Szczegółowy przegląd zawartości części

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Szczegółowy przegląd zawartości części"

Transkrypt

1 Konspekt podręcznika akademickiego Small Animal Medical Diagnosis pod redakcją Michaela D. Lorenza, T. Marka Neera i Paula L. DeMarsa wydanie trzecie z 2009 r. (tytuł polski: Od objawu do rozpoznania. Postępowanie diagnostyczne u małych zwierząt ) Podręcznik zawiera 502 strony jednoszpaltowego druku. Redaktorzy książki są lekarzami weterynarii, nauczycielami akademickimi w Center for Veterinary Health Sciences Oklahoma State University w Stillwater, Stany Zjednoczone. Do współpracy zaprosili 19 specjalistów chorób małych zwierząt z tego samego ośrodka. W podręczniku znajdują się 202 tabele i 26 rycin (zapisy ekg, wykresy i schematy). Obecne, trzecie wydanie prezentuje aktualne poglądy na patofizjologię omawianych zaburzeń i chorób oraz nowoczesne metody diagnostyczne. Jest to podręcznik przeznaczony dla studentów weterynarii i lekarzy praktyków. Podręcznik zaczyna się spisem treści, po którym umieszczono listę współautorów i wstęp. Zawartość ksiązki podzielono na 14 części, liczące łącznie 57 rozdziałów. Poszczególne części podręcznika dotyczą objawów klinicznych zaburzeń/chorób związanych z poszczególnymi układami lub objawów o charakterze ogólnym, np. gorączki. Podręcznik został napisany przy założeniu podejścia diagnostycznego ukierunkowanego objawami. Na początku każdego rozdziału prezentowany jest przypadek kliniczny, a następnie wokół niego odbywa się budowanie schematu diagnostycznego wraz z przedstawieniem podłoża patofizjologicznego obserwowanych objawów i zmian klinicznych. Autorzy podkreślają we wstępie, że podręcznik nie stanowi encyklopedycznego opracowania diagnostyki chorób małych zwierząt, ale jest logicznym opisem postępowania diagnostycznego, w którym opisane są zaburzenia w przebiegu poszczególnych jednostek chorobowych, a następnie kolejne etapy wywiadu i badania klinicznego, prowadzące do ustalenia rozpoznania i sposobu leczenia pacjenta. Każdy rozdział kończy się podsumowaniem omówionych zagadnień. Podawana jest też dodatkowa literatura.

2 2 Szczegółowy przegląd zawartości części Rozdział 1 Postępowanie ukierunkowane objawami Michael D.Lorenz przedstawia w tym rozdziale zasadę postępowania diagnostycznego ukierunkowanego objawami (problem-oriented approach-poa oraz problem-oriented medical record- POMR), wprowadzoną do medycyny przez dr Larry ego Weeda w latach 60. XX wieku. We wczesnych latach 70. ubiegłego wieku, koncepcja ta upowszechniła się w uczelniach weterynaryjnych w USA. Jej trzonem są cztery zasady: 1) zgromadzenie możliwie największej liczby danych z wywiadu i badania klinicznego; 2) ustalenie pierwotnej przyczyny, leżącej u podstaw obserwowanych objawów; 3) określenie planu postępowania; 4) wprowadzenie w życie tego planu i kierowanie się nim w diagnostyce. W tabeli 1-1 wyjaśniono pochodzenie akronimu DAMNIT-V, stosowanego w systemie POA do wstępnej kwalifikacji obserwowanych zaburzeń/objawów klinicznych/choroby: D (degenerative) zwyrodnieniowe; A (anomaly) anomalie, patologie; M (metabolic) metaboliczne; N (neoplastic, nutritional) nowotworowe, żywieniowe; I (inflammatory, infectious, immune mediated) zapalne, zakaźne, tła immunologicznego; T (trauma, toxicity) wywołane urazem, zatruciem; V (vascular) naczyniowe. Przedstawiono program trzech etapów wstępnych, pozwalających na przygotowanie planu postępowania diagnostycznego. Część 1. Zaburzenia ogólne (wieloukładowe) Część ta składa się z 4 rozdziałów poświęconych kolejno: gorączce (rozdział 2), zaburzeniom pobierania pokarmu (utracie łaknienia i zwiększonemu łaknieniu) (rozdział 3), przejściowemu osłabieniu (rozdział 4) oraz zwiększonemu pragnieniu (polidypsji) i wielomoczowi (poliurii) (rozdział 5). Każdy rozdział rozpoczyna krótki opis przypadku klinicznego, który jest następnie analizowany zgodnie z POA. Przedstawiane jest podłoże patofizjologiczne zaburzeń i plan diagnostyczny. W poszczególnych rozdziałach znajdują się tabele, porządkujące omawiane zagadnienia i ułatwiające ich zapamiętanie.

3 3 Część 2. Zaburzenia w zachowaniu W tej części umieszczono dwa rozdziały omawiające kolejno: zachowania agresywne (rozdział 6) oraz lękowe, niepokój i natręctwa (zachowania przymusowe, nawykowe) (rozdział 7). Tabele umieszczone w rozdziałach systematyzują prawidłowe i nieprawidłowe modele zachowania psów i kotów. Na zakończenie rozdziałów podane są dodatkowe pozycje literatury z ostatnich 10 lat, związane z omawianymi zaburzeniami. Część 3. Zaburzenia związane ze zmianami w wyglądzie zwierzęcia Zaburzenia tak określone, obejmują zmiany całej sylwetki ciała lub zmiany miejscowe mogące być konsekwencją zaburzeń wodno-elektrolitowych, hormonalnych lub być skutkiem zmian masy ciała. W trzech kolejnych rozdziałach w skondensowany sposób przedstawiono patofizjologiczne podłoże zaburzeń, które prowadzą do rozwoju obserwowanych zmian klinicznych, podano sposoby ich rozpoznawania oraz wnioski płynące z właściwie przeprowadzonego planu diagnostycznego. W rozdziałach zawarte są tabele i schematy, które porządkują tok postępowania i ułatwiają interpretację uzyskanych wyników. Część 4. Zaburzenia dermatologiczne Cztery następne rozdziały dotyczą: świądu, pierwotnych i wtórnych zmian skórnych, łysienia (utraty włosów) oraz zaburzeń pigmentacji. Zaburzenia i choroby skóry przebiegające ze świądem (rozdział 11), są częste u małych zwierząt. Tabela 11-1 systematyzuje choroby, które wywołują silny świąd, podaje ich charakterystyczne objawy kliniczne oraz możliwe do zastosowania testy diagnostyczne. Ułatwia to przeprowadzenia planu diagnostycznego przyjętego dla omawianego przypadku. Z kolei w rozdziale 12 opisane zostały pierwotne zmiany skórne, ich morfologia i znaczenie w diagnostyce. Porównano je ze zmianami o charakterze wtórnym. W rozdziale 13 obszernie przedstawiono zaburzenia i choroby skórne przebiegające z utratą włosów. W 6 tabelach opisano zaburzenia manifestujące się wyłysieniami w określonych obszarach ciała. Szczegółowo omówiono zaburzenia pigmentacji (rozdział 14), ich związek z zaburzeniami hormonalnymi oraz chorobami na tle immunologicznym.

4 4 Część 5. Zaburzenia krzepnięcia krwi i uogólnione powiększenie węzłów chłonnych W rozdziale 15 przedstawiono zaburzenia pierwotnej i wtórnej hemostazy i towarzyszące im objawy kliniczne. Postępowanie diagnostyczne ułatwia zestawienie wyników badan laboratoryjnych umieszczone w tabeli W rozdziale 16 natomiast omówiono najważniejsze przyczyny uogólnionego powiększenia węzłów chłonnych i sposoby ich rozpoznawania. Część 6. Zaburzenia sercowo-naczyniowe Trzy następne rozdziały (kolejno rozdział 17, 18 i 19), poświęcone są: zaburzeniom częstości akcji serca, rytmu i tętna, szmerom i nieprawidłowym tonom serca oraz zmianom wyglądu błon śluzowych. Szczególnie obszernie zajęto się zaburzeniami akcji serca. Klasyfikacji arytmii towarzyszy dokumentacja w postaci zapisów elektrokardiograficznych. Na końcu rozdziału 17 znajduje się bogaty zestaw literatury uzupełniającej. W następnym rozdziale bardzo obszernie zilustrowano zaburzenia związane ze zmianami tonów serca, a w tabeli 18-2 opisano sposób różnicowania nasilenia szmerów serca. Podstawowy plan diagnostyczny uzupełniono opisem postępowania rozszerzonego. Podano wybór literatury uzupełniającej. Rozdział 19 został poświęcony bardzo ważnej we wstępnym badaniu klinicznym, ocenie wyglądu błon śluzowych. Trzy tabele systematyzują rejestrowane zmiany oraz ułatwiają wybór postępowania diagnostycznego. Część 7. Zaburzenia oddychania W tej części omówione zostały zaburzenia oddychania objawiające się kaszlem i krwiopluciem (rozdział 20), niewydolnością oddechową i sinicą (rozdział 21), przebiegające z omdleniami (rozdział 22), nieprawidłowymi szmerami płucnymi (rozdział 23) oraz z kichaniem i wypływami z nosa (rozdział 24). W praktyce klinicznej ten rodzaj objawów klinicznych jest częsty w przebiegu zakaźnych i niezakaźnych chorób układu oddechowego, ale też są obserwowane w chorobach serca. Wobec tego, że zaburzenia oddychania mogą stanowić

5 5 bezpośrednie zagrożenie życia zwierzęcia, konieczne jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie właściwego postępowania leczniczego. Podano najważniejsze przyczyny występowania tych objawów oraz wybór postępowania diagnostycznego celem ustalenia ich przyczyny (tabele: 20-1, 20-2, 20-3, 20-4, 21-1, 21-2, 22-1, 22-2 i tabela 24-1). Część 8. Zaburzenia trawienia W siedmiu rozdziałach zawarte są obszerne wskazówki diagnostyczne odnośnie do częstych w klinice małych zwierząt, zaburzeń ze strony układu pokarmowego. Rozdział 25 omawia problematykę chorób, którym towarzyszy ślinienie się; są wśród nich zarówno choroby jamy ustnej, jak i niezwiązane z przewodem pokarmowym, np. mocznica (tabela 25-1). Kolejny rozdział poświęcono przyczynom i możliwościom rozpoznania chorób przebiegających z zaburzeniami połykania. W tabeli 26-1 opisano ważniejsze objawy kliniczne towarzyszące zaburzeniom powodującym utrudnienie połykania. Rozdział 27 dotyczy zaburzeń w postaci odbijania i wymiotów. Także w tym rozdziale zawarty jest tabelaryczny, obszerny wykaz chorób powodujących wymioty (tabela 27-1) wraz ze wskazówkami diagnostycznymi. Biegunka jest objawem, który może mieć przyczynę zakaźną, pasożytniczą, metaboliczną, nowotworową (tabela 28-2). Rozpoznanie przyczyny wymaga postępowania diagnostycznego uwzględniającego również zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej w przebiegu biegunki. Zagadnienia te przedstawiono w rozdziale 28. Wzdęcia i zaparcia omówiono w rozdziale 29. Wszystkie czynniki, które powodują zaleganie treści w jelicie grubym i zwiększają absorpcję wody mogą być przyczyną zaparcia (tabela 29-1). Postępowanie diagnostyczne w przypadku bólów brzucha zostało przedstawione w rozdziale 30, a ustalenie przyczyn żółtaczki w rozdziale 31. Powody występowania hiperbilirubinemii i wskazówki diagnostyczne znajdują się odpowiednio w tabelach 31-3 i 31-4 oraz 31-1 i Część 9. Zaburzenia urologiczne Zaburzenia urologiczne i ich diagnostykę przedstawiono w trzech kolejnych rozdziałach podręcznika. Rozdział 32 zajmuje się nieprawidłowościami w oddawaniu moczu, utrudnionym oddawaniem moczu, częstomoczem i bolesnym oddawaniem moczu kroplami. Autor podaje możliwe przyczyny tych

6 6 zaburzeń i sposoby ich rozpoznania. W rozdziale 33 obszernie omówione zostało postępowanie przy stwierdzeniu zmian zabarwienia moczu. Zmiany zabarwienia są najczęściej wywołane obecnością nieprawidłowych składników moczu. Umieszczono schematy postępowania diagnostycznego (Fig.33-3) oraz zestawienia tabelaryczne ułatwiające wybór właściwych metod diagnostycznych. Rozdział zakończony jest opisem przypadku klinicznego wraz z postępowaniem diagnostycznym. W rozdziale 34 opisano zaburzenia mikcji polegające na mimowolnym oddawaniu moczu. Podkreślono potrzebę ustalenia czy w danym przypadku chodzi o neurogenne czy o nieneurogenne nietrzymanie moczu. Na dwóch rycinach (Fig.34-2 i 34-3) podano algorytm pomocny w rozpoznaniu i diagnozowaniu obu typów obserwowanych zaburzeń. Na zakończenie rozdziału podano spis literatury uzupełniającej. Część 10. Zaburzenia ze strony układu rozrodczego W trzech rozdziałach omówiono najczęściej spotykane objawy i towarzyszące im zaburzenia ze strony żeńskiego i męskiego układu rozrodczego u psów i kotów. W rozdziale 35 zajęto się stanami chorobowymi przebiegającymi z wypływem z pochwy bądź napletka. Objawy te są rzadko rozpoznawane u kotów, natomiast dość często u psów. O ile wypływ z dróg rodnych nie musi oznaczać choroby, o tyle pojawienie się obfitej wydzieliny w jamie napletka zawsze jest uważane za nieprawidłowe. W tabeli 35-1 podano charakterystykę różnych rodzajów wypływu z pochwy, a w tabeli 35-2 z jamy napletka. Rozdział 36 dotyczy patologii zewnętrznych narządów płciowych u zwierząt obu płci (srom, pochwa, worek mosznowy, członek i napletek) (tabela 36-1 i tabela 36-2) oraz gruczołu sutkowego (mlekowego). W rozdziale 37 przedstawiono przyczyny poronień, zaburzenia cyklu jajnikowego i niepłodność. Niepłodność dotyczy w równym stopniu samców i samic obu gatunków zwierząt. W tabelach 37-1 i 37-2 podano przyczyny ronienia, odpowiednio, u suk i kotek. W dalszej części rozdziału omówiono osobno problemy związane z nieprawidłowym cyklem jajnikowym u suk (tab. 37-5) i u kotek (tab. 37-7) oraz podano wskazówki odnośnie do postępowania diagnostycznego u suk (tab. 37-6) i u kotek (tab. 37-8). Dalej przedstawiono zaburzenia płodności u psów samców i u kocurów.

