]. Celem przeprowadzonych badań była ocena wpływu występowania działań niepożądanych w następstwie zastosowanej farmakoterapii na subiektywną ocenę jakości życia chorych na nadciśnienie tętnicze. Materiał i metody Biorąc pod uwagę opisane niżej kryteria włączenia pacjentów do badania i wyłączenia z niego, badaniem prospektywnym objęto 80 pacjentów (23 kobiety, 57 mężczyzn) w wieku od 19 do 65 r.ż., z rozpoznanym i leczonym farmakologicznie nadciśnieniem tętniczym w wybranej specjalistycznej poradni leczenia nadciśnienia tętniczego na terenie miasta Poznania. Każdy z pacjentów zakwalifikowanych do badania zapoznał się z celem i metodyką badań oraz podpisał formularz świadomej zgody na udział w badaniu. Projekt badawczy uzyskał pozytywną opinię Komisji Bioetycznej działającej przy Uniwersytecie Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Kryteria włączania pacjentów do badania: wiek pacjentów od 19 do 65 r.ż., zdiagnozowane i leczone przez okres min. 3 miesięcy nadciśnienie tętnicze, zgoda pacjenta na udział w badaniu. Kryteria wyłączania pacjenta z badania: brak zgody pacjenta na udział w badaniu, wiek pacjentów poniżej 19 i powyżej 65 r.ż., pacjent w trakcie diagnostyki nadciśnienia tętniczego, okres leczenia zdiagnozowanego nadciśnienia tętniczego krótszy niż 3 miesiące. W celu oceny wpływu występowania działań niepożądanych na jakość życia pacjentów z nadciśnieniem tętniczym zastosowano standaryzowane kwestionariusze oceny jakości życia: ogólny i specyficzny objawowy, oba w polskiej wersji językowej. Kwestionariusz ogólny WHOQOL-BREF [10] posłużył do subiektywnej oceny jakości życia wśród chorych na nadciśnienie tętnicze. Kwestionariusz składa się z 26 pytań odnoszących się do funkcjonowania fizycznego, psychicznego, społecznego i roli jednostki, a także środowiska, w którym żyjemy. Każdą udzieloną odpowiedź punktowano od najmniej do najbardziej korzystnej (od 1 do 5 punktów). Następnie obliczono wynik surowy sumę punktów dla każdej domeny kwestionariusza. Wynik surowy następnie przekształcono w wynik standaryzowany do skali Kwestionariusz specyficzny objawowy, opracowany na podstawie standaryzowanego kwestionariusza oceny jakości życia Health Status Index część A [11], posłużył do oceny częstości występowania objawów niepożądanych w następstwie zastosowanego leczenia farmakologicznego wśród chorych na nadciśnienie tętnicze. Kwestionariusz składał się z 26 pytań odnoszących się do objawów zgłaszanych najczęściej przez osoby z nadciśnieniem tętniczym. Odpowiedzi udziela się przez prosty wybór tak/nie. Każdą odpowiedź punktowano w skali 0 1, gdzie 0 oznacza występowanie danego objawu, a 1 oznacza brak danego objawu. Wynik surowy (suma punktów) następnie przekształcono w wynik standaryzowany do skali 0 1, gdzie wynik 1 oznaczał najlepszą jakość życia (brak objawów związanych z nadciśnieniem tętniczym).

3 290 Anna Paczkowska, Karolina Hoffmann, Wiesław Bryl, Dorota Koligat, Michał Michalak, Tomasz Zaprutko i in. Analiza statystyczna Oceny wpływu działań niepożądanych na jakość życia pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze dokonano za pomocą testu korelacji rang Spearmana. Wyniki Charakterystyka grupy badanej Grupę badaną stanowiło 80 chorych (23 kobiety oraz 57 mężczyzn) w wieku 33,6 ± 11,3 lat z rozpoznanym i leczonym nadciśnieniem tętniczym. Wśród chorych z nadciśnieniem tętniczym przeważały osoby z wykształceniem wyższym (44% badanych) i średnim (40% badanych). Średnia wartość ciśnienia tętniczego skurczowego i rozkurczowego w badanej populacji chorych wyniosła odpowiednio: 145 ± 18 mmhg oraz 89 ± 11 mmhg. Średni czas trwania nadciśnienia tętniczego wyniósł ogółem 6,9 ± 5,8 lat. 51% badanych było leczonych farmakologicznie za pomocą monoterapii, a 49% chorych wymagało zastosowania politerapii. Pożądany stopień kontroli nadciśnienia tętniczego w wyniku zastosowanej farmakoterapii uzyskało 38% respondentów (Tabela 1). Do najczęściej stosowanych leków w terapii nadciśnienia tętniczego w analizowanej grupie chorych należały: antagoniści konwertazy angiotensyny (52,5% badanych), β-adrenolityki (41% badanych), diuretyki (33,8% badanych) oraz antagoniści wapnia (25% badanych) (Tabela 2). Działania niepożądane w następstwie zastosowanej farmakoterapii wśród chorych na nadciśnienie tętnicze Wśród badanej grupy chorych na nadciśnienie tętnicze zdecydowana większość respondentów (81,25%) zgłaszała występowanie działań niepożądanych w następstwie zastosowanej terapii hipotensyjnej. Średnia ilość występujących skutków ubocznych w populacji ogółem wyniosła 3,7 ± 3,5. Wskaźnik jakości życia mierzony za pomocą kwestionariusza specyficznego objawowego wyniósł 0,86 ± 0,13. Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych w grupie chorych leczonych na nadciśnienie tętnicze należały: bóle głowy (50% badanych), senność (41,3% badanych), częstomocz (31,3% badanych), uczucie gorąca na twarzy i szyi (31,2% badanych), suchy kaszel (22,5% badanych), problemy z koncentracją (21,3% badanych) oraz suchość w ustach (16,3% badanych) (Tabela 3). Ocena wpływu obecności działań niepożądanych na subiektywną ocenę jakości życia chorych na nadciśnienie tętnicze Wykazano znamienną zależność między obecnością działań niepożądanych w przebiegu farmakoterapii nadciśnienia tętniczego a subiektywną oceną jakości życia respondentów mierzoną za pomocą kwestionariusza ogólnego WHOQOL-BREF. Stwierdzono istnienie ujemnej korelacji pomiędzy liczbą zgłaszanych objawów ubocznych a poziomem jakości życia badanych. Tabela 1. Charakterystyka chorych z nadciśnieniem tętniczym Table 1. Characteristics of patients with hypertension Zmienne Wartość Ogółem 80 Liczebność Kobiety (%) 23 (29) Mężczyźni (%) 57 (71) Wyższe (%) 44 Wykształcenie Średnie (%) 40 Zawodowe (%) 16 Skurczowe ciśnienie krwi (Hg mm) ( x ± SD)* 145 ± 18 Rozkurczowe ciśnienie krwi (Hg mm) ( x ± SD) 89 ± 11 Monoterapia (%) 51 Rodzaj zastosowanej farmakoterapii Politerapia (%) 49 Ciśnienie tętnicze kontrolowane (%) (< 140/90 mm Hg) (%) 38 Tabela 2. Stosowane leki w terapii leczenia nadciśnienia tętniczego wśród analizowanej grupy chorych Table 2. Drugs used in the treatment of hypertension among analyzed group of patients Grupy leków hipotensyjnych Odsetek pacjentów [%] Antagoniści konwertazy angiotensyny 52,5 β-adrenolityki 41 Diuretyki 33,8 Antagoniści wapnia 25 α-adrenolityki 15 Inhibitory receptora AT 1 dla angiotensyny II 8,7

4 Działania niepożądane u chorych na nadciśnienie tętnicze wpływ na subiektywną ocenę jakości życia 291 Zaobserwowane zależności dotyczyły domen: dziedzina fizyczna (R Spearman:-0,3613, p < 0,001), dziedzina psychologiczna (R Spearman: -0,3935, p < 0,001) oraz środowisko (R Spearman: -0,4848, p < 0,0001) wg kwestionariusza WHOQOL-BREF (Tabela 4). Tabela 3. Częstość występowania objawów niepożądanych wśród chorych leczonych na nadciśnienie tętnicze Table 3. The frequency of adverse events among patients with hypertension Rodzaj objawu niepożądanego Odsetek pacjentów [%] Zawroty głowy i omdlenia 2,5 Senność 41,3 Osłabienie kończyn dolnych 5,0 Zaburzenia wzroku 16,2 Duszność wysiłkowa 12,5 Obrzęki kończyn 3,8 Spowolniony chód 10,0 Zaburzona płynność ruchu 0 Częstomocz 31,3 Zaparcia 7,5 Suchość w ustach 16,3 Suchość w ustach powodująca problemy ze swobodnym mówieniem 3,75 Odczucie złego smaku w ustach 2,6 Problemy z katarem 8,7 Osłabienie koncentracji 21,3 Uderzenie gorąca na twarzy i szyi 31,2 Koszmary senne 8,7 Wymioty 7,5 Wysypki skórne 7,5 Świąt skóry 13,7 Blednięcie palców 3,8 Bolesność kończyn górnych 0 Bóle głowy 50 Suchy kaszel 22,5 Obniżone libido 7,5 Problemy z erekcją 0 Tabela 4. Ocena wpływu obecności działań niepożądanych na subiektywną ocenę jakości życia chorych na nadciśnienie tętnicze Table 4. Evaluation of the influence of adverse events on subjective assessment of quality of life in patients with hypertension Ilość zgłaszanych objawów niepożądanych WHOQOL-BREF % w przebiegu terapii nadciśnienia tętniczego Korelacja porządku rang Spearmana R Spearman p* Dziedzina fizyczna -0, , Dziedzina psychologiczna -0, , Relacje społeczne -0, NS** Środowisko -0, , p* różnice statystycznie znamienne dla p < 0,05 NS** brak istotności statystycznej Dyskusja Rezultaty przeprowadzonych badań wykazały, iż współczesna farmakoterapia nadciśnienia tętniczego pomimo znacznego postępu powoduje występowanie u zdecydowanej większości pacjentów różnego rodzaju działań niepożądanych, specyficznych dla określonej grupy leków, lub ogólnych, związanych z obecnością podwyższonych wartości ciśnienia tętniczego. Do najczęściej występujących objawów ubocznych w przebiegu leczenia nadciśnienia tętniczego należały: bóle głowy (50% badanych), senność (41,3% badanych), częstomocz (31,3% badanych), uczucie gorąca na twarzy i szyi (31,2% badanych),

5 292 Anna Paczkowska, Karolina Hoffmann, Wiesław Bryl, Dorota Koligat, Michał Michalak, Tomasz Zaprutko i in. suchy kaszel (22,5% badanych), problemy z koncentracją (21,3% badanych) oraz suchość w ustach (16,3% badanych). Otrzymane wyniki są zgodne z wynikami badań innych autorów. W badaniu przeprowadzonym przez naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie [12], mającym na celu ocenę wpływu występowania objawów niepożądanych w następstwie zastosowanej farmakoterapii hipotensyjnej na skuteczność leczenia pierwotnego nadciśnienia tętniczego, 71% chorych na nadciśnienie tętnicze potwierdziło występowanie objawów ubocznych mogących mieć związek z zastosowanym leczeniem farmakologicznym. Najczęściej spotykanymi objawami niepożądanymi w grupie badanych były: męczliwość (38%), bóle głowy (27%), senność (26%), nudności (20%), kaszel (17%), bóle kończyn (13%), zawroty głowy (13%) oraz częstomocz (12%). W badaniach S. Erickson i wsp. [2], mających na celu podobnie jak w przeprowadzonym badaniu ocenę wpływu obecności działań niepożądanych na subiektywną ocenę jakości życia chorych na nadciśnienie tętnicze, niemal wszyscy badani (97,5%) potwierdzili obecność działań niepożądanych w następstwie wdrożonego leczenia farmakologicznego. Pacjenci najczęściej zgłaszali występowanie następujących objawów ubocznych: senność, zmęczenie, suchość w ustach, bóle głowy, częstomocz oraz zgaga. Potwierdzono istnienie ujemnej korelacji pomiędzy ilością zgłaszanych objawów niepożądanych a poziomem jakości życia chorych. Obecność działań niepożądanych negatywnie wpływała na takie dziedziny jakości życia, jak zdrowie fizyczne oraz psychiczne wg kwestionariusza SF-36. Wyniki wielu innych dotychczas przeprowadzonych badań potwierdzają negatywny wpływ obecności działań niepożądanych na jakość życia chorych przyjmujących leki hipotensyjne [13, 14]. Należy wyraźnie podkreślić, iż subiektywna ocena jakości życia stanowi cenny miernik skuteczności zastosowanej terapii, szczególnie w chorobach przewlekłych, gdzie pacjent często do końca życia skazany jest na systematyczne zażywanie leków. Pomiar jakości życia oparty na wielowymiarowym pojęciu zdrowia w porównaniu do tradycyjnych obiektywnych wskaźników skuteczności zastosowanej terapii, takich jak: zmiany paramentów biochemicznych i funkcjonalnych, uwzględnia przede wszystkim indywidualną opinię pacjenta na temat wpływu choroby lub zastosowanego leczenia na codzienne funkcjonowanie. Stopień, w jakim dana technologia medyczna zaspokaja oczekiwania chorych co do możliwości funkcjonowania w codziennym życiu, decyduje o jej skuteczności stosowania [9]. Obecność działań niepożądanych w następstwie zastosowanej farmakoterapii nadciśnienia tętniczego nie tylko pogarsza jakość życia pacjentów, ale także pogarsza skuteczność terapii hipotensyjnej. Pacjenci doświadczający działań niepożądanych z powodu nieskutecznie dobranej terapii zmuszani są do zmiany leków, częstszych wizyt kontrolnych, a niekiedy hospitalizacji, co z kolei wpływa na pogorszenie się pozytywnych relacji na linii pacjent-lekarz prowadzący i może prowadzić w ostateczności do zaniechania kontynuacji leczenia [4, 6]. Niekontrolowane nadciśnienie tętnicze stanowi ogromne ryzyko wystąpienia groźnych dla życia i zdrowia powikłań sercowo-naczyniowych, prowadząc tym samym do wzrostu ogólnych kosztów leczenia. W badaniach Ambrosioni i wsp. [15], gdzie u 65,3% chorych z nadciśnieniem tętniczym stosowano monoterapię, a u 34,7% chorych wdrożono leczenie skojarzone, aż 66% badanych zaprzestało przyjmowania leków lub zmieniło lek na inny w wyniku wystąpienia działań niepożądanych. W badaniach Jones i wsp. [16] dokonano kalkulacji całkowitych kosztów bezpośrednich medycznych (leki, konsultacje lekarskie, hospitalizacje) związanych z zaprzestaniem leczenia lub związanych z koniecznością zmiany leku na inny w wyniku działań niepożądanych w grupie ponad 7 tys. pacjentów stosujących co najmniej jeden lek hipotensyjny. Całkowite koszty bezpośrednie medyczne w analizowanej grupie chorych wyniosły łącznie 75,6 mln GBP, z czego w grupie chorych, którzy zaprzestali leczenia lub zmieli leki na inne, wyniosły one 26,9 mln GBP. Powyższe koszty związane z zaprzestaniem leczenia lub zmianą leku hipotensyjnego na inny zależne były od grupy leku i wieku chorych. W obliczu problemu, zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, terapia hipotensyjna powinna być spersonalizowana, czyli uwzględniająca szereg cech charakterystycznych chorego, jak: wiek, płeć, nowo wykryte nadciśnienie tętnicze, obecność chorób współistniejących, zawód, preferencje chorego, jego możliwości finansowe oraz ryzyko wystąpienia potencjalnych działań niepożądanych [17]. Z badań przeprowadzonych dotychczas jednoznacznie wynika, iż duże znaczenie w systematycznym przyjmowaniu leków hipotensyjnych ma lek pierwszego wyboru [18]. W celu poprawy efektywności zastosowanej farmakoterapii w leczeniu nadciśnienia tętniczego zaleca się stosowanie preparatów o przedłużonym uwalnianiu i prostym schemacie dawkowania. Wnioski Na podstawie rezultatów przeprowadzonych badan można wnioskować, iż współczesna farmakoterapia nadciśnienia tętniczego wywołuje u większości chorych obecność różnego rodzaju działań ubocznych, które negatywnie wpływają na poziom jakości życia pacjentów. Dlatego niezmiernie ważnym elementem w poprawie skuteczności zastosowanej farmakoterapii jest prowadzenie terapii spersonalizowanej. Piśmiennictwo 1. Grodzicki T. Efektywność leczenia nadciśnienia tętniczego znaczenie analizy farmakoekonomicznej. Nadciśnienie tętnicze. 2002;6(4): Erickson S.R., Williams B.C., Gruppen L.D. Relationship between symptoms and health-related quality of life in patients treated for hypertension. Pharmacotherapy. 2004;24(3): English.

6 Działania niepożądane u chorych na nadciśnienie tętnicze wpływ na subiektywną ocenę jakości życia Klocek M. Jakość życia w chorobach układu sercowo-naczyniowego. Metody pomiaru i znaczenie kliniczne. Kliniczne znaczenie danych uzyskanych w badaniach jakości życia. Termedia, Poznań; 2006, s Tykarski A., Brzezińska U. Terapia hipotensyjna a przestrzeganie zaleceń. Nadciśnienie tętnicze. 2005;9(3): Erickson S.R., Williams B.C., Gruppen L.D. Perceived symptoms and health-related quality of life reported by uncomplicated hypertensive patients compared to normal controls. J Human Hypertens. 2001;15: English. 6. Wilimski R., Niewada M. Koszty nieskutecznego leczenia nadciśnienia tętniczego. Nadciśnienie tętnicze. 2006; 10(6): Schipper H., Clinch J.J, Olweny M.L. Quality of life and pharmacoeconomics in clinical trials. Quality of life studies: definitions and conceptual issues. Lippincott-Raven Publishers, Philadelpia; 1996, s English 8. Higginson I.J. Carr A. J. Quality of life. The clinical utility of quality of life measures. BMJ Books, London; 2003, s English. 9. Klocek M., Kawecka-Jaszcz K. Jakość życia w chorobach układu sercowo-naczyniowego. Metody pomiaru i znaczenie kliniczne. Jakość życia osób z nadciśnieniem tętniczym. Termedia, Poznań; 2006, s Szabo S. The World Health Organization Quality of Life (WHOQOL) Assessment Instrument. Quality of life and pharmacoeconomics in clinical trials. Lippincott-Raven Publishers, Philadelphia; 1996, s English. 11. Bulpitt C.J, Fletcher A.E. The measurement of quality of life in hypertensive patients: a practical approach. Br J Clin Pharmac. 1990;30: English. 12. Pająk A., Klocek M., Grodzicki T., Kawalec E., Kawecka- -Jaszcz K. Występowanie objawów niepożądanych a skuteczność leczenia pierwotnego nadciśnienia tętniczego. Nadciśnienie tętnicze. 1999;3(3): Lawrence W.F., Fryback D.G., Martin P.A., Klein R., Klein B.E. Health status and hypertension: a population-based study. J Clin Epidemiol. 1996;49: English. 14. Stewart A.L., Greenfield S., Hays R.D. et al. Functional status and well-being of patients with chronic conditions: results from the medical outcomes study. JAMA 1989;262: English. 15. Ambrosioni E., Leonetti G., Achille C. et al. Patterns of hypertension management in Italy: results of a pharmacoepidemiological survey on antihypertensive therapy. J Hypertens. 2000;18: English. 16. Jones J.K., Gorkin L., Lian J.R. et al. Discontinuation of and changes in the treatment after start of new courses of antihypertensive drugs: a study of United Kingdom population. BMJ 1995;311: English. 17. Widecka K., Grodzicki T., Narkiewicz K., Tykarski A., Dziwura J. Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym 2011 r. Wytyczne polskiego towarzystwa nadciśnienia tętniczego. Nadciśnienie tętnicze. 2011;15(2): Caro J.J., Salas M., Speakman J.L. et al. Persistence with treatment for hipertension in actual practice. CMAJ 1999;160: English. Dane do korespondencji: mgr inż. Anna Paczkowska Katedra i Zakład Farmakoekonomiki i Farmacji Społecznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu tel./fax: /94

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym farmaceuta współpracuje z pacjentem oraz innym personelem medycznym,

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13 Spis treści 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski........ 13 Genetyczne uwarunkowania pierwotnego nadciśnienia tętniczego..... 14 Nadciśnienie monogeniczne..................................

Bardziej szczegółowo

Słowa kluczowe: nadciśnienie tętnicze, wiek podeszły, leczenie, jakość życia Key words: hypertension, elderly patients, treatment, quality of life

Słowa kluczowe: nadciśnienie tętnicze, wiek podeszły, leczenie, jakość życia Key words: hypertension, elderly patients, treatment, quality of life PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2008;5(1):37-46 artykuł oryginalny oryginal article Pacjent z nadciśnieniem tętniczym w wieku podeszłym wpływ choroby i prowadzonego leczenia na samopoczucie chorego Hypertensive

Bardziej szczegółowo

Denerwacja nerek stan wiedzy 2013. Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii

Denerwacja nerek stan wiedzy 2013. Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii Denerwacja nerek stan wiedzy 2013 Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii Katowice, 21 listopada 2013 2009 Lancet. 2009;373:1275-1281 Pierwsza ocena

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 Katedra Pielęgniarstwa Klinicznego Wydziału Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu MARTA ARENDARCZYK, EWA

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Rozdzia³ 1

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Rozdzia³ 1 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 13 Rozdzia³ 1 NADCIŒNIENIE TÊTNICZE JAKO PROBLEM ZDROWOTNY prof. dr hab. n. farm. S³awomir Lipski,

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY EVALUATION OF LIFE SATISFACTION AND PSYCHOLOGICAL WELL-BEING OF PATIENTS BEFORE SURGERY AORTIC ANEURYSM Emilia

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 5 Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego WP i NoZ AM w Lublinie, p.o. kierownika Zakładu: Prof. dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Prof. Karina Jahnz-Różyk Wojskowy Instytut Medyczny

Prof. Karina Jahnz-Różyk Wojskowy Instytut Medyczny Prof. Karina Jahnz-Różyk Wojskowy Instytut Medyczny Przewlekła choroba układu oddechowego przebiegająca z dusznością Około 2 mln chorych w Polsce, ale tylko 1/3 jest zdiagnozowana (400-500 tys) Brak leczenia

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Słowa kluczowe: rehabilitacja uzdrowiskowa, dysfunkcje narządu ruchu, ból, jakość życia Zdrowie na podstawie definicji prezentowanej, przez WHO oznacza całkowity brak

Bardziej szczegółowo

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej

Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej Dorota Lewandowska dr n. med. Obecnie dostępne formy pomocy palącym Farmakologiczne NTZ guma plastry pastylki pastylki podjęzykowe Bupropion (Zyban) Wareniklina

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 731 Poz. 66 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia

Bardziej szczegółowo

Jakość życia dzieci z przewlekłą chorobą nerek. Wyniki badania wieloośrodkowego.

Jakość życia dzieci z przewlekłą chorobą nerek. Wyniki badania wieloośrodkowego. Jakość życia dzieci z przewlekłą chorobą nerek. Wyniki badania wieloośrodkowego. K. Kiliś-Pstrusińska 1, A. Medyńska 1, P. Adamczyk 2, I. Bałasz-Chmielewska 3, R. Grenda 4, A. Kluska-Jóźwiak 5, B. Leszczyńska

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM Piątek 29.11.2013 Sala A Organizatorzy zastrzegają sobie prawo do zmiany programu. 16:00-18:00 Sesja przy współpracy z Sekcją,, Choroby

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym.

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym. I. STRESZCZENIE Głównym celem pracy była analiza porównawcza jakości życia i stanu fizycznego pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów z grupą chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Badania przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Miacalcic, 50 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Miacalcic, 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Calcitoninum salmonis Należy zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Karbis, 4 mg, tabletki Karbis, 8 mg, tabletki Karbis, 16 mg, tabletki Karbis, 32 mg, tabletki Candesartanum cilexetilum Należy zapoznać się z treścią ulotki

Bardziej szczegółowo

Powikłania w trakcie farmakoterapii propranololem naczyniaków wczesnodziecięcych

Powikłania w trakcie farmakoterapii propranololem naczyniaków wczesnodziecięcych Powikłania w trakcie farmakoterapii propranololem naczyniaków wczesnodziecięcych S.Szymik-Kantorowicz, A.Taczanowska-Niemczuk, P.Łabuz, I.Honkisz, K.Górniak, A.Prokurat Klinika Chirurgii Dziecięcej CM

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Nadciśnienie Tętnicze Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Definicja Nadciśnienie tętnicze, choroba nadciśnieniowa,

Bardziej szczegółowo

Mefelor 50/5 mg Tabletka o przedłużonym uwalnianiu. Metoprololtartrat/Felodipi n AbZ 50 mg/5 mg Retardtabletten

Mefelor 50/5 mg Tabletka o przedłużonym uwalnianiu. Metoprololtartrat/Felodipi n AbZ 50 mg/5 mg Retardtabletten ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTACI FARMACEUTYCZNYCH, MOCY PRODUKTÓW LECZNICZYCH, DRÓG PODANIA, WNIOSKODAWCÓW, POSIADACZY POZWOLEŃ NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH Państwo członkowskie Podmiot

Bardziej szczegółowo

Tribux Forte 200 mg, tabletki

Tribux Forte 200 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Tribux Forte 200 mg, tabletki Trimebutini maleas Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań. Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik

Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań. Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik Patronat Rektor Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu prof.

Bardziej szczegółowo

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE ZABIEGI FIZYKALNE U PACJENTÓW Z DOLEGLIWOŚCIAMI BÓLOWYMI ODCINKA L-S KRĘGOSŁUPA WRAZ Z OCENĄ ICH SKUTECZNOŚCI W DZIAŁANIU PRZECIWBÓLOWYM THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Aneks II. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta Aneks II Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta 7 Dla produktów zawierających inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (inhibitory ACE) benazepryl,

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI ŻYCIA CHORYCH ZE STWARDNIENIEM ROZSIANYM THE QUALITY OF LIFE IN PATIENTS WITH MULTIPLE SCLEROSIS

OCENA JAKOŚCI ŻYCIA CHORYCH ZE STWARDNIENIEM ROZSIANYM THE QUALITY OF LIFE IN PATIENTS WITH MULTIPLE SCLEROSIS Pielęgniarstwo Polskie 2013, 4 (50), 257 261 OCENA JAKOŚCI ŻYCIA CHORYCH ZE STWARDNIENIEM ROZSIANYM THE QUALITY OF LIFE IN PATIENTS WITH MULTIPLE SCLEROSIS MARIA STACHOWSKA 1, MAŁGORZATA GRABOWSKA 2, MARLENA

Bardziej szczegółowo

Prof. Piotr Radziszewski Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej OGRANICZENIE DOSTĘPNOŚCI W ZAKRESIE LECZENIA NIETRZYMANIA MOCZU

Prof. Piotr Radziszewski Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej OGRANICZENIE DOSTĘPNOŚCI W ZAKRESIE LECZENIA NIETRZYMANIA MOCZU Prof. Piotr Radziszewski Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej OGRANICZENIE DOSTĘPNOŚCI W ZAKRESIE LECZENIA NIETRZYMANIA MOCZU Wiek populacji (lata) Występowanie OAB będzie stale rosnąć

Bardziej szczegółowo

Programy edukacyjne dla lekarzy pierwszego kontaktu dotyczące niewydolności serca

Programy edukacyjne dla lekarzy pierwszego kontaktu dotyczące niewydolności serca Załącznik nr 2 Programy edukacyjne dla lekarzy pierwszego kontaktu dotyczące niewydolności serca I.1.Nazwa projektu: Ogólnopolski projekt edukacyjny w zakresie niewydolności serca dla lekarzy rodzinnych.

