Denerwacja nerek stan wiedzy Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Denerwacja nerek stan wiedzy 2013. Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii"

Transkrypt

1 Denerwacja nerek stan wiedzy 2013 Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii Katowice, 21 listopada 2013

2 2009 Lancet. 2009;373: Pierwsza ocena Lancet, 2009: - Pierwsze badanie u ludzi, nierandomizowane - 45 chorych z opornym NT (skurczowe RR 160 mmhg, 3 leki hipotensyjne, włączając diuretyk; egfr 45 ml/min) - Okres obserwacja 12 miesięcy

3 2012

4 publikacji denerwacja nerek modele zwierzęce publikacje Pierwsze badanie u ludzi publikacji publikacji Stanowiska Wytyczne > Denerwacja nerek - publikacje / rok

5 Denerwacja nerek (ablacja nerwów nerkowych) Denerwacja nerek stan wiedzy 2013 Ocena chorych przed kwalifikacją do zabiegu Liczebność grup badanych i czas obserwacji Zagadnienia: non-responders / ABPM / funkcja nerek Wpływ na powikłania narządowe i ryzyko sercowo-naczyniowe Konieczność badań z randomizacją / porównujących z inną terapią Dotychczas oceniono jedynie u chorych z opornym NT

6 Denerwacja nerek (ablacja nerwów nerkowych) Co wiemy czego jeszcze nie wiemy? Ocena chorych przed kwalifikacją do zabiegu Liczebność grup badanych i czas obserwacji Zagadnienia: non-responders / ABPM / funkcja nerek Wpływ na powikłania narządowe i ryzyko sercowo-naczyniowe Konieczność badań z randomizacją / porównujących z inną terapią Dotychczas oceniono jedynie u chorych z opornym NT

7 Denerwacja nerek (ablacja nerwów nerkowych) Co wiemy czego jeszcze nie wiemy Ocena chorych przed kwalifikacją do zabiegu Małe badane grupy, obserwacja odległa Ocena skuteczności zabiegu non-responders / ABPM / funkcja nerek Wpływ na powikłania narządowe i ryzyko sercowo-naczyniowe Konieczność badań z randomizacją / porównujących z inną terapią Dotychczas oceniono jedynie u chorych z opornym NT

8 Badania Symplicity HTN-1 i Symplicity HTN-2 Kryteria włączania / wyłączania Kryteria włączenia : Skurczowe RR (pom. kliniczne) 160 mmhg ( 150 mmhg cukrzyca typu 2) pomimo >3 leków hipotensyjnych egfr 45 ml/min/1.73m 2 Wiek 18 lat Odpowiednia anatomia tętnic nerkowych Kryteria wyłączenia: Cukrzyca typu 1 Ciąża, planowanie ciąży, karmienie piersią Niestabilna hemodynamicznie zastawkowa choroba serca Zawał serca, niestabilna choroba wieńcowa, udar mózgu lub TIA w okresie 6 miesięcy przed włączeniem Przeciwwskazania do wykonania badania MRI

9 POTWIERDZENIE OPORNOŚCI NA LECZENIE RR > 140 / 90 mm Hg lub > 130 / 80 u chorych na cukrzycę lub przewlekłą chorobę nerek 3 leki hipotensyjne w odpowiednich dawkach, w tym diuretyk RR < docelowe ale wymaga 4 leków hipotensyjnych WYKLUCZENIE RZEKOMEJ OPORNOŚCI Czy chory stosuje się do zaleceń? Wykonanie pomiarów samodzielnych (w domu, w pracy) lub ABPM OCENA I WPŁYW NA STYL ŻYCIA Otyłość Brak aktywności fizycznej Nadmierne spożycie alkoholu Wysoka podaż sodu OGRANICZENIE SUBSTANCJI MOGĄCYCH WPŁYWAĆ NA SKUTECZNOŚĆ HIPOTENSYJNĄ NLPZ, Sympatykomimetyki, Substancje stymulujące, Dousnta antykoncepcja, Pochodne efedryny, Preparaty lukrecji BADANIA W KIERUNKU WTÓRNYCH POSTACI NADCIŚNIENIA OBPS, pierwotny aldosteronizm, przewlekłe choroby nerek, ZTN, pheochromocytoma, zespół Cushinga, Koarktacja aorty WYKLUCZENIE RZEKOMEJ OPORNOŚCI Czy chory stosuje się do zaleceń? Wykonanie pomiarów samodzielnych (w domu, w pracy) lub ABPM LECZENIE FARMAKOLOGICZNE Modyfikacja leczenia diuretykiem, dołączenie antagonisty RM, odpowiednie leczenie skojarzone, diuretyki pętlowe SKIEROWANIE DO SPECJALISTY Podejrzenie wtórnej postaci nadciśnienia tętniczego Nadciśnienie oporne pomimo podjętych działań

10 Oporne NT potwierdzone w ABPM 62,5% (7,6% wszystkich chorych) Oporne NT w pomiarach klinicznych 12,2% chorych na NT Persell SD, Hypertension 2011; de la Sierra, Hypertension 2011