7 7 Część 11. Zaburzenia układu mięśniowo-kostnego Część ta obejmuje trzy kolejne rozdziały poświęcone: kulawiznom (rozdział 38), obrzękom kostno-stawowym i okołokostnym (rozdział 39) oraz odczuwaniu bólu (rozdział 40). Kulawizna objawia się zaburzeniem chodu, najczęściej przebiegającym z bólem. Zwykle jest ona wtórna do zmian powodujących ból podczas poruszania się (złamania kończyn), chociaż bywa też objawem niebolesnych patologii ze strony układu mięśniowo-kostnego. W tabeli 38-1 podano cechy pozwalające na ustalenie przyczyny kulawizny, a w tabeli 38-2 predyspozycje rasowe do występowania chorób prowadzących do kulawizny u psów. Objawy ostrego lub przewlekłego stanu zapalnego stawów związane są z wystąpieniem obrzęku otaczających staw, tkanek miękkich. Analizowane w rozdziale 39 choroby kości u psów i kotów także często przebiegają z deformacjami (tab.39-2, 39-3 i 39-4). W rozdziale omówiono nowoczesne techniki obrazowania umożliwiające rozpoznanie oraz przedstawiono ocenę postępowania diagnostycznego w omawianym przypadku klinicznym, którego przyczyną były zmiany nowotworowe. Objawy bólowe (rozdział 40), towarzyszą bardzo wielu jednostkom chorobowym. Diagnostyka tych zaburzeń jest trudna. Omówiono ją na przykładzie boksera z ostrymi objawami bólowymi z obszaru głowy. Autorzy przedstawili definicje różnych postaci bólu (tab. 40-1) oraz najczęściej obserwowane objawy bólowe (tab. 40-2). Zaproponowany plan diagnostyczny uwzględnia możliwe źródła bólu i droga uważnej eliminacji pozwala ustalić jego przyczynę, którą w omawianym przypadku było zapalenie opon mózgowych spowodowane zakażeniem R. rickettsii. Część 12. Zaburzenia neurologiczne W tej części, w pięciu rozdziałach, zawarto szczegółowe informacje odnośnie do postępowania diagnostycznego w przypadku: niedowładu lub porażenia (rozdział 41), niezborności (rozdział 42), zaburzeń równowagi z przechyleniem głowy (rozdział 43), zapaści (napad padaczkowy, omdlenie, nagła utrata władzy i napięcia w mięśniach i narkolepsja) (rozdział 44) oraz otępienia i śpiączki (rozdział 45). Ocena zaburzeń czynności motorycznych może sprawiać znaczne trudności w rozpoznaniu, toteż uporządkowanie danych odnośnie do objawów ze strony dolnego i górnego neuronu ruchowego (tab. 41-1), objawów ze strony poszczególnych nerwów rdzeniowych (tab. 41-2),

8 8 czaszkowych (tab. 41-3), objawów pochodzenia rdzeniowego (tab. 41-4) i mózgowego (tab. 41-5) oraz systematyka zaburzeń zgodnie z zasadą DAMNIT-V (tab. 41-6), są pomocne w przygotowaniu do postępowania diagnostycznego. W ujęciu tabelarycznym podano również etiologię opisanych zaburzeń. Tabela zestawia badania przydatne i nieprzydatne w rozpoznaniu poszczególnych grup chorób. Niezborności u psów i kotów można podzielić na: 1) ogólną niezborność proprioceptywną; 2) niezborność pochodzenia przedsionkowego, omówioną w rozdziale 43; 3) niezborność pochodzenia móżdżkowego. W postępowaniu diagnostycznym lekarz powinien brać pod uwagę zakaźne tło chorób wywołujących te objawy kliniczne (tab i 42-3). Dwa kolejne rozdziały dotyczą zaburzeń przedsionkowych (rozdział 43) i stanów zaburzenia świadomości (rozdział 44). W tabeli 44-2 podano predyspozycje rasowe do występowania zapaści u psów. Rozdział 45 dotyczy zaburzeń przebiegających z otępieniem i/lub śpiączką. Część 13. Zaburzenia narządów zmysłów Omówieniu rozpoznania przyczyny objawów, świadczących o zaburzeniach ze strony narządów zmysłów poświęcono w podręczniku 8 rozdziałów. Są to kolejno: rozdział 46 ślepota, rozdział 47 nierówna szerokość źrenic (anizokoria), rozdział 48 oczopląs i zez, rozdział 49 zmętnienie rogówki, rozdział 50 - nieprawidłowości w komorze przedniej oka, rozdział 51 nieprawidłowości soczewki, rozdział 52 osłabienie węchu i jego całkowita utrata (anosmia) oraz rozdział 53 głuchota. Każdy z rozdziałów przedstawia podłoże patologiczne omawianych zaburzeń i zawiera opis postępowania diagnostycznego, prowadzącego do ustalenia przyczyny obserwowanych objawów klinicznych. Podano schematy ilustrujące drogi przekazywania sygnałów do i od narządów zmysłów. W ostatnich latach nastąpił znaczący postęp w okulistyce weterynaryjnej i zwiększył się zakres możliwości korygowania zaburzeń czynności oka, toteż uzasadnione jest obszerne omówienie zaburzeń ze strony tego narządu zmysłu (w kolejnych 6. rozdziałach). Część 14. Zaburzenia stwierdzane w badaniach laboratoryjnych W rozdziale 54 omówiono zaburzenia hematologiczne, w rozdziale 55 zaburzenia i nieprawidłowości standardowego profilu biochemicznego, w rozdziale

9 9 56 zaburzenia stwierdzane w badaniu moczu i w rozdziale 57 nieprawidłowości w zakresie ph krwi, luki anionowej i stężenia gazów we krwi. Zagadnienia omówione w tej części stanowią ważne uzupełnienie dotychczas przedstawionego materiału i łącznie składają się na postawienie prawidłowego rozpoznania objawów stwierdzanych u pacjenta. Badania laboratoryjne ujawniają tło obserwowanych objawów klinicznych, a ich wyniki przyczyniają się do zakończenia postępowania diagnostycznego i przyjęcia planu postępowania terapeutycznego. Dużą wartość edukacyjną mają, podane w tej części, schematy i tabele, porządkujące omawiane problemy i ułatwiające ich zapamiętanie. W każdym z rozdziałów podawane są wstępne plany diagnostyczne, które można konfrontować z planami zamieszczanymi przy opisie przypadków klinicznych stanowiących podstawę rozdziałów w pozostałych częściach podręcznika. Wobec tego, że w praktyce lekarz klinicysta nie współpracuje ściśle z lekarzem, zajmującym się diagnostyką laboratoryjną, szczegółowe omówienie zaburzeń wykrywanych metodami laboratoryjnymi jest bardzo przydatne w codziennej pracy z pacjentem, a u studentów wyrabia nawyk myślenia dedukcyjnego, który leży u podstaw rozpoznania ukierunkowanego objawami. Podręcznik zakończony jest indeksem rzeczowym, liczącym 19 stron. Opracowanie konspektu: Dr hab. Antoni Schollenberger, prof. nadzw. Katedra Patologii i Diagnostyki Weterynaryjnej Wydział Medycyny Weterynaryjny SGGW w Warszawie

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty

Spis treści. Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty 1 Leczenie infuzyjne (płynoterapia)....................................................... 3 Objętość płynów..................................................................................

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy.

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy. (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania Dzień Miesiąc Rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok Numer PESEL

Bardziej szczegółowo

wykłady sala wykładowa ćwiczenia kliniczne Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii, 90 549 Łódź, ul. Żeromskiego 113

wykłady sala wykładowa ćwiczenia kliniczne Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii, 90 549 Łódź, ul. Żeromskiego 113 Sylabus Wydział: Nauk o Zdrowiu Kierunek studiów: Ratownictwo Medyczne 3 letnie licencjackie studia zaoczne Rok Studiów: 2 Semestr: zimowy i letni (03 i 04) Przedmiot: Podstawy chorób wewnętrznych Liczba

Bardziej szczegółowo

Kardiologia małych zwierząt

Kardiologia małych zwierząt Międzynarodowa Konferencja VetCo Kardiologia małych zwierząt 5-6 września 2015 Warszawa Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al. 3 Maja 7/2, 00-401 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO WZÓR... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Data badania dzień miesiąc rok Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok

Bardziej szczegółowo

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Drodzy Rodzice! W ostatnich latach wyleczalność nowotworów u dzieci i młodzieży wzrosła aż do 70-80%, a w przypadku ostrej

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO ... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania dzień Miesiąc rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imiona i nazwisko Data urodzenia Płeć 1) dzień miesiąc

Bardziej szczegółowo

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3 Kod przedmiotu: IOZRM-L-3k18-2012-S Pozycja planu: B18 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność - Jednostka

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie dystonii ogniskowych i połowiczego kurczu twarzy

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie dystonii ogniskowych i połowiczego kurczu twarzy Załącznik nr 13 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE DYSTONII OGNISKOWYCH I POŁOWICZEGO KURCZU TWARZY ICD-10 G24.3 - kręcz karku G24.5 - kurcz

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psów

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psów Zewnątrzwydzielnicza niewydolność Roman Lechowski Katedra Chorób Małych Zwierząt z Klinika, Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW w Warszawie Niewystarczajace wytwarzanie enzymów trawiennych przez trzustkę

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dedykacja ix Podziękowania x Przedmowa xi Przedmowa do wydania polskiego xiii. 1 Diagnozowanie chorób na fermie świń 1.

Spis treści. Dedykacja ix Podziękowania x Przedmowa xi Przedmowa do wydania polskiego xiii. 1 Diagnozowanie chorób na fermie świń 1. Spis treści Dedykacja ix Podziękowania x Przedmowa xi Przedmowa do wydania polskiego xiii 1 Diagnozowanie chorób na fermie świń 1 Wstęp 1 Wymagane wyposaŝenie 1 Elementy badania klinicznego 1 Unieruchomienie

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Propedeutyka onkologii

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Propedeutyka onkologii S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Nazwa modułu Propedeutyka onkologii Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo

Bardziej szczegółowo

Padaczka u osób w podeszłym wieku

Padaczka u osób w podeszłym wieku Padaczka u osób w podeszłym wieku W ostatnich latach obserwuje się wzrost przypadków padaczki u osób starszych zarówno w krajach Europy, jak i Ameryki Północnej co wynika ze starzenia się społeczeństwa

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia i choroby zakaźne małych zwierząt w praktyce

Endokrynologia i choroby zakaźne małych zwierząt w praktyce Międzynarodowa Konferencja VetCo Endokrynologia i choroby zakaźne małych zwierząt w praktyce 10-11 stycznia 2015, Falenty k. Warszawy Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting

Bardziej szczegółowo

Zaliczenie procedur medycznych

Zaliczenie procedur medycznych Załącznik nr 2 do Indeksu wykonanych zabiegów i procedur medycznych Zaliczenie procedur medycznych wykonanych przez lekarza w czasie staży specjalizacyjnych i kierunkowych realizowanych w ramach specjalizacji

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ DLA STUDENTÓW III ROKU ODDZIAŁU STOMATOLOGII SEMESTR VI (LETNI) 1. Zapoznanie z organizacją Katedry, w szczególności z organizacją Zakładu Chirurgii Stomatologicznej. Powiązania chirurgii stomatologicznej

Bardziej szczegółowo

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne)

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie Wydział Nauk Medycznych Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Student studiów pierwszego stopnia (licencjat)

Bardziej szczegółowo

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy)

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) Ogrzewacz dolny jest odpowiedzialny za funkcje rozrodcze i wydalanie. Obejmuje podbrzusze i rejon narządów płciowych. Objawy: utrata energii, łatwa

Bardziej szczegółowo

Metody badania i leczenia psów i kotów

Metody badania i leczenia psów i kotów Metody badania i leczenia psów i kotów Spis treści Część Metody badania Ogólne badanie kliniczne Unieruchomienie pacjenta Pobieranie krwi Pobranie krwi Ŝylnej Pobieranie krwi tętniczej Postępowanie z próbką

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

WYWIAD PIELĘGNIARSKI Data wywiadu:... Pielęgniarka prowadząca:... STAN BIOLOGICZNY. Nazwisko: Imię: Data urodzenia: Nr księgi głównej:

WYWIAD PIELĘGNIARSKI Data wywiadu:... Pielęgniarka prowadząca:... STAN BIOLOGICZNY. Nazwisko: Imię: Data urodzenia: Nr księgi głównej: WYWIAD PIELĘGNIARSKI Data wywiadu:... Pielęgniarka prowadząca:... Nazwisko: Imię: Data urodzenia: Nr księgi głównej: Diagnoza lekarska: UKŁAD ODDECHOWY STAN BIOLOGICZNY Oddech: prawidłowy przyśpieszony

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

Co leczy akupunktura?

Co leczy akupunktura? Co leczy akupunktura? Akupunktura posiada bardzo szeroki zakres wskazań ukierunkowanych na przyniesienie ulgi choremu - często też okazuje się nie tylko tańsza, ale również bardziej skuteczna od stosowania

Bardziej szczegółowo

V LECZNICTWO STACJONARNE

V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE W 2004 r. na terenie województwa lubelskiego funkcjonowało 35 szpitali ogólnych, 3 szpitale psychiatryczne, 1 sanatorium przeciwgruźlicze oraz jeden zakład

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWY SYLABUS PRZEDMIOTU na rok akademicki 2012/2013

STANDARDOWY SYLABUS PRZEDMIOTU na rok akademicki 2012/2013 TANDARDOWY YLABU PRZEDMIOTU na rok akademicki 2012/2013 Nazwa przedmiotu: Reumatologia dziecięca Kierownik jednostki realizującej zajęcia z przedmiotu: Wydział: Kierunek studiów: Poziom studiów Opis przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013 Załącznik nr 1 WYKAZ NIEULECZALNYCH, POSTĘPUJĄCYCH, OGRANICZAJĄCYCH ŻYCIE CHORÓB NOWOTWOROWYCH INIENOWOTWOROWYCH, W KTÓRYCH SĄ UDZIELANE ŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowy honorowe... 9 Przedmowa...17 Wprowadzenie...19 Tom I 1 Niedożywienie...25 Andrzej W. Szawłowski, Zoran Stojcev

Spis treści. Przedmowy honorowe... 9 Przedmowa...17 Wprowadzenie...19 Tom I 1 Niedożywienie...25 Andrzej W. Szawłowski, Zoran Stojcev Spis treści Przedmowy honorowe... 9 Przedmowa...17 Wprowadzenie...19 Tom I 1 Niedożywienie...25 2 Ból...35 Małgorzata Krajnik 3 Niedokrwistość...45 Aleksandra Rosiek, Magdalena Łętowska 4 Krwawienie...49

Bardziej szczegółowo

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio)

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio) W latach 50. na chorobę Heinego-Medina chorowało w Europie i USA jedno na 5000 dzieci. Po wdrożeniu w Polsce masowych szczepień przeciw poliomyelitis, już w 1960 roku zarejestrowano mniej zachorowań. W

Bardziej szczegółowo

Co to jest termografia?

Co to jest termografia? Co to jest termografia? Słowo Termografia Pochodzi od dwóch słów "termo" czyli ciepło i "grafia" rysować, opisywać więc termografia to opisywanie przy pomocy temperatury zmian zachodzących w naszym organiźmie

Bardziej szczegółowo

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data 1. Struktura organizmu i funkcje, jakim ona służy ( komórki,

Bardziej szczegółowo

Bóle w klatce piersiowej. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego

Bóle w klatce piersiowej. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego Bóle w klatce piersiowej Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego Bóle w klatce piersiowej Najczęstsza przyczyna konsultacji szpitalnych Największy niepokój chorego Najczęstsza po

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Fizjoterapia kliniczna w reumatologii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Fizjoterapia Studia I stopnia Stacjonarne

SYLABUS. Fizjoterapia kliniczna w reumatologii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Fizjoterapia Studia I stopnia Stacjonarne SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w reumatologii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Nefrologia 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek )

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

Psychiatria z uwzględnieniem problemów ludzi starszych Pielęgniarstwo

Psychiatria z uwzględnieniem problemów ludzi starszych Pielęgniarstwo Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie Instytut Pielęgniarstwa Nazwa modułu (przedmiotu) Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów Forma studiów Semestr studiów Tryb zaliczenia przedmiotu Formy

Bardziej szczegółowo

OBJAWY KLINICZNE MOGĄCE SUGEROWAĆ PATOLOGIĘ W UKŁADZIE KRĄŻENIA LUB W UKŁADZIE MOCZOWYM U DZIECI

OBJAWY KLINICZNE MOGĄCE SUGEROWAĆ PATOLOGIĘ W UKŁADZIE KRĄŻENIA LUB W UKŁADZIE MOCZOWYM U DZIECI OBJAWY KLINICZNE MOGĄCE SUGEROWAĆ PATOLOGIĘ W UKŁADZIE KRĄŻENIA LUB W UKŁADZIE MOCZOWYM U DZIECI Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedry Pediatrii Akademii Medycznej w Poznaniu Dlaczego dzieci

Bardziej szczegółowo

PIC Polska rekomendacje weterynaryjne

PIC Polska rekomendacje weterynaryjne Choroby a Ekonomia Około 65% stad w Polsce jest zakażonych wirusem PRRS, a ponad 95% Mycoplasma hyopneumoniae (Mhp). Choroby układu oddechowego, zwłaszcza o charakterze przewlekłym, są dziś główną przyczyną

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2013-2016

Cykl kształcenia 2013-2016 203-206 SYLABUS Nazwa Fizjoterapia kliniczna w chirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2013/2014

Sylabus na rok 2013/2014 Sylabus na rok 2013/2014 (1) Nazwa przedmiotu Choroby wewnętrzne (2) Nazwa jednostki Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego prowadzącej przedmiot Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nefrologia Kod modułu LK.3.E.008 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Specjalności:

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

Intensywna terapia i choroby układu oddechowego małych zwierząt w praktyce

Intensywna terapia i choroby układu oddechowego małych zwierząt w praktyce Międzynarodowa Konferencja VetCo Intensywna terapia i choroby układu oddechowego małych zwierząt w praktyce 18-19 maja 2013, Falenty k. Warszawy Materiały konferencyjne 1 Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary

Bardziej szczegółowo

Kardiologia małych zwierząt w praktyce

Kardiologia małych zwierząt w praktyce Międzynarodowa Konferencja VetCo Kardiologia małych zwierząt w praktyce 20-21 września 2014, Falenty k. Warszawy Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al. 3 Maja

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE PRAKTYK ZAWODOWYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok II semestr III

TREŚCI MERYTORYCZNE PRAKTYK ZAWODOWYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok II semestr III TREŚCI MERYTORYCZNE PRAKTYK ZAWODOWYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok II semestr III rok akademicki 2012/2013 PODSTAWY PIELĘGNIARSTWA PRAKTYKI ZAWODOWE (40 godzin sem II + 80 godzin sem III)

Bardziej szczegółowo

Nefrologia i urologia małych zwierząt w praktyce

Nefrologia i urologia małych zwierząt w praktyce Międzynarodowa Konferencja VetCo Nefrologia i urologia małych zwierząt w praktyce 17-18 maja 2014, Falenty k. Warszawy Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al.

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Propedeutyka nauk medycznych Rok akademicki: 2015/2016 Kod: EIB-1-180-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

A. opis przedmiotu, zawierający efekty kształcenia

A. opis przedmiotu, zawierający efekty kształcenia regulamin zajęć prowadzonych w Samodzielnej Pracowni Neurotoksykologii i Diagnostyki Środowiskowej A. opis przedmiotu, zawierający efekty kształcenia Opis przedmiotu kształcenia Nazwa modułu/przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok III semestr V PIELĘGNIARSTWO GERIATRYCZNE (80 godzin) (Oddział geriatrii) 1. Zasady i specyfika komunikowania się z osobą

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

1. Protezowanie aparatami (przewodnictwo powietrzne i kostne). 2. Ćwiczenia logopedyczne.

1. Protezowanie aparatami (przewodnictwo powietrzne i kostne). 2. Ćwiczenia logopedyczne. 2. Implantacje mikroelektrod do ślimaka przekazywanie odpowiednio dobranych sygnałów elektrycznych do receptorów w sposób sterowany komputerem. Rehabilitacja w uszkodzeniach słuchu: 1. Protezowanie aparatami

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Mikołaj Majkowicz Zakład Psychologii Klinicznej Katedry Chorób Psychicznych AMG Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną Główną cechą zaburzeń pod postacią

Bardziej szczegółowo

10. Zmiany elektrokardiograficzne

10. Zmiany elektrokardiograficzne 10. Zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowyh 309 Zanim zaczniesz, przejrzyj streszczenie tego rozdziału na s. 340 342. zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowych

Bardziej szczegółowo

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

FIZJOTERAPII NEURO OGICZ

FIZJOTERAPII NEURO OGICZ FIZJOTERAPII NEURO OGICZ K M i l l J l EDWAI TSGHiitCO TERAPEUTYCZNE W FIZJOTERAPII NEUROLOGICZNEJ SUZANNE TBNIC MARTIN MARY KESSLER Redakcja wydania I polskiego Edward Sauiicz E L S E V IE R URBAN&PARTNER

Bardziej szczegółowo

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Wytyczne: POLANICA 1998 POZNAŃ 1999 KRAKÓW 2000 Wrocław 2006 Rozporządzenie ministra edukacji

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu?

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Pruszewicz według kryterium etiologicznego podzielił zaburzenia słuchu u dzieci na trzy grupy: 1. głuchota dziedziczna i wady rozwojowe, 2. głuchota wrodzona, 3.

Bardziej szczegółowo

Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej, Piekary Śląskie 41-940 ul. Bytomska 62, Tel. 032 3934 299

Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej, Piekary Śląskie 41-940 ul. Bytomska 62, Tel. 032 3934 299 Konsultant Krajowy w dz. Pielęgniarstwa dr n. biol. Grażyna Kruk- Kupiec Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej, Piekary Śląskie 41-940 ul. Bytomska 62, Tel. 032 3934 299 Piekary Śląskie

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty ultrasonografii jamy brzusznej u małych zwierząt

Praktyczne aspekty ultrasonografii jamy brzusznej u małych zwierząt Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Polska Wydział Medycyny Weterynaryjnej Pracownia Radiologii i Ultrasonografii Praktyczne aspekty ultrasonografii jamy brzusznej u małych zwierząt Piotr Dębiak Ultrasound

Bardziej szczegółowo

Neurodynamika kliniczna

Neurodynamika kliniczna Neurodynamika kliniczna Koncepcja Neurodynamiki Klinicznej (NDS) została stworzona i opisana przez Michaela Shacklocka. Dzięki latom badań naukowych i zdobywanego doświadczenia opisał on koncpecję pracy

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Zaburzenia gospodarki kwasowozasadowej i ich znaczenie w nefrologii. Do oceny równowagi kwasowo zasadowej potrzebujemy: Gazometria (ph, CO 2 ) Biochemia surowicy krwi

Bardziej szczegółowo

Nazwa studiów: GERIATRIA I OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Typ studiów: doskonalące WIEDZA

Nazwa studiów: GERIATRIA I OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Typ studiów: doskonalące WIEDZA Załącznik nr 7 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: GERIATRIA I OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Typ studiów: doskonalące

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości. Część II Etiologia i patogeneza otyłości

Spis treści. Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości. Część II Etiologia i patogeneza otyłości Spis treści Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości Rozdział 1. Wprowadzenie: problematyka otyłości w ujęciu historycznym i współczesnym..................................... 15 Problematyka

Bardziej szczegółowo

z dnia 26 czerwca 2015 r.

z dnia 26 czerwca 2015 r. UCHWAŁA Nr 98/15/P-VII PREZYDIUM NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ z dnia 26 czerwca 2015 r. w sprawie przyznania dotacji na organizację doskonalenia zawodowego Na podstawie art. 35 ust. 1 i art. 4 ust. 1 pkt

Bardziej szczegółowo

Algorytmy postępowania w przypadku stwierdzenia objawów wskazujących na potencjalną chorobę nowotworową

Algorytmy postępowania w przypadku stwierdzenia objawów wskazujących na potencjalną chorobę nowotworową PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Algorytmy postępowania w przypadku stwierdzenia objawów wskazujących na potencjalną chorobę nowotworową

Bardziej szczegółowo

Transfuzja osocza 11 Transfuzja pełnej krwi 12

Transfuzja osocza 11 Transfuzja pełnej krwi 12 Spis treści Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty 1 Leczenie infuzyjne (płynoterapia) Objętość płynów Szybkość wlewu Roztwór do infuzji Leki uzupełniające terapię 2 Transfuzja 11 Transfuzja

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

UTRATA ŚWIADOMOŚCI. Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz.

UTRATA ŚWIADOMOŚCI. Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz. moduł V foliogram 34 UTRATA ŚWIADOMOŚCI Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz. Możliwe przyczyny: uraz czaszki, krwotok, niedotlenienie mózgu, choroby wewnętrzne,

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski. podstawowy X

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski. podstawowy X SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Propedeutyka chorób dzieci Kod modułu LK.3.E.002 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka D. Ryglewicz, M. Barcikowska, A. Friedman, A. Szczudlik, G.Opala Zasadnicze elementy systemu kompleksowej

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia i symptomatologia. Piotr Abramczyk

Patofizjologia i symptomatologia. Piotr Abramczyk Patofizjologia i symptomatologia niewydolności serca Piotr Abramczyk Definicja Objawy podmiotowe i przedmiotowe niewydolności serca Obiektywny dowód dysfunkcji serca i i Odpowiedź na właściwe leczenie

Bardziej szczegółowo

S T A N O W I S K O U Z A S A D N I E N I E

S T A N O W I S K O U Z A S A D N I E N I E Warszawa, 29 maja 2013 r. S T A N O W I S K O Osoba pracująca w weterynaryjnym laboratorium diagnostycznym nie może używać tytułu zawodowego diagnosty laboratoryjnego, w rozumieniu ustawy z dnia 27 lipca

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego. Dr n. med. Maciej Siński

Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego. Dr n. med. Maciej Siński Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego Dr n. med. Maciej Siński Podstawowe pytania Gdzie guz jest zlokalizowany? Jakie są jego wymiary i kształt? Kształt regularny, gładkie brzegi

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Anatomia Kod przedmiotu: 3 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU

KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU WERSJA 2014 Moduł I TMH w ortopedii Dysfunkcje i deformacje stóp dzieci i dorośli pierwotne wtórne zasady korekcji czynnej korekcja

Bardziej szczegółowo

HISTORIA PIELĘGNOWANIA L. Ks. gł... L. Ks. oddz...

HISTORIA PIELĘGNOWANIA L. Ks. gł... L. Ks. oddz... HISTORIA PIELĘGNOWANIA L. Ks. gł.... L. Ks. oddz.... SAMODZIELNY PUBLICZNY ZESPÓŁ GRUŹLICY I CHORÓB PŁUC W OLSZTYNIE Oddz.... Nazwisko i imię...data przyjęcia...... godz. / min. Data urodzenia... PESEL...Płeć

Bardziej szczegółowo

Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty

Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty PREZENTUJE OSTEOPATIA www.przychodniamorska.pl SKRÓT MERYTORYCZNY WYKŁADU SPOTKANIA EDUKACYJNEGO PT. Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty Prowadzący wykład: mgr Tomasz Lewandowski

Bardziej szczegółowo

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy endokrynne żołądka 1% nowotworów narządu, 9% wszystkich tego typu w układzie pokarmowym 1-2 przypadki

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Kryterium Dane (jakie) Dane (źródło) Reguła Moduł wiek wiek pacjent/osoba > 18 lat (włączająca) kliniczne

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Ratownictwo

Bardziej szczegółowo

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo