Temat 1. Wprowadzenie do nawigacji robotów mobilnych. Dariusz Pazderski Opracowanie w ramach programu ERA Inżyniera

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Temat 1. Wprowadzenie do nawigacji robotów mobilnych. Dariusz Pazderski Opracowanie w ramach programu ERA Inżyniera"

Transkrypt

1 Kurs: Algorytmy Nawigacji Robotów Mobilnych Temat 1 Wprowadzenie do nawigacji robotów mobilnych 1 Pojęcia podstawowe Dariusz Pazderski Opracowanie w ramach programu ERA Inżyniera Na początku wprowadzimy wybrane podstawowe pojęcia związane z robotyką mobilną. Rozpoczniemy od zdefiniowania robota mobilnego. Jest to rodzaj robota, który posiada zdolność przemieszczania się względem otoczenia (czyli lokomocji), a jednym z układów wykonawczych tego robota jest układ lokomocyjny. W robotach mobilnych można wyróżnić platformę mobilna i część manipulacyjna (por. rys. 1), która w najprostszych przypadkach nie występuje (w takim przypadku robot mobilny utożsamiany jest z platformą mobilną). Często w literaturze używa się również określania manipulator mobilny w celu podkreślenia zdolności robota mobilnego do wykonywania manipulacji. Rysunek 1: Przykład robota mobilnego komercyjny robot badawczy youbot wyposażony w platformę mobilną i manipulator Kluczowym zagadnieniem, do rozwiązania którego zmierza robotyka mobilna i które niejako stanowi punkt odniesienia aktualnego jej rozwoju, jest problem uzyskania przez roboty autonomii. Robot mobilny autonomiczny wykonuje swoje zadanie bez zewnętrznego wsparcia ze strony człowieka. Podstawową właściwością takiego systemu jest zdolność do samodzielnego tworzenia i wykonywania planów działania na podstawie obserwacji otoczenia. Zbudowanie robota w pełni autonomicznego w istocie oznacza opracowanie systemu wyposażonego w zaawansowaną inteligencję maszynową i możliwość uczenia się. Ponieważ taki stopień autonomii jest obecnie nieosiągalny, mówi się o robotach półautonomicznych, które wykazują ograniczoną zdolność samodzielnej realizacji pewnych typów zadań. Warto zauważyć, że nadal znacząca część zautomatyzowanych pojazdów mobilnych to systemy teleoperowane, 1

2 które mają bardzo ograniczone możliwości w zakresie samodzielnego wykonywania ruchu a sterowanie oraz decyzje podejmuje człowiek. Roboty mobilne mogą działać w różnych środowiskach. W zależności od tego mówimy o robotach naziemnych, pływajacych (po powierzchni lub poruszających się pod wodą), latajacych, kosmicznych, itd. Odnosząc się bardziej szczegółowo do robotów naziemnych można zwrócić uwagę na dużą różnorodność układów lokomocyjnych, tj. systemy kołowe (najpopularniejsze), gąsienicowe, kroczące lub skaczące. Niniejszy kurs jest przeglądem wybranych metod wykorzystywanych w nawigacji robotów[1]. Nawigacja jest stosunkowo starym pojęciem. Sam termin wywodzi się z łacińskiego słowa navigatio, oznaczającego żeglugę. W odniesieniu do robotów mobilnych nawigację możemy rozumieć jako problem umiejscowienia robota w środowisku (względem wybranego układu odniesienia) oraz problem osiagnię- cia przez tego robota założonego celu. Już z tej krótkiej definicji wynika, że nawigacja jest bardzo obszer- nym zagadnieniem na rozwiązanie którego składa się szereg często bardzo złożonych zagadnień elementarnych. Zauważmy, że nawigacja będzie obejmowała: lokalizację robota percepcję środowiska i jego model metody planowania ruchu algorytmy sterowania ruchem robota Można stwierdzić, że nawigacja robotów jest podstawowym warunkiem umożliwiającym uzyskanie autonomii w ruchu. 2 Struktura układu nawigacji robota mobilnego Problem nawigacji robota mobilnego jest zagadnieniem bardzo złożonym. W syntetyczny sposób obrazuje to rys. 2, na którym wyróżniono poszczególne zadania wykonywane przez układ sterowania robotem oraz interakcję robota ze światem. Rysunek 2: Interakcja robota ze światem i układ sterowania (opracowano na podstawie [2]) Autor: D. Pazderski, v. 1.0, 9/2012 2

3 Realizacja zadania ruchu przez robota mobilnego wymaga pozyskiwania informacji o otaczającym środowisku stąd duże znaczenie ma układ sensoryczny, który pozwala na obserwację otoczenia i jego percepcję. W tym celu stosuje się zarówno proste układy dalmierzy i czujniki kontaktowe, które odpowiadają za wykrywanie kolizji i są elementem systemu bezpieczeństwa robota, jak również złożone układy lokalizacji, które w dalszym etapie pozwalają na umiejscowienia robota. Warto zauważyć, że choć część czujników, tzw. czujniki wewnętrzne, dokonują pomiaru stanu samego robota, dane przez nie dostarczane mogą być istotne z punktu widzenia poruszania się robota przykładem są czujniki impulsowo obrotowe, które pozwalają estymować lokalnie przemieszczenie pojazdu. Należy podkreślić, że pobranie informacji przesyłanych przez układ sensoryczny stanowi zwykle dopiero pierwszy etap percepcji. Właściwe przetworzenie informacji oraz fuzja danych z wielu czujników pozwala na zaawansowaną percepcję i w pewnym sensie umożliwia rozumienie przez robota elementów środowiska (np. znajdowanie jego charakterystycznych cech). Na tym etapie powstaje mapa lokalna, czyli numeryczna interpretacja najbliższego otoczenia robota. Ma ona duże znaczenie w sensie krótkoterminowym i umożliwia wykrywanie przeszkód, których występowanie może naruszać warunek bezpiecznego ruchu robota. Lokalna mapa świata, która często jest budowana na podstawie elementarnych informacji sensorycznych może być również wykorzystana do wzbogacenia wiedzy robota o środowisku w sensie globalnym. W ten sposób można dokonać lokalizacji robota w oparciu o dostępną informację, na którą składa się wiedza a priori (np. plany budynków) oraz wiedza uzyskiwana na etapie wcześniejszej eksploracji środowiska. Mapa globalna może zawierać dane dotyczące niepewności pozyskiwanej informacji, które stanowią miarę jej jakości. W oparciu o mapę globalną (niezależnie od stopnia jej złożoności w najprostszym przypadku mapą globalną mogą stanowić informacje o położeniu punktów nawigacyjnych) zachodzi proces umiejscowienia robota w środowisku. Lokalizacja robota (choćby zgrubna względem elementów środowiska) jest warunkiem koniecznym wykonania zadania ruchu zmierzającego do uzyskania zdefiniowanego celu. Jest to też punkt wyjścia do zaplanowania ruchu na postawie dostępnych informacji o środowisku. Planowanie zadania wymaga uwzględnienia wielu, często antagonistycznych aspektów. Należą do nich m. in.: uzyskanie zadanej pozycji i orientacji robota w środowisku poruszanie się robota z określonym profilem prędkości unikanie kolizji z przeszkodami statycznymi (np. ściany budynków, elementy wyposażenia pomieszczenia) i dynamicznymi (np. ludzie, inne roboty, pojazdy transportowe w fabryce, itd.) występowanie niebezpiecznych obszarów środowiska o dużym stopniu niepewności (tj. ruch jest możliwy, ale pod pewnymi warunkami wynikającymi z zapewnienia bezpieczeństwa) ograniczona mobilność robotów, wynikająca z ograniczeń prędkości (tj. ograniczeń nieholonomicznych) optymalizacja zużycia energii, itd. Część z tych aspektów można bezpośrednio wziąć pod uwagę podczas planowania ruchu. W tym celu wykorzystuje się różne metody oparte na podejściu formalnym i deterministycznym (ściśle matematycznym), probabilistycznym (uwzględniającym np. niepewność pozyskiwanej informacji o środowisku), heurystycznym i rozmytym (tj. pewnym regułom, opracowanym dla szczególnych przypadków). Mnogość algorytmów wynika przede wszystkim z dużej złożoności problemu, który może być rozwiązany alternatywnymi technikami. Wynikiem planowania ruchu jest wyznaczenie zbioru punktów przez które ma przejechać robot, określenie ścieżki ruchu i zdefiniowanie profilu prędkości (trajektorii). Nie wszystkie z wymienionych elementów muszą być zdefiniowane precyzyjnie zależy to konkretnego przypadku Autor: D. Pazderski, v. 1.0, 9/2012 3

4 i szczegółowości realizacji zadania. W pewnych zastosowaniach ważne będzie tylko uzyskanie punktu w przestrzeni, w innych krytyczne może być odtworzenie trajektorii ruchu w czasie. Końcowym etapem jest sterowanie ruchem ruchem robota, tj. realizacja zadań wcześniej zaplanowanych. Wykorzystuje się tutaj sterownik, którego celem jest wyznaczenie sygnałów sterujących elementami wykonawczymi (np. silnikami elektrycznymi) aby poruszać się zgodnie z planem. Nierzadko sterownik ten implementuje zaawansowane nieliniowe reguły sterowania wynikające np. z występowania ograniczeń nieholonomicznych w ruchu robota. Dodatkowo może on uwzględniać pewne zachowania odruchowe, będące wynikiem detekcji kolizji i konieczności jej unikania. Należy bowiem podkreślić, że na etapie realizacji ruchu mogą pojawić się, których formalnie można było przewidzieć i zaplanować. 3 Charakterystyka metod lokalizacji robotów mobilnych Lokalizacja robota mobilnego należy do podstawowych problemów, których rozwiązanie warunkuje możliwość sterowania robotem w celu wykonywania programowanych zadań w środowisku. Można wręcz powiedzieć, że rozwiązanie zagadnienia lokalizacji kluczowe w zapewnieniu możliwości autonomicznego lub półautonomicznego działania robota mobilnego. Warto wskazać na zasadniczą różnicę pomiędzy lokalizacją robota mobilnego a lokalizacją robota stacjonarnego manipulatora. Mianowicie, w klasycznych robotach manipulacyjnych można znaleźć układ współrzędnych, związany z robotem, który nie zmienia swojego miejsca w przestrzeni (względem wybranego inercjalnego układu odniesienia). Z tego wynika możliwość określenia współrzędnych każdego punktu robota lub chwytanego detalu na podstawie znajomości struktury geometrycznej (w tym informacji o konfiguracji wewnętrznej obejmującej kąty lub przesunięcia pomiędzy poszczególnymi złączami). Lokalizację w tym przypadku można sprowadzić do wyznaczenia kinematyki prostej manipulatora, które polega na rozwiązaniu równania algebraicznego. Dla robotów mobilnych ta właściwość nie występuje (por. rys. 3), tj. układ lokalny robota nie jest jawnie związany z układem podstawowym i może względem niego zmieniać swoje położenie. W efekcie lokalizacja tej klasy obiektów wymaga bardziej wyrafinowanych metod wspomaganych odpowiednimi środkami technicznymi. Rysunek 3: Lokalizacja robota stacjonarnego i mobilnego Rozpatrując metody lokalizacji można wskazać na dwie podstawowe kategorie: metody statyczne (bezwzględne) wykorzystują elementy środowiska o znanych współrzędnych, tzw. znaczniki (sztuczne dodatkowo wprowadzone do środowiska, naturalne istniejące w danym środowisku) do umiejscowienia robota w wybranym układzie współrzędnych na podstawie zależności geometrycznych metody dynamiczne (względne, przyrostowe) wykorzystują obserwator (tj. wymagają rozwiązania równania różniczkowego/różnicowego), który na podstawie pomiaru prędkości i przyspieszeń pozwala estymować położenie robota przy założeniu odpowiednich warunków początkowych. Autor: D. Pazderski, v. 1.0, 9/2012 4

5 Pierwsza grupa algorytmów, oparta na geometrii znaczników potencjalnie zapewnia dużą odporność (brak założeń lub ograniczone założenia dotyczące modelu robota) lokalizacji robota i wysoką stabilność długoterminową (tj. gwarantują stabilność rozwiązania). Ich wadami, które wynikają nie tyle z podstaw teoretycznych, ale z ograniczonych współczesnych możliwości technicznych, jest stosunkowo niewielka dokładność krótkoterminowa (występowanie znacznego szumu pomiarowego) oraz duże opóźnienia komunikacyjne. Z kolei druga klasa algorytmów, która wykorzystuje model procesu opisującego ruch pojazdu nie gwarantuje stabilnego wyniku w sensie długoterminowym. Metody przyrostowe są zwykle stosunkowo proste w implementacji, mają dobrą dokładność krótkoterminową oraz cechują się dobrą dynamiką i małymi opóźnieniami pomiarowymi. Można powiedzieć, że metody statyczne i dynamiczne są względem siebie komplementarne. Między innymi z tego powodu w rozwiązaniu problemu lokalizacji robota zachodzi konieczność realizacji fuzji danych w oparciu o informacje zwracane przez różne zestawy czujników i systemów pomiarowych. W tym celu korzysta się z obserwatorów, tj. układów dynamicznych które w oparciu o założony model procesu wyznaczają estymatę poszukiwanych zmiennych. Typowo do rozwiązania tego problemu korzysta się z obserwatorów liniowych Luenbergera, filtru Kalmana oraz rozwiązań pokrewnych (rozszerzony filtr Kalmana, filtracja cząsteczkowa, itd.). W tym opracowaniu nie będziemy tego zagadnienia szerzej omawiali. Literatura [1] J. Borenstein, redaktor. Where am I - Systems and Methods for Mobile Robot Positioning [2] R. Siegwart, I. Nourbakhsh. Introduction to Autonomous Mobile Robots. MIT, Autor: D. Pazderski, v. 1.0, 9/2012 5

WYDZIAŁ ELEKTROTECHNIKI I AUTOMATYKI KATEDRA AUTOMATYKI. Robot do pokrycia powierzchni terenu

WYDZIAŁ ELEKTROTECHNIKI I AUTOMATYKI KATEDRA AUTOMATYKI. Robot do pokrycia powierzchni terenu WYDZIAŁ ELEKTROTECHNIKI I AUTOMATYKI KATEDRA AUTOMATYKI Robot do pokrycia powierzchni terenu Zadania robota Zadanie całkowitego pokrycia powierzchni na podstawie danych sensorycznych Zadanie unikania przeszkód

Bardziej szczegółowo

Kinematyka robotów mobilnych

Kinematyka robotów mobilnych Kinematyka robotów mobilnych Maciej Patan Uniwersytet Zielonogórski Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Adaptacja slajdów do wykładu Autonomous mobile robots R. Siegwart (ETH Zurich Master Course:

Bardziej szczegółowo

Kinematyka manipulatora równoległego typu DELTA 106 Kinematyka manipulatora równoległego hexapod 110 Kinematyka robotów mobilnych 113

Kinematyka manipulatora równoległego typu DELTA 106 Kinematyka manipulatora równoległego hexapod 110 Kinematyka robotów mobilnych 113 Spis treści Wstęp 11 1. Rozwój robotyki 15 Rys historyczny rozwoju robotyki 15 Dane statystyczne ilustrujące rozwój robotyki przemysłowej 18 Czynniki stymulujące rozwój robotyki 23 Zakres i problematyka

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: MECHANIKA I BUDOWA MASZYN Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na kierunku Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium ROBOTYKA Robotics Forma studiów: stacjonarne Poziom przedmiotu: I stopnia

Bardziej szczegółowo

Mechanika Robotów. Wojciech Lisowski. 5 Planowanie trajektorii ruchu efektora w przestrzeni roboczej

Mechanika Robotów. Wojciech Lisowski. 5 Planowanie trajektorii ruchu efektora w przestrzeni roboczej Katedra Robotyki i Mechatroniki Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie Mechanika Robotów Wojciech Lisowski 5 Planowanie trajektorii ruchu efektora w przestrzeni roboczej Mechanika Robotów KRiM, WIMIR, AGH

Bardziej szczegółowo

Autonomia robotów. Cezary Zieliński Instytut Automatyki i Informatyki Stosowanej Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechnika Warszawska

Autonomia robotów. Cezary Zieliński Instytut Automatyki i Informatyki Stosowanej Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechnika Warszawska Autonomia robotów Cezary Zieliński Instytut Automatyki i Informatyki Stosowanej Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechnika Warszawska Wszechnica PAN 13 kwietnia 2016 r. Anatomia robota Receptory

Bardziej szczegółowo

Podstawy robotyki - opis przedmiotu

Podstawy robotyki - opis przedmiotu Podstawy robotyki - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Podstawy robotyki Kod przedmiotu 06.9-WE-AiRP-PR Wydział Kierunek Wydział Informatyki, Elektrotechniki i Automatyki Automatyka i robotyka

Bardziej szczegółowo

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU I. KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: ROBOTYKA 3 2. Kod przedmiotu: Ro3 3. Jednostka prowadząca: Wydział Mechaniczno-Elektryczny 4. Kierunek: Automatyka i Robotyka 5. Specjalność: Informatyka Stosowana

Bardziej szczegółowo

Aproksymacja funkcji a regresja symboliczna

Aproksymacja funkcji a regresja symboliczna Aproksymacja funkcji a regresja symboliczna Problem aproksymacji funkcji polega na tym, że funkcję F(x), znaną lub określoną tablicą wartości, należy zastąpić inną funkcją, f(x), zwaną funkcją aproksymującą

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE PROGRAMOWANIA LINIOWEGO W ZAGADNIENIACH WSPOMAGANIA PROCESU PODEJMOWANIA DECYZJI

ZASTOSOWANIE PROGRAMOWANIA LINIOWEGO W ZAGADNIENIACH WSPOMAGANIA PROCESU PODEJMOWANIA DECYZJI Wstęp ZASTOSOWANIE PROGRAMOWANIA LINIOWEGO W ZAGADNIENIACH WSPOMAGANIA PROCESU PODEJMOWANIA DECYZJI Problem podejmowania decyzji jest jednym z zagadnień sterowania nadrzędnego. Proces podejmowania decyzji

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia II stopnia (magisterskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia II stopnia (magisterskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia II stopnia (magisterskie) Temat: Analiza właściwości pilotażowych samolotu Specjalność: Pilotaż lub Awionika 1. Analiza stosowanych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Lista zagadnień kierunkowych pomocniczych w przygotowaniu do egzaminu dyplomowego magisterskiego Kierunek: Mechatronika

Lista zagadnień kierunkowych pomocniczych w przygotowaniu do egzaminu dyplomowego magisterskiego Kierunek: Mechatronika Lista zagadnień kierunkowych pomocniczych w przygotowaniu do Kierunek: Mechatronika 1. Materiały używane w budowie urządzeń precyzyjnych. 2. Rodzaje stali węglowych i stopowych, 3. Granica sprężystości

Bardziej szczegółowo

Wstęp do robotyki. Plan wykładów. Wojciech Szynkiewicz. Plan wykładu... Plan wykładu... Instytut Automatyki i Informatyki Stosowanej PW

Wstęp do robotyki. Plan wykładów. Wojciech Szynkiewicz. Plan wykładu... Plan wykładu... Instytut Automatyki i Informatyki Stosowanej PW Plan wykładów Wstęp do robotyki Wojciech Szynkiewicz pok.554 e-mail: W.Szynkiewicz@ia.pw.edu.pl Instytut Automatyki i Informatyki Stosowanej PW Podstawowe pojęcia z dziedziny robotyki: krótka historia

Bardziej szczegółowo

Jacek Skorupski pok. 251 tel konsultacje: poniedziałek , sobota zjazdowa

Jacek Skorupski pok. 251 tel konsultacje: poniedziałek , sobota zjazdowa Jacek Skorupski pok. 251 tel. 234-7339 jsk@wt.pw.edu.pl http://skorupski.waw.pl/mmt prezentacje ogłoszenia konsultacje: poniedziałek 16 15-18, sobota zjazdowa 9 40-10 25 Udział w zajęciach Kontrola wyników

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/KARTA PRZEDMIOTU

SYLABUS/KARTA PRZEDMIOTU . NAZWA PRZEDMIOTU SYLABUS/KARTA PRZEDMIOTU Systemy wizyjne w automatyce przemysłowej. NAZWA JEDNOSTKI PROWADZĄCEJ PRZEDMIOT Instytut Politechniczny. STUDIA kierunek stopień tryb język status przedmiotu

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: KINEMATYKA I DYNAMIKA MANIPULATORÓW I ROBOTÓW Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: Systemy sterowania Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA

PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA KATEDRA WYTRZYMAŁOSCI MATERIAŁÓW I METOD KOMPUTEROWYCH MACHANIKI PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Analiza kinematyki robota mobilnego z wykorzystaniem MSC.VisualNastran PROMOTOR Prof. dr hab. inż. Tadeusz Burczyński

Bardziej szczegółowo

Roboty przemysłowe. Wprowadzenie

Roboty przemysłowe. Wprowadzenie Roboty przemysłowe Wprowadzenie Pojęcia podstawowe Manipulator jest to mechanizm cybernetyczny przeznaczony do realizacji niektórych funkcji kończyny górnej człowieka. Należy wyróżnić dwa rodzaje funkcji

Bardziej szczegółowo

Fuzja sygnałów i filtry bayesowskie

Fuzja sygnałów i filtry bayesowskie Fuzja sygnałów i filtry bayesowskie Roboty Manipulacyjne i Mobilne dr inż. Janusz Jakubiak Katedra Cybernetyki i Robotyki Wydział Elektroniki, Politechnika Wrocławska Wrocław, 10.03.2015 Dlaczego potrzebna

Bardziej szczegółowo

Rozszerzony konspekt preskryptu do przedmiotu Autonomiczne Roboty Mobilne

Rozszerzony konspekt preskryptu do przedmiotu Autonomiczne Roboty Mobilne Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Rozszerzony konspekt preskryptu do przedmiotu Autonomiczne Roboty Mobilne dr inż. Andrzej Chmielniak Instytut

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Automatyka i Robotyka Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne. Wykład Ćwiczenia

Kierunek: Automatyka i Robotyka Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne. Wykład Ćwiczenia Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Automatyka i Robotyka Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne Rocznik: 2015/2016 Język wykładowy:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11

Spis treści. Przedmowa... 11 Spis treści Przedmowa.... 11 Nowe trendy badawcze w ruchu lotniczym. Zagadnienia wstępne... 13 I. Ruch lotniczy jako efekt potrzeby komunikacyjnej pasażera.... 13 II. Nowe środki transportowe w ruchu lotniczym....

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16 Spis treści Przedmowa.......................... XI Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar................. 1 1.1. Wielkości fizyczne i pozafizyczne.................. 1 1.2. Spójne układy miar. Układ SI i jego

Bardziej szczegółowo

Roboty przemysłowe. Wojciech Lisowski. 8 Przestrzenna Kalibracja Robotów

Roboty przemysłowe. Wojciech Lisowski. 8 Przestrzenna Kalibracja Robotów Katedra Robotyki i Mechatroniki Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie Roboty przemysłowe Wojciech Lisowski 8 Przestrzenna Kalibracja Robotów Roboty Przemysłowe KRIM, WIMIR AGH w Krakowie 1 Zagadnienia:

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia na kierunku AiR drugiego stopnia - Wiedza Wydziału Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Politechniki Opolskiej

Efekty kształcenia na kierunku AiR drugiego stopnia - Wiedza Wydziału Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Politechniki Opolskiej Efekty na kierunku AiR drugiego stopnia - Wiedza K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05 K_W06 K_W07 K_W08 K_W09 K_W10 K_W11 K_W12 K_W13 K_W14 Ma rozszerzoną wiedzę dotyczącą dynamicznych modeli dyskretnych stosowanych

Bardziej szczegółowo

Laboratorium demonstrator bazowych technologii Przemysłu 4.0 przykład projektu utworzenia laboratorium przez KSSE i Politechnikę Śląską

Laboratorium demonstrator bazowych technologii Przemysłu 4.0 przykład projektu utworzenia laboratorium przez KSSE i Politechnikę Śląską Laboratorium demonstrator bazowych technologii Przemysłu 4.0 przykład projektu utworzenia laboratorium przez KSSE i Politechnikę Śląską (wynik prac grupy roboczej ds. kształcenia, kompetencji i zasobów

Bardziej szczegółowo

Zastosowania Robotów Mobilnych

Zastosowania Robotów Mobilnych Zastosowania Robotów Mobilnych Temat: Zapoznanie ze środowiskiem Microsoft Robotics Developer Studio na przykładzie prostych problemów nawigacji. 1) Wstęp: Microsoft Robotics Developer Studio jest popularnym

Bardziej szczegółowo

Systemy Robotów Autonomicznych

Systemy Robotów Autonomicznych Systemy Robotów Autonomicznych Wykład nr 1 Zasady organizacji zajęć i uzyskiwania zaliczenia Kraków, 30.09.2017 dr inż. Andrzej Opaliński andrzej.opalinski @ agh.edu.pl Wszystkie informacje i aktualności

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: II stopnia (magisterskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: II stopnia (magisterskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia II stopnia (magisterskie) Temat: Układ sterowania płaszczyzną sterową o podwyższonej niezawodności 1. Analiza literatury. 2. Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE ROBOTÓW MOBILNYCH W SYMULACYJNYM BADANIU CZASU EWAKUACJI

ZASTOSOWANIE ROBOTÓW MOBILNYCH W SYMULACYJNYM BADANIU CZASU EWAKUACJI Marcin Pluciński ZASTOSOWANIE ROBOTÓW MOBILNYCH W SYMULACYJNYM BADANIU CZASU EWAKUACJI Streszczenie Pomieszczenia, w których znajdują się duże grupy ludzi można traktować jako system złożony. Wiele z własności

Bardziej szczegółowo

PR242012 23 kwietnia 2012 Mechanika Strona 1 z 5. XTS (extended Transport System) Rozszerzony System Transportowy: nowatorska technologia napędów

PR242012 23 kwietnia 2012 Mechanika Strona 1 z 5. XTS (extended Transport System) Rozszerzony System Transportowy: nowatorska technologia napędów Mechanika Strona 1 z 5 XTS (extended Transport System) Rozszerzony System Transportowy: nowatorska technologia napędów Odwrócona zasada: liniowy silnik ruch obrotowy System napędowy XTS firmy Beckhoff

Bardziej szczegółowo

FERIE Z ROBOTAMI - PÓŁKOLONIE

FERIE Z ROBOTAMI - PÓŁKOLONIE s FERIE Z ROBOTAMI - PÓŁKOLONIE RoboNET Wspólnie zmieniamy edukację w Polsce! PÓŁKOLONIE ROBOCAMP Półkolonie RoboCAMP to 5 dniowe zajęcia kreatywne w okresie ferii zimowych, prowadzone w formie warsztatów,

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Aktory

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Aktory Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Aktory 1 Definicja aktora Aktor (ang. actuator) -elektronicznie sterowany człon wykonawczy. Aktor jest łącznikiem między urządzeniem przetwarzającym informację

Bardziej szczegółowo

Szkolenia z zakresu obsługi i programowania obrabiarek sterowanych numerycznie CNC

Szkolenia z zakresu obsługi i programowania obrabiarek sterowanych numerycznie CNC Kompleksowa obsługa CNC www.mar-tools.com.pl Szkolenia z zakresu obsługi i programowania obrabiarek sterowanych numerycznie CNC Firma MAR-TOOLS prowadzi szkolenia z obsługi i programowania tokarek i frezarek

Bardziej szczegółowo

Katedra Systemów Decyzyjnych. Kierownik: prof. dr hab. inż. Zdzisław Kowalczuk ksd@eti.pg.gda.pl

Katedra Systemów Decyzyjnych. Kierownik: prof. dr hab. inż. Zdzisław Kowalczuk ksd@eti.pg.gda.pl Katedra Systemów Decyzyjnych Kierownik: prof. dr hab. inż. Zdzisław Kowalczuk ksd@eti.pg.gda.pl 2010 Kadra KSD profesor zwyczajny 6 adiunktów, w tym 1 z habilitacją 4 asystentów 7 doktorantów Wydział Elektroniki,

Bardziej szczegółowo

Kalibracja robotów przemysłowych

Kalibracja robotów przemysłowych Kalibracja robotów przemysłowych Rzeszów 27.07.2013 Kalibracja robotów przemysłowych 1. Układy współrzędnych w robotyce... 3 2 Deklaracja globalnego układu współrzędnych.. 5 3 Deklaracja układu współrzędnych

Bardziej szczegółowo

Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej

Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej Wydział Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej Katedra Systemów Elektroniki Morskiej Stacja Badań Hydroakustycznych Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej

Bardziej szczegółowo

Kierunkowy efekt kształcenia opis

Kierunkowy efekt kształcenia opis I. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU AUTOMATYKA I ROBOTYKA T- obszar kształcenia w zakresie nauk technicznych 1-Studia pierwszego stopnia A- Profil ogólnoakademicki W- kategoria wiedzy U Kategoria umiejętności

Bardziej szczegółowo

Teoria maszyn i mechanizmów Kod przedmiotu

Teoria maszyn i mechanizmów Kod przedmiotu Teoria maszyn i mechanizmów - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Teoria maszyn i mechanizmów Kod przedmiotu 06.1-WM-MiBM-P-54_15gen Wydział Kierunek Wydział Mechaniczny Mechanika i budowa

Bardziej szczegółowo

Zautomatyzowane systemy produkcyjne Kod przedmiotu

Zautomatyzowane systemy produkcyjne Kod przedmiotu Zautomatyzowane systemy produkcyjne - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Zautomatyzowane systemy produkcyjne Kod przedmiotu 06.6-WZ-LogP-ZSP-S16 Wydział Kierunek Wydział Ekonomii i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA

PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Politechnika Poznańska Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Konstrukcja autonomicznego robota mobilnego Małgorzata Bartoszewicz Promotor: prof. dr hab. inż. A. Milecki Zakres

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Mechatronika Studia pierwszego stopnia. Podstawy robotyki Rodzaj przedmiotu: Zaliczenie Język wykładowy:

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Mechatronika Studia pierwszego stopnia. Podstawy robotyki Rodzaj przedmiotu: Zaliczenie Język wykładowy: Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Mechatronika Studia pierwszego stopnia Przedmiot: Podstawy robotyki Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Kod przedmiotu: MT 1 S 0 6 38-0_1 Rok: III Semestr: 6 Forma studiów:

Bardziej szczegółowo

Roboty przemysłowe. Cz. II

Roboty przemysłowe. Cz. II Roboty przemysłowe Cz. II Klasyfikacja robotów Ze względu na rodzaj napędu: - hydrauliczny (duże obciążenia) - pneumatyczny - elektryczny - mieszany Obecnie roboty przemysłowe bardzo często posiadają napędy

Bardziej szczegółowo

Systemy hybrydowe reaktywno-racjonalne

Systemy hybrydowe reaktywno-racjonalne WYKŁAD 5 Systemy hybrydowe reaktywno-racjonalne Sterowanie REAKTYWNE Zalety: bardzo szybko reaguje na zmiany otoczenia, ograniczone wymagania na moc obliczeniową oraz pamięć, system reaktywny rozbudowany

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA

POLITECHNIKA POZNAŃSKA POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania MECHATRONIKA SPECJALNOŚĆ Konstrukcje Mechatroniczne Prof. dr hab. inż. Andrzej Milecki Kształcenie Specjalności: Konstrukcje Mechatroniczne Inżynieria

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2 Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH Nr 2 POMIAR I KASOWANIE LUZU W STOLE OBROTOWYM NC Poznań 2008 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

2. Metody podejmowania decyzji w warunkach pewności... 37

2. Metody podejmowania decyzji w warunkach pewności... 37 Spis treści Wstęp... 7 1. Problemy i procesy decyzyjne w organizacji... 11 1.1. Istota decyzji menedżerskich w organizacji... 11 1.2. Sytuacje decyzyjne, problemy decyzyjne i decyzje w organizacji.. 15

Bardziej szczegółowo

Mechanika ogólna. Kinematyka. Równania ruchu punktu materialnego. Podstawowe pojęcia. Równanie ruchu po torze (równanie drogi)

Mechanika ogólna. Kinematyka. Równania ruchu punktu materialnego. Podstawowe pojęcia. Równanie ruchu po torze (równanie drogi) Kinematyka Mechanika ogólna Wykład nr 7 Elementy kinematyki Dział mechaniki zajmujący się matematycznym opisem układów mechanicznych oraz badaniem geometrycznych właściwości ich ruchu, bez wnikania w związek

Bardziej szczegółowo

AUTOMATYKA i ROBOTYKA

AUTOMATYKA i ROBOTYKA AUTOMATYKA i ROBOTYKA Kierunkowe efekty kształcenia. 1. Studia I stopnia 2. Studia II stopnia Automatyka i Robotyka studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Symbol K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05

Bardziej szczegółowo

Temat pracy dyplomowej Promotor Dyplomant CENTRUM INŻYNIERII RUCHU MORSKIEGO. prof. dr hab. inż. kpt.ż.w. Stanisław Gucma.

Temat pracy dyplomowej Promotor Dyplomant CENTRUM INŻYNIERII RUCHU MORSKIEGO. prof. dr hab. inż. kpt.ż.w. Stanisław Gucma. kierunek: Nawigacja, : Transport morski, w roku akademickim 2012/2013, Temat dyplomowej Promotor Dyplomant otrzymania 1. Nawigacja / TM 2. Nawigacja / TM dokładności pozycji statku określonej przy wykorzystaniu

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA SPECJALNOŚCIOWE

ZAGADNIENIA SPECJALNOŚCIOWE (ARK) Komputerowe sieci sterowania 1.Zaawansowane metody wyznaczania parametrów regulatorów 2.Mechanizmy innowacyjne. 3.Sieci neuronowe w modelowaniu obiektów dynamicznych. 4.Zasady projektowania i zastosowania

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne. ABS ESP ASR Wspomaganie układu kierowniczego Aktywne zawieszenie Inteligentne światła Inteligentne wycieraczki

Informacje ogólne. ABS ESP ASR Wspomaganie układu kierowniczego Aktywne zawieszenie Inteligentne światła Inteligentne wycieraczki Mechatronika w środkach transportu Informacje ogólne Celem kształcenia na profilu dyplomowania Mechatronika w środkach transportu jest przekazanie wiedzy z zakresu budowy, projektowania, diagnostyki i

Bardziej szczegółowo

Systemy Informatyki Przemysłowej

Systemy Informatyki Przemysłowej Systemy Informatyki Przemysłowej Profil absolwenta Profil absolwenta Realizowany cel dydaktyczny związany jest z: tworzeniem, wdrażaniem oraz integracją systemów informatycznych algorytmami rozpoznawania

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka procesów przemysłowych Kod przedmiotu

Diagnostyka procesów przemysłowych Kod przedmiotu Diagnostyka procesów przemysłowych - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Diagnostyka procesów przemysłowych Kod przedmiotu 06.0-WE-AiRP-DPP Wydział Kierunek Wydział Informatyki, Elektrotechniki

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do robotyki

Wprowadzenie do robotyki Wprowadzenie do robotyki Robotyka to nauka i technologia projektowania, budowy i zastosowania sterowanych komputerowo urządzeń mechanicznych popularnie zwanych robotami. Robot urządzenie mechaniczne, które

Bardziej szczegółowo

Lokalizacja robota Lego Mindstorms NXT przy użyciu odometrii

Lokalizacja robota Lego Mindstorms NXT przy użyciu odometrii Uniwersytet Zielonogórski Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Laoratorium Sterowania Rootów Lokalizacja roota Lego Mindstorms NXT przy użyciu odometrii Uwagi wstępne 1. Wszystkie przykłady i

Bardziej szczegółowo

Aplikacje Systemów. Nawigacja inercyjna. Gdańsk, 2016

Aplikacje Systemów. Nawigacja inercyjna. Gdańsk, 2016 Aplikacje Systemów Wbudowanych Nawigacja inercyjna Gdańsk, 2016 Klasyfikacja systemów inercyjnych 2 Nawigacja inercyjna Podstawowymi blokami, wchodzącymi w skład systemów nawigacji inercyjnej (INS ang.

Bardziej szczegółowo

Specjalność: Komputerowe systemy sterowania i diagnostyki

Specjalność: Komputerowe systemy sterowania i diagnostyki Specjalność: Komputerowe systemy sterowania i diagnostyki Rozkład zajęć w sem. (godz. w tygodniu) Lp Nazwa przedmiotu ECTS sem. 1 sem. 2 sem. 3 sem. 4 sem. 5 sem. 6 sem. 7 w c l p w c l p w c l p w c l

Bardziej szczegółowo

Automatyczne tworzenie trójwymiarowego planu pomieszczenia z zastosowaniem metod stereowizyjnych

Automatyczne tworzenie trójwymiarowego planu pomieszczenia z zastosowaniem metod stereowizyjnych Automatyczne tworzenie trójwymiarowego planu pomieszczenia z zastosowaniem metod stereowizyjnych autor: Robert Drab opiekun naukowy: dr inż. Paweł Rotter 1. Wstęp Zagadnienie generowania trójwymiarowego

Bardziej szczegółowo

KINEMATYKA I DYNAMIKA CIAŁA STAŁEGO. dr inż. Janusz Zachwieja wykład opracowany na podstawie literatury

KINEMATYKA I DYNAMIKA CIAŁA STAŁEGO. dr inż. Janusz Zachwieja wykład opracowany na podstawie literatury KINEMATYKA I DYNAMIKA CIAŁA STAŁEGO dr inż. Janusz Zachwieja wykład opracowany na podstawie literatury Funkcje wektorowe Jeśli wektor a jest określony dla parametru t (t należy do przedziału t (, t k )

Bardziej szczegółowo

Notacja Denavita-Hartenberga

Notacja Denavita-Hartenberga Notacja DenavitaHartenberga Materiały do ćwiczeń z Podstaw Robotyki Artur Gmerek Umiejętność rozwiązywania prostego zagadnienia kinematycznego jest najbardziej bazową umiejętność zakresu Robotyki. Wyznaczyć

Bardziej szczegółowo

Układy sterowania robotów przemysłowych. Warstwa programowania trajektorii ruchu. Warstwa wyznaczania trajektorii ruchu.

Układy sterowania robotów przemysłowych. Warstwa programowania trajektorii ruchu. Warstwa wyznaczania trajektorii ruchu. WYDZIAŁ ELEKTROTECHNIKI I AUTOMATYKI KATEDRA RiSM Układy sterowania robotów przemysłowych. Warstwa programowania trajektorii ruchu. Warstwa wyznaczania trajektorii ruchu. Dr inż. Mariusz Dąbkowski Zadaniem

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych inżynierskich realizacja semestr zimowy 2016 kierunek AiR

Tematy prac dyplomowych inżynierskich realizacja semestr zimowy 2016 kierunek AiR Tematy prac dyplomowych inżynierskich realizacja semestr zimowy 2016 kierunek AiR Lp. Temat Cel Zakres Prowadzący 01/I8/ARi/16/Z Program sterujący automatycznym Celem pracy jest nabycie Praca obejmuje

Bardziej szczegółowo

WIZUALIZACJA I STEROWANIE ROBOTEM

WIZUALIZACJA I STEROWANIE ROBOTEM Maciej Wochal, Opiekun koła: Dr inż. Dawid Cekus Politechnika Częstochowska, Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki, Instytut Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn, Koło Naukowe Komputerowego Projektowania

Bardziej szczegółowo

Ćw. 18: Pomiary wielkości nieelektrycznych II

Ćw. 18: Pomiary wielkości nieelektrycznych II Wydział: EAIiE Kierunek: Imię i nazwisko (e mail): Rok:. (../..) Grupa: Zespół: Data wykonania: Zaliczenie: Podpis prowadzącego: Uwagi: LABORATORIUM METROLOGII Ćw. 18: Pomiary wielkości nieelektrycznych

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2 Tabela odniesień efektów kierunkowych do efektów obszarowych

Załącznik 2 Tabela odniesień efektów kierunkowych do efektów obszarowych Załącznik 2 Tabela odniesień efektów kierunkowych do efektów obszarowych Tabela odniesień efektów kierunkowych do efektów obszarowych (tabele odniesień efektów kształcenia) Nazwa kierunku studiów: Automatyka

Bardziej szczegółowo

Automatyka i Robotyka studia stacjonarne drugiego stopnia

Automatyka i Robotyka studia stacjonarne drugiego stopnia #384 #380 dr inż. Mirosław Gajer Projekt i implementacja narzędzia do profilowania kodu natywnego przy wykorzystaniu narzędzi Android NDK (Project and implementation of tools for profiling native code

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów INFORMATYKA, Absolwent studiów I stopnia kierunku Informatyka WIEDZA

Efekty kształcenia dla kierunku studiów INFORMATYKA, Absolwent studiów I stopnia kierunku Informatyka WIEDZA Symbol Efekty kształcenia dla kierunku studiów INFORMATYKA, specjalność: 1) Sieciowe systemy informatyczne. 2) Bazy danych Absolwent studiów I stopnia kierunku Informatyka WIEDZA Ma wiedzę z matematyki

Bardziej szczegółowo

Lista zagadnień kierunkowych pomocniczych w przygotowaniu do egzaminu dyplomowego inżynierskiego Kierunek: Mechatronika

Lista zagadnień kierunkowych pomocniczych w przygotowaniu do egzaminu dyplomowego inżynierskiego Kierunek: Mechatronika Lista zagadnień kierunkowych pomocniczych w przygotowaniu do Kierunek: Mechatronika 1. Sprzętowe i programowe składniki sieci komputerowych. 2. Routing w sieciach komputerowych. 3. Siedmiowarstwowy model

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW AUTOMATYKA I ROBOTYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW AUTOMATYKA I ROBOTYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW AUTOMATYKA I ROBOTYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów automatyka i robotyka należy do

Bardziej szczegółowo

Systemy Agentowe główne cechy. Mariusz.Matuszek WETI PG

Systemy Agentowe główne cechy. Mariusz.Matuszek WETI PG Systemy Agentowe główne cechy Mariusz.Matuszek WETI PG Definicja agenta Wiele definicji, w zależności od rozpatrywanego zakresu zastosowań. Popularna definicja: Jednostka obliczeniowa (program, robot),

Bardziej szczegółowo

Roboty manipulacyjne i mobilne. Roboty przemysłowe zadania i elementy

Roboty manipulacyjne i mobilne. Roboty przemysłowe zadania i elementy Roboty manipulacyjne i mobilne Wykład II zadania i elementy Janusz Jakubiak IIAiR Politechnika Wrocławska Informacja o prawach autorskich Materiały pochodzą z książek: J. Honczarenko.. Budowa i zastosowanie.

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja i sterowanie statkiem

Automatyzacja i sterowanie statkiem Automatyzacja i sterowanie statkiem Komitet Automatyki i Robotyki Polskiej Akademii Nauk Monografie Tom 18 Komitet Redakcyjny serii Tadeusz Kaczorek (przewodnicz¹cy) Stanis³aw Bañka Miko³aj Bus³owicz W³adys³aw

Bardziej szczegółowo

KOMPONENTY INERCJALNE

KOMPONENTY INERCJALNE KATALOG 2016/2017 KOMPONENTY INERCJALNE rozwiązania firmy NovAtel (Kanada) GPS.PL ul. Jasnogórska 23 31-358 Kraków tel. (012) 637 71 49 fax (012) 376 77 27 www.gps.pl C e n t r u m T e c h n i k L o k

Bardziej szczegółowo

Metoda określania pozycji wodnicy statków na podstawie pomiarów odległości statku od głowic laserowych

Metoda określania pozycji wodnicy statków na podstawie pomiarów odległości statku od głowic laserowych inż. Marek Duczkowski Metoda określania pozycji wodnicy statków na podstawie pomiarów odległości statku od głowic laserowych słowa kluczowe: algorytm gradientowy, optymalizacja, określanie wodnicy W artykule

Bardziej szczegółowo

Manipulatory i roboty mobilne AR S1 semestr 5

Manipulatory i roboty mobilne AR S1 semestr 5 Manipulatory i roboty mobilne AR S semestr 5 Konrad Słodowicz MN: Zadanie proste kinematyki manipulatora szeregowego - DOF Położenie manipulatora opisać można dwojako w przestrzeni kartezjańskiej lub zmiennych

Bardziej szczegółowo

Metody Prognozowania

Metody Prognozowania Wprowadzenie Ewa Bielińska 3 października 2007 Plan 1 Wprowadzenie Czym jest prognozowanie Historia 2 Ciągi czasowe Postępowanie prognostyczne i prognozowanie Predykcja długo- i krótko-terminowa Rodzaje

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL. sin x2 (1)

ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL. sin x2 (1) ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL 1. Problem Rozważmy układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi (x 1, x 2 ): 1 x1 sin x2 x2 cos x1 (1) Nie jest

Bardziej szczegółowo

Serwomechanizm - zamknięty układ sterowania przemieszczeniem, o strukturze typowego układu regulacji. Wartość wzorcowa porównywana jest z

Serwomechanizm - zamknięty układ sterowania przemieszczeniem, o strukturze typowego układu regulacji. Wartość wzorcowa porównywana jest z serwomechanizmy Serwomechanizm - zamknięty układ sterowania przemieszczeniem, o strukturze typowego układu regulacji. Wartość wzorcowa porównywana jest z przetworzonym przez przetwornik bieżącym sygnałem

Bardziej szczegółowo

Marcel Stankowski Wrocław, 23 czerwca 2009 INFORMATYKA SYSTEMÓW AUTONOMICZNYCH

Marcel Stankowski Wrocław, 23 czerwca 2009 INFORMATYKA SYSTEMÓW AUTONOMICZNYCH Marcel Stankowski Wrocław, 23 czerwca 2009 INFORMATYKA SYSTEMÓW AUTONOMICZNYCH Przeszukiwanie przestrzeni rozwiązań, szukanie na ślepo, wszerz, w głąb. Spis treści: 1. Wprowadzenie 3. str. 1.1 Krótki Wstęp

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH NR

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH NR TECHNIK MECHATRONIK ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH NR 2 os. SZKOLNE 26 31-977 KRAKÓW www.elektryk2.i365.pl Spis treści: 1. Charakterystyka zawodu 3 2. Dlaczego technik mechatronik? 5 3. Jakie warunki musisz

Bardziej szczegółowo

Wakacje z robotami RoboCAMP Opis zajęć dla dzieci w wieku 9-14 lat

Wakacje z robotami RoboCAMP Opis zajęć dla dzieci w wieku 9-14 lat Wakacje dla dzieci 2012 Łódź 30 lipca 3 sierpnia 6 sierpnia - 10 sierpnia Wakacje z robotami RoboCAMP Opis zajęć dla dzieci w wieku 9-14 lat Uniwersytet Łódzki i RoboNET - Wspólnie zmieniamy edukację w

Bardziej szczegółowo

doc. dr Beata Pułska-Turyna Zarządzanie B506 mail: mgr Piotr J. Gadecki Zakład Badań Operacyjnych Zarządzania B 505.

doc. dr Beata Pułska-Turyna Zarządzanie B506 mail: mgr Piotr J. Gadecki Zakład Badań Operacyjnych Zarządzania B 505. doc. dr Beata Pułska-Turyna Zakład Badań Operacyjnych Zarządzanie B506 mail: turynab@wz.uw.edu.pl mgr Piotr J. Gadecki Zakład Badań Operacyjnych Zarządzania B 505. Tel.: (22)55 34 144 Mail: student@pgadecki.pl

Bardziej szczegółowo

II. MODUŁY KSZTAŁCENIA

II. MODUŁY KSZTAŁCENIA PROGRAM STUDIÓW I. INFORMACJE OGÓLNE 1. Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: W y d z i a ł M a t e m a t y k i i I n f o r m a t y k i 2. Nazwa kierunku: I n f o r m a t y k a 3. Poziom kształcenia: s

Bardziej szczegółowo

Skalowalność obliczeń równoległych. Krzysztof Banaś Obliczenia Wysokiej Wydajności 1

Skalowalność obliczeń równoległych. Krzysztof Banaś Obliczenia Wysokiej Wydajności 1 Skalowalność obliczeń równoległych Krzysztof Banaś Obliczenia Wysokiej Wydajności 1 Skalowalność Przy rozważaniu wydajności przetwarzania (obliczeń, komunikacji itp.) często pojawia się pojęcie skalowalności

Bardziej szczegółowo

ROBOT MOBILNY ZBIERAJĄCY INFORMACJE O POMIESZCZENIU

ROBOT MOBILNY ZBIERAJĄCY INFORMACJE O POMIESZCZENIU P O L I T E C H N I K A P O Z N A Ń S K A Praca magisterska ROBOT MOBILNY ZBIERAJĄCY INFORMACJE O POMIESZCZENIU Promotor: dr inż. Dariusz Sędziak inż. Maciej Ciechanowski Poznań 2016 Cel pracy: CEL I ZAKRES

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. inż. Maciej Niedźwiecki dr hab. inż. Piotr Suchomski mgr inż. Stanisław Iszora mgr inż. Włodzimierz Sakwiński dr inż.

prof. dr hab. inż. Maciej Niedźwiecki dr hab. inż. Piotr Suchomski mgr inż. Stanisław Iszora mgr inż. Włodzimierz Sakwiński dr inż. Katedra Systemów Automatyki Katedra Systemów Automatyki prof. dr hab. inż. Maciej Niedźwiecki dr hab. inż. Piotr Suchomski dr inż. Paweł Raczyński dr inż. Stefan Sieklicki dr inż. Krzysztof Cisowski mgr

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis laboratorium symulującego system produkcyjny

Szczegółowy opis laboratorium symulującego system produkcyjny Załącznik nr... (pieczęć firmowa Wykonawcy) Szczegółowy opis laboratorium symulującego system produkcyjny Opis pracowni: Laboratorium symulujące system produkcyjny zwane dalej pracownią systemów produkcyjnych

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp Rozdział 1. Metrologia przedmiot i zadania

Spis treści Wstęp Rozdział 1. Metrologia przedmiot i zadania Spis treści Wstęp Rozdział 1. Metrologia przedmiot i zadania 1.1. Przedmiot metrologii 1.2. Rola i zadania metrologii współczesnej w procesach produkcyjnych 1.3. Główny Urząd Miar i inne instytucje ważne

Bardziej szczegółowo

Egzamin / zaliczenie na ocenę*

Egzamin / zaliczenie na ocenę* Zał. nr do ZW /01 WYDZIAŁ / STUDIUM KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim Identyfikacja systemów Nazwa w języku angielskim System identification Kierunek studiów (jeśli dotyczy): Inżynieria Systemów

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne. ABS ESP ASR Wspomaganie układu kierowniczego Aktywne zawieszenie Inteligentne światła Inteligentne wycieraczki

Informacje ogólne. ABS ESP ASR Wspomaganie układu kierowniczego Aktywne zawieszenie Inteligentne światła Inteligentne wycieraczki Mechatronika w środkach transportu Informacje ogólne Celem kształcenia na profilu dyplomowania Mechatronika w środkach transportu jest przekazanie wiedzy z zakresu budowy, projektowania, diagnostyki i

Bardziej szczegółowo

3. KINEMATYKA Kinematyka jest częścią mechaniki, która zajmuje się opisem ruchu ciał bez wnikania w jego przyczyny. Oznacza to, że nie interesuje nas

3. KINEMATYKA Kinematyka jest częścią mechaniki, która zajmuje się opisem ruchu ciał bez wnikania w jego przyczyny. Oznacza to, że nie interesuje nas 3. KINEMATYKA Kinematyka jest częścią mechaniki, która zajmuje się opisem ruchu ciał bez wnikania w jego przyczyny. Oznacza to, że nie interesuje nas oddziaływanie między ciałami, ani też rola, jaką to

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) przedmiotu

Karta (sylabus) przedmiotu WM Karta (sylabus) przedmiotu Mechanika i Budowa Maszyn Studia I stopnia o profilu: A P Przedmiot: Pneumatyka z hydrauliką Kod przedmiotu Status przedmiotu: MBM N 0 6 54-0_0 Język wykładowy: polski Rok:

Bardziej szczegółowo

Bezczujnikowe sterowanie SPMSM

Bezczujnikowe sterowanie SPMSM XLV SESJA STUDENCKICH KÓŁ NAUKOWYCH KOŁO NAUKOWE MAGNESIK Bezczujnikowe sterowanie SPMSM ] Wykonał: Miłosz Handzel Opiekun naukowy: dr hab. inż. Wiesław Jażdżyński, prof. n. AGH PMSM (ys. 1) kontra IM

Bardziej szczegółowo

Instrukcja z przedmiotu Napęd robotów

Instrukcja z przedmiotu Napęd robotów POLITECHNIKA WROCŁAWSKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY INSTYTUT MASZYN, NAPĘDÓW I POMIARÓW ELEKTRYCZNYCH Instrukcja z przedmiotu Napęd robotów Wieloosiowy liniowy napęd pozycjonujący robot ramieniowy RV-2AJ CEL ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do technik regulacji automatycznej. prof nzw. dr hab. inż. Krzysztof Patan

Wprowadzenie do technik regulacji automatycznej. prof nzw. dr hab. inż. Krzysztof Patan Wprowadzenie do technik regulacji automatycznej prof nzw. dr hab. inż. Krzysztof Patan Czym jest AUTOMATYKA? Automatyka to dziedzina nauki i techniki zajmująca się teorią i praktycznym zastosowaniem urządzeń

Bardziej szczegółowo

Podstawy Automatyki. Wykład 2 - podstawy matematyczne. dr inż. Jakub Możaryn. Warszawa, Instytut Automatyki i Robotyki

Podstawy Automatyki. Wykład 2 - podstawy matematyczne. dr inż. Jakub Możaryn. Warszawa, Instytut Automatyki i Robotyki Wykład 2 - podstawy matematyczne Instytut Automatyki i Robotyki Warszawa, 2015 Wstęp Rzeczywiste obiekty regulacji, a co za tym idzie układy regulacji, mają właściwości nieliniowe, n.p. turbulencje, wiele

Bardziej szczegółowo

Automatyka i robotyka

Automatyka i robotyka PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA INFORMATYKI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W ŁOMŻY 18-400 Łomża; ul. Akademicka 14 ; tel: +48 /86/ 215 59 50; fax: 215 66 00 e-mail: rektorat@pwsip.edu.pl http://www.pwsip.edu.pl; Program

Bardziej szczegółowo

3 Podstawy teorii drgań układów o skupionych masach

3 Podstawy teorii drgań układów o skupionych masach 3 Podstawy teorii drgań układów o skupionych masach 3.1 Drgania układu o jednym stopniu swobody Rozpatrzmy elementarny układ drgający, nazywany też oscylatorem harmonicznym, składający się ze sprężyny

Bardziej szczegółowo

7. Zagadnienie parkowania ciężarówki.

7. Zagadnienie parkowania ciężarówki. 7. Zagadnienie parkowania ciężarówki. Sterowniki rozmyte Aby móc sterować przebiegiem pewnych procesów lub też pracą urządzeń niezbędne jest stworzenie odpowiedniego modelu, na podstawie którego można

Bardziej szczegółowo