11 POTWIERDZENIE OPORNOŚCI NA LECZENIE RR > 140 / 90 mm Hg lub > 130 / 80 u chorych na cukrzycę lub przewlekłą chorobę nerek 3 leki hipotensyjne w odpowiednich dawkach, w tym diuretyk RR < docelowe ale wymaga 4 leków hipotensyjnych WYKLUCZENIE RZEKOMEJ OPORNOŚCI Czy chory stosuje się do zaleceń? Wykonanie pomiarów samodzielnych (w domu, w pracy) lub ABPM OCENA I WPŁYW NA STYL ŻYCIA Otyłość Brak aktywności fizycznej Nadmierne spożycie alkoholu Wysoka podaż sodu OGRANICZENIE SUBSTANCJI MOGĄCYCH WPŁYWAĆ NA SKUTECZNOŚĆ HIPOTENSYJNĄ NLPZ, Sympatykomimetyki, Substancje stymulujące, Dousnta antykoncepcja, Pochodne efedryny, Preparaty lukrecji BADANIA W KIERUNKU WTÓRNYCH POSTACI NADCIŚNIENIA OBPS, pierwotny aldosteronizm, przewlekłe choroby nerek, ZTN, pheochromocytoma, zespół Cushinga, Koarktacja aorty LECZENIE FARMAKOLOGICZNE Modyfikacja leczenia diuretykiem, dołączenie antagonisty RM, odpowiednie leczenie skojarzone, diuretyki pętlowe SKIEROWANIE DO SPECJALISTY Podejrzenie wtórnej postaci nadciśnienia tętniczego Nadciśnienie oporne pomimo podjętych działań BADANIA W KIERUNKU WTÓRNYCH POSTACI NADCIŚNIENIA OBPS, pierwotny aldosteronizm, przewlekłe choroby nerek, ZTN, pheochromocytoma, zespół Cushinga, Koarktacja aorty

12 Częstość występowania obturacyjnego bezdechu sennego, wtórnych postaci NT oraz czynników współistniejących 204 chorych z prawdziwie opornym NT

13 Częstość występowania obturacyjnego bezdechu sennego, wtórnych postaci NT oraz stanów współistniejących u chorych z prawdziwie opornym NT Obturacyjny bezdech senny 72 Zespół metaboliczny 66 Świeżo wykryta cukrzyca Pierwotny hiperaldosteronizm Zwężenie tęnicy nerkowej 5 Zespół Cushinga Inne wtórne postaci NT 1 2 Zaburzenia nastroju o typie depresji Nadmierne spożycie soli Florczak E, Prejbisz A, Szwench-Pietrasz E i wsp. J Hum Hypertens 2013; 27:

14 Częstość występowania obturacyjnego bezdechu sennego (OBS) u chorych z prawdziwie opornym nadciśnieniem tętniczym % chorych OBS (AHI 5) 45 % chorych umiarkowany / ciężki OBS 40 (%) <30% chorych bez OBS 27, ,6 26,5 Bez OBS Łagodny OBS Umiarkowany OBS Ciężki OBS Florczak E, Prejbisz A, Szwench-Pietrasz E i wsp. J Hum Hypertens 2013; 27:

15 Częstość występowania wtórnych przyczyn nadciśnienia tętniczego u chorych z prawdziwie opornym nadciśnieniem tętniczym Pierwotny aldosteronizm 15,7% Zwężenie tętnicy nerkowej Zespół Cushinga 5,4% 1% 24% Inne 1,9% Częstość (%) Florczak E, Prejbisz A, Szwench-Pietrasz E i wsp. J Hum Hypertens 2013; 27:

16 POTWIERDZENIE OPORNOŚCI NA LECZENIE RR > 140 / 90 mm Hg lub > 130 / 80 u chorych na cukrzycę lub przewlekłą chorobę nerek 3 leki hipotensyjne w odpowiednich dawkach, w tym diuretyk RR < docelowe ale wymaga 4 leków hipotensyjnych WYKLUCZENIE RZEKOMEJ OPORNOŚCI Czy chory stosuje się do zaleceń? Wykonanie pomiarów samodzielnych (w domu, w pracy) lub ABPM OCENA I WPŁYW NA STYL ŻYCIA Otyłość Brak aktywności fizycznej Nadmierne spożycie alkoholu Wysoka podaż sodu OGRANICZENIE SUBSTANCJI MOGĄCYCH WPŁYWAĆ NA SKUTECZNOŚĆ HIPOTENSYJNĄ NLPZ, Sympatykomimetyki, Substancje stymulujące, Dousnta antykoncepcja, Pochodne efedryny, Preparaty lukrecji BADANIA W KIERUNKU WTÓRNYCH POSTACI NADCIŚNIENIA OBPS, pierwotny aldosteronizm, przewlekłe choroby nerek, ZTN, pheochromocytoma, zespół Cushinga, Koarktacja aorty LECZENIE FARMAKOLOGICZNE Modyfikacja leczenia diuretykiem, dołączenie antagonisty RM, odpowiednie leczenie skojarzone, diuretyki pętlowe KWALIFIKACJA DO ZABIEGU DENERWACJI NEREK SKIEROWANIE DO SPECJALISTY Podejrzenie wtórnej postaci nadciśnienia tętniczego Nadciśnienie oporne pomimo podjętych działań

17 1209 chorych na NT 1209 chorych na NT kierowani do ośrodka specjalistycznego Paryż, Francja 200 chorych oporne NT Skurczowe RR > chorych 113 chorych wtórne NT GFR > 45 Oporne RR w ABPM Odpowiednia anatomia tt nerkowych 15 chorych Azizi i wsp. J Am Coll Cardiol 2012

18 Denerwacja nerek (ablacja nerwów nerkowych) Co wiemy czego jeszcze nie wiemy? Ocena chorych przed kwalifikacją do zabiegu Liczebność grup badanych i czas obserwacji Zagadnienia: non-responders / ABPM / funkcja nerek Wpływ na powikłania narządowe i ryzyko sercowo-naczyniowe Konieczność badań z randomizacją / porównujących z inną terapią Dotychczas oceniono jedynie u chorych z opornym NT

19 Lancet. 2009;373: Pierwsza ocena Lancet, 2009: - Pierwsze badanie u ludzi, nierandomizowane - 45 chorych z opornym NT (skurczowe RR 160 mmhg, 3 leki hipotensyjne, włączając diuretyk; egfr 45 ml/min) - Okres obserwacja 12 miesięcy Przedłużona obserwacja większej grupy chorych (Symplicity HTN-1): -Powiększona grupa chorych (n=153) - 24-miesięczny okres obserwacji Hypertension 2011

20 Wyniki badania HTN-3 Wiosna 2014

21 Zmiana wysokości RR (mmhg) DENERWACJA NEREK SIMPLICITY HTN 1 Wpływ na wysokość ciśnienia tętniczego 3 lata obserwacji 10 6 miesięcy (n = 144) 1 rok (n = 132) 2 lata (n = 105) 3 lata (n = 88) Skurczowe Rozkurczowe p <0.01 dla wszystkich obserwacji Krum i wsp. Lancet 2013

22 Denerwacja nerek (ablacja nerwów nerkowych) Co wiemy czego jeszcze nie wiemy Ocena chorych przed kwalifikacją do zabiegu Liczebność grup badanych i czas obserwacji Zagadnienia: non-responders / ABPM / funkcja nerek Wpływ na powikłania narządowe i ryzyko sercowo-naczyniowe Konieczność badań z randomizacją / porównujących z inną terapią Dotychczas oceniono jedynie u chorych z opornym NT

23

24 Obniżenie RR (mm Hg) DENERWACJA NEREK SIMPLICITY HTN 1 Wpływ na wysokość ciśnienia tętniczego chorych obniżenie sys RR < 10 mm Hg (13%) Obserwacja (miesiące) Skurczowe RR Rozkurczowe RR P<0.001 n=45 Krum et al. Lancet. 2009;373(9671):

25 DENERWACJA NEREK SIMPLICITY HTN 1 Odsetek chorych u których obserwowano odpowiedź na leczenie Obniżenie skurczowego RR (pom. klin.) 10 mmhg 100% 93% 90% 85% 81% 83% 80% 69% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% chorych, którzy ukończyli 3-letni okres obserwacji? Miesiące Krum i wsp. Lancet 2013

26

27 Obniżenie RR (mm Hg) SIMPLICITY HTN 2 Wpływ RDN na wysokość RR w ABPM Zmiana RR (ABPM) RDN vs kontrola 6 miesięcy Grupa RDN Grupa kontrola P=0,014 P=0, Skurczowe Rozkurczowe 20 chorych RDN 25 chorych kontrola Lancet 2010

28 Obniżenie RR (mm Hg) Denerwacja nerek Wpływ RDN na wysokość RR w ABPM Zmiana RR - 6-miesięczny okres obserwacji (n=100) Okres dnia Okres nocy 0-2 P=0,001 P=0,001 P=0,004 P=0, Skurczowe RR Rozkurczowe RR Mahfould i wsp. Circulation 2013

29

30 DENERWACJA NEREK SIMPLICITY HTN 1 Wpływ na funkcję nerek egfr Zmiana egfr po 6 mies Przed zabiegiem 6 miesięcy po zabiegu Odsetek chorych (%) Zmniejszenie >20% Brak zmian Wzrost >20% Krum et al. Lancet. 2009;373(9671):

31 Wpływ na GFR cystatyny C Po 3 miesiącach Po 6 miesiącach Wpływ na wskaźnik oporowości Po 3 miesiącach Po 6 miesiącach 0-0,005-0, ,015 P=0,037 P=-0, , ,025 Hypertension 2012

32 Denerwacja nerek (ablacja nerwów nerkowych) Co wiemy czego jeszcze nie wiemy Ocena chorych przed kwalifikacją do zabiegu Małe badane grupy, obserwacja odległa Ocena skuteczności zabiegu non-responders / ABPM / funkcja nerek Wpływ na powikłania narządowe i ryzyko sercowo-naczyniowe Konieczność badań m.in. z randomizacją / porównujących z inną terapią Dotychczas oceniono jedynie u chorych z opornym NT

33

34 Obniżenie RR sys (mm Hg) ASPIRANT Spironolakton u chorych z opornym NT 111 chorych z opornym NT (3 leki hipotensyjne w tym diuretyk) Spironolakton vs placebo 8 tygodni obserwacji ABPM RR sys 24h ABPM RR sys dzień ABPM RR sys noc RR sys pom kliniczn P<0,01 P<0,05 P<0,05 P<0,05-16 Placebo Spironolakton Vaclavik J i wsp. Hypertension 2011

35 Spironolakton/eplerenon w terapii chorych na NT oporne vs RDN Nishizaka Chapman Rodilla De Souza HTN N Leczenie hipotensyjne 3 leki Diuretyk IKA/sartan 3 leki (1/2 chorych IKA) 3 leki IKA/sartan 3 leki Diuretyk 3 leki Diuretyk Wyjściowe RR(mm Hg) 163/91 157/85 168/85 169/92 175/97 Antagonista aldosteronu (dawka) Spironolakton 12,5-50 mg Spironlakton 25 mg Spironolakton 32 mg Spironolakton 50 mg RDN Okres obserwacji (mies.) Obniżenie RR (mm Hg) 25/12 22/9 28/12 14/7 22/10 Januszewicz A & Prejbisz A zmodyf.

36 Denerwacja nerek (ablacja nerwów nerkowych) Co wiemy czego jeszcze nie wiemy Ocena chorych przed kwalifikacją do zabiegu Małe badane grupy, obserwacja odległa Ocena skuteczności zabiegu non-responders / ABPM / funkcja nerek Wpływ na powikłania narządowe i ryzyko sercowo-naczyniowe Konieczność badań z randomizacją / porównujących z inną terapią Dotychczas oceniono jedynie u chorych z opornym NT

37

38 J Hypertens 2010

39

40 7 chorych z przewlekłą niewydolnością serca ocena bezpieczeństwa RDN Int J Cardiol 2012

41 7 chorych z przewlekłą niewydolnością serca ocena bezpieczeństwa RDN 6-minutowy test marszu Int J Cardiol 2012

42

43 ESH/ESC 2013 NT oporne denerwacja tętnic nerkowych IIb C W przypadku nieskuteczności farmakoterapii można rozważyć procedury inwazyjne, takie jak odnerwienie nerek i stymulację baroreceptorów szyjnych Powyższe procedury doświadczenie operatorzy Diagnostyka i obserwacja wyspecjalizowany ośrodek I C IIb Inwazyjne sposoby postępowanie jedynie u chorych z: rzeczywiście opornym nadciśnieniem tętniczym klinicznym RR skurczowym 160 lub rozkurczowym 100 mm Hg oraz podwyższonym RR w ABPM C Mancia G i wsp., J Hypertens 2013

44 Instytut Kardiologii w Warszawie Klinika Kardiologii i Angiologii Interwencyjnej Zakład Radiologii Klinika Nadciśnienia Tętniczego

45 Stanowiska ekspertów, wytyczne ESH/ESC Kryteria kliniczne rozważenie denerwacji tętnic nerkowych Skurczowe RR (pomiary kliniczne) Rozkurczowe RR (pomiary kliniczne) Wykluczenie rzekomej oporności Konsensus Ekspertów ESC 160 mmhg 150 mmhg DM2 TAK ABPM Konsensus Ekspertów ESH 160 mmhg 150 mmhg DM2 TAK ABPM i pomiary domowe Konsensus Polskich Ekspertów 160 mmhg TAK ABPM Zalecenia ESH/ESC 160 mmhg 100 mmhg TAK - ABPM Schemat leczenia 3 leki włączając diuretyk 3 (lepiej r 4) leki włączając diuretyk 3 leki włączając diuretyk 3 leki włączając diuretyk Stosowanie spironolaktonu egfr Wprowadzenie zasad modyfikacji stylu życia Wykluczenie wtórnych postaci NT - TAK (jeśli możliwe) ml/min/ ml/min/ ml/min/1.73 m2 m2 m2 TAK TAK TAK TAK TAK TAK TAK TAK

46

47

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Definicja, podział i częstość występowania opornego nadciśnienia tętniczego

Definicja, podział i częstość występowania opornego nadciśnienia tętniczego Rozdział 2. Definicja, podział i częstość występowania opornego nadciśnienia tętniczego ANDRZEJ JANUSZEWICZ, ALEKSANDER PREJBISZ 2.1. DEFINICJA OPORNEGO NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO W ubiegłych dekadach zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Leczenie nadciśnienia tętniczego versus leczenie chorego

Bardziej szczegółowo

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347 Nadciśnienie tętnicze Prewencja i leczenie Prof. dr hab. med. Danuta Czarnecka I Klinika Kardiologii i Elektrokardiologii Interwencyjnej oraz Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytet Jagielloński, Kraków Warszawa.07.04.2013

Bardziej szczegółowo

Badanie SYMPLICITY HTN-3

Badanie SYMPLICITY HTN-3 PRACA ORYGINALNA BADANIA KLINICZNE. CO NOWEGO W HIPERTENSJOLOGII? Badanie SYMPLICITY HTN-3 Artur Radziemski, Katarzyna Kostka-Jeziorny Opracowano na podstawie: Bhatt D.L., Kandzari D.E., O Neill W.W. i

Bardziej szczegółowo

Nowości w diagnostyce i leczeniu nadciśnienia tętniczego

Nowości w diagnostyce i leczeniu nadciśnienia tętniczego Nowości w diagnostyce i leczeniu nadciśnienia tętniczego Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii w Warszawie Ryn, 9 września 2011 ESH / ESC 2007 Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Nadciśnienie tętnicze od A do Z 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek )

Bardziej szczegółowo

Stany zagrożenia życia w przebiegu nadciśnienia tętniczego

Stany zagrożenia życia w przebiegu nadciśnienia tętniczego Stany zagrożenia życia w przebiegu nadciśnienia tętniczego Nadciśnienie tętnicze Źródło: Wytyczne ESH/ESC dot postępowania w nadciśnieniu tętniczym 2013 Stratyfikacja łącznego ryzyka sercowo-naczyniowego

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze u chorych z cukrzycą - groźny duet. prof. Włodzimierz J. Musiał

Nadciśnienie tętnicze u chorych z cukrzycą - groźny duet. prof. Włodzimierz J. Musiał Nadciśnienie tętnicze u chorych z cukrzycą - groźny duet. prof. Włodzimierz J. Musiał Plan wykładu Epidemiologia Jaki wpływ ma współwystępowanie nadciśnienia u chorych z cukrzycą Do jakich wartości obniżać

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka. prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska

Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka. prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska Wszechnica Żywieniowa SGGW Warszawa 2016 Ciśnienie tętnicze krwi Ciśnienie wywierane

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW

ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW Rozprawa doktorska Autor: lek. Marcin Wełnicki Promotor: prof. dr hab. n. med Artur

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 731 Poz. 66 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego współwyst występującego z innymi czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Nr rejestru: HOE 498_9004

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba niedokrwienna serca zapotrzebowanie na O2 > moŝliwości podaŝy O2 niedotlenienie upośledzenie czynności mięśnia sercowego przemijające trwałe

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13 Spis treści 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski........ 13 Genetyczne uwarunkowania pierwotnego nadciśnienia tętniczego..... 14 Nadciśnienie monogeniczne..................................

Bardziej szczegółowo

Leczenie nadciśnienia tętniczego - krok po kroku

Leczenie nadciśnienia tętniczego - krok po kroku Leczenie nadciśnienia tętniczego - krok po kroku Prof. dr hab. med. Danuta Pupek-Musialik Kierownik Katedry Chorób Wewnętrznych, Zaburzeń Metabolicznych i Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytet Medyczny w

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 893 Poz. 133 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze Seminarium IV rok 2011/2012 Nadciśnienie tętnicze Zbigniew Gaciong Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Zgony w zależnoś żności od

Bardziej szczegółowo

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Nadciśnienie Tętnicze Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Definicja Nadciśnienie tętnicze, choroba nadciśnieniowa,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13 Spis treści Przedmowa................ 11 1. Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi.................. 13 Najważniejsze problemy diagnostyczne....... 13 Ból w klatce piersiowej........... 14 Ostry

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna u chorych z nadciśnieniem tętniczym II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK

Aktywność fizyczna u chorych z nadciśnieniem tętniczym II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK Aktywność fizyczna u chorych z nadciśnieniem tętniczym II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 1 Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego ( 140/90 mmhg) Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego UWAGA NATPOL

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze i choroby współistniejące jak postępować z chorym na nadciśnienie i cukrzycę?

Nadciśnienie tętnicze i choroby współistniejące jak postępować z chorym na nadciśnienie i cukrzycę? Nadciśnienie tętnicze i choroby współistniejące jak postępować z chorym na nadciśnienie i cukrzycę? Tomasz Miazgowski Klinika Hipertensjologii PUM w Szczecinie 1. Cechy charakterystyczne i odrębności patogenetyczne

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze Nadciśnienie tętnicze Ciśnienie tętnicze Pojemność minutowa = x Opór obwodowy Wysokość ciśnienia tętniczego zależy od: Pojemności minutowej serca Oporu dla przepływu krwi w układzie naczyniowym W rozwoju

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 22 grudnia 2016 roku AUTOREFERAT. 1 Imię i Nazwisko. Elżbieta Danuta Florczak. 2 posiadane tytuły

Warszawa, 22 grudnia 2016 roku AUTOREFERAT. 1 Imię i Nazwisko. Elżbieta Danuta Florczak. 2 posiadane tytuły Warszawa, 22 grudnia 2016 roku AUTOREFERAT 1 Imię i Nazwisko Elżbieta Danuta Florczak 2 posiadane tytuły 1980 lekarz, Akademia Medyczna w Warszawie 1984 tytuł lekarza chorób wewnętrznych 1989 tytuł lekarza

Bardziej szczegółowo

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27 Polfa Warszawa S.A. dziękuje Pani doc. dr hab. Idalii Cybulskiej wieloletniemu lekarzowi Instytutu Kardiologii w Aninie za pomoc w opracowaniu niniejszego materiału. ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

UWAGA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE 2015-04-23. Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego ( 140/90 mmhg) Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego

UWAGA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE 2015-04-23. Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego ( 140/90 mmhg) Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego ( 140/90 mmhg) Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego UWAGA NATPOL 18-79 9,5 mln POLSENIOR

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia nadciśnienia tętniczego

Farmakoterapia nadciśnienia tętniczego Farmakoterapia nadciśnienia tętniczego Nadciśnienie tętnicze: cichy zabójca Zawał serca Udar mózgu Niewydolność nerek!!! Nadciśnienie tętnicze zwykle jest asymptomatyczne. Śmiertelność z nim związana wynika

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 1 Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego ( 140/90 mmhg) II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze Nadciśnienie tętnicze Ciśnienie tętnicze Pojemność minutowa = x Opór obwodowy Wysokość ciśnienia tętniczego zależy od: Pojemności minutowej serca Oporu dla przepływu krwi w układzie naczyniowym W rozwoju

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Badanie nr: GLIME_L_00670 przeprowadzenie i opracowanie wyników

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Chory z cukrzycą i nadciśnieniem opornym

Chory z cukrzycą i nadciśnieniem opornym Chory z cukrzycą i nadciśnieniem opornym Piotr Jędrusik Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa, 3 czerwca 2017 Pani Janina

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I 27, I 27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I 27, I 27.0) Załącznik B.31. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I 27, I 27.0) A. Leczenie TNP u dorosłych 1. Leczenie I rzutu 1.1 Leczenie I rzutu sildenafilem 1.2 Leczenie I rzutu bosentanem 2.

