DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE U CHORYCH NA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE WPŁYW NA SUBIEKTYWNĄ OCENĘ JAKOŚCI ŻYCIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE U CHORYCH NA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE WPŁYW NA SUBIEKTYWNĄ OCENĘ JAKOŚCI ŻYCIA"

Transkrypt

1 Nowiny Lekarskie 2013, 82, 4, ANNA PACZKOWSKA 1, KAROLINA HOFFMANN 2, WIESŁAW BRYL 2, DOROTA KOLIGAT 1, MICHAŁ MICHALAK 3, TOMASZ ZAPRUTKO 1, PIOTR RATAJCZAK 1, KRZYSZTOF KUS 1, ELŻBIETA NOWAKOWSKA 1 DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE U CHORYCH NA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE WPŁYW NA SUBIEKTYWNĄ OCENĘ JAKOŚCI ŻYCIA ADVERSE EVENTS IN PATIENTS WITH HYPERTENSION INFLUENCE OF SUBJECTIVE ASSESSMENT OF QUALITY OF LIFE 1 Katedra i Zakład Farmakoekonomiki i Farmacji Społecznej, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kierownik: prof. dr hab. Elżbieta Nowakowska 2 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Zaburzeń Metabolicznych i Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kierownik: prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik 3 Katedra i Zakład Informatyki i Statystyki, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kierownik: prof. dr hab. Jerzy A. Moczko Streszczenie Wstęp. Leczenie farmakologiczne nadciśnienia tętniczego może powodować występowanie różnego rodzaju działań niepożądanych, specyficznych dla określonej grupy leków, lub ogólnych związanych z obecnością podwyższonych wartości ciśnienia tętniczego. Występowanie objawów ubocznych związanych z leczeniem farmakologicznym może wpływać na pogorszenie jakości życia pacjentów. Cel. Celem przeprowadzonych badań była ocena wpływu występowania działań niepożądanych w następstwie zastosowanej farmakoterapii u chorych z nadciśnieniem tętniczym na subiektywną ocenę jakości życia. Materiał i metody. Badaniem prospektywnym objęto 80 pacjentów (23 kobiety, 57 mężczyzn) w wieku od 19 do 65 r.ż., z rozpoznanym i leczonym farmakologicznie nadciśnieniem tętniczym. W celu oceny wpływu występowania działań niepożądanych na jakość życia pacjentów z nadciśnieniem tętniczym zastosowano standaryzowane kwestionariusze oceny jakości życia ogólny (WHOQOL-BREF) i specyficzny objawowy (opracowany na podstawie Health Status Index część A) w polskiej wersji językowej. Wyniki. Zdecydowana większość respondentów (81,25% badanych) zażywająca leki hipotensyjne zgłaszała występowanie działań niepożądanych. Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych wśród chorych leczonych na nadciśnienie tętnicze należały: bóle głowy (50% badanych), senność (41,3% badanych), częstomocz (31,3% badanych), uczucie gorąca na twarzy i szyi (31,2% badanych), suchy kaszel (22,5% badanych), problemy z koncentracją (21,3% badanych) oraz suchość w ustach (16,3% badanych). Wykazano istnienie ujemnej korelacji pomiędzy ilością zgłaszanych działań niepożądanych a poziomem jakości życia w odniesieniu do domen: dziedzina fizyczna, dziedzina psychologiczna, środowisko wg kwestionariusza WHOQOL-BREF. Wnioski. Współczesna farmakoterapia nadciśnienia tętniczego wywołuje u większości chorych obecność różnego rodzaju działań ubocznych, które negatywnie wpływają na poziom jakości życia pacjentów. SŁOWA KLUCZOWE: nadciśnienie tętnicze, działania niepożądane, jakość życia. Abstract Introduction. Pharmacological treatment of hypertension may give rise to various kinds of side effects specific to a particular class of drugs, or general ones associated with the presence of elevated blood pressure. The occurrence of side effects associated with drug therapy may deteriorate in the quality of life of patients. Aim. The aim of this study was to evaluate the influence of adverse events following medication used in patients with hypertension in the subjective assessment of quality of life. Materials and methods. Prospective study included 80 patients (23 women, 57 men) between the ages of years, with diagnosed and pharmacologically hypertension. In order to assess the influence of adverse events on quality of life in patients with hypertension standardized questionnaires: general (WHOQOL-BREF) and specific-symptomatic (developed under the Health Status Index Part A) in the Polish language were used. Results. The vast majority of respondents (81.25% of respondents) reported adverse events. The most commonly reported adverse events were: headache (50%), sleepiness (41.3%), pollakiuria (31.3%), feeling hot in the face and neck (31.2%), dry cough (22.5%), problems with concentration (21.3%) and dry mouth (16.3%). There was a negative correlation between the number of reported adverse reactions and the level of quality of life in relation to domains: physical health and psychological health by WHOQOL- BREF questionnaire. Conclusions. Modern drug treatment of hypertension causes in the majority of patients presence of different types of side effects that negatively affect the patients' quality of life. KEY WORDS: hypertension, adverse events, quality of life.

