Autor: dr inż. Przemysław Kułakowski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Autor: dr inż. Przemysław Kułakowski"

Transkrypt

1 SUBSTANCJE PRIORYTETOWE I INNE ZANIECZYSZCZAJĄCE W ŚRODOWISKU WODNYM. WYNIKI WDRAŻANIA METOD BADAWCZYCH NA PODSTAWIE DOŚWIADCZEŃ Z REALIZACJI PROJEKTU PL0302 Autor: dr inż. Przemysław Kułakowski Tarnów 2009

2 W realizacji projektu PL0302 pn. Wzmocnienie kontroli przestrzegania prawa w zakresie ochrony i wykorzystania zasobów wodnych w województwie małopolskim, działanie II Wdrożenie i walidacja metod badawczych, którego efektem jest niniejsze opracowanie, uczestniczyli pracownicy tarnowskiej Delegatury Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Krakowie: - analitycy z Laboratorium Delegatury WIOŚ w Tarnowie - Pracowni Instrumentalnej, którzy wdrażali metody badania substancji priorytetowych i zanieczyszczających w środowisku wodnym: mgr inż. Jadwiga Domagalska główny specjalista Wiesława Serwin specjalista Dorota Kukla specjalista Marek Kapusta specjalista Zespołem kierowała mgr Barbara Tryba Kierownik Laboratorium. Z zespołem współpracowali pracownicy: - Działu Monitoringu w zakresie ustalenia programu badań - Pracowni Badań Terenowych w zakresie pobierania próbek do badań Znaczący wkład w organizację i prowadzenie badań analitycznych wniosła mgr Zofia Hadyś.

3 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP I OGÓLNE PODSTAWY PRACY Wymagania RDW w zakresie monitoringu wód Zakres działania II projektu PL-0302 pn. Wdrożenie i walidacja metod badawczych Cel i zakres pracy Struktura WIOŚ w Krakowie Wyposażenie posiadane przez laboratorium Delegatury WIOŚ w Tarnowie Założenia przyjęte przy wdrażaniu metod badawczych objętych zakresem działania II projektu PL CHARAKTERYSTYKA I WYSTĘPOWANIE SUBSTANCJI PRIORYTETOWYCH I ZANIECZYSZCZAJĄCYCH WSKAZANYCH W AKTACH PRAWNYCH Substancje priorytetowe organiczne Alachlor Antracen Atrazyna Benzen + BTEX Difenyloetery bromowane C chloroalkany Chlorfenwinfos Chlorpyrifos ,2-dichloroetan Dichlorometan Ftalan di-2-etyloheksylu Diuron Endosulfan Fluoranten Heksachlorobenzen Heksachlorobutadien Heksachlorocykloheksan Izoproturon Naftalen Nonylofenole Oktylofenole Pentachlorobenzen Pentachlorofenol Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA): benzo(a)piren, benzo(b)fluoranten, benzo(k)fluoranten, benzo(g,h,i)perylen, indeno(1,2,3-cd)piren Symazyna Związki tributylocyny Trichlorobenzeny Trichlorometan Trifluralina Substancje priorytetowe nieorganiczne Kadm Ołów Rtęć Nikiel Substancje zanieczyszczające (wg KOM 2006/0129/COD) Tetrachlorometan Aldryna Dieldryna Endryna Izodryna DDT izomer para-para

4 DDT całkowity Trichloroetylen Tetrachloroetylen Pestycydy ogółem (paration, heksachlorocykloheksan, dieldryna) METODY ANALITYCZNE WYNIKI WDRAŻANIA METOD ANALITYCZNYCH I ICH WALIDACJI Wyniki sprawdzania metod i szacowania niepewności wyników oznaczeń substancji priorytetowych Alachlor Antracen Atrazyna Benzen, toluen, etylobenzen, ksylen Difenyloetery bromowane C chloroalkany Chlorfenwinfos Chlorpyrifos ,2-dichloroetan Dichlorometan Di (2-etyloheksyl) ftalan Diuron Endosulfan Fluoranten Heksachlorobenzen Heksachlorobutadien Heksachlorocykloheksan Izoproturon Naftalen Nonylofenole Oktylofenole Pentachlorobenzen Pentachlorofenol Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA): benzo(a)piren, benzo(b)fluoranten, benzo(k)fluoranten, benzo(g,h,i)perylen, indeno(1,2,3-cd)piren Symazyna Związki tributylocyny Trichlorobenzeny Trichlorometan Trifluralina Wyniki sprawdzania metod i szacowania niepewności wyników oznaczeń substancji zanieczyszczających Tetrachlorometan Aldryna Dieldryna Endryna Izodryna DDT izomer para-para DDT całkowity Trichloroetylen Tetrachloroetylen Pestycydy ogółem (paration, heksachlorocykloheksan, dieldryna) Porównania międzylaboratoryjne i badania biegłości w zakresie oznaczania organicznych substancji priorytetowych i innych zanieczyszczających WYNIKI OZNACZEŃ SUBSTANCJI PRIORYTETOWYCH I ZANIECZYSZCZAJĄCYCH W PRÓBKACH WÓD POWIERZCHNIOWYCH I PODZIEMNYCH Substancje priorytetowe organiczne Alachlor

5 Antracen Atrazyna Benzen Difenyloetery bromowane C chloroalkany Chlorfenwinfos Chlorpyrifos ,2-dichloroetan Dichlorometan Di (2-etyloheksyl) ftalan Diuron Endosulfan Fluoranten Heksachlorobenzen Heksachlorobutadien Heksachlorocykloheksan Izoproturon Naftalen Nonylofenole Oktylofenole Pentachlorobenzen Pentachlorofenol Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA): Benzo(a)piren, Benzo(b)fluoranten, Benzo(k)fluoranten, Benzo(g,h,i)perylen, Indeno(1,2,3-cd)piren Symazyna Związki tributylocyny Trichlorobenzeny Trichlorometan Trifluralina Substancje zanieczyszczające (wg COM 2006/0129/COD) Tetrachlorometan Aldryna Dieldryna Endryna Izodryna DDT izomer para-para DDT całkowity Trichloroetylen Tetrachloroetylen Pestycydy ogółem (paration, heksachlorocykloheksan, dieldryna) PODSUMOWANIE Uwagi ogólne dotyczące prowadzenia monitoringu substancji priorytetowych i innych zanieczyszczeń Ocena wyników wdrożenia metod analitycznych Ocena wyników monitoringu próbek rzeczywistych.142 3

6 1. WSTĘP I OGÓLNE PODSTAWY PRACY 1.1. Wymagania RDW w zakresie monitoringu wód Ramowa Dyrektywa Wodna (RDW) ujmuje zagadnienia związane z gospodarowaniem wodą w sposób niespotykany w dotychczasowej historii aktów prawnych w tej dziedzinie. Podstawowym narzędziem w realizacji celów dyrektywy jest monitoring ilościowy i jakościowy wód powierzchniowych i podziemnych. Elementem monitoringu jakościowego jednym z trzech jest monitoring substancji chemicznych. Na jego podstawie przeprowadza się ocenę stanu chemicznego wód, która zastąpiła wcześniej przeprowadzaną ocenę stanu fizykochemicznego. Znaczenie tego monitoringu zmieniło się; w RDW jest wyraźny zapis o dominującej roli monitoringu hydrobiologicznego, podczas gdy wcześniej dokonywano oceny jakości wód głównie na podstawie zawartości substancji chemicznych. W rzeczywistości jednak zakres monitoringu substancji chemicznych rozszerzył się znacznie ze względu na konieczność objęcia jego zakresem licznych substancji, których zawartość w wodach była dotychczas oznaczana jedynie częściowo, okazjonalnie, a częściowo substancje te były pomijane w badaniach monitoringowych. Konieczność wprowadzenia tych substancji do listy wskaźników objętych monitoringiem wynika z dwóch przesłanek: treści artykułu 16 RDW i związanego z nim załącznika X do RDW, obejmującego listę 33 substancji priorytetowych, decyzji KOM 2006/0129 (COD) i związanej z nią listy substancji zanieczyszczających, zamieszczonych w załączniku I część A i B, dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/105/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wodnej, zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy Rady 82/176/EWG, 83/513/EWG, 84/156/EWG, 84/491/EWG i 86/280/EWG oraz zmieniająca dyrektywę 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. Przesłanki te stanowiły podstawę ustalenia zakresu monitoringu wód powierzchniowych i podziemnych w Polsce, obejmującego wspomniane substancje. Zakres monitoringu tych wód został sprecyzowany w następujących aktach prawnych: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych (Dz.U nr 162 poz. 1008), Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych (Dz.U nr 143 poz. 896), Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz.U nr 81 poz. 685) Zakres działania II projektu PL0302 pn. Wdrożenie i walidacja metod badawczych Zakres działania II obejmuje wdrożenie i walidację metod badań substancji priorytetowych i niebezpiecznych w wodach oraz kontrolę wewnętrzną i zewnętrzną badań wykonywanych w ramach projektu. Działanie to obejmuje: weryfikację i dostosowanie metod badawczych do potrzeb określonych w aktach prawnych, charakterystykę metod badawczych do prowadzenia badań w warunkach laboratorium m.in. wyznaczenie granic oznaczalności, precyzji, dokładności, 4

7 ustalenie i wdrożenie wewnętrznej kontroli jakości prowadzonych badań, zgodnie z funkcjonującym w laboratorium systemem zarządzania, spełniającym wymagania określone w normie PN-EN ISO/IEC 17025:2005, udział w porównaniach międzylaboratoryjnych i badaniach biegłości, zakup materiałów odniesienia Cel i zakres pracy Celem pracy było uzyskanie podstaw do prowadzenia monitoringu substancji priorytetowych i niebezpiecznych. Dla realizacji tego celu przyjęto następujący zakres pracy: 1. Scharakteryzowanie tych substancji wraz z określeniem ich zastosowania, własności toksycznych i występowania w wodach (w miarę dostępności danych), 2. Przeprowadzenie wdrożenia i walidacji metod oznaczania substancji priorytetowych i niebezpiecznych, 3. Oznaczenie substancji priorytetowych i innych niebezpiecznych w wodach powierzchniowych śródlądowych i podziemnych. Przyjęcie takiego zakresu pracy czyni ją przydatną zarówno dla osób zajmujących się organizacją monitoringu wód, jak i osób prowadzących badania analityczne. Wszystkie prace analityczne były wykonane w Laboratorium tarnowskiej Delegatury WIOŚ w Krakowie Struktura WIOŚ w Krakowie Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie działa na obszarze województwa małopolskiego. W jego skład wchodzą dwie delegatury: w Nowym Sączu i w Tarnowie. Delegatura w Tarnowie obejmuje swoim zasięgiem działania powiaty: bocheński, brzeski, dąbrowski, tarnowski ziemski i Tarnów-miasto na prawach powiatu. W ramach Delegatury działają następujące jednostki: Laboratorium Delegatury, Dział Monitoringu Środowiska, Dział Inspekcji oraz Dział Obsługi. W realizację II działania projektu PL-0302 zaangażowany był głównie personel Pracowni Instrumentalnej Laboratorium (wykonanie badań) przy współpracy Działu Monitoringu (ustalanie programu badań) oraz Pracownia Badań Terenowych (pobór próbek i wykonanie badań terenowych) Wyposażenie posiadane przez laboratorium Delegatury WIOŚ w Tarnowie Laboratorium Delegatury od wielu lat było przystosowane do prowadzenia badań środowiskowych w zakresie analizy instrumentalnej. Było to możliwe dzięki wyposażeniu miedzy innymi w następujące przyrządy: - chromatografy gazowe HP 5890 Series II z detektorami FID, - spektrometr absorpcji atomowej SOLAAR M6 do pracy metodą płomieniową, bezpłomieniową (elektrotermiczną) i generacji wodorków, - spektrofotometry UV/VIS, - analizatory azotu Kjeltec, - analizator przepływowy SAN PLUS z kanałami do oznaczania azotynów, azotanów, azotu amonowego, cyjanków, - rtęciomierz FIMS-100, - zestaw do oznaczania BZT, - wagi analityczne, - ph metry, - tlenomierze, 5

8 - konduktometry. Taki zakres przyrządów analitycznych nie zapewniał możliwości wykonywania oznaczeń fizykochemicznych substancji priorytetowych i innych zanieczyszczających zgodnie z wymaganiami RDW, dlatego w ramach realizacji projektu PL0302 zakupiono dodatkową aparaturę: - chromatograf cieczowy 1200 z detektorem DAD i fluorescencyjnym, - chromatograf gazowy 7890A/597C z detektorami ECD, FID, detektorem masowym i przystawką do analizy fazy nadpowierzchniowej, - analizator AOX multi X 2000, - analizator TOC multi NC 3100, - analizator rtęci AMA 254, - spektrometr emisyjny ze wzbudzeniem plazmowym ICP - OES icap 6500 DUO, - analizator przepływowy (CFA) SAN++ z kanałami do oznaczania indeksu, fenolowego, surfaktantów anionowych MBAS, azotu amonowego i fosforanów, - spektrofotometr UV-VIS Specord 40, - mierniki wieloparametrowe YSI Profesional Plus, do pomiarów ph, tlenu, rozpuszczonego, przewodności, temperatury, jonów amonowych i azotanów, - wieloparametrowe sondy do automatycznych pomiarów w wodach podziemnych z czujnikami do pomiaru przewodności, temperatury, wahań lustra wody, ph, tlenu rozpuszczonego, mętności, chlorków, azotanów, - mierniki wysokości zwierciadła wody z przystawką do pomiaru głębokości dna Założenia przyjęte przy wdrażaniu metod badawczych objętych zakresem działania II grantu PL0302 Przy wdrażaniu metod badawczych objętych zakresem projektu przyjęto kilka założeń, pozwalających uprościć i uporządkować pracę. 1. Stosowanie w maksymalnym stopniu metod znormalizowanych. Laboratorium Delegatury WIOŚ w Tarnowie działa w ściśle sprecyzowanym reżimie, wynikającym z realizacji zadań planowych, nie ma zatem wystarczających możliwości znacznego rozszerzania nakładu pracy, na przykład na modyfikowanie metod badawczych. 2. Stosowanie metod w pełni odpowiadających posiadanemu wyposażeniu. 3. Sprawdzenie/walidacja metod badawczych według procedur obowiązujących już w laboratorium. 4. Szacowanie niepewności wyników według procedur obowiązujących już w laboratorium. Jednoczesne spełnienie założeń wymienionych w punktach 1 i 2 w niektórych przypadkach nie było możliwe, stąd zaszła potrzeba szukania rozwiązań alternatywnych. 6

9 2. CHARAKTERYSTYKA I WYSTĘPOWANIE SUBSTANCJI PRIORYTETOWYCH I ZANIECZYSZCZAJĄCYCH WSKAZANYCH W AKTACH PRAWNYCH W niniejszym rozdziale zamieszczono podstawowe dane charakteryzujące substancje priorytetowe i zanieczyszczające. Przez pojęcie nazwy handlowe należy rozumieć także nazwy mieszanin produktów, w skład których wchodzi omawiany związek 2.1. Substancje priorytetowe organiczne Alachlor Pełna nazwa: 2 6 -dietylo-n-(metoksymetylo) - chloroacetanilid Synonimy/nazwy handlowe: Alanex 480 EC, Lasso, Lasso 480 EC, Lasso MT 480 CS, Alatrif 380 S.C., Alochlor, Lasagrin, Lassagrin, Lazo, Metachlor, Pillarzo, Alanox, Alanem, Chimichlor, Pronap 400 EC, Microtech, Bronco, Cannon, Crop Star, Intrro, Lariat, Micro- Tech, Partner Symbol CAS: Wzór sumaryczny: C 14 H 20 NO 2 Wzór strukturalny: CH 2 CH 3 COCH 2 N CH 2 OCH 3 CH 2 CH 3 Grupa związków: anilidy Grupa pestycydów: herbicyd Właściwości fizykochemiczne: Masa cząsteczkowa 269,8 Stan fizyczny Ciało stałe bezbarwne lub o słabej barwie kremowej do żółtej Temperatura topnienia, o C 39,5 41,5 Gęstość, g/cm 3 1,133 Prężność par, mpa 2,9 log K ow 2,97 Rozpuszczalność w wodzie, mg/l 242 (25 o C) 7

10 Właściwości toksyczne: Wartości wskaźników ekotoksykologicznych są następujące: - ptaki: LD 50 dla przepiórki 1536 mg/kg LC 50, 5 dni dla kaczki krzyżówki i przepiórki >5620 mg/kg pokarmu - ryby: LC 50, 96 godz dla pstrąga tęczowego 1,8 mg/l, dla Lepomis macrochirus 2,8 mg/l, dla pimephales promelas 5,0 mg/l - pszczoły: LD mg/pszczołę - rozwielitki: EC 50, 48 godz 10 mg/l Alachlor uznany jest za substancję rakotwórczą, choć są ograniczone dowody takiego działania. W glebie może być rozkładany przez bakterie przy udziale światła słonecznego. Proces ten nie przebiega jednak efektywnie, ponieważ alachlor nie jest wiązany przez większość gleb, dlatego może odparowywać lub przenikać do wód podziemnych. Również w środowisku wodnym ulega rozkładowi przez bakterie przy udziale światła słonecznego. Ze środowiska wodnego nie odparowuje. Jeżeli dostanie się do wód podziemnych, to pozostaje w nich długo ze względu na bardzo powolny rozkład. Biokocentracja alachloru nie ma większego znaczenia, dawka pochłonięta przez rośliny lub zwierzęta jest szybko eliminowana. Zastosowanie i źródła zanieczyszczenia Alachlor jest stosowany do zwalczania roślin jednorocznych i innych chwastów szerokolistnych, głównie w uprawach kukurydzy, a także bawełny i kapusty. W latach 90- tych był jednym z najczęściej stosowanych pestycydów w USA. Brak dokładnych danych dotyczących zużycia w krajach UE, szacuje się, że na przełomie XX i XXI wieku w krajach członkowskich stosowano 6 do 7 tysięcy ton rocznie. Często stosowany jest w mieszaninie z innymi pestycydami, szczególnie trifluraliną i atrazyną. Od roku 2007 obowiązuje w Polsce zakaz stosowania alachloru, wynikający z decyzji Komisji Europejskiej o niedopuszczeniu do stosowania pewnych pestycydów. Decyzja ta weszła w życie w grudniu 2006 roku. Alachlor jest zanieczyszczeniem wyłącznie antropogenicznym. Występowanie w wodach i ściekach: Alachlor był oznaczany w wodach powierzchniowych i podziemnych, oznaczone wartości stężenia były wyższe od granicy oznaczalności. Obecność alachloru stwierdzano również w wodzie do picia na poziomie poniżej 2µg/l (WHO). Według danych amerykańskich zakres wartości stężenia alachloru w wodzie do picia wynosił (w zależności od pochodzenia wody, w nawiasie podano liczbę systemów zaopatrzenia w wodę, w których stwierdzono obecność alachloru ): Źródło wody do picia Wartość średnia, μg/l Zakres, μg/l Wody powierzchniowe (37) 0,7338 0,03 2,2 Wody podziemne (9) 1,3458 0,08 4,4 Materiały źródłowe: Rożniatowski L.: Vademecum Pestycydów. Agra-Enviro Lab., Poznań, Rezmerska-Piętka J.: Wycofywanie preparatów. Farmer Charakterystyka substancji priorytetowych. Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2004 Wytyczne WHO dotyczące wody do picia. Tom 1 Zalecenia. Zarząd Główny PZiTS, Warszawa, 1998 Guidelines for Drinking Water Quality. Third Edition, Geneva

11 WHO/FAO Data Sheets on Pesticides no. 86, Sullivan P.J., Agardy F.J., ark J.J.: The Environmental Science of Drinking Water. Elsevier Butterworth-Heinemann, Burlington MA, Antracen Synonimy/nazwy handlowe: An, paranaftalen, zielony olej, , anthracen, anthracene, anthracin, green oil, HSDB 702, NSC 7958, paranaphthalene, tetra olive N2G Symbol CAS: Wzór sumaryczny: C 14 H 10 Wzór strukturalny: Grupa związków: wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne Właściwości fizykochemiczne: Masa cząsteczkowa 178,2 Stan fizyczny bezbarwne płytki Temperatura wrzenia, o C 340 Temperatura topnienia, o C 216 Gęstość, g/cm 3 1,25 log K ow 4,55 Rozpuszczalność w wodzie, mg/l 0,0434 Zastosowanie i źródła zanieczyszczenia Antracen jest zanieczyszczeniem zarówno antropogenicznym, jak i naturalnym. Naturalnym źródłem zanieczyszczenia są samoistne pożary roślinności, w trakcie których WWA, w tym antracen, powstają jako produkty niepełnego spalania. Ponadto stwierdzono, że WWA mogą być wytwarzane przez niektóre bakterie i rośliny, a także mogą powstawać w osadach dennych w warunkach beztlenowych. Jako zanieczyszczenie antropogeniczne jest wytwarzany zarówno w sposób zamierzony, jak i niezamierzony. Zawarty jest w ropie naftowej i smole węglowej, występuje więc jako produkt bądź produkt uboczny destylacji tych substancji bądź ich przeróbki. Antracen wraz z pochodnymi jest wykorzystywany w następujących procesach: syntezy chemiczne wytwarzanie kreozotów i innych środków barwiących lub konserwujących drewno wytwarzanie farb smołowych i membran wodoszczelnych 9

12 Niezamierzone wytwarzanie antracenu związane jest ze spalaniem paliw kopalnych, szczególnie stałych i płynnych, a także ze ścieraniem materiałów zawierających ten związek, zwłaszcza asfaltu i opon samochodowych. Spaliny wydają się mniej istotnym źródłem zanieczyszczania antracenem ze względu na powszechne wprowadzenie katalizatorów w układach wydechowych samochodów. Produkcja antracenu od lat 80-tych spada, jej wielkość obecnie jest trudna do określenia. Podawana jest wielkość produkcji 550 ton rocznie, jest to jednak najprawdopodobniej wartość już nieaktualna. Występowanie w wodach i ściekach: Antracen występuje w ściekach miejskich, szczególnie podczas deszczów nawalnych, podczas których wartość jego stężenia może wzrosnąć kilkudziesięciokrotnie w odniesieniu do ścieków z pogody suchej w wyniku spływu z powierzchni ulic. Materiały źródłowe: Charakterystyka substancji priorytetowych. Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2004 Poradnik fizykochemiczny. Praca zbiorowa, WNT Warszawa Dojlido J.: Chemia wody. Wydawnictwo Ekonom. i Środow., Bialystok Atrazyna Pełna nazwa: 2-chloro-4-etyloamino-6-izopropyloamino-1,3,5-triazyna 2-Chloro-4-(ethylamino)-6-(isopropylamino)triazine 2-Chloro-4-(ethylamino)-6-(isopropylamino)-s-triazine 2-Chloro-4-ethylamino-6-isopropylamino-1,3,5-triazine 6-Chloro-N-ethyl-N-isopropyl-1,3,5-triazine-2,4-diamine Synonimy/nazwy handlowe: Aatrex, Atranex, Crisatrina, Crisazine, Farmco Atrazine, Griffex, Shell Atrazine Herbicide, Vectal SC, Gesaprim, Primatol, Atrasol G-30027, Cyazine, Fenatrol, Radazine, Weedex, PRIMATOL, Aspekt 500 SC, Atranex 500 SC, Atranex 80 WP, Atranex 90 WG, Atrasan 500 SC, Azoprim 50 WP, Gesaprim 90 WG, Laddok 400 SC, Luxprim 400 SC, Maizine 500 SC, Merlin Super 537 SC, Primextra Gold 720 SC, Tazastomp 500 S.C, Azoprim, ap, Herbitor, Herbatoxol, Luxprim, Primextra, Aatrex, Aktikon, Atred, Giffex, Malermais, Simazat, Zeapos, A 361, Actinite PK, Aktikon, Aktikon PK, Aktinit A, Aktinit PK, Argezin, Atrazinex, Atrasine, Atrataf, Atrazin, Atratol R, Atred R, Candex, Cekuzina-T, Chromozin, Cyazin, Farmco, G30027, Griffex R, Hungazin, Hungazin PK, Oleogesaprim, Inakor, Primatol A, Pitezin, Primase, Vectal SC R, Weedex A, Wonuk, Zeazin R, Zeazine Symbol CAS: Wzór sumaryczny: C 8 H 14 N 5 10

13 Wzór strukturalny: CH 3 N N CH 3 CH NH N NH CH 2 CH 3 Grupa związków: triazyny Grupa pestycydów: herbicyd Właściwości fizykochemiczne: Masa cząsteczkowa 215,7 Stan fizyczny bezbarwny proszek Temperatura topnienia, o C Gęstość, g/cm 3 1,187 Prężność par, mm Hg 3, log K ow 2,5 Rozpuszczalność w wodzie, mg/l 33 (25 o C) Właściwości toksyczne: Wartości wskaźników ekotoksykologicznych są następujące: - ptaki: LD 50 dla przepiórki 940 mg/kg LC 50, 8 dni dla kaczki krzyżówki mg/kg pokarmu, dla przepiórki 5660 mg/kg pokarmu - ryby: LC 50, 96 godz dla pstrąga tęczowego 4,5 11,0 mg/l, dla samogłowa 16,0 mg/l, dla karpia 76 - >100 mg/l, dla łososia 15mg/l, - pszczoły: LD 50 >97 mg/pszczołę - rozwielitki: EC 50, 48 godz 6,9 mg/l, EC 50, 21 dni >0,12 mg/l Zastosowanie i źródła zanieczyszczenia: Atrazyna była herbicydem powszechnie stosowanym do zwalczania chwastów dwuliściennych i niektórych jednoliściennych. Stosowano ją szczególnie do usuwania gorczycy polnej, gwiazdnicy pospolitej, fiołka polnego, komosy białej, jasnoty, chwastów rumianowatych, rdestu, zwłaszcza w uprawach kukurydzy, ale również szparagów, ziemniaków, krzewów owocowych oraz w sadach, szkółkach drzew owocowych i leśnych. Atrazyny nie produkowano w Polsce, była jednak stosowana. W 1989 roku atrazyna stanowiła 3,1% ogólnej ilości pestycydów stosowanych w Polsce. W 1991 roku zużyto w woj. gdańskim 1275 kg atrazyny, co stanowiło 0,65% stosowanych pestycydów, a woj. elbląskim 6342 kg, co stanowiło 2,90% stosowanych pestycydów (uwaga: dane dotyczą ówczesnych województw). Po przystąpieniu do Unii Europejskiej Polska uzyskała warunkowe pozwolenie na stosowanie niektórych substancji, których używanie było już wcześniej zakazane w krajach UE. Dotyczyło to m.in. atrazyny, którą Komisja Europejska zezwoliła stosować w ściśle określonych uprawach do 30 czerwca 2007 r. 11

14 Atrazyna rozkłada się w glebie, jest jednak dość trwała w wodzie i powietrzu. Ta trwałość sprzyja dalekiemu transportowi, powodującemu jej rozpowszechnienie w środowisku. Występowanie w wodach i ściekach: Podczas badań przeprowadzonych na terenie Polski w latach wykonano oznaczenia atrazyny w 242 próbkach wód powierzchniowych. Z tej liczby 31,8% (77 próbek) zawierało oznaczany pestycyd. W żadnej z nich wartość stężenia atrazyny nie przekraczała10 μg/l. Maksymalna wartość stężenia atrazyny wyniosła 3,0 μg/l, a średnia z wyników dodatnich 0,58 μg/l. Szeroko zakrojone badania prowadzono w USA. Raport EPA zawiera wyniki analiz próbek wód powierzchniowych i próbek wód podziemnych. Próbki te pobrano w punktach poboru wód powierzchniowych i punktach poboru wód podziemnych. Obecność atrazyny stwierdzono w (37,7%) próbkach wód powierzchniowych i w 343 (10,7%) próbkach wód podziemnych. Parametry charakterystyczne wyników analiz zestawiono poniżej: Parametr Wody Wody podziemne powierzchniowe 85-ty percentyl (wyników niezerowych), μg/l 2,3 1,9 Maksymalne stężenie, μg/l Powyższe wyniki dotyczą metod niewalidowanych, dlatego powinny być traktowane jako orientacyjne. Według innych danych amerykańskich zakres wartości stężenia atrazyny w wodzie do picia wynosił (w zależności od pochodzenia wody, w nawiasie podano liczbę systemów zaopatrzenia w wodę, w których stwierdzono obecność atrazyny ): Źródło wody do picia Wartość średnia, μg/l Zakres, μg/l Wody powierzchniowe (106) 1,8995 0,08-42 Wody podziemne (82) 1,1293 0,06-12 Wyniki oznaczeń atrazyny w wodach europejskich zestawiono poniżej: A. Wody powierzchniowe (badania z roku 1988) - woda deszczowa (Szwajcaria) nw 600 ng/l - woda deszczowa (Grecja) ng/l - Zatoka Gdańska nw - 84 ng/l - rzeka Łaba (Niemcy) ng/l - rzeka Tamiza i jej dopływy: przed 1990 r. 642 ng/l w latach r. 34 ng/l - ujście rzeki Ebro nw 240 ng/l - rzeka Dunaj z dorzeczami, wartość maksymalna 4810 ng/l - rzeka Adyga 5,05 ng/l - rzeka Rodan 32 ng/l B. Wody podziemne (badania z roku 1990) studnie w Piemoncie (Włochy), wartości maksymalne >1000 ng/l Podczas badań rzeki Lee w Wielkiej Brytanii oznaczono wartość stężenia atrazyny < 0,1 μg/l. 12

15 Wartość stężenia atrazyny w wodach podziemnych i w wodzie do picia wynosi zazwyczaj poniżej 10 μg/l. Materiały źródłowe: Rezmerska-Piętka J.: Wycofywanie preparatów. Farmer 06, 2007 Drinking Water Health Advisory: Pesticides. US EPA, Lewis Publishers Inc., 1989 Meister R. G..: Farm Chemicals Handbook. Meister Publishing Company, Willoughby OH, 1987 Biziuk M. (red). Pestycydy występowanie, oznaczanie i unieszkodliwianie. WNT Warszawa 2001 STORET Water Quality File. Office of Water U.S. Environmental Protection Agency, Dojlido J.: Chemia wody. Wydawnictwo Ekonom. i Srodow., Bialystok Guidelines for Drinking Water Quality. Third Edition, Geneva Sullivan P.J., Agardy F.J., ark J.J.: The Environmental Science of Drinking Water. Elsevier Butterworth-Heinemann, Burlington MA, Benzen + BTEX Benzen Synonimy/nazwy handlowe: benzol (produkt techniczny o zawartości benzenu 70 80%, mieszanina z toluenem i ksylenami) Symbol CAS: Wzór sumaryczny: C 6 H 6 Wzór strukturalny: Grupa związków: jednopierścieniowe areny Właściwości fizykochemiczne: Masa cząsteczkowa 78,1 Stan fizyczny ciecz bezbarwna Temperatura wrzenia, o C 80,1 Temperatura topnienia, o C 5,5 Gęstość, g/cm 3 0,879 log K ow 2,13 Rozpuszczalność w wodzie, mg/l 700 (22 o C) (30 o C) 13

16 Właściwości toksyczne: Wartości wskaźników ekotoksykologicznych są następujące: - ryby: LC 50, 96 godz dla pstrąga tęczowego 9,2 mg/l Zastosowanie i źródła zanieczyszczenia: Benzen występuje w ropie naftowej, wartość jego stężenia w ropie może wynosić nawet do 4000 mg/l. Zatem w pewnych sytuacjach (naturalne wypływy ropy) benzen jest w środowisku zanieczyszczeniem pochodzenia naturalnego. Ponadto znaczne ilości benzenu powstają podczas wytwarzania smoły węglowej, jednak znaczenie tej metody pozyskiwania benzenu maleje. Benzen powszechnie występuje w środowisku. Wynika to zarówno z jego licznych zastosowań, jak i z występowania w benzynie i w spalinach z silników samochodowych, co sprzyja rozprzestrzenianiu tego związku. Ponadto benzen jest związkiem lotnym, zatem może się rozprzestrzeniać przez atmosferę i stamtąd trafiać do wód. Benzen jest powszechnie stosowanym rozpuszczalnikiem i substratem wielu reakcji chemicznych. Źródłem zanieczyszczenia wód benzenem mogą być następujące procesy technologiczne: - przeróbka ropy naftowej - transport i magazynowanie produktów naftowych - produkcja środków owadobójczych - produkcja etylobenzenu, styrenu, kumenu i fenolu - produkcja cykloheksanolu i cykloheksanonu - produkcja nitrobenzenu - produkcja alkilobenzenów stosowanych w syntezie środków powierzchniowo czynnych - produkcja chlorobenzenu - produkcja wielu innych związków chemicznych, w tym między innymi bezwodnika kwasu maleinowego, związków do produkcji żywic, olejów nawilżających, antyoksydantów Źródłem emisji benzenu do środowiska wodnego mogą być także wytwórnie elementów betonowych, warsztaty mechaniczne, w tym także prowadzące powierzchniową obróbkę metali, dworce i zajezdnie autobusowe, dworce kolejowe i zakłady napraw taboru kolejowego, zakłady przetwarzające drewno, celulozę i papier. W ostatnich latach nastąpił wzrost zainteresowania budową nowych instalacji do wytwarzania benzenu ze względu na poprawę rentowności produkcji. Do roku 2010 światowy wzrost zdolności produkcyjnej wyniesie ok. 9 mln ton/rok, co stanowi przyrost o około 17 % w odniesieniu do roku Występowanie w wodach i ściekach: A. Woda deszczowa - Wielka Brytania (rok 1980) 87,2 μg/l - Berlin (rok 1977) 0,1 0,5 μg/l B. Wody powierzchniowe - USA wybrzeże Brazos (rok 1988) 0, μg/l - USA 13 różnych miejsc (rok 1979) 1 13 μg/l - Zurych (rok 1974) 0,03 μg/l C. Wody przybrzeżne - Zatoka Meksykańska (rok 1981) μg/l - USA wybrzeże Brazos (rok 1988) 0, μg/l 14

17 D. Otwarte morze - Ocean Atlantycki USA (rok 1986) 0, μg/l - Morze Bałtyckie (rok 1986) 0, μg/l Według danych amerykańskich zakres wartości stężenia benzenu w wodzie do picia wynosił (w zależności od pochodzenia wody, w nawiasie podano liczbę systemów zaopatrzenia w wodę, w których stwierdzono obecność benzenu): Źródło wody do picia Wartość średnia, μg/l Zakres, μg/l Wody powierzchniowe (42) 3,1768 0, Wody podziemne (157) 104,3 0, Toluen Synonimy/nazwy handlowe: metylobenzen, fenylometan, toluol, methacide, metylbenzen, metylobenzol, Phenylmethane, Antisal 1A Symbol CAS: Wzór sumaryczny: C 7 H 8 Wzór strukturalny: CH 3 Grupa związków: alkilowane areny Właściwości fizykochemiczne: Masa cząsteczkowa 92,1 Stan fizyczny bezbarwna ciecz Temperatura wrzenia, o C 110,6 Temperatura topnienia, o C -94,9 Gęstość, g/cm 3 0,867 Prężność par, mm Hg 28,4 log K ow 2,73 Rozpuszczalność w wodzie, mg/l 526 Zastosowanie i źródła zanieczyszczenia: Toluen jest głównie stosowany jako dodatek do benzyny w celu poprawy jej liczby oktanowej. Ponadto wykorzystywany jest jako surowiec do produkcji benzenu na drodze 15

18 dealkilacji, jako rozpuszczalnik do farb i środków czyszczących. Ponadto stosowany jest do produkcji polimerów używanych do wytwarzania nylonu, butelek z tworzywa sztucznego, poliuretanów. Jest też surowcem w syntezie organicznej Występowanie w wodach i ściekach: Podczas badań rzeki Lee w Wielkiej Brytanii oznaczono wartość stężenia toluenu >0,1 μg/l. Według danych amerykańskich zakres wartości stężenia toluenu w wodzie do picia wynosił (w zależności od pochodzenia wody, w nawiasie podano liczbę systemów zaopatrzenia w wodę, w których stwierdzono obecność toluenu): Źródło wody do picia Wartość średnia, μg/l Zakres, μg/l Wody powierzchniowe (153) 2,957 0, ,3 Wody podziemne (473) 818,33 0, Podana w powyższej tabeli górna wartość zakresu stężenia toluenu w wodach podziemnych równa μg/l budzi wątpliwość, ponieważ przekracza wartość rozpuszczalności tego związku w wodzie. Etylobenzen Synonimy/nazwy handlowe: fenyloetan, etylbenzol, EB Symbol CAS: Wzór sumaryczny: C 8 H 10 Wzór strukturalny: Grupa związków: alkilowane areny Właściwości fizykochemiczne: CH 2 CH 3 Masa cząsteczkowa 106,2 Stan fizyczny ciecz bezbarwna Temperatura wrzenia, o C 136 Temperatura topnienia, o C -94 Gęstość, g/cm 3 0,867 Prężność par, mm Hg 9,53 Rozpuszczalność w wodzie, mg/l

19 Zastosowanie i źródła zanieczyszczenia: Etylobenzen może być zanieczyszczeniem naturalnym jako składnik ropy naftowej. Jako zanieczyszczenie antropogeniczne dostaje się do środowiska podczas prowadzenia procesów, w których jest stosowany, bądź uwalniany jest z produktów, w skład których wchodzi. Etylobenzen jest używany do produkcji styrenu i polimerów, jest też często stosowanym rozpuszczalnikiem. Jest składnikiem asfaltu i benzyn, syntetycznej gumy, paliw, farb, atramentów, klejów, lakierów, produktów tytoniowych, insektycydów. Ponadto jest stosowany w syntezie różnych organicznych związków chemicznych. Benzyna zawiera około 2 % wag. etylobenzenu. Inne produkty, które mogą zawierać etylobenzen to: farby, środki ochrony roślin, pasty do polerowania i czyszczenia karoserii samochodowych, środki do czyszczenia instalacji sanitarnych i płytek ceramicznych, pianki konstrukcyjne i budowlane, pasty do podłóg, pasty do polerowania i czyszczenia mebli, substancje do nanoszenia znaków poziomych na jezdniach, herbicydy, insektycydy, krochmal, wełna mineralna, włókna, materiały uszczelniające, środki czyszczące, środki do czyszczenia pieców, rozcieńczalniki do farb, środki do czyszczenia dywanów i obić tapicerskich, wykładziny podłogowe, materiały wodoodporne. Ksyleny (o-, m-, p-) Synonimy/nazwy handlowe: dimetylobenzen, xylol, Violet 3 Symbol CAS: Wzór sumaryczny: (o-, m-, p-) C 8 H 10 Wzór strukturalny: ortoksylen CH 3 CH 3 17

20 metaksylen CH 3 CH 3 paraksylen CH 3 CH 3 Grupa związków: alkilowane areny Właściwości fizykochemiczne: Masa cząsteczkowa (o-, m-, p-) 106,2 Stan fizyczny o- m- p- Temperatura wrzenia, o C o- m- p- Temperatura topnienia, o C o- m- p- Gęstość, kg/l o- m- p- ciecz bezbarwna ciecz bezbarwna ciecz bezbarwna 144,5 139,5 138, ,5 13,5 0,880 0,864 0,861 Zastosowanie i źródła zanieczyszczenia: Handlowy ksylen zawiera zwykle 40-65% m-ksylenu i do około 20 % każdego z pozostałych związków: p-ksylenu, o-ksylenu i etylobenzenu. W niewielkich ilościach znajduje się w benzynie i paliwie lotniczym. W ciągu ostatnich 10 lat nastąpił gwałtowny rozwój rynku p-ksylenu, którego światowa produkcja wzrosła 20 milionów t/r do ponad 30 milionów t/r. Występowanie w wodach i ściekach: Podczas badań rzeki Lee w Wielkiej Brytanii oznaczono wartość stężenia ksylenu >0,1 μg/l. Według danych amerykańskich zakres wartości stężenia ksylenu w wodzie do picia wynosił (w zależności od pochodzenia wody, w nawiasie podano liczbę systemów zaopatrzenia w wodę, w których stwierdzono obecność ksylenu): 18

Metody analityczne jako podstawowe narzędzie w ocenie stopnia zanieczyszczenia substancjami priorytetowymi środowiska wodnego

Metody analityczne jako podstawowe narzędzie w ocenie stopnia zanieczyszczenia substancjami priorytetowymi środowiska wodnego Ogólnopolski konkurs dla studentów i młodych pracowników nauki na prace naukowo-badawcze dotyczące rewitalizacji terenów zdegradowanych Metody analityczne jako podstawowe narzędzie w ocenie stopnia zanieczyszczenia

Bardziej szczegółowo

W tym problemy w realizacji monitoringu wód śródlądowych.

W tym problemy w realizacji monitoringu wód śródlądowych. Główne problemy PMŚ. W tym problemy w realizacji monitoringu wód śródlądowych. Roman Jaworski Dyrektor Departamentu Monitoringu i Informacji o Środowisku GIOŚ. r.jaworski@gios.gov.pl Najważniejsze problemy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r.

Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r.

Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie

Bardziej szczegółowo

Technologie i standardy oczyszczania ścieków komunalnych. dr hab. inż. ZOFIA SADECKA, prof. UZ Uniwersytet Zielonogórski

Technologie i standardy oczyszczania ścieków komunalnych. dr hab. inż. ZOFIA SADECKA, prof. UZ Uniwersytet Zielonogórski Technologie i standardy oczyszczania ścieków komunalnych dr hab. inż. ZFIA SADECKA, prof. UZ Uniwersytet Zielonogórski Ścieki przemysłowe i komunalne wymagające oczyszczania odprowadzane do wód do ziemi

Bardziej szczegółowo

Miejsce poboru / etykieta zleceniodawcy. Wodociąg Żołędowo SUW Niemcz - woda podawana do sieci

Miejsce poboru / etykieta zleceniodawcy. Wodociąg Żołędowo SUW Niemcz - woda podawana do sieci Strona nr 1/7 Zleceniodawca Gminny Zakład Komunalny Żołędowo, ul. Jastrzębia 62 86031 Osielsko Podstawa realizacji Umowa z dnia: 20140115 nr GZK.5/2014.LK, numer systemowy: 14002364 Opis próbek Nr laboratoryjny

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE

LABORATORIUM WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE X. LABORATORIUM WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE Laboratory of the Voivodeship Inspectorate of Environmental Protection in Szczecin W okresie od stycznia 2010 roku do września

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXVII/403/2014 RADY GMINY SŁUPSK. z dnia 9 maja 2014 r.

UCHWAŁA NR XXXVII/403/2014 RADY GMINY SŁUPSK. z dnia 9 maja 2014 r. UCHWAŁA NR XXXVII/403/2014 RADY GMINY SŁUPSK w sprawie zatwierdzenia taryf cen i stawek opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków na terenie Gminy Słupsk oraz ustalenia wysokości

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8 Data wydania: 5 września 2011 r. Nazwa i adres: AB 646 INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Monitoring środowiska w rejonie zrekultywowanych mogilników na terenie województwa kujawsko-pomorskiego

Monitoring środowiska w rejonie zrekultywowanych mogilników na terenie województwa kujawsko-pomorskiego Monitoring środowiska w rejonie zrekultywowanych mogilników na terenie województwa kujawsko-pomorskiego Jacek Goszczyński Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Bydgoszczy Przysiek, 10 października

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 14, Data wydania: 24 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres: AB 325

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT. I. Zestawienie cen i stawek opłat ZAOPATRZENIE W WODĘ

KOMUNIKAT. I. Zestawienie cen i stawek opłat ZAOPATRZENIE W WODĘ KOMUNIKAT Wodociągi Słupsk sp. z o.o. informują, iż zgodnie z art. 24, pkt. 8 Ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków z dnia 7 czerwca 2001 r. w okresie od dnia 1.07.2015

Bardziej szczegółowo

SYNTEZA PRACY: Opracowanie wykazu wielkości emisji i stężeń substancji priorytetowych oraz innych powodujących zanieczyszczenie

SYNTEZA PRACY: Opracowanie wykazu wielkości emisji i stężeń substancji priorytetowych oraz innych powodujących zanieczyszczenie SYNTEZA PRACY: Opracowanie wykazu wielkości emisji i stężeń substancji priorytetowych oraz innych powodujących zanieczyszczenie w obszarze działania Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie [Umowa

Bardziej szczegółowo

Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych ul. Kossutha 6, 40-844 Katowice

Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych ul. Kossutha 6, 40-844 Katowice Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych ul. Kossutha 6, 40-844 Katowice instytut badawczy KRS 0000058172 NIP 634-012-55-19 tel.: 32 254-60-31, faks: 32 254-17-17, e-mail: ietu@ietu.katowice.pl. www.ietu.katowice.pl

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/105/WE

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/105/WE L 348/84 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 24.12.2008 DYREKTYWY DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/105/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki

Bardziej szczegółowo

LZG 4101-011-01/2014 P/14/120 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

LZG 4101-011-01/2014 P/14/120 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE LZG 4101-011-01/2014 P/14/120 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE I. Dane identyfikacyjne kontroli Numer i tytuł kontroli Jednostka przeprowadzająca kontrolę Kontrolerzy Jednostka kontrolowana Kierownik jednostki

Bardziej szczegółowo

Synteza pracy. Wykonawca: Pectore-Eco Sp. z o.o. Al. Przyjaźni 7/2 44-100 Gliwice

Synteza pracy. Wykonawca: Pectore-Eco Sp. z o.o. Al. Przyjaźni 7/2 44-100 Gliwice Wykaz wielkości emisji i stężeń substancji priorytetowych oraz innych zanieczyszczeń, dla których zostały określone środowiskowe normy jakości w regionie wodnym Dolnej Wisły Synteza pracy Praca została

Bardziej szczegółowo

Unieszkodliwianie komunalnych osadów ściekowych

Unieszkodliwianie komunalnych osadów ściekowych Unieszkodliwianie komunalnych osadów ściekowych Procesy i urządzenia Krzysztof Tyrała R.O.T. RECYCLING ODPADY TECHNOLOGIE Ekspert Polskiej Izby Ekologii Gliwice KONTROLA SUBSTANCJI NIEBEZPIECZNYCH W REGIONIE

Bardziej szczegółowo

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W BIAŁYMSTOKU 16-400 Suwałki, ul. Piaskowa 5, tel./fax 87-563-24-80, 87-563-24-90 e-mail: suwalki@wios.bialystok.pl www.wios.bialystok.pl

Bardziej szczegółowo

Wioletta Buczak-Zeuschner. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Lublinie

Wioletta Buczak-Zeuschner. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Lublinie Choroby zawodowe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi w aspekcie zmian wykazów substancji, mieszanin, czynników i procesów technologicznych

Bardziej szczegółowo

Najwyższa jakość i szeroki zakres badań

Najwyższa jakość i szeroki zakres badań Delegatura w Płocku LABORATORIUM Najwyższa jakość i szeroki zakres badań Ślesin 15-17 maja 2006 Struktura organizacyjna WIOŚ Zadania Laboratorium WIOŚ Badania stanu środowiska Pomiary kontrolne jednostek

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne)

Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne) Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne) mgr inż. Maria Sadowska mgr Katarzyna Furmanek mgr inż. Marcin Młodawski Laboratorium prowadzi prace badawcze w zakresie: Utylizacji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA BUDOWNICTWA 1) z dnia 14 lipca 2006 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA BUDOWNICTWA 1) z dnia 14 lipca 2006 r. Dz.U.06.136.964 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA BUDOWNICTWA z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców przemysłowych oraz warunków wprowadzania do urządzeń kanalizacyjnych (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

WYSTĄPIENIE POKONTROLNE LWR-4101-019-02/2014 P/14/120 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Tekst ujednolicony uwzględniający zmiany wprowadzone na podstawie uchwały Zespołu Orzekającego Komisji Rozstrzygającej NIK nr KPK/KPO.443.025.2015

Bardziej szczegółowo

file://x:\public Relations\BIP -Internet\Poprawione\O firmie\rozporzadzenie_14_lipie...

file://x:\public Relations\BIP -Internet\Poprawione\O firmie\rozporzadzenie_14_lipie... Strona 1 z 6 Stan prawny: 2012-10-19 Numer dokumentu LexPolonica: 68142 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA BUDOWNICTWA z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1158

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1158 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1158 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7 Data wydania: 3 lutego 2015 r. Nazwa i adres GÓRNOŚLĄSKIE

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2162 cz. 2 Warszawa, 14 lutego 2014 r.

Druk nr 2162 cz. 2 Warszawa, 14 lutego 2014 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów RM-10-126-13 Druk nr 2162 cz. 2 Warszawa, 14 lutego 2014 r. Szanowna Pani Marszałek Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

MONITORING WODY. Badana cecha, zakres oznaczania i stosowana technika. Badana cecha, zakres oznaczania i stosowana technika

MONITORING WODY. Badana cecha, zakres oznaczania i stosowana technika. Badana cecha, zakres oznaczania i stosowana technika MONITORING WODY Zakres badań w Oddziale Badania Wody, Gleby, Powietrza Laboratorium Badań Środowiskowych i Żywności WSSE zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 9 marca 007 r. (Dz.U. nr 6, poz. 7)

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 stycznia 2016 r. Poz. 85 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 21 grudnia 2015 r.

Warszawa, dnia 19 stycznia 2016 r. Poz. 85 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 21 grudnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 19 stycznia 2016 r. Poz. 85 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 21 grudnia 2015 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu jednolitych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4. do Założeń merytorycznych i organizacyjnych opracowania Informacji o działalności IOŚ w 2011 r.

Załącznik nr 4. do Założeń merytorycznych i organizacyjnych opracowania Informacji o działalności IOŚ w 2011 r. Załącznik nr 4 do Założeń merytorycznych i organizacyjnych opracowania Informacji o działalności IOŚ w 2011 r. Laboratoria i automatyczne sieci pomiarowe w realizacji zadań IOŚ Laboratorium Wojewódzkiego

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 21 września 2012 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 19 maja 2014 r. Nazwa i adres AB 1188,,WODOCIĄGI

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 832

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 832 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 832 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8, Data wydania: 30 lipca 2014 r. Nazwa i adres: GRUPOWA OCZYSZCZALNIA

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI 62 200 Gniezno, ul. Pałucka 2733 tel./fax. (061) 667 53 33 do 34 Data aktualizacji: 2009.01.12 Data wydruku: 2009.01.12 KARTA CHARAKTERYSTYKI (podstawa: Rozporządzenie MZ. Dz. U. Nr 140. poz. 1171 z dnia

Bardziej szczegółowo

PRACE. Instytutu Szk³a, Ceramiki Materia³ów Ogniotrwa³ych i Budowlanych. Nr 4

PRACE. Instytutu Szk³a, Ceramiki Materia³ów Ogniotrwa³ych i Budowlanych. Nr 4 PRACE Instytutu Szk³a, Ceramiki Materia³ów Ogniotrwa³ych i Budowlanych Scientific Works of Institute of Glass, Ceramics Refractory and Construction Materials Nr 4 ISSN 1899-3230 Rok II Warszawa Opole 2009

Bardziej szczegółowo

Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium. zgodnie z systemem QSHE. (Quality, Safety, Health, Environment)

Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium. zgodnie z systemem QSHE. (Quality, Safety, Health, Environment) Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium zgodnie z systemem QSHE (Quality, Safety, Health, Environment QSHE System QSHE (Quality, Safety, Health, Environment to zintegrowane

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI 62 200 Gniezno, ul. Pałucka 2733 tel./fax. (061) 667 53 33 do 34 Data aktualizacji: 2009.01.12 Data wydruku: 2009.01.12 KARTA CHARAKTERYSTYKI (podstawa: Rozporządzenie MZ. Dz. U. Nr 140. poz. 1171 z dnia

Bardziej szczegółowo

LABORATORIA BADAWCZE mikrobiologia - fizykochemia - sensoryka

LABORATORIA BADAWCZE mikrobiologia - fizykochemia - sensoryka ŁAJSKI: 05-119 Legionowo, ul. Kościelna 2a FILIA POŁUDNIE: 41-404 Mysłowice, ul. Fabryczna 7 LABORATORIA BADAWCZE mikrobiologia - fizykochemia - sensoryka www.jars.pl Zleceniodawca: Gmina Osieck, ul. Rynek

Bardziej szczegółowo

ONS/HK/4566-9/2012 OCENA JAKOŚCI WODY PRZEZNACZONEJ DO SPOŻYCIA PRZEZ LUDZI NA TERENIE GMINY RACIBÓRZ W 2011 ROKU. ul.batorego 8, 47-400 Racibórz

ONS/HK/4566-9/2012 OCENA JAKOŚCI WODY PRZEZNACZONEJ DO SPOŻYCIA PRZEZ LUDZI NA TERENIE GMINY RACIBÓRZ W 2011 ROKU. ul.batorego 8, 47-400 Racibórz PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY POWIATOWA STACJA SANITARNO EPIDEMIOLOGICZNA w RACIBORZU ul.batorego 8, 47-400 Racibórz Sekretariat 032-459-41-32 NIP: 639-13-65-386, REGON: 000302014 centrala tel.:

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 127 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 127 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 127 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 14 Data wydania: 28 lipca 2014 r. Nazwa i adres: AB 127 WOJEWÓDZKI

Bardziej szczegółowo

Telefon alarmowy: 042 6314724 (Krajowe Centrum Informacji Toksykologicznej)

Telefon alarmowy: 042 6314724 (Krajowe Centrum Informacji Toksykologicznej) R KARTA CHARAKTERYSTYKI Data opracowania: 07.2002 Data aktualizacji: 10.2006 1.Identyfikacja preparatu. Identyfikacja producenta Nazwa handlowa: TOXAN PASTA Rodzaj produktu: rodentycyd Kategoria: Produkt

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEGO PREPARATU Wazelina

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEGO PREPARATU Wazelina Strona 1 z 5 Wersja 1.03 Data sporządzenia karty: 26.04.2005 Data aktualizacji: 21.03.2006 1. IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI/PREPARATU I PRODUCENTA, DYSTRYBUTORA NAZWA HANDLOWA ZASTOSOWANIE PRODUKTU PRODUCENT

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W KATOWICACH. OKRESOWA OCENA JAKOŚCI WODY DLA MIASTA MYSŁOWICE za rok 2014

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W KATOWICACH. OKRESOWA OCENA JAKOŚCI WODY DLA MIASTA MYSŁOWICE za rok 2014 PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W KATOWICACH UL. BARBARY 17, 40-053 KATOWICE http://www.psse.katowice.pl/ NS/HKiŚ/4564/U/2015 e-mail: psse.katowice@pis.gov.pl Katowice, dnia 04.02.2015r. Sekretariat

Bardziej szczegółowo

Współczynniki kalkulacyjne, ceny poboru próbek i wykonania badań Wykaz czynności Woda lub ścieki Gleby, odpady, Powietrze- imisja Powietrze- emisja

Współczynniki kalkulacyjne, ceny poboru próbek i wykonania badań Wykaz czynności Woda lub ścieki Gleby, odpady, Powietrze- imisja Powietrze- emisja Lp 1 Pobór próbek wody powierzchniowej i ścieków do badań fiz-chem i biologicznych 2 Pobór w okresie 24 godzin próbek ścieków do badań fiz-chem 3 Pobór próbek wody powierzchniowej do badań fitobentosu

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 2, Data wydania: 11 lipca 2011 r. AB 1188 Nazwa i adres WODOCIĄGI

Bardziej szczegółowo

Trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir zawierające substancje niebezpieczne 14. 03 01 82 Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków

Trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir zawierające substancje niebezpieczne 14. 03 01 82 Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków 1. 02 01 01 Osady z mycia i czyszczenia 2. 02 01 03 Odpadowa masa roślinna 3. 02 01 04 Odpady tworzyw sztucznych (z wyłączeniem opakowań) 4. 02 01 08* Odpady agrochemikaliów zawierające substancje, w tym

Bardziej szczegółowo

Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń. Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy

Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń. Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy Substancje niepożądane w żywności i paszach Substancje anaboliczne hormonalne

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Ochrony Środowiska

Laboratorium Ochrony Środowiska ALWERNIA S. A. ul. K. Olszewskiego 25 32-566 Alwernia OFERTA LABORATORIUM Nasze laboratorium funkcjonuje w ramach firmy Alwernia S.A. Jesteśmy dostawcą usług badawczych w zakresie pomiarów czynników szkodliwych

Bardziej szczegółowo

Raport wojewódzki zawierający informacje o zakresie korzystania ze środowiska

Raport wojewódzki zawierający informacje o zakresie korzystania ze środowiska Dział 1. Emisja zanieczyszczeń do powietrza. Raport wojewódzki zawierający informacje o zakresie korzystania ze środowiska Województwo: opolskie Rok: 2014 Tabela A. Zestawienie wielkości emisji zanieczyszczeń

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie materiałów odniesienia

Zastosowanie materiałów odniesienia STOSOWANIE MATERIAŁÓW ODNIESIENIA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ 1 Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK e-mail:piotr.konieczka@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej / preparatu niebezpiecznego*

Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej / preparatu niebezpiecznego* Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej / preparatu niebezpiecznego* Strona: 1/7 1. Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa Styrodur* 3035 CS 1265x615x100mm Zastosowanie:

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 72 6333 Poz. 466 466 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi 2) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego Płyn do usuwania tapet ATLAS ALPAN

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego Płyn do usuwania tapet ATLAS ALPAN Identyfikacja przedsiębiorstwa Nazwa i adres firmy: 1. Wytwórnia Klejów i Zapraw Budowlanych ATLAS Grzelak i wspólnicy spółka jawna 91-222 Łódź, ul. Św. Teresy105 Numer telefonu: (042) 631 89 45 Numer

Bardziej szczegółowo

Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia

Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia Dr hab. Tomasz Stuczyński, SGS Eko-Projekt Założenia

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI Data opracowania 13.01.2010 Wydanie : 2 Strona 1/5 KARTA CHARAKTERYSTYKI 1. Identyfikacja preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikacja preparatu Nazwa handlowa : Płyn do mycia naczyń Baron

Bardziej szczegółowo

IX. LABORATORIUM WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE

IX. LABORATORIUM WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE IX. LABORATORIUM WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE Laboratory of the Voivodeship Inspectorate of Environmental Protection in Szczecin W latach 2012-2013 Laboratorium Wojewódzkiego

Bardziej szczegółowo

WODOCIĄG SIECIOWY KWIDZYN OCENA OBSZAROWA O JAKOŚCI WODY PRZEZNACZONEJ DO SPOŻYCIA ZA ROK 2014 NR 16/HK/2015

WODOCIĄG SIECIOWY KWIDZYN OCENA OBSZAROWA O JAKOŚCI WODY PRZEZNACZONEJ DO SPOŻYCIA ZA ROK 2014 NR 16/HK/2015 PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY w KWIDZYNIE WODOCIĄG SIECIOWY KWIDZYN OCENA OBSZAROWA O JAKOŚCI WODY PRZEZNACZONEJ DO SPOŻYCIA ZA ROK 2014 NR 16/HK/2015 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty dawkowania alternatywnych. od badań laboratoryjnych do zastosowań w skali technicznej

Praktyczne aspekty dawkowania alternatywnych. od badań laboratoryjnych do zastosowań w skali technicznej Gdańsk, 15-17 kwietnia 2012 r. Seminarium naukowo-techniczne pt. Praktyczne aspekty dawkowania alternatywnych źródeł węgla w oczyszczalniach ścieków od badań laboratoryjnych do zastosowań w skali technicznej

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 02.09.2003 produkt nie został zaklasyfikowany jako niebezpieczny.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 02.09.2003 produkt nie został zaklasyfikowany jako niebezpieczny. R KARTA CHARAKTERYSTYKI Data opracowania: 05.05.2005 Aktualizacja: 10.2007 1. Identyfikacja preparatu. Identyfikacja producenta Nazwa handlowa: DERAT PASTA Rodzaj produktu: rodentycyd Kategoria: Produkt

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEJ SUBSTANCJI CHEMICZNEJ

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEJ SUBSTANCJI CHEMICZNEJ Wydrukowano dnia: 02.12.2014 Przejrzano dnia : 30.04.2003 Strona 1 z 6 1. JEDNOZNACZNA NAZWA SUBSTANCJI/PREPARATU I ZAKŁADU/PRZEDSIĘBIORSTWA Informacja o wyrobie Znak firmowy : Schmierfett Firma : Volkswagen

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH STĘŻEŃ BORU W ŚRODOWISKU

PRZEGLĄD PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH STĘŻEŃ BORU W ŚRODOWISKU bor wody podziemne i powierzchniowe ścieki Iwona PASIECZNIK * PRZEGLĄD PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH STĘŻEŃ BORU W ŚRODOWISKU W niniejszym artykule omówiono najważniejsze przepisy dotyczące stężeń boru w środowisku.

Bardziej szczegółowo

Wykaz metod badawczych stosowanych w Pracowni w Szczecinie:

Wykaz metod badawczych stosowanych w Pracowni w Szczecinie: Wykaz metod badawczych stosowanych w Pracowni w Szczecinie: L.p. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 11 12 13 14 15 16 Badane obiekty/ grupy obiektów Środki Ŝywienia zwierząt Badane cechy i metody badawcze Zawartość białka

Bardziej szczegółowo

WSTĘPNA OCENA POTENCJAŁU MONITORINGU ŚRODOWISKA W ZAKRESIE TRWAŁYCH ZANIECZYSZCZEŃ ORGANICZNYCH

WSTĘPNA OCENA POTENCJAŁU MONITORINGU ŚRODOWISKA W ZAKRESIE TRWAŁYCH ZANIECZYSZCZEŃ ORGANICZNYCH Faza inwentaryzacji projektu GEF w Polsce MATERIAŁY ROBOCZE DO SPORZĄDZENIA PROFILU TZO W POLSCE (do ograniczonego korzystania) GF/POL/INV/R.19 WSTĘPNA OCENA POTENCJAŁU MONITORINGU ŚRODOWISKA W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne...

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne... SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3 2.2. Metody analityczne... 6 3. WYNIKI BADAŃ... 6 4. WNIOSKI... 12 SPIS TABEL 1. Współrzędne

Bardziej szczegółowo

Nazwa Laboratorium. PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009. Metoda filtracji. PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009.

Nazwa Laboratorium. PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009. Metoda filtracji. PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009. 1. Dane Podwykonawcy Badań Nazwa Laboratorium. Akredytacja AB.. Wydana dnia. Wydanie.. Ważna do. Nazwa Laboratorium. Akredytacja AB.. Wydana dnia. Wydanie.. Ważna do. przed wypełnieniem formularza Kier.Lab.

Bardziej szczegółowo

Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka

Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka IOŚ PIB Raport U Thanta potoczna nazwa dokumentu Rady Ekonomiczno-Społecznej Organizacji Narodów Zjednoczonych pt. The problems of human environment

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI Data opracowania 29.08.2009 Wydanie : 2 Strona 1/5 KARTA CHARAKTERYSTYKI 1. Identyfikacja preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikacja preparatu Nazwa handlowa : 1.2. Zastosowanie preparatu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych 2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych 2) Dz.U.2009.18.98 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych (Dz. U. z dnia 4 lutego 2009 r.) Na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 () L.p. Badany obiekt 1 Gazy odlotowe E) 2 Gazy odlotowe E) 3 Gazy odlotowe E) 4 Gazy odlotowe E) 5 Gazy odlotowe E) 6 Gazy odlotowe E) Oznaczany składnik lub parametr pyłu

Bardziej szczegółowo

BADANIA WYMAGANE PRZEZ REACH

BADANIA WYMAGANE PRZEZ REACH DANIA WYMAGANE PRZEZ REACH WYKONYWANE W INSTYTUCIE PRZEMYSŁU ORGANICZNEGO Poz. w zał. VII i IX Badania fizykochemiczne Warszawa 7.1. Stan skupienia substancji w 20 o C i 101,3 kpa BF 7.2. Temperatura topnienia/krzepnięcia

Bardziej szczegółowo

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna.

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Zanieczyszczenie wód - niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych i bakteriologicznych wody spowodowane wprowadzaniem w nadmiarze

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 322

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 322 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 322 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 15 Data wydania: 16 stycznia 2015 r. AB 322 Nazwa i adres WOJEWÓDZKI

Bardziej szczegółowo

LABORATORIA BADAWCZE mikrobiologia - fizykochemia - sensoryka

LABORATORIA BADAWCZE mikrobiologia - fizykochemia - sensoryka ŁAJSKI: 05-119 Legionowo, ul. Kościelna 2a FILIA POŁUDNIE: 41-404 Mysłowice, ul. Fabryczna 7 LABORATORIA BADAWCZE mikrobiologia - fizykochemia - sensoryka www.jars.pl Zleceniodawca: INTERKIS - AQUA - Technologie

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Gospodarki Odpadami

Krajowy Program Gospodarki Odpadami Krajowy Program Gospodarki Odpadami KPGO został sporządzony jako realizacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365 i Nr 113, poz.

Bardziej szczegółowo

MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO

MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Rok badań: 2014 Ocena ogólna jakości wód podziemnych województwa lubuskiego 1. Monitoring jednolitych części wód podziemnych W 2014 roku badania

Bardziej szczegółowo

WODOCIĄG SIECIOWY KWIDZYN OCENA OBSZAROWA O JAKOŚCI WODY PRZEZNACZONEJ DO SPOŻYCIA ZA ROK 2011 NR 06/HK/12

WODOCIĄG SIECIOWY KWIDZYN OCENA OBSZAROWA O JAKOŚCI WODY PRZEZNACZONEJ DO SPOŻYCIA ZA ROK 2011 NR 06/HK/12 PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY w KWIDZYNIE WODOCIĄG SIECIOWY KWIDZYN OCENA OBSZAROWA O JAKOŚCI WODY PRZEZNACZONEJ DO SPOŻYCIA ZA ROK 2011 NR 06/HK/12 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 835

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 835 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 835 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 11 Data wydania: 1 listopada 2014 r. Nazwa i adres: ORLEN EKO

Bardziej szczegółowo

Kierunki chemicznejprzeróbki frakcji ropy naftowej. Destylacja ropy naftowej. Proces oligomeryzacji. Proces alkilowania. Proces oligomeryzacji

Kierunki chemicznejprzeróbki frakcji ropy naftowej. Destylacja ropy naftowej. Proces oligomeryzacji. Proces alkilowania. Proces oligomeryzacji Destylacja ropy naftowej Kierunki chemicznejprzeróbki frakcji ropy naftowej frakcja proces Gazowe Benzyna lekka Benzyna cięŝka Nafta napędowy mazut lekki średni gudron cięŝki izomeryzacja Reformowanie

Bardziej szczegółowo

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski Energetyka węglowa a zdrowie World Health Organization - WHO Światowa Organizacja Zdrowia jest wyspecjalizowaną agendą ONZ powołaną do rozwiązywania problemów międzynarodowych w zakresie zdrowia publicznego.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIA BADAWCZE mikrobiologia - fizykochemia - sensoryka

LABORATORIA BADAWCZE mikrobiologia - fizykochemia - sensoryka ŁAJSKI: 05-119 Legionowo, ul. Kościelna 2a FILIA POŁUDNIE: 41-404 Mysłowice, ul. Fabryczna 7 LABORATORIA BADAWCZE mikrobiologia - fizykochemia - sensoryka www.jars.pl Zleceniodawca: Miejsko - Gminny Zakład

Bardziej szczegółowo

1. Identyfikacja substancji/ Identyfikacja producenta, dystrybutora

1. Identyfikacja substancji/ Identyfikacja producenta, dystrybutora KARTA CHARAKTERYSTYKI SUBSTANCJI NIEBEZPIECZNEJ MENTOL Data wydania: 09.2002 Data aktualizacji: 09.2009 1. Identyfikacja substancji/ Identyfikacja producenta, dystrybutora Nazwa substancji: Mentol Synonimy:

Bardziej szczegółowo

Elbląski Park Technologiczny Centra Badawcze

Elbląski Park Technologiczny Centra Badawcze Elbląski Park Technologiczny Centra Badawcze c Elbląski Park Technologiczny Centrum Metaloznawstwa Centrum Transferu Technologii Informatycznych Centrum Jakości Środowiska Laboratorium Zaawansowanych Analiz

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych...

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych... Strona 1 z 5 preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych. 1. Identyfikacja preparatu i firmy: Nazwa produktu: Zmywacz intensywny WOCA

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki

Karta charakterystyki Strona 1 z 5 SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikator produktu Inne nazwa handlowa : 791442; 505534; 505532 1.2. Istotne zidentyfikowane zastosowania

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1554

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1554 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1554 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 1, Data wydania: 10 marca 2015 r. Nazwa i adres AB 1554 ARSO

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI Zgodnie z Dz.U. Nr 140 poz. 1171 z 2002r. Dystrybutor: Data aktualizacji: 01.12.2004 METTLER-TOLEDO Sp. z o.o. ul. Poleczki 21 02-822 WARSZAWA tel. (22) 545 06 80 fax. (22) 545 06 88 1. Identyfikacja substancji

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1448

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1448 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1448 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3 Data wydania: 25 sierpnia 2015 r. Nazwa i adres: ZAKŁAD

Bardziej szczegółowo

ZAKRESU AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1401

ZAKRESU AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1401 ZAKRESU AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1401 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 1, Data wydania: 1 lutego 2013 r. Nazwa i adres AB 1401 Kod

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH I DZIAŁ KONTROLI JAKOŚCI WYKAZ CZYNNOŚCI Cena netto (PLN) Analiza kwasu siarkowego Przygotowanie próby, rejestracja, uśrednianie, wyrównanie temperatury 9,00 Oznaczenie zawartości

Bardziej szczegółowo

Lista badań prowadzonych przez Laboratorium WIOŚ w Rzeszowie Wydanie 21 (20.10.2015)

Lista badań prowadzonych przez Laboratorium WIOŚ w Rzeszowie Wydanie 21 (20.10.2015) Lista badań prowadzonych przez Laboratorium WIOŚ w Rzeszowie Wydanie 21 (20.10.2015) L* Kod metody badań Normy i/lub procedury badawcze Badane obiekty Badane cechy i metody badawcze Metoda niereferencyjna

Bardziej szczegółowo

Monitoring jakości wód i jakość wód w województwie mazowieckim

Monitoring jakości wód i jakość wód w województwie mazowieckim Monitoring jakości wód i jakość wód w województwie mazowieckim Dariusz Lasota Projekt Zostań przyjacielem wody współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Rozpuszczalniki. www.poch.com.pl

Rozpuszczalniki. www.poch.com.pl Rozpuszczalniki www.poch.com.pl WSTĘP Oferowane przez firmę POCH odczynniki laboratoryjne cechują się najwyższą jakością, którą doskonalimy od ponad 60-ciu lat istnienia firmy. Dla zapewnienia wysokiej

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 883

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 883 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 883 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13 Data wydania: 13 stycznia 2016 r. Nazwa i adres AB 883 ENEA

Bardziej szczegółowo

Mapa obszarów zdegradowanych i podwyższonego zagrożenia naturalnego

Mapa obszarów zdegradowanych i podwyższonego zagrożenia naturalnego V Ogólnopolska konferencja samorządowa SAMORZĄD I GEOLOGIA WARSZAWA 26 LUTY 2008 Mapa obszarów zdegradowanych i podwyższonego zagrożenia naturalnego w skali 1:10 000 Państwowy Instytut Geologiczny Mapa

Bardziej szczegółowo

FOLIA CPET-G IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA. 1.1. Nazwa wyrobu: Folia poliestrowa nieorientowana (cpet) G - TRINIFLEX

FOLIA CPET-G IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA. 1.1. Nazwa wyrobu: Folia poliestrowa nieorientowana (cpet) G - TRINIFLEX KARTA INFORMACYJNA WYROBU FOLIA CPET-G Data wydania: 01.12.2014 IDENTYFIKACJA WYROBU IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA 1.1. Nazwa wyrobu: Folia poliestrowa nieorientowana (cpet) G -

Bardziej szczegółowo

Pigment antykorozyjny NAN-4

Pigment antykorozyjny NAN-4 Strona 1/5 Data sporządzenia karty: 02-01-2012 Aktualizacja: 03-10-2013 KARTA CHARAKTERYSTYKI (Podstawa : Rozporządzenie Komisji UE nr 453/2010 z dnia 20 maja 201r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006

Bardziej szczegółowo

TARYFA ZA ZBIOROWE ZAOPATRZENIE W WODĘ I ZBIOROWE ODPROWADZANIE ŚCIEKÓW NA TERENIE GMIN: BIELSKO BIAŁA, JAWORZE, WILKOWICE NA 2012 R.

TARYFA ZA ZBIOROWE ZAOPATRZENIE W WODĘ I ZBIOROWE ODPROWADZANIE ŚCIEKÓW NA TERENIE GMIN: BIELSKO BIAŁA, JAWORZE, WILKOWICE NA 2012 R. AQUA Spółka Akcyjna w Bielsku Białej ul. 1 Maja 23, 43-300 Bielsko Biała TARYFA ZA ZBIOROWE ZAOPATRZENIE W WODĘ I ZBIOROWE ODPROWADZANIE ŚCIEKÓW NA TERENIE GMIN: BIELSKO BIAŁA, JAWORZE, WILKOWICE NA 2012

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. PAZNOKCI i SKÓREK 75ml

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. PAZNOKCI i SKÓREK 75ml Data wydania 06042008 OLIWKA ODŻYWCZA DO PIELĘGNACJI PAZNOKCI i SKÓREK 75ml Strona 1/4 1. Identyfikacja substancji / preparatu Oliwka do pielęgnacji paznokci 2. Skład i informacja o składnikach. Mieszanina

Bardziej szczegółowo