Bardziej szczegółowo

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa?

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Wyniki najnowszego badania Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher. Wczesne rozpoznanie Ustalenie

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Co-Amlessa. VI 2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby

VI.2 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Co-Amlessa. VI 2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby VI.2 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Co-Amlessa VI 2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Ten lek o ustalonej dawce stosuje się w leczeniu wysokiego ciśnienia tętniczego

Bardziej szczegółowo

Padaczka lekooporna - postępowanie. Joanna Jędrzejczak Klinika Neurologii i Epileptologii, CMKP Warszawa

Padaczka lekooporna - postępowanie. Joanna Jędrzejczak Klinika Neurologii i Epileptologii, CMKP Warszawa Padaczka lekooporna - postępowanie Joanna Jędrzejczak Klinika Neurologii i Epileptologii, CMKP Warszawa Definicja padaczki lekoopornej Nie ma padaczki lekoopornej, są lekarze oporni na wiedzę Boenigh,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia:

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia: Kwalifikacja do leczenia osteoporozy i kosztoefektywność leczenia osteoporozy w Polsce, polska wersja FRAX konferencja okrągłego stołu podczas IV Środkowo Europejskiego Kongresu Osteoporozy i Osteoartrozy

Bardziej szczegółowo

Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu Polish Review of Health Sciences

Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu Polish Review of Health Sciences Nr 2 (39) 2014 Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu Polish Review of Health Sciences Wydział Nauk o Zdrowiu Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu RADA NAUKOWA / SCIENTIFIC COUNCIL Przewodniczący

Bardziej szczegółowo

12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna: Wyciągi alergenowe, kurz domowy; Kod ATC: V01AA03

12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna: Wyciągi alergenowe, kurz domowy; Kod ATC: V01AA03 SUBSTANCJA CZYNNA (INN) GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) PODMIOT ODPOWIEDZIALNY NAZWA HANDLOWA PRODUKTU LECZNICZEGO, KTÓREGO DOTYCZY PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM 12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna:

Bardziej szczegółowo

Analiza czynników wpływających na jakość życia po zawale mięśnia sercowego

Analiza czynników wpływających na jakość życia po zawale mięśnia sercowego prace oryginalne Piel. Zdr. Publ. 01,, 1, 9 37 ISSN 08-9876 Copyright by Wroclaw Medical University Elżbieta Pałczak 1, Izabella Uchmanowicz Analiza czynników wpływających na jakość życia po zawale mięśnia

Bardziej szczegółowo

Stosowanie się do zaleceń lekarskich wśród pacjentów dotkniętych chorobami układu krążenia

Stosowanie się do zaleceń lekarskich wśród pacjentów dotkniętych chorobami układu krążenia prace oryginalne Piel. Zdr. Publ. 2012, 2, 3, 193 200 ISSN 2082-9876 Copyright by Wroclaw Medical University Hanna Pudło, Agata Gabłońska, Malwina Respondek Stosowanie się do zaleceń lekarskich wśród pacjentów

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Claritine. Informacje o stosowaniu: Schering-Plough/USA. Claritine' ... Q) '., ::: N

Claritine. Informacje o stosowaniu: Schering-Plough/USA. Claritine' ... Q) '., ::: N Informacje o stosowaniu: Claritine@ - tabletki i syrop Loratadyna - lek przeciwhistaminowy o przedłużonym działaniu, nie wywołujący objawów uspokojenia. Opis: każda tabletka preparatu Claritine'" zawiera

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 45/2014 z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie oceny leku Botox (toksyna botulinowa typu A 100 jednostek) we wskazaniu

Bardziej szczegółowo

Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia

Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia MIKOŁAJ MAJKOWICZ KATEDRA PSYCHOLOGII I ZAKŁAD BADAŃ NAD JAKOŚCIĄ ŻYCIA WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY Użycie

Bardziej szczegółowo

Lek. Joanna Marciniak

Lek. Joanna Marciniak Lek. Joanna Marciniak Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we lekarz rezydent Wpływ atopowego zapalenia skóry na jakość życia chorych dzieci

Bardziej szczegółowo

Skuteczność peloidoterapii, kinezyterapii i pola magnetycznego niskiej częstotliwości w leczeniu objawów dyskopatii lędźwiowej

Skuteczność peloidoterapii, kinezyterapii i pola magnetycznego niskiej częstotliwości w leczeniu objawów dyskopatii lędźwiowej Wydział Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Klinika Rehabilitacji Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z Ośrodkiem Wczesnej Pomocy Dzieciom Upośledzonym "Dać Szansę" ul. Waszyngtona

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0)

LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0) Załącznik B.22. LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0) WIADCZENIOBIORCY Kwalifikacji świadczeniobiorców do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego

Bardziej szczegółowo

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe?

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? co można jeszcze poprawić? Grzegorz Opolski I Katedra i Klinika Kardiologii WUM Porównanie liczby ppci/mln mieszkańców w 37 krajach (dane za 2007 i

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

Tribux Bio 100 mg, tabletki

Tribux Bio 100 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Tribux Bio 100 mg, tabletki Trimebutini maleas Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludzi w Polsce projekt PolSenior

Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludzi w Polsce projekt PolSenior Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludzi w Polsce projekt PolSenior PBZ-MEIN-9/2/2006 Odsetek osób w wieku 65+ i 80+ w Polsce w latach 1980-2035 25 20 15 10 5 0

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

Badania CHIPS (Control of Hypertension In Pregnancy Study/ Kontrola nadciśnienia w ciąży) Informacja dla Pacjenta i formularz zgody

Badania CHIPS (Control of Hypertension In Pregnancy Study/ Kontrola nadciśnienia w ciąży) Informacja dla Pacjenta i formularz zgody Badania CHIPS (Control of Hypertension In Pregnancy Study/ Kontrola nadciśnienia w ciąży) Informacja dla Pacjenta i formularz zgody Kierownik badań: {wpisać nazwisko i dane kontaktowe} Koordynator badań:

Bardziej szczegółowo

Streszczenie. Abstract

Streszczenie. Abstract Streszczenie Nadciśnienie tętnicze (NN) należy do najbardziej rozpowszechnionych chorób na świecie. W Polsce na NN choruje około 29% dorosłej populacji. Na rozwój choroby może mieć wpływ wiele czynników

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Doniec. Ocena skuteczności i tolerancji leczenia salmeterolem w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc i astmie oskrzelowej

Zbigniew Doniec. Ocena skuteczności i tolerancji leczenia salmeterolem w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc i astmie oskrzelowej Zbigniew Doniec Ocena skuteczności i tolerancji leczenia salmeterolem w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc i astmie oskrzelowej Klinika Pneumonologii Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddział Terenowy

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r.

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 30 sierpnia 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Ochrona zdrowia w gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce

Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Minimalne standardy jakości w redukcji popytu na narkotyki Boguslawa Bukowska Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Zbigniew Gugnowski GRK Giżycko 2014 Opracowano na podstawie: Wytycznych ESC dotyczących rozpoznania oraz

Bardziej szczegółowo

OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA

OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA dr hab. med. Ewa Konduracka Klinika Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Krakowski Szpital Specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Postrzeganie preparatów stosowanych w antykoncepcji hormonalnej

Postrzeganie preparatów stosowanych w antykoncepcji hormonalnej Postrzeganie preparatów stosowanych w antykoncepcji hormonalnej Niniejsze opracowanie zostało przygotowane przez firmę Sequence HC Partners Sp. z o.o. Sequence HC Partners Sp. z o.o. nie ponosi odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 90/2012 z dnia 15 października 2012 r. w sprawie zasadności finansowania leku Primacor (chlorowodorek lerkanidypiny)

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroby układu sercowo - naczyniowego stanowią przyczynę około połowy wszystkich zgonów w Polsce. W 2001 r. z powodu choroby wieńcowej zmarło

Bardziej szczegółowo

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Zespół Leczenia Środowiskowego Wieliczka Paweł Sacha specjalista psychiatra Idea psychiatrycznego leczenia środowiskowego, a codzienna

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo pacjenta w badaniach klinicznych. Marek Labon SPSK1 ACK-AMG

Bezpieczeństwo pacjenta w badaniach klinicznych. Marek Labon SPSK1 ACK-AMG Bezpieczeństwo pacjenta w badaniach klinicznych Marek Labon SPSK1 ACK-AMG Potrzeba strategii dla bezpieczeństwa Opieka zdrowotna jest o dekadę, lub więcej opóźniona w stosunku do innych dziedzin wysokiego

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

Inne rutynowe środki ograniczania ryzyka: lek dostępny wyłącznie na receptę

Inne rutynowe środki ograniczania ryzyka: lek dostępny wyłącznie na receptę Problem dotyczący bezpieczeństwa Zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy, złuszczające zapalenie skóry Omdlenie Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Interakcje lekowe z lekami antyarytmicznymi

Bardziej szczegółowo