Bardziej szczegółowo

Co możemy zaoferować chorym z rozpoznanym migotaniem przedsionków? Możliwości terapii przeciwkrzepliwej.

Co możemy zaoferować chorym z rozpoznanym migotaniem przedsionków? Możliwości terapii przeciwkrzepliwej. Adam Sokal Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Kardio-Med Silesia Co możemy zaoferować chorym z rozpoznanym migotaniem przedsionków? Możliwości terapii przeciwkrzepliwej. AF i udar U ok. 1 z 3 chorych

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM. Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska

CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM. Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska CHARAKTERYSTYKA PACJENTA Wiek 82 lata Cukrzyca typu 2 leczona insuliną Choroba wieńcowa, stan

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Warsztaty ABC opisu EKG część Przerwa na kawę Warsztaty ABC opisu EKG część 2

Warsztaty ABC opisu EKG część Przerwa na kawę Warsztaty ABC opisu EKG część 2 8.45 11.45 Warsztaty ABC opisu EKG (dodatkowa opłata zakładka Warsztaty) prof. dr hab. n. med. Rafał Baranowski prof. dr hab. n. med. Dariusz Kozłowski 8.45 10.00 Warsztaty ABC opisu EKG część 1 10.00

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

II Konferencję Postępy w kardiologii

II Konferencję Postępy w kardiologii II Katedra i Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi oraz Fundacja Dar Serca i Fundacja dla Kardiologii zaprasza na II Konferencję Postępy w kardiologii Nowoczesna diagnostyka kardiologiczna

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PATOFIZJOLOGICZNE

PODSTAWY PATOFIZJOLOGICZNE PODSTAWY PATOFIZJOLOGICZNE Patogeneza nadciśnienia tętniczego 17 Układ renina-angiotensyna-aldosteron 18 Angiotensyna II 20 Tkankowy układ renina-angiotensyna 22 Aldosteron 23 Układ współczulno-nadnerczowy

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM Piątek 29.11.2013 Sala A Organizatorzy zastrzegają sobie prawo do zmiany programu. 16:00-18:00 Sesja przy współpracy z Sekcją,, Choroby

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Badanie Nr: BETAX_L_01459 Autorzy: Dr hab. n. med. Marek Kuch, Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny w Warszawie Michał

Bardziej szczegółowo

Denerwacja tętnic nerkowych nowa inwazyjna metoda leczenia nadciśnienia tętniczego opornego

Denerwacja tętnic nerkowych nowa inwazyjna metoda leczenia nadciśnienia tętniczego opornego Katarzyna Kostka-Jeziorny 1, Jacek Kądziela 2, Stefan Grajek 3, Andrzej Tykarski 1 ARTYKUŁ REDAKCYJNY 1 Katedra i Klinika Hipertensjologii, Angiologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego im.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

HIPERTENSJOLOGIA Prof. dr hab. Krzysztof Narkiewicz

HIPERTENSJOLOGIA Prof. dr hab. Krzysztof Narkiewicz HIPERTENSJOLOGIA Prof. dr hab. Krzysztof Narkiewicz 1. Potrzeby w zakresie hipertensjologii w skali poszczególnych województw i kraju w latach 2010-2015 w odniesieniu do sytuacji w latach 2005-2009. Hipertensjologia

Bardziej szczegółowo

Nowe leki w terapii niewydolności serca.

Nowe leki w terapii niewydolności serca. Nowe leki w terapii niewydolności serca. Michał Ciurzyński Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej

Bardziej szczegółowo

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu Maciej Niewada PLAN Udar epidemia? Jak migotanie przedsionków wpływa na udar? Nowe leki przeciwkrzepliwe:

Bardziej szczegółowo

Ostre zespoły wieńcowe u kobiet od rozpoznania do odległych wyników leczenia

Ostre zespoły wieńcowe u kobiet od rozpoznania do odległych wyników leczenia Ostre zespoły wieńcowe u kobiet od rozpoznania do odległych wyników leczenia Janina Stępińska Klinika Intensywnej Terapii Kardiologicznej Instytut Kardiologii, Warszawa o Abott Potencjalny konflikt interesów

Bardziej szczegółowo

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Jak wspomniano we wcześniejszych artykułach cyklu, strategia postępowania w migotaniu przedsionków (AF) polega albo na kontroli częstości rytmu komór i zapobieganiu

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Załącznik B.31. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Klasyfikacja ICD 10 nie uwzględnia współczesnej klasyfikacji nadciśnienia płucnego. Rozpoczęto procedurę jej modyfikacji.

Bardziej szczegółowo

OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA

OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA dr hab. med. Ewa Konduracka Klinika Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Krakowski Szpital Specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

2 Porady w zakresie obrazu chorobowego

2 Porady w zakresie obrazu chorobowego Rozdział 2 2 Porady w zakresie obrazu chorobowego W niniejszym rozdziale przedstawiona jest choroba nadciśnieniowa, choroba wieńcowa serca i niewydolność mięśnia sercowego. Dodatkowe ryzyko wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków i leczenie przeciwzakrzepowe. Małgorzata Kuzin Instytut Kardiologii Klinika Intensywnej Terapii Kardiologicznej

Migotanie przedsionków i leczenie przeciwzakrzepowe. Małgorzata Kuzin Instytut Kardiologii Klinika Intensywnej Terapii Kardiologicznej Migotanie przedsionków i leczenie przeciwzakrzepowe Małgorzata Kuzin Instytut Kardiologii Klinika Intensywnej Terapii Kardiologicznej (ang. atrial fibrillation, AF) Migotanie przedsionków - definicja

Bardziej szczegółowo

Hipercholesterolemia rodzinna - co warto wiedzieć

Hipercholesterolemia rodzinna - co warto wiedzieć I Katedra i Klinika Kardiologii Gdański Uniwersytet Medyczny Hipercholesterolemia rodzinna - co warto wiedzieć Dlaczego to takie ważne? Marcin Gruchała Czynniki ryzyka zawału serca 15 152 osób z pierwszym

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji HIPERTENSJOLOGII

Program specjalizacji HIPERTENSJOLOGII Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego Program specjalizacji w HIPERTENSJOLOGII Program dla lekarzy posiadających specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w chorobach wewnętrznych lub pediatrii

Bardziej szczegółowo

Zwężenie tętnicy nerkowej

Zwężenie tętnicy nerkowej Zwężenie tętnicy nerkowej Dr n. med. Bartosz Symonides Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii AM w Warszawie Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong

Bardziej szczegółowo

Czwartek, 1 grudnia 2016 roku

Czwartek, 1 grudnia 2016 roku Czwartek, 1 grudnia 2016 roku 15.20 15.30 Otwarcie 15.30 17.00 Warsztaty. Podstawy diagnostyki echokardiograficznej w chorobach serca i naczyń Przewodniczący: dr n. med. Ewa Świerblewska, dr n. med. Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe?

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? co można jeszcze poprawić? Grzegorz Opolski I Katedra i Klinika Kardiologii WUM Porównanie liczby ppci/mln mieszkańców w 37 krajach (dane za 2007 i

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie HIPERTENSJOLOGII za okres od 1 stycznia do 15 października 2014 roku

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie HIPERTENSJOLOGII za okres od 1 stycznia do 15 października 2014 roku Warszawa, 11.02.2015 Andrzej Januszewicz Instytut Kardiologii, ul. Alpejska 42, 04-628 Warszawa tel.22 34 34 339; fax. 22 34 34 517; E-mail: a.januszewicz@ikard.pl Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

Valsamix Amlodipine + Valsartan, 5 mg + 80 mg, 5 mg mg, 10 mg mg, tabletki powlekane

Valsamix Amlodipine + Valsartan, 5 mg + 80 mg, 5 mg mg, 10 mg mg, tabletki powlekane Plan zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Valsamix Amlodipine + Valsartan, 5 mg + 80 mg, 5 mg + 160 mg, 10 mg + 160 mg, tabletki powlekane Nr procedury NL/H/3460/001-003/DC Tłumaczenie na język

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA SPECJALNOŚCI WYBRANEJ NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2017/2018 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW VI ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA SPECJALNOŚCI WYBRANEJ NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2017/2018 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW VI ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA SPECJALNOŚCI WYBRANEJ NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2017/2018 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW VI ROKU STUDIÓW 1. SPECJALNOŚĆ WYBRANA: Choroby Wewnętrzne/HIPERTENSJOLOGIA

Bardziej szczegółowo

SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ

SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ XXIV ORDYNATORSKIE ZAKOPIAŃSKIE DNI KARDIOLOGICZNE 12-15 października 2017 Kierownik Naukowy: Śródmiejskie Centrum Kliniczne II Oddział Kardiologii 00-685

Bardziej szczegółowo

SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ

SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ XXIV ORDYNATORSKIE ZAKOPIAŃSKIE DNI KARDIOLOGICZNE 12-15 października 2017 Kierownik Naukowy: Śródmiejskie Centrum Kliniczne II Oddział Kardiologii 00-685

Bardziej szczegółowo

SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ

SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ XXIV ORDYNATORSKIE ZAKOPIAŃSKIE DNI KARDIOLOGICZNE 12-15 października 2017 Kierownik Naukowy: Śródmiejskie Centrum Kliniczne II Oddział Kardiologii 00-685

Bardziej szczegółowo

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Zbigniew Gugnowski GRK Giżycko 2014 Opracowano na podstawie: Wytycznych ESC dotyczących rozpoznania oraz

Bardziej szczegółowo

Terapia nadciśnienia w okresie wczesnej starości

Terapia nadciśnienia w okresie wczesnej starości Terapia nadciśnienia w okresie wczesnej starości Zbigniew Gaciong Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Badanie SHEP po 22 latach leczenie

Bardziej szczegółowo

D. Dudek (Kraków), W. Wojakowski (Katowice), A. Ochała (Katowice), Denerwacja tętnic nerkowych przełom, czy efekt placebo?

D. Dudek (Kraków), W. Wojakowski (Katowice), A. Ochała (Katowice), Denerwacja tętnic nerkowych przełom, czy efekt placebo? SALA 8 CZWARTEK, 18 WRZEŚNIA 2014 ROKU 09:00 10:30 Sesja Sekcji Niewydolności Serca PTK Dlaczego wciąż tak liczni chorzy giną w pierwszym roku po zawale? Pozawałowa niewydolność serca wnioski z Rejestru

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji HIPERTENSJOLOGII

Program specjalizacji HIPERTENSJOLOGII CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w HIPERTENSJOLOGII Program dla lekarzy posiadających specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w chorobach wewnętrznych lub pediatrii

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA OPERACYJNEGO U CHORYCH KARDIOLOGICZNYCH Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Kardiologicznej I Katedry Kardiologii i Kardiochirurgii UM w Łodzi Jak ocenić ryzyko i zakwalifikować chorego

Bardziej szczegółowo

Leczenie nadciśnienia tętniczego

Leczenie nadciśnienia tętniczego Leczenie nadciśnienia tętniczego Obniżenie ciśnienia tętniczego można uzyskać przez Zmniejszenie oporu naczyniowego uzyskane przez rozszerzenie naczyń na drodze neuronalnej, humoralnej i działania bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

Leczenie nadciśnienia tętniczego u dorosłych chorych na cukrzycę

Leczenie nadciśnienia tętniczego u dorosłych chorych na cukrzycę ZALECENIA ISSN 1640 8497 Stanowisko American Diabetes Association Leczenie nadciśnienia tętniczego u dorosłych chorych na cukrzycę Treatment of hypertension in adults with diabetes Przedrukowano za zgodą

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze a otyłość - jak leczyć?

Nadciśnienie tętnicze a otyłość - jak leczyć? Nadciśnienie tętnicze a otyłość - jak leczyć? Prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik Kierownik Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Zaburzeń Metabolicznych i Nadciśnienia Tętniczego Nadciśnienie tętnicze

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 592 Poz. 66 Załącznik B.31. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO A. Leczenie TNP u dorosłych ŚWIADCZENIOBIORCY

Bardziej szczegółowo

Przewlekłe serce płucne czy (nadal) istnieje i jak postępować. Anna Fijałkowska Zakład Kardiologii, Instytut Matki i Dziecka

Przewlekłe serce płucne czy (nadal) istnieje i jak postępować. Anna Fijałkowska Zakład Kardiologii, Instytut Matki i Dziecka Przewlekłe serce płucne czy (nadal) istnieje i jak postępować Anna Fijałkowska Zakład Kardiologii, Instytut Matki i Dziecka Serce płucne jest to zespół objawów spowodowanych nadciśnieniem płucnym, wywołanym

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE Etiologia, farmakologia i profilaktyka

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE Etiologia, farmakologia i profilaktyka NADCIŚNIENIE TĘTNICZE Etiologia, farmakologia i profilaktyka praca specjalizacyjna z farmacji aptecznej mgr farm. Marta Anna Gwardyś opiekun specjalizacji: mgr farm. Marianna Stankiewicz Poznań 2013 Etiologia

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii

Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Centrum Diagnostyki i Leczenia

Bardziej szczegółowo

Leczenie nadciśnienia tętniczego u dorosłych chorych na cukrzycę

Leczenie nadciśnienia tętniczego u dorosłych chorych na cukrzycę ZALECENIA ISSN 1640 8497 Stanowisko American Diabetes Association Leczenie nadciśnienia tętniczego u dorosłych chorych na cukrzycę Hypertension management in adults with diabetes Przedrukowano za zgodą

Bardziej szczegółowo

Znaczenie depresji u chorych kardiologicznych

Znaczenie depresji u chorych kardiologicznych Znaczenie depresji u chorych kardiologicznych Tomasz Podolecki, Zbigniew Kalarus Katedra Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii, Oddział Kliniczny Kardiologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego;

Bardziej szczegółowo

Oporne nadciśnienie tętnicze postępy w diagnostyce i leczeniu

Oporne nadciśnienie tętnicze postępy w diagnostyce i leczeniu Artykuł poglądowy/review article Kardiologia Polska 2012; 70, 1: 66 74 ISSN 0022 9032 Oporne nadciśnienie tętnicze postępy w diagnostyce i leczeniu Resistant hypertension progress in diagnosis and treatment

Bardziej szczegółowo

Burza elektryczna - aktualne zasady postępowania Część 3 rokowanie, profilaktyka

Burza elektryczna - aktualne zasady postępowania Część 3 rokowanie, profilaktyka Burza elektryczna - aktualne zasady postępowania Część 3 rokowanie, profilaktyka Maciej Kempa, Szymon Budrejko Klinika Kardiologii i Elektroterapii Serca, Gdański Uniwersytet Medyczny 1 Konsekwencje burzy

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI Nazwa programu: Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 załącznik nr 18 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę?

Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę? Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę? Piotr Ponikowski Klinika Chorób Serca Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Ośrodek Chorób Serca Szpitala Wojskowego we Wrocławiu Niewydolność

Bardziej szczegółowo

Czy po badaniu ADVANCE leczenie hipotensyjne chorych na cukrzycę stanie się bardziej advanced zaawansowane?

Czy po badaniu ADVANCE leczenie hipotensyjne chorych na cukrzycę stanie się bardziej advanced zaawansowane? KOMENTARZ Czy po badaniu ADVANCE leczenie hipotensyjne chorych na cukrzycę stanie się bardziej advanced zaawansowane? Andrzej Tykarski Przedstawione na Kongresie ESC w Wiedniu i opublikowane jednocześnie

Bardziej szczegółowo

Choroby osierdzia 2010. Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO

Choroby osierdzia 2010. Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO Choroby osierdzia 2010 Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO Klasyczne kryteria rozpoznania OZO (2 z trzech) Typowy ból w klatce piersiowej swoisty szmer tarcia osierdzia

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Jednym z pierwszych i podstawowych zadań lekarza jest prawidłowa i rzetelna ocena ryzyka oraz rokowania pacjenta. Ma

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta.

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Uwaga: Niniejsze zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego

Bardziej szczegółowo

Leczenie przewlekłej niewydolności serca Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Akademii Medycznej w Warszawie Cele leczenia 1. Zapobieganie a). Zapobieganie i leczenie

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo