OD REDAKCJI MATIO 1/1998. O początkach Fundacji MATIO 1/98

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OD REDAKCJI MATIO 1/1998. O początkach Fundacji MATIO 1/98"

Transkrypt

1

2 MATIO 1/1998 Zespół redakcyjny: Stanisław Sitko, Paweł Wójtowicz, Włodzimierz Juchniewicz konsultacja medyczna: lek. med. Bogumiła Jodłowska Adres redakcji: Kraków, os. Słoneczne 11/35 tel. (012) Opracowanie graficzne: Jacek Zieliński Druk: Drukarnia Skleniarz, Kraków Dystrybucja: Medycyna Praktyczna, Kraków (pismo rozprowadzane jest nieodpłatnie) Całkowity koszt wydania niniejszego magazynu ponosi Fundacja MATIO (nakład: 5000 egz.) Redakcja nie odpowiada za treść ogłoszeń i reklam OD REDAKCJI Drodzy Czytelnicy Mamy zaszczyt zaprezentowania Wam pierwszego numeru magazynu MATIO, pisma Fundacji Pomocy Rodzinom i Chorym na Mukowiscydozę. Magazyn będzie ukazywał się cztery razy w roku. Pismo poruszać będzie problemy dotyczące mukowiscydozy historię genetyki, najnowsze odkrycia w tej dziedzinie dokonane przez przodujące na świecie instytuty naukowe zajmujące się tym zagadnieniem, postępy w leczeniu itp. Prezentować będziemy artykuły o mukowiscydozie oparte o współczesną wiedzę medyczną specjalistów z tej dziedziny w Polsce, ale przede wszystkim będzie to pismo poruszające problemy dotyczące mukowiscydozy z punktu widzenia chorych i ich rodzin. Naszym celem jest spopularyzowanie wiedzy na temat tego ciężkiego schorzenia wśród społeczeństwa oraz udzielanie chorym i ich rodzinom praktycznych informacji i porad niezbędnych w leczeniu tej choroby. Mamy nadzieję, że będzie to magazyn tworzony przez Was i dla Was, bo zawarte w nim problemy najbardziej dotykają właśnie Was, drodzy Czytelnicy. Liczymy na to, że będziecie się dzielić z nami swoimi uwagami, porażkami i sukcesami w leczeniu tej choroby. Czekamy na Wasze opinie i spostrzeżenia, które pomogą niejednej rodzinie w walce o życie najbliższych. O początkach Fundacji kilka słów Pawła Wójtowicza pomysłodawcy, założyciela i fundatora Boże, użycz mi pogody ducha, abym pogodził się z tym, czego nie mogę zmienić, odwagi, abym zmieniał to, co mogę, i mądrości, bym odróżniał jedno od drugiego. Pomysł założenia fundacji powstał w roku 1995, rok po śmierci mojego syna, stąd też nazwa fundacji MATIO (tak nazywaliśmy z żoną naszego synka). Dotknięty tą tragedią zrozumiałem, co przeżywają dzieci chore na mukowiscydozę, a także ich rodzice. Celem powołania Fundacji było stworzenie niezależnej organizacji, na którą mogliby liczyć wszyscy ciężko doświadczeni przez los, by chorzy na mukowiscydozę i ich rodziny nie pozostawali sami z własną tragedią. Innym ważnym zadaniem Fundacji będzie uświadomienie całemu społeczeństwu wagi i skali zjawiska, tego, że mukowiscydoza to nie tylko problem osób nią dotkniętych, ale także tych, którzy jako zdrowi nosiciele mukowiscydozy, mogą o tym dowiedzieć się tylko w najokrutniejszy sposób tracąc własne dziecko. Pierwsze próby zarejestrowania Fundacji były podjęte w 1995 roku, a działalność rozpoczęliśmy r. Zapytacie na pewno, co robiliśmy przez cały ten czas? Przez prawie półtora roku trwały próby rejestracji fundacji i przekonanie odpowiednich władz, że taka organizacja jest potrzebna, pozostały czas zajęło mi dotarcie do ludzi, którzy, podobnie jak ja, rozumieli potrzebę istnienia i działania takiej fundacji. Jestem szczęśliwy, że mi się to udało i że mam przyjemność współpracować z tak wspaniałymi ludźmi. Czas, kiedy powstaliśmy, był bardzo trudny. Na początku musieliśmy się sami wiele nauczyć, jakoś się zorganizować, wypracować własną koncepcję działania i umiejętność pozyskiwania sponsorów. Niemniej jednak jestem dobrej myśli, ponieważ wiem, że wielu ludzi Dobrego Serca żyje wśród nas, a determinacja osób zaangażowanych w działalność naszej Fundacji umożliwi zdobycie środków na pomoc dla potrzebujących. Życzyłbym sobie, aby Fundacja mogła dać Wam i Waszym dzieciom to, co nie było dane mojej rodzinie w czasie choroby naszego synka. Paweł Wójtowicz 2 MATIO 1/98

3 Big Screen Newsletter of the CF Trust s neo-natal screening campaign, April 1997 W 1997 r. nawiązaliśmy kontakty z zagranicznymi organizacjami zajmującymi się mukowiscydozą i uzyskaliśmy zgodę na publikowanie artykułów ukazujących się w wydawanych przez te organizacje czasopismach i biuletynach. Oto obszerne fragmenty pierwszego z nich, omawiającego istotę wczesnego rozpoznania mukowiscydozy na terenie Wielkiej Brytanii. (fot. Big Screen) WYSTARCZY JEDNA KROPLA W Wielkiej Brytanii każdy noworodek jest już objęty badaniem przesiewowym w celu wykrycia takich chorób jak fenyloketonuria i wrodzona niedoczynność tarczycy, które występują rzadziej niż mukowiscydoza. Badanie to polega na analizie krwi pobranej z nakłutej skóry na pięcie dziecka. Ta sama kropla krwi mogłaby być wykorzystana do badania w kierunku mukowiscydozy. Fundacja na rzecz mukowiscydozy (CF Trust) ocenia, że to dodatkowe badanie kosztowałoby 1,5 funta, czyli o wiele mniej niż wynosi koszt częstych wizyt u lekarza i pobytów w szpitalu koniecznych do rozpoznania niespecyficznych objawów tej choroby. Wczesne rozpoznanie mukowiscydozy u dzieci Brytyjska Fundacja na rzecz mukowiscydozy (CF Trust) stawia sobie za cel przekonanie instytucji zarządzających służbą zdrowia w Wielkiej Brytanii o konieczności szybkiego rozpoczęcia badania przesiewowego u wszystkich noworodków w kierunku mukowiscydozy. Fundacja dysponuje dowodami naukowymi uzasadniającymi konieczność podjęcia takiej decyzji. Czołowy pediatra zajmujący się mukowiscydozą, doktor James Littlewood, nadzorujący badania fundacji i przewodniczący komisji doradczej, informuje o projekcie osoby kierujące instytucjami zarządzającymi służbą zdrowia oraz ich doradców, podkreślając wagę rozpoczęcia badania przesiewowego. Jego starania poparte są ważnymi i przekonywającymi wynikami badań klinicznych. Jest to już druga tura kampanii fundacji, mająca na celu wprowadzenie badania przesiewowego na terenie całego kraju. Poprzedziło ją pomyślne rozpoczęcie badań pilotażowych w kwietniu 1996 roku. Od tego momentu środki przekazu poświęcają wiele uwagi prezentowaniu problemów związanych z tą chorobą w głównych dziennikach, czasopismach, a także w radiu i telewizji, włączając w to wiadomości BBC w listopadzie 1996 roku. Ian Thorn, zajmujący się prezentowaniem programu fundacji, stwierdził, że pierwszy etap kampanii powiódł się i skupił uwagę na rodzinach dzieci chorych na mukowiscydozę oraz zapoznał z tym tematem opinię społeczną. Jest to zagadnienie bardzo bliskie rodzinom dotkniętym mukowiscydozą, które doświadczyły problemów związanych z wielomiesięcznym lub nawet kilkuletnim opóźnieniem rozpoznania tej choroby powiedział Ian Thorn. MATIO 1/98 3

4 W drugim etapie naszej kampanii skoncentrujemy się na przekonywaniu osób zarządzających służbą zdrowia i odpowiedzialnych za podejmowanie decyzji, szczególnie tych, którzy mogą wpłynąć na politykę zdrowotną i ją zmieniać. Istnieje olbrzymi zbiór prac naukowych dowodzących, że wczesne wykrycie mukowiscydozy może poprawić jakość życia dzieci dotkniętych tą chorobą. Doktor Littlewood zgadza się z opinią, że sprawa badań przesiewowych nabrała obecnie bardzo dużego znaczenia. Jego działanie wspierają menedżerowie i lekarze, którzy zainteresowali się tym problemem od momentu rozpoczęcia kampanii. Kontaktowali się ze mną biochemicy i pracownicy resortu zdrowia, zadając wiele pytań na spotkaniach. Rzeczywiście, zainteresowanie tym zagadnieniam jest bardzo duże powiedział. To jest loteria Przegrana Anna i Mark Laing w ciągu pierwszych dwóch tygodni od urodzenia ich córeczki Sonny, podejrzewali, że jest chora, ale tak jak w przypadku 1/3 dzieci chorych na mukowiscydozę, choroba Sonny została rozpoznana dopiero kiedy dziewczynka skończyła pierwszy rok życia. Pomimo licznych wizyt u lekarza i pobytów w szpitalu z powodu biegunki oraz infekcji dróg oddechowych, typowe objawy mukowiscydozy nie zostały rozpoznane. Anna: Kiedy Sonny skończyła pierwszy rok życia, jej włosy zaczęły wypadać, schudła tak, że widać było jej żebra i wyraźnie krzywiły się jej nóżki, tak jak gdyby cierpiała na krzywicę. Stan jej tak się pogorszył, że nie mogliśmy jej obudzić rano, ponieważ była tak osłabiona. Przez cały czas ogromnie cierpieliśmy. Myśleliśmy, że ona umiera. Sonny została przyjęta do szpitala z powodu zapalenia płuc i wypadnięcia odbytnicy, zanim w końcu wykonano badania w kierunku mukowiscydozy. Sonny skończy cztery lata w lutym. 3 lata swojego krótkiego życia spędziła w szpitalu. Jeszcze wciąż nie jest w stanie rozpocząć przygotowania do nauki. Zwycięzca Choroba córki Philipa i Brendy Hamill została rozpoznana w ciągu sześciu tygodni, ponieważ dziewczynka była badana w kierunku mukowiscydozy, kiedy miała parę dni, takie jest bowiem rutynowe postępowanie w Irlandii Północnej, w której zamieszkują Hamillowie. Philip: Byliśmy zdruzgotani. Lekarz przyszedł do nas i powiedział, że jeśli mukowiscydozę rozpozna się wcześnie, to już połowa wygranej. Bardzo potrzebowaliśmy takiego zapewnienia. Holly ma teraz dwa lata i poza trzema krótkimi pobytami w szpitalu nie zapada na częste infekcje, ponieważ jest stale leczona antybiotykami, enzymami i witaminami. Jej rodzice są przekonani, że Holly zyskała bardzo wiele, ponieważ chorobę rozpoznano zanim nastąpiło trwałe uszkodzenia płuc. Rodzice dziecka są szczęśliwi, że mieszkają w kraju, w którym jest prowadzone rutynowe badanie przesiewowe w kierunku mukowiscydozy. Myślę, że takie badanie powinno być wykonywane u wszystkich dzieci mówi Philip Hamill. Nie ma nic gorszego niż bezradność i niepewność, kiedy znowu oddajesz dziecko do szpitala, nie wiedząc, co mu dolega. 4 MATIO 1/98

5 Kampania CF Trust w zarysie Co jest celem kampani? CF Trust chce przekonać władze zdrowotne, by wprowadziły rutynowe badanie przesiewowe wszystkich noworodków pod kątem mukowiscydozy w ciągu paru dni od urodzenia. Dlaczego to badanie jest tak ważne? Mukowiscydoza pozostaje nie rozpoznana u wielu dzieci przez miesiące, a nawet lata. Opóźnienie rozpoznania jest niebezpieczne, ponieważ dzieci nie są poddawane leczeniu, które może zapobiec pogorszeniu stanu zdrowia. Nierozpoznanie mukowiscydozy może doprowadzić do niedożywienia i uszkodzenia płuc. Na czym polega badanie? Na prostej analizie próbki krwi, wykonanej łącznie z testem Guthrie (nakłucie pięty), który jest rutynowo przeprowadzany u noworodków w celu wykrycia innych chorób. Rozszerzenie testu o badanie w kierunku mukowiscydozy kosztowałoby 1,5 funta dla każdego dziecka, czyli o wiele mniej niż wynosi koszt powtarzających się pobytów w szpitalu z powodu niewyjaśnionych objawów. To absolutna konieczność Wyniki pracy szpitala uniwersyteckiego w Leeds, gdzie badania przesiewowe u wszystkich dzieci są prowadzone od 1975 roku, jasno wykazują, że wczesne rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia mukowiscydozy umożliwia osiągnięcie lepszego stanu zdrowia i dłuższego życia dzieci. Wśród noworodków badanych do końca 1994 roku aż u 37 stwierdzono mukowiscydozę. Tylko dwoje z nich zmarło jedno miało 2 dni, drugie 17 lat. Stan zdrowia większości z pozostałych 35 dzieci jest bardzo dobry. Obserwuje się u nich wyższy wskaźnik przeżycia niż w większej populacji chorych na mukowiscydozę w Wielkiej Brytanii. Dzieci są poddawane leczeniu, które obejmuje antybiotykoterapię (dożylną i wziewną), leczenie dietetyczne, podawanie enzymów i witamin oraz steroidów wziewnych. Doktor James Littlewood, który kierował badaniami, mówi, że wyniki prac lekarzy z Australii i USA dowodzą, że zakażenia układu oddechowego oraz niewydolność trzustki występują u większości chorych w bardzo wczesnych stadiach życia. Istnieje wiele dowodów uzasadniających prowadzenie badań przesiewowych, mimo tego niektórzy ludzie domagają się dalszych prób oceniających ich wartość. Myślę, że byłoby to nieetyczne. Mukowiscydoza jest chorobą, która pozostawiona bez leczenia prowadzi do śmierci 50% dzieci w ciągu 2 lat, ale w przypadku jego zastosowania możliwe jest osiągnięcie przez chorych wieku średniego. Według ostatnich szacunków przewidywane czasy przeżycia wyniosą ponad 40 lat. Dla mnie i większości pediatrów zajmujących się tą chorobą jest oczywiste, że dzieci powinne być poddane badaniu przesiewowemu. Tak mówi zdrowy rozsądek, niezależnie od wszystkich innych argumentów. Czy ten test jest już przeprowadzany w niektórych krajach? Badania przesiewowe są prowadzone w Anglii Wschodniej, Walii i Irlandii Północnej oraz w Leeds i Northampton. W innych krajach wprowadzono je w części Australii, Nowej Zelandii oraz USA. MATIO 1/98 5