2 Działania niepożądane u chorych na nadciśnienie tętnicze wpływ na subiektywną ocenę jakości życia 289 Wstęp Nadciśnienie tętnicze ze względu na znaczne rozpowszechnienie, niedostateczną skuteczność terapeutyczną oraz ryzyko rozwoju groźnych powikłań sercowo-naczyniowych stanowi istotny problem zarówno zdrowotny, jak i ekonomiczny [1]. Wśród wielu pacjentów nadciśnienie tętnicze przebiega bezobjawowo. Do najczęściej zgłaszanych przez chorych objawów podmiotowych związanych z podwyższonymi wartościami ciśnienia tętniczego skurczowego i rozkurczowego należą: bóle i zawroty głowy, senność, problemy z koncentracją, zaburzenia wzroku, zaburzenia emocjonalne. Wyżej wymienione dolegliwości są niespecyficzne i mogą występować również z podobną częstością wśród osób zdrowych, dlatego większość chorych na nadciśnienie tętnicze dowiaduje się o swojej chorobie w trakcie rutynowej kontroli u lekarza pierwszego kontaktu [2, 3]. Brak subiektywnego poczucia choroby, brak natychmiastowych konsekwencji przerwania leczenia, a także brak motywacji do podjęcia i kontynuacji leczenia ze strony chorych, to, w opinii wielu ekspertów, główne przyczyny niskiej skuteczności leczenia nadciśnienia tętniczego [4]. Wdrożone leczenie farmakologiczne również może powodować występowanie różnego rodzaju działań niepożądanych, specyficznych dla określonej grupy leków, lub ogólnych związanych także z obecnością podwyższonych wartości ciśnienia tętniczego [5]. Występowanie objawów ubocznych związanych z leczeniem farmakologicznym może wpływać na pogorszenie się jakości życia pacjentów, powodując tym samym zaprzestanie dalszego leczenia i wzrost kosztów ogólnych związanych z nadciśnieniem tętniczym i rozwojem powikłań sercowo- -naczyniowych [2, 6]. Jakość życia uwarunkowana stanem zdrowia oznacza czynnościowy efekt choroby i jej leczenia, subiektywnie lub obiektywnie odbierany przez chorego [7]. Z wielu dotychczas przeprowadzonych badań wynika jednoznacznie, iż subiektywna ocena jakości życia jest zależna od wielu czynników zarówno klinicznych (parametry biochemiczne, liczba stosowanych leków, choroby współistniejące, działania niepożądane leków), socjodemograficznych (wiek, płeć, wykształcenie, status społeczno-ekonomiczny), jak i psychospołecznych (stan rodzinny, zakres interakcji i więzi społecznych) [8]. Badania nad jakością życia znajdują szczególne zastosowanie w przypadku chorób przewlekłych, gdzie są pomocne w indywidualnym doborze terapii, przyczyniając się do poprawy relacji na linii pacjent lekarz, co prowadzi do poprawy skuteczności leczenia [9]. Celem przeprowadzonych badań była ocena wpływu występowania działań niepożądanych w następstwie zastosowanej farmakoterapii na subiektywną ocenę jakości życia chorych na nadciśnienie tętnicze. Materiał i metody Biorąc pod uwagę opisane niżej kryteria włączenia pacjentów do badania i wyłączenia z niego, badaniem prospektywnym objęto 80 pacjentów (23 kobiety, 57 mężczyzn) w wieku od 19 do 65 r.ż., z rozpoznanym i leczonym farmakologicznie nadciśnieniem tętniczym w wybranej specjalistycznej poradni leczenia nadciśnienia tętniczego na terenie miasta Poznania. Każdy z pacjentów zakwalifikowanych do badania zapoznał się z celem i metodyką badań oraz podpisał formularz świadomej zgody na udział w badaniu. Projekt badawczy uzyskał pozytywną opinię Komisji Bioetycznej działającej przy Uniwersytecie Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Kryteria włączania pacjentów do badania: wiek pacjentów od 19 do 65 r.ż., zdiagnozowane i leczone przez okres min. 3 miesięcy nadciśnienie tętnicze, zgoda pacjenta na udział w badaniu. Kryteria wyłączania pacjenta z badania: brak zgody pacjenta na udział w badaniu, wiek pacjentów poniżej 19 i powyżej 65 r.ż., pacjent w trakcie diagnostyki nadciśnienia tętniczego, okres leczenia zdiagnozowanego nadciśnienia tętniczego krótszy niż 3 miesiące. W celu oceny wpływu występowania działań niepożądanych na jakość życia pacjentów z nadciśnieniem tętniczym zastosowano standaryzowane kwestionariusze oceny jakości życia: ogólny i specyficzny objawowy, oba w polskiej wersji językowej. Kwestionariusz ogólny WHOQOL-BREF [10] posłużył do subiektywnej oceny jakości życia wśród chorych na nadciśnienie tętnicze. Kwestionariusz składa się z 26 pytań odnoszących się do funkcjonowania fizycznego, psychicznego, społecznego i roli jednostki, a także środowiska, w którym żyjemy. Każdą udzieloną odpowiedź punktowano od najmniej do najbardziej korzystnej (od 1 do 5 punktów). Następnie obliczono wynik surowy sumę punktów dla każdej domeny kwestionariusza. Wynik surowy następnie przekształcono w wynik standaryzowany do skali Kwestionariusz specyficzny objawowy, opracowany na podstawie standaryzowanego kwestionariusza oceny jakości życia Health Status Index część A [11], posłużył do oceny częstości występowania objawów niepożądanych w następstwie zastosowanego leczenia farmakologicznego wśród chorych na nadciśnienie tętnicze. Kwestionariusz składał się z 26 pytań odnoszących się do objawów zgłaszanych najczęściej przez osoby z nadciśnieniem tętniczym. Odpowiedzi udziela się przez prosty wybór tak/nie. Każdą odpowiedź punktowano w skali 0 1, gdzie 0 oznacza występowanie danego objawu, a 1 oznacza brak danego objawu. Wynik surowy (suma punktów) następnie przekształcono w wynik standaryzowany do skali 0 1, gdzie wynik 1 oznaczał najlepszą jakość życia (brak objawów związanych z nadciśnieniem tętniczym).

3 290 Anna Paczkowska, Karolina Hoffmann, Wiesław Bryl, Dorota Koligat, Michał Michalak, Tomasz Zaprutko i in. Analiza statystyczna Oceny wpływu działań niepożądanych na jakość życia pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze dokonano za pomocą testu korelacji rang Spearmana. Wyniki Charakterystyka grupy badanej Grupę badaną stanowiło 80 chorych (23 kobiety oraz 57 mężczyzn) w wieku 33,6 ± 11,3 lat z rozpoznanym i leczonym nadciśnieniem tętniczym. Wśród chorych z nadciśnieniem tętniczym przeważały osoby z wykształceniem wyższym (44% badanych) i średnim (40% badanych). Średnia wartość ciśnienia tętniczego skurczowego i rozkurczowego w badanej populacji chorych wyniosła odpowiednio: 145 ± 18 mmhg oraz 89 ± 11 mmhg. Średni czas trwania nadciśnienia tętniczego wyniósł ogółem 6,9 ± 5,8 lat. 51% badanych było leczonych farmakologicznie za pomocą monoterapii, a 49% chorych wymagało zastosowania politerapii. Pożądany stopień kontroli nadciśnienia tętniczego w wyniku zastosowanej farmakoterapii uzyskało 38% respondentów (Tabela 1). Do najczęściej stosowanych leków w terapii nadciśnienia tętniczego w analizowanej grupie chorych należały: antagoniści konwertazy angiotensyny (52,5% badanych), β-adrenolityki (41% badanych), diuretyki (33,8% badanych) oraz antagoniści wapnia (25% badanych) (Tabela 2). Działania niepożądane w następstwie zastosowanej farmakoterapii wśród chorych na nadciśnienie tętnicze Wśród badanej grupy chorych na nadciśnienie tętnicze zdecydowana większość respondentów (81,25%) zgłaszała występowanie działań niepożądanych w następstwie zastosowanej terapii hipotensyjnej. Średnia ilość występujących skutków ubocznych w populacji ogółem wyniosła 3,7 ± 3,5. Wskaźnik jakości życia mierzony za pomocą kwestionariusza specyficznego objawowego wyniósł 0,86 ± 0,13. Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych w grupie chorych leczonych na nadciśnienie tętnicze należały: bóle głowy (50% badanych), senność (41,3% badanych), częstomocz (31,3% badanych), uczucie gorąca na twarzy i szyi (31,2% badanych), suchy kaszel (22,5% badanych), problemy z koncentracją (21,3% badanych) oraz suchość w ustach (16,3% badanych) (Tabela 3). Ocena wpływu obecności działań niepożądanych na subiektywną ocenę jakości życia chorych na nadciśnienie tętnicze Wykazano znamienną zależność między obecnością działań niepożądanych w przebiegu farmakoterapii nadciśnienia tętniczego a subiektywną oceną jakości życia respondentów mierzoną za pomocą kwestionariusza ogólnego WHOQOL-BREF. Stwierdzono istnienie ujemnej korelacji pomiędzy liczbą zgłaszanych objawów ubocznych a poziomem jakości życia badanych. Tabela 1. Charakterystyka chorych z nadciśnieniem tętniczym Table 1. Characteristics of patients with hypertension Zmienne Wartość Ogółem 80 Liczebność Kobiety (%) 23 (29) Mężczyźni (%) 57 (71) Wyższe (%) 44 Wykształcenie Średnie (%) 40 Zawodowe (%) 16 Skurczowe ciśnienie krwi (Hg mm) ( x ± SD)* 145 ± 18 Rozkurczowe ciśnienie krwi (Hg mm) ( x ± SD) 89 ± 11 Monoterapia (%) 51 Rodzaj zastosowanej farmakoterapii Politerapia (%) 49 Ciśnienie tętnicze kontrolowane (%) (< 140/90 mm Hg) (%) 38 Tabela 2. Stosowane leki w terapii leczenia nadciśnienia tętniczego wśród analizowanej grupy chorych Table 2. Drugs used in the treatment of hypertension among analyzed group of patients Grupy leków hipotensyjnych Odsetek pacjentów [%] Antagoniści konwertazy angiotensyny 52,5 β-adrenolityki 41 Diuretyki 33,8 Antagoniści wapnia 25 α-adrenolityki 15 Inhibitory receptora AT 1 dla angiotensyny II 8,7

4 Działania niepożądane u chorych na nadciśnienie tętnicze wpływ na subiektywną ocenę jakości życia 291 Zaobserwowane zależności dotyczyły domen: dziedzina fizyczna (R Spearman:-0,3613, p < 0,001), dziedzina psychologiczna (R Spearman: -0,3935, p < 0,001) oraz środowisko (R Spearman: -0,4848, p < 0,0001) wg kwestionariusza WHOQOL-BREF (Tabela 4). Tabela 3. Częstość występowania objawów niepożądanych wśród chorych leczonych na nadciśnienie tętnicze Table 3. The frequency of adverse events among patients with hypertension Rodzaj objawu niepożądanego Odsetek pacjentów [%] Zawroty głowy i omdlenia 2,5 Senność 41,3 Osłabienie kończyn dolnych 5,0 Zaburzenia wzroku 16,2 Duszność wysiłkowa 12,5 Obrzęki kończyn 3,8 Spowolniony chód 10,0 Zaburzona płynność ruchu 0 Częstomocz 31,3 Zaparcia 7,5 Suchość w ustach 16,3 Suchość w ustach powodująca problemy ze swobodnym mówieniem 3,75 Odczucie złego smaku w ustach 2,6 Problemy z katarem 8,7 Osłabienie koncentracji 21,3 Uderzenie gorąca na twarzy i szyi 31,2 Koszmary senne 8,7 Wymioty 7,5 Wysypki skórne 7,5 Świąt skóry 13,7 Blednięcie palców 3,8 Bolesność kończyn górnych 0 Bóle głowy 50 Suchy kaszel 22,5 Obniżone libido 7,5 Problemy z erekcją 0 Tabela 4. Ocena wpływu obecności działań niepożądanych na subiektywną ocenę jakości życia chorych na nadciśnienie tętnicze Table 4. Evaluation of the influence of adverse events on subjective assessment of quality of life in patients with hypertension Ilość zgłaszanych objawów niepożądanych WHOQOL-BREF % w przebiegu terapii nadciśnienia tętniczego Korelacja porządku rang Spearmana R Spearman p* Dziedzina fizyczna -0, , Dziedzina psychologiczna -0, , Relacje społeczne -0, NS** Środowisko -0, , p* różnice statystycznie znamienne dla p < 0,05 NS** brak istotności statystycznej Dyskusja Rezultaty przeprowadzonych badań wykazały, iż współczesna farmakoterapia nadciśnienia tętniczego pomimo znacznego postępu powoduje występowanie u zdecydowanej większości pacjentów różnego rodzaju działań niepożądanych, specyficznych dla określonej grupy leków, lub ogólnych, związanych z obecnością podwyższonych wartości ciśnienia tętniczego. Do najczęściej występujących objawów ubocznych w przebiegu leczenia nadciśnienia tętniczego należały: bóle głowy (50% badanych), senność (41,3% badanych), częstomocz (31,3% badanych), uczucie gorąca na twarzy i szyi (31,2% badanych),

5 292 Anna Paczkowska, Karolina Hoffmann, Wiesław Bryl, Dorota Koligat, Michał Michalak, Tomasz Zaprutko i in. suchy kaszel (22,5% badanych), problemy z koncentracją (21,3% badanych) oraz suchość w ustach (16,3% badanych). Otrzymane wyniki są zgodne z wynikami badań innych autorów. W badaniu przeprowadzonym przez naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie [12], mającym na celu ocenę wpływu występowania objawów niepożądanych w następstwie zastosowanej farmakoterapii hipotensyjnej na skuteczność leczenia pierwotnego nadciśnienia tętniczego, 71% chorych na nadciśnienie tętnicze potwierdziło występowanie objawów ubocznych mogących mieć związek z zastosowanym leczeniem farmakologicznym. Najczęściej spotykanymi objawami niepożądanymi w grupie badanych były: męczliwość (38%), bóle głowy (27%), senność (26%), nudności (20%), kaszel (17%), bóle kończyn (13%), zawroty głowy (13%) oraz częstomocz (12%). W badaniach S. Erickson i wsp. [2], mających na celu podobnie jak w przeprowadzonym badaniu ocenę wpływu obecności działań niepożądanych na subiektywną ocenę jakości życia chorych na nadciśnienie tętnicze, niemal wszyscy badani (97,5%) potwierdzili obecność działań niepożądanych w następstwie wdrożonego leczenia farmakologicznego. Pacjenci najczęściej zgłaszali występowanie następujących objawów ubocznych: senność, zmęczenie, suchość w ustach, bóle głowy, częstomocz oraz zgaga. Potwierdzono istnienie ujemnej korelacji pomiędzy ilością zgłaszanych objawów niepożądanych a poziomem jakości życia chorych. Obecność działań niepożądanych negatywnie wpływała na takie dziedziny jakości życia, jak zdrowie fizyczne oraz psychiczne wg kwestionariusza SF-36. Wyniki wielu innych dotychczas przeprowadzonych badań potwierdzają negatywny wpływ obecności działań niepożądanych na jakość życia chorych przyjmujących leki hipotensyjne [13, 14]. Należy wyraźnie podkreślić, iż subiektywna ocena jakości życia stanowi cenny miernik skuteczności zastosowanej terapii, szczególnie w chorobach przewlekłych, gdzie pacjent często do końca życia skazany jest na systematyczne zażywanie leków. Pomiar jakości życia oparty na wielowymiarowym pojęciu zdrowia w porównaniu do tradycyjnych obiektywnych wskaźników skuteczności zastosowanej terapii, takich jak: zmiany paramentów biochemicznych i funkcjonalnych, uwzględnia przede wszystkim indywidualną opinię pacjenta na temat wpływu choroby lub zastosowanego leczenia na codzienne funkcjonowanie. Stopień, w jakim dana technologia medyczna zaspokaja oczekiwania chorych co do możliwości funkcjonowania w codziennym życiu, decyduje o jej skuteczności stosowania [9]. Obecność działań niepożądanych w następstwie zastosowanej farmakoterapii nadciśnienia tętniczego nie tylko pogarsza jakość życia pacjentów, ale także pogarsza skuteczność terapii hipotensyjnej. Pacjenci doświadczający działań niepożądanych z powodu nieskutecznie dobranej terapii zmuszani są do zmiany leków, częstszych wizyt kontrolnych, a niekiedy hospitalizacji, co z kolei wpływa na pogorszenie się pozytywnych relacji na linii pacjent-lekarz prowadzący i może prowadzić w ostateczności do zaniechania kontynuacji leczenia [4, 6]. Niekontrolowane nadciśnienie tętnicze stanowi ogromne ryzyko wystąpienia groźnych dla życia i zdrowia powikłań sercowo-naczyniowych, prowadząc tym samym do wzrostu ogólnych kosztów leczenia. W badaniach Ambrosioni i wsp. [15], gdzie u 65,3% chorych z nadciśnieniem tętniczym stosowano monoterapię, a u 34,7% chorych wdrożono leczenie skojarzone, aż 66% badanych zaprzestało przyjmowania leków lub zmieniło lek na inny w wyniku wystąpienia działań niepożądanych. W badaniach Jones i wsp. [16] dokonano kalkulacji całkowitych kosztów bezpośrednich medycznych (leki, konsultacje lekarskie, hospitalizacje) związanych z zaprzestaniem leczenia lub związanych z koniecznością zmiany leku na inny w wyniku działań niepożądanych w grupie ponad 7 tys. pacjentów stosujących co najmniej jeden lek hipotensyjny. Całkowite koszty bezpośrednie medyczne w analizowanej grupie chorych wyniosły łącznie 75,6 mln GBP, z czego w grupie chorych, którzy zaprzestali leczenia lub zmieli leki na inne, wyniosły one 26,9 mln GBP. Powyższe koszty związane z zaprzestaniem leczenia lub zmianą leku hipotensyjnego na inny zależne były od grupy leku i wieku chorych. W obliczu problemu, zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, terapia hipotensyjna powinna być spersonalizowana, czyli uwzględniająca szereg cech charakterystycznych chorego, jak: wiek, płeć, nowo wykryte nadciśnienie tętnicze, obecność chorób współistniejących, zawód, preferencje chorego, jego możliwości finansowe oraz ryzyko wystąpienia potencjalnych działań niepożądanych [17]. Z badań przeprowadzonych dotychczas jednoznacznie wynika, iż duże znaczenie w systematycznym przyjmowaniu leków hipotensyjnych ma lek pierwszego wyboru [18]. W celu poprawy efektywności zastosowanej farmakoterapii w leczeniu nadciśnienia tętniczego zaleca się stosowanie preparatów o przedłużonym uwalnianiu i prostym schemacie dawkowania. Wnioski Na podstawie rezultatów przeprowadzonych badan można wnioskować, iż współczesna farmakoterapia nadciśnienia tętniczego wywołuje u większości chorych obecność różnego rodzaju działań ubocznych, które negatywnie wpływają na poziom jakości życia pacjentów. Dlatego niezmiernie ważnym elementem w poprawie skuteczności zastosowanej farmakoterapii jest prowadzenie terapii spersonalizowanej. Piśmiennictwo 1. Grodzicki T. Efektywność leczenia nadciśnienia tętniczego znaczenie analizy farmakoekonomicznej. Nadciśnienie tętnicze. 2002;6(4): Erickson S.R., Williams B.C., Gruppen L.D. Relationship between symptoms and health-related quality of life in patients treated for hypertension. Pharmacotherapy. 2004;24(3): English.

6 Działania niepożądane u chorych na nadciśnienie tętnicze wpływ na subiektywną ocenę jakości życia Klocek M. Jakość życia w chorobach układu sercowo-naczyniowego. Metody pomiaru i znaczenie kliniczne. Kliniczne znaczenie danych uzyskanych w badaniach jakości życia. Termedia, Poznań; 2006, s Tykarski A., Brzezińska U. Terapia hipotensyjna a przestrzeganie zaleceń. Nadciśnienie tętnicze. 2005;9(3): Erickson S.R., Williams B.C., Gruppen L.D. Perceived symptoms and health-related quality of life reported by uncomplicated hypertensive patients compared to normal controls. J Human Hypertens. 2001;15: English. 6. Wilimski R., Niewada M. Koszty nieskutecznego leczenia nadciśnienia tętniczego. Nadciśnienie tętnicze. 2006; 10(6): Schipper H., Clinch J.J, Olweny M.L. Quality of life and pharmacoeconomics in clinical trials. Quality of life studies: definitions and conceptual issues. Lippincott-Raven Publishers, Philadelpia; 1996, s English 8. Higginson I.J. Carr A. J. Quality of life. The clinical utility of quality of life measures. BMJ Books, London; 2003, s English. 9. Klocek M., Kawecka-Jaszcz K. Jakość życia w chorobach układu sercowo-naczyniowego. Metody pomiaru i znaczenie kliniczne. Jakość życia osób z nadciśnieniem tętniczym. Termedia, Poznań; 2006, s Szabo S. The World Health Organization Quality of Life (WHOQOL) Assessment Instrument. Quality of life and pharmacoeconomics in clinical trials. Lippincott-Raven Publishers, Philadelphia; 1996, s English. 11. Bulpitt C.J, Fletcher A.E. The measurement of quality of life in hypertensive patients: a practical approach. Br J Clin Pharmac. 1990;30: English. 12. Pająk A., Klocek M., Grodzicki T., Kawalec E., Kawecka- -Jaszcz K. Występowanie objawów niepożądanych a skuteczność leczenia pierwotnego nadciśnienia tętniczego. Nadciśnienie tętnicze. 1999;3(3): Lawrence W.F., Fryback D.G., Martin P.A., Klein R., Klein B.E. Health status and hypertension: a population-based study. J Clin Epidemiol. 1996;49: English. 14. Stewart A.L., Greenfield S., Hays R.D. et al. Functional status and well-being of patients with chronic conditions: results from the medical outcomes study. JAMA 1989;262: English. 15. Ambrosioni E., Leonetti G., Achille C. et al. Patterns of hypertension management in Italy: results of a pharmacoepidemiological survey on antihypertensive therapy. J Hypertens. 2000;18: English. 16. Jones J.K., Gorkin L., Lian J.R. et al. Discontinuation of and changes in the treatment after start of new courses of antihypertensive drugs: a study of United Kingdom population. BMJ 1995;311: English. 17. Widecka K., Grodzicki T., Narkiewicz K., Tykarski A., Dziwura J. Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym 2011 r. Wytyczne polskiego towarzystwa nadciśnienia tętniczego. Nadciśnienie tętnicze. 2011;15(2): Caro J.J., Salas M., Speakman J.L. et al. Persistence with treatment for hipertension in actual practice. CMAJ 1999;160: English. Dane do korespondencji: mgr inż. Anna Paczkowska Katedra i Zakład Farmakoekonomiki i Farmacji Społecznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu tel./fax: /94

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347 Nadciśnienie tętnicze Prewencja i leczenie Prof. dr hab. med. Danuta Czarnecka I Klinika Kardiologii i Elektrokardiologii Interwencyjnej oraz Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytet Jagielloński, Kraków Warszawa.07.04.2013

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KOSZTÓW FARMAKOTERAPII ORAZ EWENTUALNYCH DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH W POPULACJI MŁODYCH OSÓB CHORUJĄCYCH NA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE

ANALIZA KOSZTÓW FARMAKOTERAPII ORAZ EWENTUALNYCH DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH W POPULACJI MŁODYCH OSÓB CHORUJĄCYCH NA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE PRACA ORYGINALNA ANALIZA KOSZTÓW FARMAKOTERAPII ORAZ EWENTUALNYCH DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH W POPULACJI MŁODYCH OSÓB CHORUJĄCYCH NA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE ANALYSIS OF THE COST OF MEDICATION AND POSSIBLE SIDE

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego współwyst występującego z innymi czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Nr rejestru: HOE 498_9004

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Badanie Nr: BETAX_L_01459 Autorzy: Dr hab. n. med. Marek Kuch, Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny w Warszawie Michał

Bardziej szczegółowo

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów.

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Program DAL-SAFE /ALFUS_L_01798/ Ocena wyników programu epidemiologicznego.

Bardziej szczegółowo

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym farmaceuta współpracuje z pacjentem oraz innym personelem medycznym,

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna u chorych z nadciśnieniem tętniczym II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK

Aktywność fizyczna u chorych z nadciśnieniem tętniczym II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK Aktywność fizyczna u chorych z nadciśnieniem tętniczym II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 1 Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego ( 140/90 mmhg) Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego UWAGA NATPOL

Bardziej szczegółowo

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Badanie nr: GLIME_L_00670 przeprowadzenie i opracowanie wyników

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13 Spis treści 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski........ 13 Genetyczne uwarunkowania pierwotnego nadciśnienia tętniczego..... 14 Nadciśnienie monogeniczne..................................

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA dotyczącego dodatkowych czynników współistniejących z nadciśnieniem tętniczym mających wpływ na wybór nebiwololu w leczeniu polskiej populacji pacjentów z NT W przypadku jakiegokolwiek

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13 Spis treści Przedmowa................ 11 1. Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi.................. 13 Najważniejsze problemy diagnostyczne....... 13 Ból w klatce piersiowej........... 14 Ostry

Bardziej szczegółowo

Słowa kluczowe: nadciśnienie tętnicze, wiek podeszły, leczenie, jakość życia Key words: hypertension, elderly patients, treatment, quality of life

Słowa kluczowe: nadciśnienie tętnicze, wiek podeszły, leczenie, jakość życia Key words: hypertension, elderly patients, treatment, quality of life PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2008;5(1):37-46 artykuł oryginalny oryginal article Pacjent z nadciśnieniem tętniczym w wieku podeszłym wpływ choroby i prowadzonego leczenia na samopoczucie chorego Hypertensive

Bardziej szczegółowo

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski.

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Program MOTO-BIP /PM_L_0257/ Ocena wyników programu epidemiologicznego. Dr n. med. Bartosz Małkiewicz

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 Katedra Pielęgniarstwa Klinicznego Wydziału Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu MARTA ARENDARCZYK, EWA

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Denerwacja nerek stan wiedzy 2013. Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii

Denerwacja nerek stan wiedzy 2013. Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii Denerwacja nerek stan wiedzy 2013 Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii Katowice, 21 listopada 2013 2009 Lancet. 2009;373:1275-1281 Pierwsza ocena

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KOSZTÓW LECZENIA NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO W POLSCE COSTS ANALYSIS OF ARTERIAL HYPERTENSION TREATMENT IN POLAND

ANALIZA KOSZTÓW LECZENIA NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO W POLSCE COSTS ANALYSIS OF ARTERIAL HYPERTENSION TREATMENT IN POLAND Nowiny Lekarskie 2012, 81, 2, 145 151 ANNA PACZKOWSKA 1, WIESŁAW BRYL 2, KAROLINA HOFFMANN 2, ELŻBIETA NOWAKOWSKA 1, DOROTA KOLIGAT 1, KRZYSZTOF KUS 1, TOMASZ ZAPRUTKO 1, PIOTR RATAJCZAK 1 ANALIZA KOSZTÓW

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Rozdzia³ 1

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Rozdzia³ 1 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 13 Rozdzia³ 1 NADCIŒNIENIE TÊTNICZE JAKO PROBLEM ZDROWOTNY prof. dr hab. n. farm. S³awomir Lipski,

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

Amlodypina i werapamil wpływ na występowanie działań niepożądanych oraz samopoczucie pacjentów z pierwotnym nadciśnieniem tętniczym

Amlodypina i werapamil wpływ na występowanie działań niepożądanych oraz samopoczucie pacjentów z pierwotnym nadciśnieniem tętniczym Marek Klocek PRACA ORYGINALNA I Klinika Kardiologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego Amlodypina i werapamil wpływ na występowanie działań niepożądanych oraz samopoczucie pacjentów z pierwotnym

Bardziej szczegółowo

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Jak wspomniano we wcześniejszych artykułach cyklu, strategia postępowania w migotaniu przedsionków (AF) polega albo na kontroli częstości rytmu komór i zapobieganiu

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY EVALUATION OF LIFE SATISFACTION AND PSYCHOLOGICAL WELL-BEING OF PATIENTS BEFORE SURGERY AORTIC ANEURYSM Emilia

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Błecha Specjalistyczny gabinet lekarski rehabilitacji i chorób wewnętrznych w Żywcu.

Krzysztof Błecha Specjalistyczny gabinet lekarski rehabilitacji i chorób wewnętrznych w Żywcu. Krzysztof Błecha Specjalistyczny gabinet lekarski rehabilitacji i chorób wewnętrznych w Żywcu. Dyslordoza szyjna a zaburzenia neurowegetatywne Dyslordoza of neck and neurovegetative disorders Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

PRACA. ZDROWIE. EKONOMIA.

PRACA. ZDROWIE. EKONOMIA. ŁÓDZKIE PRACA. ZDROWIE. EKONOMIA. PERSPEKTYWA 2009-2013 PRACA.ZDROWIE.EKONOMIA AGENDA ZDROWOTNY PORTRET PRACOWNIKÓW EKONOMICZNE ASPEKTY CHOROBY METODOLOGIA 1. TYLKO PRACOWNICY FIRM 2. OSOBY W WIEKU 18

Bardziej szczegółowo

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Słowa kluczowe: rehabilitacja uzdrowiskowa, dysfunkcje narządu ruchu, ból, jakość życia Zdrowie na podstawie definicji prezentowanej, przez WHO oznacza całkowity brak

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 5 Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego WP i NoZ AM w Lublinie, p.o. kierownika Zakładu: Prof. dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej

lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: dr

Bardziej szczegółowo

Prof. Karina Jahnz-Różyk Wojskowy Instytut Medyczny

Prof. Karina Jahnz-Różyk Wojskowy Instytut Medyczny Prof. Karina Jahnz-Różyk Wojskowy Instytut Medyczny Przewlekła choroba układu oddechowego przebiegająca z dusznością Około 2 mln chorych w Polsce, ale tylko 1/3 jest zdiagnozowana (400-500 tys) Brak leczenia

Bardziej szczegółowo

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM Piątek 29.11.2013 Sala A Organizatorzy zastrzegają sobie prawo do zmiany programu. 16:00-18:00 Sesja przy współpracy z Sekcją,, Choroby

Bardziej szczegółowo

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej

Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej Dorota Lewandowska dr n. med. Obecnie dostępne formy pomocy palącym Farmakologiczne NTZ guma plastry pastylki pastylki podjęzykowe Bupropion (Zyban) Wareniklina

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zawieszenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedstawione przez Europejską Agencję Leków

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zawieszenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedstawione przez Europejską Agencję Leków Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zawieszenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedstawione przez Europejską Agencję Leków 1 Wnioski naukowe Ogólne podsumowanie oceny naukowej dotyczącej kwasu nikotynowego/laropiprantu

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta.

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Uwaga: Niniejsze zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 731 Poz. 66 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze u chorych z cukrzycą - groźny duet. prof. Włodzimierz J. Musiał

Nadciśnienie tętnicze u chorych z cukrzycą - groźny duet. prof. Włodzimierz J. Musiał Nadciśnienie tętnicze u chorych z cukrzycą - groźny duet. prof. Włodzimierz J. Musiał Plan wykładu Epidemiologia Jaki wpływ ma współwystępowanie nadciśnienia u chorych z cukrzycą Do jakich wartości obniżać

Bardziej szczegółowo

Jakość życia dzieci z przewlekłą chorobą nerek. Wyniki badania wieloośrodkowego.

Jakość życia dzieci z przewlekłą chorobą nerek. Wyniki badania wieloośrodkowego. Jakość życia dzieci z przewlekłą chorobą nerek. Wyniki badania wieloośrodkowego. K. Kiliś-Pstrusińska 1, A. Medyńska 1, P. Adamczyk 2, I. Bałasz-Chmielewska 3, R. Grenda 4, A. Kluska-Jóźwiak 5, B. Leszczyńska

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

NCBR: POIG /12

NCBR: POIG /12 Rezultaty polskiego rocznego wieloośrodkowego randomizowanego badania klinicznego telepsychiatrycznej metody terapii pacjentów ze schizofrenią paranoidalną czy jesteśmy gotowi do leczenia? Krzysztof Krysta

Bardziej szczegółowo

Kamiren (Doxazosinum) 1 mg, 2 mg, 4 mg tabletki

Kamiren (Doxazosinum) 1 mg, 2 mg, 4 mg tabletki Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. - Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty, gdy potrzebna

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym.

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym. I. STRESZCZENIE Głównym celem pracy była analiza porównawcza jakości życia i stanu fizycznego pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów z grupą chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Badania przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Karbis, 4 mg, tabletki Karbis, 8 mg, tabletki Karbis, 16 mg, tabletki Karbis, 32 mg, tabletki Candesartanum cilexetilum Należy zapoznać się z treścią ulotki

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 893 Poz. 133 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia

Bardziej szczegółowo

Dagmara Samselska. Przewodnicząca Unii Stowarzyszeń Chorych na Łuszczycę. Warszawa 20 kwietnia 2016

Dagmara Samselska. Przewodnicząca Unii Stowarzyszeń Chorych na Łuszczycę. Warszawa 20 kwietnia 2016 Dagmara Samselska Przewodnicząca Unii Stowarzyszeń Chorych na Łuszczycę Warszawa 20 kwietnia 2016 przewlekła, autoagresywnie uwarunkowana, nawrotowa choroba zapalna o podłożu genetycznym nie zaraża!!!

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

Powikłania w trakcie farmakoterapii propranololem naczyniaków wczesnodziecięcych

Powikłania w trakcie farmakoterapii propranololem naczyniaków wczesnodziecięcych Powikłania w trakcie farmakoterapii propranololem naczyniaków wczesnodziecięcych S.Szymik-Kantorowicz, A.Taczanowska-Niemczuk, P.Łabuz, I.Honkisz, K.Górniak, A.Prokurat Klinika Chirurgii Dziecięcej CM

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Hipercholesterolemia najgorzej kontrolowany czynnik ryzyka w Polsce punkt widzenia lekarza rodzinnego

Hipercholesterolemia najgorzej kontrolowany czynnik ryzyka w Polsce punkt widzenia lekarza rodzinnego XVI Kongres Medycyny Rodzinnej Kielce, 2 5 czerwca 2016 Prof. UJ dr hab. med. Adam Windak Kierownik Zakładu Medycyny Rodzinnej CM UJ Wiceprezes Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce Hipercholesterolemia

Bardziej szczegółowo

Astma trudna w leczeniu czy możemy bardziej pomóc choremu? Maciej Kupczyk Klinika Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Astma trudna w leczeniu czy możemy bardziej pomóc choremu? Maciej Kupczyk Klinika Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Astma trudna w leczeniu czy możemy bardziej pomóc choremu? Maciej Kupczyk Klinika Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Astma trudna do leczenia CIĘŻKA UMIARKO WANA ŁAGODNA

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Miacalcic, 50 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Miacalcic, 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Calcitoninum salmonis Należy zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

Odwrócenie upośledzonej tolerancji glukozy oraz nowych przypadków cukrzycy związanych z terapią diuretykami wyniki badania STAR-LET

Odwrócenie upośledzonej tolerancji glukozy oraz nowych przypadków cukrzycy związanych z terapią diuretykami wyniki badania STAR-LET ARTYKUŁ POGLĄDOWY BADANIA KLINICZNE. CO NOWEGO W HIPERTENSJOLOGII? Odwrócenie upośledzonej tolerancji glukozy oraz nowych przypadków cukrzycy związanych z terapią diuretykami wyniki badania STAR-LET Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Stany zagrożenia życia w przebiegu nadciśnienia tętniczego

Stany zagrożenia życia w przebiegu nadciśnienia tętniczego Stany zagrożenia życia w przebiegu nadciśnienia tętniczego Nadciśnienie tętnicze Źródło: Wytyczne ESH/ESC dot postępowania w nadciśnieniu tętniczym 2013 Stratyfikacja łącznego ryzyka sercowo-naczyniowego

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

DEcyzje TErapeutyczne w leczeniu Nadciśnienia Tętniczego w Polsce wyniki badania DETENT

DEcyzje TErapeutyczne w leczeniu Nadciśnienia Tętniczego w Polsce wyniki badania DETENT Ludwina Szczepaniak-Chicheł, Andrzej Tykarski PRACA ORYGINALNA Katedra i Klinika Hipertensjologii, Angiologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu DEcyzje TErapeutyczne

Bardziej szczegółowo

Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań. Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik

Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań. Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik Patronat Rektor Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu prof.

Bardziej szczegółowo

Jakość życia pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze

Jakość życia pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze Stachowska Hygeia Public M, Health Szalbierz 14, H, Szewczyczak 49(4): 813-819 M. Jakość życia pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze 813 Jakość życia pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Mefelor 50/5 mg Tabletka o przedłużonym uwalnianiu. Metoprololtartrat/Felodipi n AbZ 50 mg/5 mg Retardtabletten

Mefelor 50/5 mg Tabletka o przedłużonym uwalnianiu. Metoprololtartrat/Felodipi n AbZ 50 mg/5 mg Retardtabletten ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTACI FARMACEUTYCZNYCH, MOCY PRODUKTÓW LECZNICZYCH, DRÓG PODANIA, WNIOSKODAWCÓW, POSIADACZY POZWOLEŃ NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH Państwo członkowskie Podmiot

Bardziej szczegółowo

Poziom zadowolenia użytkowników platformy telerehabilitacyjnej / Satisfaction level of patients who used the telerehabilitation platform

Poziom zadowolenia użytkowników platformy telerehabilitacyjnej / Satisfaction level of patients who used the telerehabilitation platform Karolina KRAWCZAK 1,2, Wojciech GLINKOWSKI 1,2, Dominika CABAJ 1,2, Anna CZYŻEWSKA 1,2, Katarzyna WALESIAK 1,2, Andrzej GÓRECKI 1 Poziom zadowolenia użytkowników platformy telerehabilitacyjnej / Satisfaction

Bardziej szczegółowo

Definicja, podział i częstość występowania opornego nadciśnienia tętniczego

Definicja, podział i częstość występowania opornego nadciśnienia tętniczego Rozdział 2. Definicja, podział i częstość występowania opornego nadciśnienia tętniczego ANDRZEJ JANUSZEWICZ, ALEKSANDER PREJBISZ 2.1. DEFINICJA OPORNEGO NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO W ubiegłych dekadach zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Szanse i zagrożenia przygotowania RSS na podstawie raportu HTA

Szanse i zagrożenia przygotowania RSS na podstawie raportu HTA Szanse i zagrożenia przygotowania RSS na podstawie raportu HTA Co może być istotne w procesie tworzenia RSS? Magdalena Władysiuk Ustawa refundacyjna W krajach o średnim dochodzie RSSs są szansą na finansowanie

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Omówienie rozpowszechnienia choroby Rosnąca oczekiwana długość życia i starzejące się społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Rosudapin przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Rosudapin przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Rosudapin przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Ten lek jest wskazany w leczeniu

Bardziej szczegółowo

Tribux Forte 200 mg, tabletki

Tribux Forte 200 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Tribux Forte 200 mg, tabletki Trimebutini maleas Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna: Wyciągi alergenowe, kurz domowy; Kod ATC: V01AA03

12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna: Wyciągi alergenowe, kurz domowy; Kod ATC: V01AA03 SUBSTANCJA CZYNNA (INN) GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) PODMIOT ODPOWIEDZIALNY NAZWA HANDLOWA PRODUKTU LECZNICZEGO, KTÓREGO DOTYCZY PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM 12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna:

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka. prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska

Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka. prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska Wszechnica Żywieniowa SGGW Warszawa 2016 Ciśnienie tętnicze krwi Ciśnienie wywierane

Bardziej szczegółowo

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa?

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Wyniki najnowszego badania Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher. Wczesne rozpoznanie Ustalenie

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Leczenie nadciśnienia tętniczego - krok po kroku

Leczenie nadciśnienia tętniczego - krok po kroku Leczenie nadciśnienia tętniczego - krok po kroku Prof. dr hab. med. Danuta Pupek-Musialik Kierownik Katedry Chorób Wewnętrznych, Zaburzeń Metabolicznych i Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytet Medyczny w

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 45/2014 z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie oceny leku Botox (toksyna botulinowa typu A 100 jednostek) we wskazaniu

Bardziej szczegółowo

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe?

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? co można jeszcze poprawić? Grzegorz Opolski I Katedra i Klinika Kardiologii WUM Porównanie liczby ppci/mln mieszkańców w 37 krajach (dane za 2007 i

Bardziej szczegółowo

Valsamix Amlodipine + Valsartan, 5 mg + 80 mg, 5 mg mg, 10 mg mg, tabletki powlekane

Valsamix Amlodipine + Valsartan, 5 mg + 80 mg, 5 mg mg, 10 mg mg, tabletki powlekane Plan zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Valsamix Amlodipine + Valsartan, 5 mg + 80 mg, 5 mg + 160 mg, 10 mg + 160 mg, tabletki powlekane Nr procedury NL/H/3460/001-003/DC Tłumaczenie na język

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Aneks III. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta Aneks III Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta Uwaga: Charakterystyka Produktu Leczniczego i Ulotka dla pacjenta są wynikiem zakończenia procedury

Bardziej szczegółowo

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE ZABIEGI FIZYKALNE U PACJENTÓW Z DOLEGLIWOŚCIAMI BÓLOWYMI ODCINKA L-S KRĘGOSŁUPA WRAZ Z OCENĄ ICH SKUTECZNOŚCI W DZIAŁANIU PRZECIWBÓLOWYM THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS

Bardziej szczegółowo

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Nadciśnienie Tętnicze Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Definicja Nadciśnienie tętnicze, choroba nadciśnieniowa,

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii

Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Centrum Diagnostyki i Leczenia

Bardziej szczegółowo

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Jednym z pierwszych i podstawowych zadań lekarza jest prawidłowa i rzetelna ocena ryzyka oraz rokowania pacjenta. Ma

Bardziej szczegółowo

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r.

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 30 sierpnia 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Ochrona zdrowia w gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Wydział Nauk o Zdrowiu CM UMK Katedra Pielęgniarstwa Zabiegowego Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego i Leczenia

Bardziej szczegółowo

Prof. Piotr Radziszewski Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej OGRANICZENIE DOSTĘPNOŚCI W ZAKRESIE LECZENIA NIETRZYMANIA MOCZU

Prof. Piotr Radziszewski Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej OGRANICZENIE DOSTĘPNOŚCI W ZAKRESIE LECZENIA NIETRZYMANIA MOCZU Prof. Piotr Radziszewski Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej OGRANICZENIE DOSTĘPNOŚCI W ZAKRESIE LECZENIA NIETRZYMANIA MOCZU Wiek populacji (lata) Występowanie OAB będzie stale rosnąć

Bardziej szczegółowo