6 Fundacja Matio Wiele osób nie wie, co to takiego mukowiscydoza. W 1997 roku wydaliśmy na ten temat ulotkę informacyjną, w której znalazły się podstawowe informacje na temat tej groźnej choroby. Zamieszczamy treść tej ulotki. Niestety, obecnie nie ma skutecznej metody leczenia mukowiscydozy. Wymienione dalej zabiegi i leki pozwalają jedynie na przedłużenie życia i nadzieję, że w najbliższym czasie odkryty zostanie skuteczny lek. CO TO JEST MUKOWISCYDOZA? Mukowiscydoza (zwłóknienie torbielowate, ang. cystic fibrosis, CF) jest najczęściej występującą chorobą genetyczną u ludzi. Przyczyną choroby jest mutacja genu odpowiedzialnego za syntezę błonowego kanału chlorkowego CFTR (cystic fibrosis transmembrane conductance rebulator). Gen choroby umiejscowiony jest (i przenoszony dziedzicznie) w długim ramieniu chromosomu VII. Istnieje wiele odmian genu mukowiscydozy, w roku 1995 Instytut CFGAC zarejestrował 600 odmian (mutacji). Najczęściej występuje odmiana delta F 508; jest ona prawdopodobnie czynnikiem determinującym ciężki przebieg choroby. Objawia się to tym, że organizm chorego produkuje nadmiernie lepki śluz, który powoduje zaburzenia we wszystkich narządach posiadających gruczoły śluzowe (m.in. płucach, układzie pokarmowym). Mukowiscydoza jest chorobą ogólnoustrojową, objawiającą się przede wszystkim przewlekłą chorobą oskrzelowo-płucną oraz niewydolnością enzymatyczną trzustki z następowymi zaburzeniami trawienia i wchłaniania. Gruczoły potowe wydalają pot o podwyższonym stężeniu chloru i sodu (tzw. słony pot ). Według najnowszych badań co 20. osoba jest nosicielem uszkodzonego genu powodującego mukowiscydozę. Objawy kliniczne Objawy ze strony układu oddechowego (występują u ponad 90% chorych) gęsty i lepki śluz, który zatyka oskrzela i jest podłożem dla rozwoju bakterii występuje suchy i uciążliwy kaszel, niekiedy duszność (pierwsze objawy już w wieku niemowlęcym) nawracające zapalenia oskrzeli i płuc, trudno poddające się typowemu leczeniu, prowadzą do rozstrzeni oskrzeli i włóknienia płuc przewlekłe zapalenie zatok bocznych nosa z polipami (głównie u starszych dzieci) Niektóre inne objawy: opóźnienie rozwoju fizycznego upośledzenie rozwoju mięśni (np. brak pośladków) nadmierna męczliwość Rozpoznanie mukowiscydozy Wymienione objawy kliniczne powinny być wskazaniem do badania, w którym oznaczone zostanie stężenie chlorku sodowego w pocie chorego (w wyspecjalizowanym laboratorium). Podwyższone stężenie chloru i sodu w pocie ( mmol/l) przemawia za mukowiscydozą (norma wynosi mmol/l). Objawy ze strony przewodu pokarmowego (występują u około 75% chorych) gęsty i lepki śluz blokuje przewody trzustkowe i enzymy trawiące, przyjmowane pokarmy nie docierają do jelit występują obfite, nie uformowane, cuchnące, tłuszczowate stolce od wczesnego dzieciństwa powiększenie objętości brzucha, niekiedy wypadanie odbytnicy tak zwana niedrożność smółkowa jelit w okresie noworodkowym Leczenie Leczenie choroby oskrzelowopłucnej w przebiegu mukowiscydozy wymaga: usunięcia gęstej i lepkiej wydzieliny z dróg oddechowych opanowania zaostrzeń przewlekłego procesu zapalnego oraz spowolnienia nieodwracalnych zmian oskrzelowopłucnych antybiotykoterapią 6 MATIO 1/98

7 Oczyszczanie oskrzeli z ropnej plwociny wymaga podawania leków upłynniających wydzielinę i fizjoterapii układu oddechowego. Efektywna fizjoterapia nie tylko poprawia drożność oskrzeli, lecz także przez stałe eliminowanie bakterii, substancji zapalnych i protolitycznych ogranicza nasilenia przewlekłych stanów zapalnych, zwalniając rozwój nieodwracalnych uszkodzeń oskrzeli. Leczenie antybiotykami ma na celu opanowanie zakażenia bakteryjnego oskrzeli i płuc. Leczenie objawów ze strony układu pokarmowego Podstawową zasadą jest korygowanie niedoboru enzymów trzustkowych z zapewnieniem wysoko energetycznej diety, pokrywającej % dobowego zapotrzebowania kalorycznego. Ponadto należy zwiększyć dawkę podawanych witamin, zwłaszcza A, E, D. Niestety, obecnie nie ma skutecznej metody leczenia mukowiscydozy. Wymienione powyżej zabiegi i leki pozwalają jedynie na przedłużenie życia i nadzieję, że w najbliższym czasie odkryty zostanie skuteczny lek. Koszt leczenia jednego chorego dziecka wynosi ponad 4000 zł miesięcznie, nie licząc czasu rodziców (przynajmniej jedno z nich musi zrezygnować z pracy zawodowej) oraz kosztów ponoszonych przez służbę zdrowia. diagnostykę molekularną (genetyczną) transplantację (przeszczep płuc) podawanie chorym UTP w monoterapii lub w skojarzeniu z amilorydem Nowe kierunki leczenia Coraz lepsze zrozumienie mechanizmów choroby pozwala na próby stosowania nowych sposobów leczenia. Do obiecujących należy zaliczyć: inhalacje liposomów pozwalające na upłynnienie śluzu i ułatwiające jego ewakuację; inhalacje rekombimowanych antyproteaz, hamujące uszkodzenia oskrzeli przez enzymy proteolityczne; inhalacje (UTP) zwiększające uwodnienie płynu okołorzęskowego poprzez zwiększenie wydzielania CI do światła oskrzeli; stosowanie cytokin, ograniczające aktywność stanu zapalnego; immunoglobuliny hiperimmunonizowane przeciwko najbardziej szkodliwej bakterii, Pseudomonas aeuroginosa; szczepionki przeciwko P. aeruginosa: doustne, wykorzystujące reakcję tkanki limfatycznej jelit; terapię genową, polegającą na wprowadzeniu prawidłowego genu CFTR do komórek nabłonka oddechowego; od trzech lat trwają próby kliniczne. Dziedziczenie mukowiscydozy Mukowiscydoza jest chorobą dziedziczną, która występuje u osób posiadających nieprawidłowy gen w 7. chromosomie. Gen jest to fragment chromosomu odpowiedzialny za wystąpienie rozmaitych cech (np. koloru włosów i oczu, wzrostu itp.) oraz niektórych chorób. Składa się on z dwóch części (alleli), które są kopiami informacji genetycznej otrzymanej od matki i ojca. Choroba jest dziedziczona w sposób autosomalny, recesywny; autosomalny oznacza, że nie jest związana z chromosomami odpowiedzialnymi za płeć dziecka (X, Y) i może wobec tego wystąpić u dzieci obu płci. Dziedziczenie w sposób recesywny oznacza, że do wystąpienia choroby konieczne są dwie nieprawidłowe części genu (allele) pochodzące od obojga rodziców (osobę posiadającą gen złożony z dwóch takich samych części określa się jako homozygotę), jeżeli gen zawiera tylko jedną nieprawidłową część, to taki człowiek (określany jako heterozygota) nie jest chory, jest natomiast nosicielem nieprawidłowego genu odpowiedzialnego za wystąpienie mukowiscydozy. Nosiciele genu odpowiedzialnego za wystąpienie mukowiscydozy stanowią około 5% ludzi rasy białej. Żłobek, przedszkole, szkoła Przeciwwskazane jest chodzenie do żłobka. Większość dzieci nie może uczęszczać również do przedszkola. Zależnie od stanu zdrowia wskazane może być nauczanie indywidualne w zakresie szkoły podstawowej. Wybór zawodu należy skonsultować z lekarzem specjalistą. Aktualny stan badań nad przyczyną choroby Od 1989 r. datuje się kolosalny wzrost osiągnięć w poznaniu istoty mukowiscydozy. Zakrojone na szeroką skalę w całym świecie badania naukowe stwarzają nadzieję na leczenie przyczynowe w najbliższych latach. Do podstawowych kierunków można zaliczyć: Rys. 1. Według najnowszych badań co 20. osoba jest nosicielem uszkodzonego genu powodującego mukowiscydozę. MATIO 1/98 7

8 Czy dzieci rodziców będących nosicielami genu mukowiscydozy będą również chore? Przypadek 1. Obydwoje rodzice są nosicielami. Każdy z nich posiada tylko jedną nieprawidłową część genu (allel), dlatego prawdopodobieństwo wystąpienia dwóch nieprawidłowych części genu i co za tym idzie wystąpienie mukowiscydozy u ich potomstwa wynosi 25% (rys. 1.). Przypadek 2. Jeden z rodziców jest nosicielem, drugi jest zdrowy, wówczas szanse na urodzenie dziecka zdrowego i nosiciela są równe. Przypadek 3. Jeden z rodziców jest chory na mukowiscydozę, a drugi zdrowy i nie jest nosicielem, wówczas wszystkie dzieci będą nosicielami, lecz nie ma obawy, aby dziecko było chore na mukowiscydozę (rys. 2.). Rys. 2. Przypadek 4. Jeden z rodziców jest chory na mukowiscydozę, a drugi jest nosicielem. W tym przypadku 50% dzieci może być chorych na mukowiscydozę, a 50% być nosicielami (rys. 3.). Są to wyliczenia statystyczne oparte na prawach dziedziczenia i oznaczają jedynie prawdopodobieństwo wystąpienia choroby. Nie oznacza to, że kolejne dziecko na pewno urodzi się zdrowe lub chore, jak wynikałoby ze schematów. Mężczyźni chorzy na mukowiscydozę są w 98% niepłodni, lecz nie powinno się uważać bezpłodności za pewnik. U kobiet mukowiscydoza może powodować zagęszczenie śluzu w drogach rodnych, co utrudnia zapłodnienie. Poza tym mogą występować nieregularne cykle miesięczne (zwłaszcza w przypadku mukowiscydozy w postaci płucnej). U chorych obu płci, hormony płciowe nie są zmienione, rozwój płciowy może być trochę opóźniony, a potrzeby seksualne są normalne. Część o dziedziczeniu opracowana została na podstawie Medical Information: An Introduction to Cystic Fibrosis For Patients and Families wydanej przez Cystic Fibrosis Foundation. Rys. 3. LISTY Otrzymujemy dużo listów od ludzi zainteresowanych naszą inicjatywą. Powstał pomysł by niektóre z nich publikować na łamach tego pisma. W związku z tym, prosimy ludzi, którzy nie mieliby nic przeciwko temu, by ich list został wydrukowany, aby pisząc do nas wyrazili zgodę na jego ewentualne publikowanie. Zdajemy sobie sprawę, że w listach są poruszane sprawy czasami bardzo osobiste, dlatego bez wyraźnej zgody nie będziemy ich publikować. Chcielibyśmy, aby ten kącik był swoistym forum wymiany poglądów, rad, wyrażania swoich refleksji itp. 8 MATIO 1/98

9 Dziękujemy!!! Pani Irenie Cygan i pracownikom z Podgórskiej Biblioteki Publicznej w Krakowie za zbiórkę pieniędzy na rzecz Fundacji; Pani Barbarze Czerkowskiej z Biblioteki w Krakowie Nowej Hucie (os. Stalowe 12) za przekazanie wpłaty na rzecz Fundacji; Pani Marii Muzyk za przekazanie wpłaty na rzecz Fundacji; Panu Włodzimierzowi Juchniewiczowi za wpłatę na rzecz Fundacji; Panu Tomaszowi Kowalskiemu, dyr. Hotelu CRACOVIA Orbis S.A. (oddział w Krakowie) za wpłatę na rzecz Fundacji; Zarządowi BAZARU SZEMBRE- KA Sp. z o.o. za wpłatę na rzecz Fundacji; Panu Stanisławowi Gacowi, dyr. administracyjnemu Akademii Ekonomicznej w Krakowie, za pomoc i przychylność w zorganizowaniu kwesty na rzecz Fundacji; Studiu Modelek MARCEL BELLUCHE za pomoc podczas kwesty na rzecz Fundacji; S.C. DORA za obsługę podatkowoprawną; Drukarni SKLENIARZ za druk materiałów informacyjnych Fundacji; Panu Jackowi Zielińskiemu za projekty i przygotowanie wydawnictw do druku; Państwu Elżbiecie i Mariuszowi Wasilewskim za projekt logo Fundacji; Pani Redaktor Teresie Kasperkiewicz oraz RA- DIU KRAKÓW za zainteresowanie mukowiscydozą oraz emisję audycji radiowej na jej temat; Panu Arkadiuszowi Wojtarowiczowi, prezesowi Zarządu FELIX Polska GmbH Sp. z o.o., za pomoc w zorganizowaniu programu Św. Mikołaj 97 ; Panu Sławomirowi Bortenowi, dyr. HOR- TEX HOLDING S.A. O/ZPOW Filia w Płońsku, za pomoc finansową, dzięki której mogliśmy zrealizować program Św. Mikołaj 97 oraz wydać 1. numer magazynu Matio ; Pani Bożenie Sendor-Lis za pomoc w tłumaczeniu tekstów; Panu Kazimierzowi Kalińskiemu, naczelnikowi Straży Miejskiej Warszawa-Mokotów, za przekazane dary na rzecz Fundacji. Pragniemy podziękować także wszystkim bezimiennym, którzy bezinteresownie pomogli nam w doprowadzeniu do rozpoczęcia działalności naszej Fundacji. DWA SŁOWA O FUNDACJI Fundacjia MATIO została założona przez ludzi dobrej woli w Krakowie. Inicjatorem powstania Fundacji był Pan Paweł Wójtowicz ójtowicz, rodzic dziecka chorego na mukowiscydozę. Dokonał on rejestracji Fundacji pod koniec 1996 r., a działalność swą rozpoczęliśmy r. Pełna nazwa fundacji: Fundacja Pomocy Rodzinom i Chorym na Mukowiscydozę MATIO. Fundacja MATIO jest niezależną organizacją mającą na celu niesienie pomocy dzieciom dotkniętych tą nieuleczalną chorobą oraz ich rodzinom. Mamy zamiar współpracować ze wszystkimi ośrodkami naukowymi w Polsce i za granicą zajmującymi się problemami związanymi z leczeniem mukowiscydozy. Naszym celem jest między innymi: przybliżenie społeczeństwu wiedzy o tej niebezpiecznej chorobie, bezpłatna działalność informacyjna na rzecz chorych i ich rodzin, organizowanie pomocy przy zakupie lekarstw oraz sprzętu rehabilitacyjnego, organizowanie i finansowanie szkoleń dla rodzin dzieci chorych na mukowiscydozę w zakresie opieki domowej nad chorymi, finansowanie publikacji i rozpowszechnianie wiedzy na temat mukowiscydozy, dofinansowanie badań naukowych, opieka nad chorymi i ich rodzinami. Do zespołu założycielskiego Fundacji, oprócz wymienionego wcześniej Pawła Wójtowicza, należą: Stanisław Sitko (prezes zarządu), Andrzej Pietrzak (wiceprezes zarządu), Jan Stachoń (sekretarz zarządu), Włodzimierz Juchniewicz (dyrektor biura warszawskiego), Jerzy Kęsik (wicedyrektor biura warszawskiego), lek. med. Bogumiła Jodłowska (członek Rady Fundacji), Bożena Woźniakiewicz (członek Rady Fundacji), Adam Rakoczy (członek Rady Fundacji). Mamy nadzieję, że uda się osiągnąć założone cele dzięki sponsorom oraz ludziom dobrej woli. Dążeniem naszym jest połączenie się ze wszystkimi w walce z mukowiscydozą. Niech iskierka nadziei, która nam przyświeca, da nam wytrwałość i siłę, aby pokonać tę chorobę, czego wszystkim zaangażowanym życzę. prezes Stanisław Sitko MATIO 1/98 9

10 Włodzimierz Juchniewicz właściciel Biura Rachunkowego w Warszawie Listy w sprawach ulg podatkowych dotyczących osób niepełnosprawnych prosimy kierować na adres: Biuro Warszawskie Fundacji MATIO Dyr. Włodzimierz Juchniewicz ul. Broniewskiego 91 / Warszawa Pomoc psychologiczna W związku z otrzymywanymi od Państwa listami, w których pytacie nas jak poradzić sobie z problemami natury psychicznej, na jakie narażeni są rodzice i dzieci, mając na uwadze powagę problemu i jego indywidualną specyfikę radzimy udać się do odpowiedniej poradni psychologicznej, gdzie otrzymacie fachową poradę i pomoc. W porozumieniu z Ośrodkiem Interwencji Psychologicznej w Krakowie, podajemy adresy takich ośrodków w Polsce, stworzonych po to, by przez całą dobę można było porozmawiać z kimś, kto wysłucha i pomoże (bezpłatnie). Adresy Ośrodków Interwencyjnych na terenie Polski: Bielsko-Biała ul. Ks. Brzózki 3 tel. (033) Chorzów ul. Karpacka 20 tel. (032) Gdynia ul. Gen. Maczka 1 tel. (058) Kraków ul. Reja 8B tel. (012) PORADNIK PRAWNY Niepełnosprawni ulgi w podatku dochodowym Nie wszyscy rodzice dzieci chorych na mukowiscydozę wiedzą o ulgach podatkowych, jakie przysługują podatnikowi mającemu na utrzymaniu osobę niepełnosprawną (ulgi dotyczą także samych niepełnosprawnych). Warunkiem skorzystania z odliczenia jest oficjalne orzeczenie o zaliczeniu do określonej grupy inwalidów (I, II, III). Dzieci do 16. roku życia powinny posiadać orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez lekarza specjalistę lub właściwą przychodnię specjalistyczną społecznej służby zdrowia. Na wstępie chciałbym zaznaczyć istotne zmiany, które obowiązują od r., wynikające z rozporządzenia Ministra Finansów z dn r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1997 r. Nr. 1 poz. 4). Dzięki zmianie przepisów dotyczących odliczeń wydatków ponoszonych na cele rehabilitacyjne, podatnicy mający na utrzymaniu dzieci niepełnosprawne, będą mogli odliczyć od podstawy opodatkowania wydatki związane z ich dowozem taksówkami lub własnymi samochodami osobowymi na niezbędne zabiegi rehabilitacyjne, a wysokość kwoty przysługującego odliczenia w roku podatkowym 1997 wynosi zł. Udokumentowanie tych wydatków to dowód poniesienia kosztów, czyli rachunek przy używaniu taksówki, oświadczenie w wypadku używania własnego samochodu. Ponadto wprowadzono możliwość odliczenia od dochodów wydatków związanych z pobytem w placówkach szkolno-wychowawczych (udokumentowanie rachunek, dowód wpłaty itp.). Tyle o zmianach. Jednocześnie chciałbym przypomnieć i przybliżyć przepis mówiący o możliwości odliczenia wydatków na lekarstwa, co w przypadku mukowiscydozy ma niebagatelne znaczenie. Odliczenie wydatków na zakup lekarstw istnieje jedynie za miesiące, w których koszt lekarstw przekroczy 74 zł. Ulga na zakup leków to nadwyżka między wydatkiem a kwotą 74 zł. Przykład: podatnik, który w IV 97 r. wydał na lekarstwa 200 zł, odliczy sobie 126 zł od podstawy opodatkowania (dochodu) w zeznaniu podatkowym za rok 1997 (PIT). Tak samo należy obliczyć wydatki w innych miesiącach i sumę nadwyżek do odliczenia w PIT. Aby można było skorzystać z odliczenia, potrzebne jest orzeczenie o niepełnosprawności i zaświadczenie od lekarza specjalisty o konieczności przyjmowania leków (stale lub czasowo). Moja rada, jeśli regularnie przyjmujemy lub podajemy dzieciom kosztowne lekarstwa, kupujmy je rzadziej, za to w większych ilościach (udokumentowanie dowód poniesienia wydatku). UWAGA AGA: Jeśli poniesione wydatki na leczenie zostały zwrócone z innych źródeł (np. PFRN, zakład pracy, gmina itp), odliczeniu podlega nie zwrócona część wydatku. W miarę powstawania nowych ośrodków będziemy zamieszczać ich adresy w każdym numerze MATIO. 10 MATIO 1/98

11

12

13 Krótka informacja na temat dotychczasowej działalności Fundacji i jej najbliższych planów CO OSIĄGNĘLIŚMY od 15 marca 1996 r. Mukowiscydoza i media W czerwcu 1996 pani redaktor Mazurkiewicz z rozgłośni Radia Kraków zaprosiła prezesa Fundacji, założyciela oraz matkę chorych dzieci, panią Bartoszek, na godzinną audycję o problemach związanych z mukowiscydozą. wydaliśmy w nakładzie 3000 egzemplarzy informator o mukowiscydozie nawiązaliśmy kontakty z organizacjami zagranicznymi i polskimi zajmującymi się mukowiscydozą zorganizowaliśmy program Św. Mikołaj 97 dla 135 dzieci przebywających na trzech oddziałach: Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie, Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w Gdańsku-Oliwie oraz Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Rabce (prezenty o łącznej wartości ok PLN) rozpoczęliśmy redagowanie i wydawanie Magazynu MATIO, na razie kwartalnika Polskie Towarzystwo Walki z Mukowiscydozą napisało o nas w swoim Biuletynie nr 10/ grudnia 1997 całostronicowy artykuł na temat mukowiscydozy oraz Fundacji zamieścił na swych łamach Express Wieczorny. Andrzej Rosiewicz w czasie występu na pikniku Akademii Ekonomicznej, na którym zorganizowaliśmy kwestę na rzecz Fundacji Fundacja w Internecie Od sierpnia 1997 nasza Fundacja posiada swój oraz a także swoją stronę www, którą przygotowali koledzy z Warszawy. Serdecznie zapraszamy do jej odwiedzenia: Najbliższe plany uruchomienie programu zakupu spirometru dla jednego z oddziałów pulmunologicznych szpitala warszawskiego opracowanie programów mających na celu przybliżenie społeczeństwu wiedzy o mukowiscydozie pozyskanie sponsorów i funduszy w celu zorganizowania programów Dzień Dziecka 98 i Pomoc losowa MATIO 1/98 13

14

Czym jest mukowiscydoza?

Czym jest mukowiscydoza? Czym jest mukowiscydoza? Mukowiscydoza (z ang. cystic fibrosis, CF) jest najczęściej występującą chorobą genetyczną w ludzkiej populacji. Według najnowszych badań, co 25 osoba jest nosicielem nieprawidłowego

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 1. Wstęp i ustalanie rozpoznania 15 Co to jest mukowiscydoza? 15 Skąd nazwa mukowiscydoza? 16 Kiedy można podejrzewać występowanie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁYCH ZAKAŻEŃ PŁUC U PACJENTÓW

LECZENIE PRZEWLEKŁYCH ZAKAŻEŃ PŁUC U PACJENTÓW Nazwa programu: Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Załącznik nr 30 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku LECZENIE PRZEWLEKŁYCH ZAKAŻEŃ PŁUC U PACJENTÓW Z MUKOWISCYDOZĄ

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe z kropli krwi dla twojego dziecka

Badania przesiewowe z kropli krwi dla twojego dziecka Badania przesiewowe z kropli krwi dla twojego dziecka W pierwszym tygodniu po porodzie zaproponujemy Ci badanie przesiewowe z kropli krwi Twojego dziecka (test bibułkowy). Dlaczego powinnam poddać moje

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Brak przeszczepów płuc u chorych na mukowiscydozę w Polsce

Brak przeszczepów płuc u chorych na mukowiscydozę w Polsce Brak przeszczepów płuc u chorych na mukowiscydozę w Polsce Dlaczego przeszczep? Płuca chorego na mukowiscydozę ulegają systematycznemu wyniszczeniu, którego przyczyną jest zalegający w nich śluz oraz nawracające

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe z krwi włośniczkowej noworodka

Badania przesiewowe z krwi włośniczkowej noworodka Badania przesiewowe z krwi włośniczkowej noworodka W pierwszym tygodniu życia Twojego dziecka, zostanie Ci zaproponowane przeprowadzenie badania przesiewowego z jego krwi włośniczkowej. Dlaczego należy

Bardziej szczegółowo

ULGA REHABILITACYJNA *

ULGA REHABILITACYJNA * ULGA REHABILITACYJNA * WYJAŚNIENIE NAJWAŻNIEJSZYCH POJĘĆ Jeżeli jesteś osobą niepełnosprawną lub masz na utrzymaniu osobę niepełnosprawną, sprawdź, czy poniesione przez Ciebie wydatki na cele rehabilitacyjne

Bardziej szczegółowo

MUTACJE GENETYCZNE. Wykonane przez Malwinę Krasnodębską kl III A

MUTACJE GENETYCZNE. Wykonane przez Malwinę Krasnodębską kl III A MUTACJE GENETYCZNE Wykonane przez Malwinę Krasnodębską kl III A Mutacje - rodzaje - opis Mutacje genowe powstają na skutek wymiany wypadnięcia lub dodatnia jednego albo kilku nukleotydów. Zmiany w liczbie

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Społeczne aspekty chorób rzadkich Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Narodowe Plany w EU - zabezpieczenie społeczne Koordynacja pomiędzy sektorem ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego.

Bardziej szczegółowo

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Szkolny Konkurs Wiedzy o AIDS i HIV obejmuje dwa etapy. Etap pierwszy przeprowadzany jest ok. 25 października. Biorą w nim udział trój osobowe

Bardziej szczegółowo

Co musisz wiedzieć zanim skorzystasz z ulgi? 1. Kto może skorzystać z ulgi:

Co musisz wiedzieć zanim skorzystasz z ulgi? 1. Kto może skorzystać z ulgi: Będąc osobą niepełnosprawną lub mającą na utrzymaniu osobę niepełnosprawną, ponosisz spore wydatki finansowe. Warto wiedzieć, czy poniesione przez Ciebie wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane

Bardziej szczegółowo

Umowa zlecenie oraz sprzedaż mieszkania rozlicza się w PIT-37.Ryczałt to odrębne źródło dochodu.

Umowa zlecenie oraz sprzedaż mieszkania rozlicza się w PIT-37.Ryczałt to odrębne źródło dochodu. Jeżeli jeszcze nie rozliczylismy sie z fiskusem, to jeszcze możemy skorzystać z porady fachowców! W najbliższy czwartek,23 kwietnia, dyżur w redakcji plus50.pl będą pełnić eksperci III Urzędu Skarbowego

Bardziej szczegółowo

Dziedziczenie recesywne

Dziedziczenie recesywne 12 Zakład Genetyki Medycznej Instytut "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka" telefon 022 815 74 50 (sekretariat) 022 815 74 51 (poradnia) Dziedziczenie recesywne, Szpital Dziecięcy, Dziekanów Leśny k/o Warszawy

Bardziej szczegółowo

ANKIETA PODOPIECZNEGO. I Wstęp

ANKIETA PODOPIECZNEGO. I Wstęp 1 ANKIETA PODOPIECZNEGO Numer ankiety * Data otrzymania ankiety * Data przyjęcia do Fundacji * * Pola na szarym tle wypełnia przedstawiciel Fundacji I Wstęp Zadaniem Fundacji Pomocy Dzieciom Pomagamy z

Bardziej szczegółowo

Badanie w ramach programu pt. Audyt społeczny leczenia w AMD w Polsce realizowanego przez Stowarzyszenie Retina AMD Polska

Badanie w ramach programu pt. Audyt społeczny leczenia w AMD w Polsce realizowanego przez Stowarzyszenie Retina AMD Polska Dane demograficzne: Badanie w ramach programu pt. Audyt społeczny leczenia w AMD w Polsce realizowanego przez Stowarzyszenie Retina AMD Polska Opracowanie: dr n. med. Anna Kieszkowska-Grudny 1. Inicjały

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP)

PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP) PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP) POChP jest jedną z najczęstszych chorób przewlekłych z wszystkich i najczęstsza przewlekłą chorobą układu oddechowego. Uważa się, że na POChP w Polsce choruje

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo

Wsparcie i. informacje o. chorobie Parkinsona. Parkinson s information and support Polish

Wsparcie i. informacje o. chorobie Parkinsona. Parkinson s information and support Polish Wsparcie i informacje o chorobie Parkinsona Parkinson s information and support Polish Diagnoza choroby Parkinsona może wywróci życie do góry nogami - dlatego warto zwrócić się do nas Jeśli chorują Państwo

Bardziej szczegółowo

Wstępne informacje o chorobie Parkinsona

Wstępne informacje o chorobie Parkinsona Wstępne informacje o chorobie Parkinsona A quick introduction to Parkinson s Polish Jeśli chorują Państwo na chorobę Parkinsona lub znają kogoś kto na nią cierpi, najprawdopodobniej mają Państwo wiele

Bardziej szczegółowo

POMAGAMY ZUZI OSZUKAĆ GENETYKĘ

POMAGAMY ZUZI OSZUKAĆ GENETYKĘ APEL O POMOC H/8 ZUZIA HAJNCE POMAGAMY ZUZI OSZUKAĆ GENETYKĘ Zuzia urodziła się w Poznaniu 27.07.2010 roku jako pozornie zdrowa dziewczynka. Wyniki badań i opinie lekarzy nie wskazywały na żadne nieprawidłowości.

Bardziej szczegółowo

Jednostka chorobowa. 235200 HFE HFE 235200 Wykrycie mutacji w genie HFE odpowiedzialnych za heterochromatozę. Analiza mutacji w kodonach: C282Y, H63D.

Jednostka chorobowa. 235200 HFE HFE 235200 Wykrycie mutacji w genie HFE odpowiedzialnych za heterochromatozę. Analiza mutacji w kodonach: C282Y, H63D. Jednostka chorobowa Jednostka Oznaczenie Chorobowa testu OMIM TM Badany Gen Literatura Gen OMIM TM Opis/cel badania Zakres analizy Materiał biologiczny Czas analizy [dni roboczych] Cena [PLN] HEMOCHROMATOZA

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

dla Mariusza Krótka historia o z łosiem w tle.

dla Mariusza Krótka historia o z łosiem w tle. Krótka historia o życiu z łosiem w tle. Kim jest Mariusz? Mariusz Kowalczyk - Mario Przystojny 34 letni brunet o niebieskoszarych oczach, pasjonat muzyki i życia W jego życiu liczą się trzy kobiety: żona

Bardziej szczegółowo

PIT Last Minute: 9 sposobów na obniżenie podatku

PIT Last Minute: 9 sposobów na obniżenie podatku PIT Last Minute: 9 sposobów na obniżenie podatku Autor: Agata Szymborska-Sutton, Tax Care 28.04.2012. Portal finansowy IPO.pl To już ostatni moment na roczne rozliczenie z fiskusem i jednocześnie ostatnia

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Nadmierne wydzielanie śluzu w drogach

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii Przewlekła obturacyjna choroba płuc II Katedra Kardiologii Definicja Zespół chorobowy charakteryzujący się postępującym i niecałkowicie odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe.

Bardziej szczegółowo

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Jeżeli chorujesz na wirusowe zapalenie wątroby typu B i jesteś w ciąży, planujesz ciążę, właśnie urodziłaś, albo masz już dzieci, ta ulotka dostarczy

Bardziej szczegółowo

ROCZNY RAPORT MERYTORYCZNY ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI UDARU MÓZGU ZA 2009 ROK

ROCZNY RAPORT MERYTORYCZNY ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI UDARU MÓZGU ZA 2009 ROK ROCZNY RAPORT MERYTORYCZNY ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI UDARU MÓZGU ZA 2009 ROK Zarząd Fundacji Udaru Mózgu Łódź 0 1. Dane rejestracyjne fundacji a) Fundacja Udaru Mózgu powstała w 2009 roku. b) Siedzibą

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE SPOŚRÓD CHORYCH NA RAKA JELITA GRUBEGO UDAJE SIĘ POKONAĆ CHOROBĘ POD WARUNKIEM JEJ WCZESNEGO WYKRYCIA. Rak jelita grubego jest trzecim najczęściej

Bardziej szczegółowo

Rodzaj ulgi Wysokość ulgi Podstawa Uwagi. Nadwyżka wydatków ponad 100 zł miesięcznie. Do 2.280 zł limit roczny

Rodzaj ulgi Wysokość ulgi Podstawa Uwagi. Nadwyżka wydatków ponad 100 zł miesięcznie. Do 2.280 zł limit roczny I. Odliczenia od dochodu LIMITY ODLICZEŃ W PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH OBOWIĄZUJĄCE W ROZLICZENIACH ZA 2009 r. (na podstawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych -

Bardziej szczegółowo

Streszczenie rozprawy doktorskiej lekarz Katarzyny Zybert

Streszczenie rozprawy doktorskiej lekarz Katarzyny Zybert Streszczenie rozprawy doktorskiej lekarz Katarzyny Zybert Badania przesiewowe noworodków w kierunku mukowiscydozy - analiza algorytmów diagnostycznych i konsekwencji klinicznych Mukowiscydoza jest wrodzoną,

Bardziej szczegółowo

ULGA DLA HONOROWYCH KRWIODAWCÓW 1

ULGA DLA HONOROWYCH KRWIODAWCÓW 1 www.mf.gov.pl Ministerstwo Finansów ULGA DLA HONOROWYCH KRWIODAWCÓW 1 POMOŻESZ INNYM I ZMNIEJSZYSZ DOCHÓD DO OPODATKOWANIA Podatnik, który w roku podatkowym oddał honorowo krew, ma prawo skorzystać ze

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjentów i rodzin

Informacje dla pacjentów i rodzin 12 Zakład etyki Medycznej Instytut "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka" telefon 022 815 74 50 (sekretariat) 022 815 74 51 (poradnia) Dziedziczenie sprzężone z chromosomem X, Szpital Dziecięcy, Dziekanów Leśny

Bardziej szczegółowo

Fundacja TAM I Z POWROTEM

Fundacja TAM I Z POWROTEM Fundacja TAM I Z POWROTEM NASZE ZADANIA Wspieranie finansowe polskiej onkologii poprzez rozmaite formy zbiórki pieniędzy i realizacje niezbędnych projektów. Szeroko pojęte działanie informacyjno promocyjne,

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę!

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Cukrzyca logo -międzynarodowy symbol walki z cukrzycą Tło slajdów: http://www.scitecnutrition.com/pl/catalog/guide_to_vitamins/images/guide_to_vitamins-07.jpg?v=2

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Informacja prasowa Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Warszawa, 28 października Chorzy na szpiczaka mnogiego w Polsce oraz ich bliscy mają możliwość uczestniczenia

Bardziej szczegółowo

Dziedziczenie dominujące

Dziedziczenie dominujące 12 Zakład Genetyki Medycznej Instytut "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka" telefon 022 815 74 50 (sekretariat) 022 815 74 51 (poradnia) Dziedziczenie dominujące, Szpital Dziecięcy, Dziekanów Leśny k/o Warszawy

Bardziej szczegółowo

Zasady udzielania wsparcia

Zasady udzielania wsparcia Zasady udzielania wsparcia FUNDACJA TVN 31.05.2001 ROK Fundacja to most pomiędzy tymi, którzy potrzebują pomocy i tymi, których serca są otwarte na dawanie nadziei Bożena Walter Prezes Fundacji TVN 1 PROFIL

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PIĄTEK 17 CZERWCA 2016 R

PROGRAM PIĄTEK 17 CZERWCA 2016 R KOMPLEKSOWA OPIEKA NAD CHORYM NA MUKOWISCYDOZĘ OGÓLNOPOLSKIE SZKOLENIE POŁĄCZONE Z WARSZTATAMI DLA CZŁONKÓW RODZIN I OPIEKUNÓW CHORYCH NA MUKOWISCYDOZĘ Centrum Konferencyjne Falenty, 17-19 czerwca 2016

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie 15 Rozdział 1 Przewlekłe schorzenia u dzieci 18 Oczekiwanie 18 Diagnostyka prenatalna 19 Reakcje rodziców na informację o

Spis treści Wprowadzenie 15 Rozdział 1 Przewlekłe schorzenia u dzieci 18 Oczekiwanie 18 Diagnostyka prenatalna 19 Reakcje rodziców na informację o Spis treści Wprowadzenie 15 Rozdział 1 Przewlekłe schorzenia u dzieci 18 Oczekiwanie 18 Diagnostyka prenatalna 19 Reakcje rodziców na informację o chorobie dziecka 19 Definicja choroby przewlekłej 21 Wpływ

Bardziej szczegółowo

Opieka i medycyna paliatywna

Opieka i medycyna paliatywna Lek. med. Katarzyna Scholz Opieka i medycyna paliatywna Informator dla chorych i ich rodzin Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Drodzy Pacjenci, Rodziny.

Bardziej szczegółowo

Teresa Orlik. Fizjoterapia chorych na MUKOWISCYDOZĘ

Teresa Orlik. Fizjoterapia chorych na MUKOWISCYDOZĘ Teresa Orlik Fizjoterapia chorych na MUKOWISCYDOZĘ Teresa Orlik Fizjoterapia chorych na MUKOWISCYDOZĘ Książka polecana przez: www.oddychaj.pl RecenzenT dr hab. n. med. Dorota Sands, profesor IMiDz Redakcja

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE WNIOSKU* (wypełnia osoba ubiegająca się o umieszczenie lub jej przedstawiciel ustawowy)

UZASADNIENIE WNIOSKU* (wypełnia osoba ubiegająca się o umieszczenie lub jej przedstawiciel ustawowy) Miejscowość,... data... W N I O S E K osoby ubiegającej się o umieszczenie w domu pomocy społecznej Imię i nazwisko... Data i miejsce urodzenia... Adres zamieszkania... Nr PESEL... Na podstawie art. 54

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA XX Międzynarodowa konferencja Polskie Stowarzyszenie Choroby Huntingtona Warszawa, 17-18- 19 kwietnia 2015 r. Metody badań i leczenie choroby Huntingtona - aktualności INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Podstawy leczenia PCD

Podstawy leczenia PCD Podstawy leczenia PCD Henryk Mazurek Klinika Pneumonologii i Mukowiscydozy IGiChP OT w Rabce - Zdroju Podstawy leczenia Brak badań wykonanych wg EBM w PCD Zasady leczenia proponowane wg doświadczeń w innych

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne Prawo do opieki paliatywnej Dostęp do opieki paliatywnej stanowi prawny obowiązek, potwierdzony przez konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

Przyjmuję z szacunkiem i wdzięcznością dla moich Mistrzów nadany mi tytuł lekarza i w pełni świadomy związanych z nim obowiązków przyrzekam:

Przyjmuję z szacunkiem i wdzięcznością dla moich Mistrzów nadany mi tytuł lekarza i w pełni świadomy związanych z nim obowiązków przyrzekam: Część I Co powinienem powiedzieć mojej żonie? 1. PRZYRZECZENIE LEKARSKIE Przyjmuję z szacunkiem i wdzięcznością dla moich Mistrzów nadany mi tytuł lekarza i w pełni świadomy związanych z nim obowiązków

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko...kl...

Imię i nazwisko...kl... Gimnazjum nr 4 im. Ojca Świętego Jana Pawła II we Wrocławiu SPRAWDZIAN GENETYKA GR. A Imię i nazwisko...kl.... 1. Nauka o regułach i mechanizmach dziedziczenia to: (0-1pkt) a) cytologia b) biochemia c)

Bardziej szczegółowo

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy i opiekuńczo-leczniczy Zadaniem zakładu opiekuńczego jest okresowe objęcie całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia świadczeniobiorców

Bardziej szczegółowo

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce.

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce. Astma oskrzelowa Astma jest przewlekłym procesem zapalnym dróg oddechowych, w którym biorą udział liczne komórki, a przede wszystkim : mastocyty ( komórki tuczne ), eozynofile i limfocyty T. U osób podatnych

Bardziej szczegółowo

Państwo i Społeczeństwo

Państwo i Społeczeństwo Państwo i Społeczeństwo ROK XII 2012 nr 2 POD REDAKCJĄ FILIPA GOŁKOWSKIEGO I STANISŁAWA KWIATKOWSKIEGO Kraków 2012 Państwo i Społeczeństwo czasopismo Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego

Bardziej szczegółowo

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Resuscytacja Szpitale Uniwersyteckie Coventry i Warwickshire NHS Trust Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Informacje przeznaczone dla pacjentów szpitali Coventry and Warwickshire, ich

Bardziej szczegółowo

Informacje o projekcie oraz świadoma zgoda na udział w projekcie ARegPKD.

Informacje o projekcie oraz świadoma zgoda na udział w projekcie ARegPKD. Informacje o projekcie oraz świadoma zgoda na udział w projekcie ARegPKD. Inicjator projektu: Zastępca: Max C. Liebau, MD Markus Feldkötter, MD Department of Pediatrics Department of Pediatrics University

Bardziej szczegółowo

Badania genetyczne obawy i nadzieje

Badania genetyczne obawy i nadzieje Badania genetyczne obawy i nadzieje Wraz z niezwykle szybkim rozwojem nauk biomedycznych pojawiaj ą się nadzieje na nowe metody profilaktyki i leczenia, ale towarzyszy im tak że coraz więcej wątpliwości

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA HIV/AIDS. NOWOśCI

PROFILAKTYKA HIV/AIDS. NOWOśCI PROFILAKTYKA HIV/AIDS STATYSTYKI LOKALNE DZIAłANIA OZ I PZ PSSE W ROKU 2012 NOWOśCI CIEKAWOSTKI STATYSTYKI HIV i AIDS w Polsce dane od początku epidemii (1985 r.) do 30 czerwca 2012 roku 15 724 zakażonych

Bardziej szczegółowo

Choroba Parkinsona. najczęstsze pytania i najtrudniejsze zagadnienia. Anna Potulska-Chromik, Izabela Stefaniak. egzemplarz bezpłatny

Choroba Parkinsona. najczęstsze pytania i najtrudniejsze zagadnienia. Anna Potulska-Chromik, Izabela Stefaniak. egzemplarz bezpłatny Choroba Parkinsona najczęstsze pytania i najtrudniejsze zagadnienia egzemplarz bezpłatny Anna Potulska-Chromik, Izabela Stefaniak Wydawnictwo w całości powstało dzięki wsparciu firmy Lundbeck Poland Sp.

Bardziej szczegółowo

TOWARZYSZENIE W CHOROBIE

TOWARZYSZENIE W CHOROBIE Tylko życie poświęcone innym warte jest przeżycia - Albert Einstein PROPOZYCJA WSPÓŁPRACY TOWARZYSZENIE W CHOROBIE program społeczny Fundacji Wspólna Droga United Way Polska Źródło: http://www.dziennikpolski24.pl/files/articles/lightbox/82efd59a59d7f866b44e1e

Bardziej szczegółowo

3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII

3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII 3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, charakteryzującą się nawracającymi atakami duszności, kaszlu i świszczącego oddechu, których częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe w kierunku MRSA

Badania przesiewowe w kierunku MRSA Polish Screening for MRSA Badania przesiewowe w kierunku MRSA Wersja 1 Sierpień 2008 Czego dotyczy niniejsza ulotka? NHS Grampian bierze udział w szkockich badaniach przesiewowych (testach), których celem

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

- Z jakimi problemami mierzą się przedsiębiorcy z domów seniora?

- Z jakimi problemami mierzą się przedsiębiorcy z domów seniora? - Z jakimi problemami mierzą się przedsiębiorcy z domów seniora? Jacek Czernecki Centrum Seniora Droginia 1.Problem VAT a zwolnienie z podatku VAT a/ na etapie zakupu działki czy adaptacji b/ na etapie

Bardziej szczegółowo

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Szanowna Pani, Do listopada 2014r. kobiety ciężarne mają możliwość bezpłatnego przebadania się w kierunku zakażenia wirusem zapalenia wątroby C (HCV). Stanowią

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ Charakterystyka problemu zdrowotnego Alergia uznawana jest za chorobę cywilizacyjną XX wieku. W wielu obserwacjach

Bardziej szczegółowo

Poswięć chwilkę. własnemu życia!

Poswięć chwilkę. własnemu życia! Lebensblicke ( Horyzonty życia ) to fundacja na cel wczesnego rozpoznania raka jelit. Broszura informacyjna. Poswięć chwilkę własnemu życia! Przezorny zawsze wygrywa! Dagmar Berghoff Moderatorka TV Jako

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

I. STRESZCZENIE Cele pracy:

I. STRESZCZENIE Cele pracy: I. STRESZCZENIE Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest przewlekłym procesem zapalnym, powodującym postępujące i nieodwracalne włóknienie trzustki. Choroba przebiega z okresami remisji i zaostrzeń, prowadząc

Bardziej szczegółowo

ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych

ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych Głównym celem tej ankiety jest porównanie skuteczności leczenia standardowego i niestandardowego. Ponadto analizie poddane zostaną

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

ULGA REHABILITACYJNA

ULGA REHABILITACYJNA ULGA REHABILITACYJNA Warunki uprawniające do skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej: podatnik posiada status osoby niepełnosprawnej (art. 26 ust. 7d i 7g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwanej

Bardziej szczegółowo

ULGA REHABILITACYJNA

ULGA REHABILITACYJNA ULGA REHABILITACYJNA www.mf.gov.pl www.mf.gov.pl Ministerstwo Finansów ULGA REHABILITACYJNa 1 Jeżeli jesteś osobą niepełnosprawną lub masz na utrzymaniu osobę niepełnosprawną, sprawdź, czy poniesione przez

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

BADANIA GENETYCZNE W HODOWLI KOTÓW: CHOROBA SPICHRZENIOWA GLIKOGENU TYPU IV (GLYCOGEN STORAGE DISEASE TYPE IV - GSD IV)

BADANIA GENETYCZNE W HODOWLI KOTÓW: CHOROBA SPICHRZENIOWA GLIKOGENU TYPU IV (GLYCOGEN STORAGE DISEASE TYPE IV - GSD IV) BADANIA GENETYCZNE W HODOWLI KOTÓW: OBOWIĄZKOWE CHOROBA SPICHRZENIOWA GLIKOGENU TYPU IV (NFO) GANGLIOZYDOZA (KOR, BUR) ZALECANE RDZENIOWY ZANIK MIĘŚNI (MCO) NIEDOBÓR KINAZY PIROGRONIANOWEJ (ABY, SOM) POSTĘPUJĄCY

Bardziej szczegółowo

Znamy się na dzieciach. i rozumiemy rodziców

Znamy się na dzieciach. i rozumiemy rodziców Znamy się na dzieciach i rozumiemy rodziców Jesteś ekspertem w sprawach dotyczących Twojego dziecka Jesteśmy specjalistami w dziedzinie zdrowia dziecka Zostać rodzicem to ogromne i niesamowite przeżycie.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wlosy04.qxd 4/7/07 1:33 PM Page 5

Spis treści. Wlosy04.qxd 4/7/07 1:33 PM Page 5 Wlosy04.qxd 4/7/07 1:33 PM Page 5 Spis treści Włosy nie muszą wypadać.............................. 7 Biologia włosów...................................... 10 Skóra i w³osy.....................................

Bardziej szczegółowo

Z dn. 01.09.2011r Procedura kierowania wniosków do Zespołu Orzekającego w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Środzie Wlkp.

Z dn. 01.09.2011r Procedura kierowania wniosków do Zespołu Orzekającego w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Środzie Wlkp. Z dn. 01.09.2011r Procedura kierowania wniosków do Zespołu Orzekającego w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Środzie Wlkp. 1. Rodzice lub prawni opiekunowie dziecka występują do Zespołu Orzekającego

Bardziej szczegółowo

Gorączka krwotoczna Ebola informacja dla podróżnych 21 października 2014 r. Wersja 3

Gorączka krwotoczna Ebola informacja dla podróżnych 21 października 2014 r. Wersja 3 KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA ds. ZDROWIA IKONSUMENTÓW Dyrekcja ds. zdrowia publicznego Wydział zagrożeń dla zdrowia Sekretariat Komitetu Bezpieczeństwa Zdrowia Gorączka krwotoczna Ebola informacja

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI. Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit

ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI. Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit W przypadku choroby nasze jelita mają niewiele możliwości zwrócenia na siebie naszej uwagi. Typowe

Bardziej szczegółowo

PIERWSZY DZWONEK. Program edukacyjny opracowany w ramach Ogólnopolskiej Kampanii Profilaktyki Zakażeń Meningokokowych Nie!

PIERWSZY DZWONEK. Program edukacyjny opracowany w ramach Ogólnopolskiej Kampanii Profilaktyki Zakażeń Meningokokowych Nie! PIERWSZY DZWONEK Program edukacyjny opracowany w ramach Ogólnopolskiej Kampanii Profilaktyki Zakażeń Meningokokowych Nie! Dla meningokoków Idea programu edukacyjnego Na zakażenie meningokokami narażeni

Bardziej szczegółowo

Wysoki poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c)

Wysoki poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c) Wysoki poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c) Cukrzyca wieku dziecięcego Ulotka informacyjna dla pacjentów Wprowadzenie Otrzymaliście Państwo tę ulotkę ze względu na wysoki poziom hemoglobiny glikowanej

Bardziej szczegółowo

Leczenie drobnych dolegliwości w Twojej aptece NHS Minor Ailment Service

Leczenie drobnych dolegliwości w Twojej aptece NHS Minor Ailment Service Leczenie drobnych dolegliwości w Twojej aptece NHS Minor Ailment Service PORADY Usługa dla osób zwolnionych od opłat za leki wydawane na receptę. Wszyscy konsumenci są dla nas ważni Broszura opracowana

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

Walka z rakiem szyjki macicy

Walka z rakiem szyjki macicy Polish translation of Beating cervical cancer The HPV vaccine questions and answers for parents of girls in Year 9 Walka z rakiem szyjki macicy Szczepionka przeciwko HPV (wirusowi brodawczaka ludzkiego)

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie merytoryczne za 2010 rok

Sprawozdanie merytoryczne za 2010 rok Sprawozdanie merytoryczne za 2010 rok Podstawowe informacje o Stowarzyszeniu: Stowarzyszenie Chorych na Czerniaka NIP 7822310167 18.11.2004 r. REGON 634624310 22.10.2004 r. KRS 0000219057 07.10.2004 r.

Bardziej szczegółowo

Mamy kota na punkcie wolontariatu? Kraków, 31 sierpnia 2010

Mamy kota na punkcie wolontariatu? Kraków, 31 sierpnia 2010 Mamy kota na punkcie wolontariatu? Kraków, 31 sierpnia 2010 Kim jest wolontariusz? WOLONTARIAT - bezpłatne, dobrowolne, świadome działanie na rzecz innych, wykraczające poza więzi rodzinno-koleżeńsko-

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA DZIAŁALNOŚCI KIELECKIEGO STOWARZYSZENIA ALZHEIMEROWSKIEGO

PREZENTACJA DZIAŁALNOŚCI KIELECKIEGO STOWARZYSZENIA ALZHEIMEROWSKIEGO PREZENTACJA DZIAŁALNOŚCI KIELECKIEGO STOWARZYSZENIA ALZHEIMEROWSKIEGO Kielce 2012 mgr Mariusz Pająk Prezes Kieleckiego Stowarzyszenia Alzheimerowskiego Kieleckie Stowarzyszenie Alzheimerowskie powstało

Bardziej szczegółowo

25 maja 2013 Piknik. Zdrowa Mama to szczęśliwa rodzina!

25 maja 2013 Piknik. Zdrowa Mama to szczęśliwa rodzina! Tematyka: Profilaktyka choroby nowotworowej piersi Dlaczego postanowiliśmy poruszyć temat raka piersi u kobiet? Rak piersi jest jednym z najważniejszych problemów zdrowotnych u kobiet w Polsce. Z obecnie

Bardziej szczegółowo