Wojciech Wybieralski. Elementy wzornictwa w projektowaniu technicznym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wojciech Wybieralski. Elementy wzornictwa w projektowaniu technicznym"

Transkrypt

1 Wojciech Wybieralski Elementy wzornictwa w projektowaniu technicznym Warszawa 2012

2 Politechnika Warszawska Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych Kierunek "Edukacja techniczno informatyczna" Warszawa, ul. Narbutta 84, tel , Projekt okładki: Norbert SKUMIAŁ, Stefan TOMASZEK Projekt układu graficznego tekstu: Grzegorz LINKIEWICZ Skład tekstu: Janusz BONAROWSKI Publikacja bezpłatna, przeznaczona dla studentów kierunku studiów Edukacja techniczno informatyczna. Copyright 2012 Politechnika Warszawska Utwór w całości ani we fragmentach nie może być powielany ani rozpowszechniany za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody posiadacza praw autorskich. ISBN Druk i oprawa: STUDIO MULTIGRAF SP. Z O.O., ul. Ołowiana 10, Bydgoszcz

3 Spis treści 1. Podstawowe pojęcia i zagadnienia wzornictwa 5 Wzornictwo jako jedno z projektowań Wybrane zagadnienia wzornictwa w Europie i USA, od czasu rewolucji przemysłowej od końca XIX w. do początku XXI w Wstęp Korzenie i początki wzornictwa, wiek XVIII i XIX Kształtowanie się współczesnych koncepcji i praktyki wzorniczej w pierwszej połowie XX wieku Wzornictwo w drugiej połowie XX wieku Zakończenie Przegląd historii sztuki użytkowej oraz wzornictwa w Polsce do roku (współpraca Michał Stefanowski) 3.1 Przełom wieków XIX- XX (w przededniu odzyskania niepodległości) Polska niepodległa II RP Druga wojna światowa Polska w pierwszych latach powojennych, Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL), lata Lata (odwilż, siermiężny socjalizm, kryzys) Lata (pozory rozwoju lata 70-75, kryzys lat 75-80) Ostateczny kryzys PRL lat Lata , drugie odzyskanie niepodległości- (III RP) Literatura Miejsce i rola wzornictwa w procesie projektowania wyrobu Obszary praktyki zawodowej wzornictwa, jego interdyscyplinarny charakter

4 6. Rodzaje działań projektowych oraz ich etapowanie w projektowaniu wzorniczym Wstęp do opracowywania założeń projektu wzorniczego Wzornictwo w systemie marketingu oraz marketing wzornictwa Wybrane zagadnienia etyczne i prawne projektowania, w tym wzornictwa Strona 4

5 1 Podstawowe pojęcia i zagadnienia wzornictwa W tym rozdziale: o Związki wzornictwa z techniką, zagadnieniami użytkowymi oraz ekonomicznymi o Różne idee i koncepcje wzornictwa o Wzornictwo a sztuka

6 ROZDZIAŁ 1 Wzornictwo jako jedno z projektowań Zagadnienie nadawania formy przedmiotu jest prawie tak stare jak historia człowieka- człowieka rozumnego. Jest rzeczą niewątpliwą, że kształtowanie środowiska naturalnego rozpoczął nasz przodek od zabezpieczenia sobie schronienia oraz wytwarzania najprostszych narzędzi lub nadawania funkcji narzędzi przedmiotom pozyskanym z natury (jak gałęzie, kamienie, kości). Można przypuszczać, że na tym wczesnym etapie naszego rozwoju forma, a w konsekwencji rozumiany współcześnie jej odbiór estetyczny nie były sprawą pierwszoplanową, aczkolwiek jakiś rodzaj oceny efektu kształtowania ( podoba mi się, nie podoba ) był niewątpliwie obecny wraz z nim zaczęło się pojawiać rozumienie symbolicznego znaczenia przedmiotu. Na początku jednak decydowała, jak się wydaje przede wszystkim użyteczność i skuteczność działania. Użyteczność tę nazwano dużo później w języku architektury i sztuk projektowych oraz podobnych rodzajów projektowania funkcją użytkową, a niekiedy po prostu funkcją. W miarę rozwoju cywilizacyjno-kulturowego na funkcje użytkowe nałożyły się silniej funkcje znaczeniowo- symboliczne wyrażające np. status posiadacza, jego wyobrażenie o pięknie i wiele innych cech, oczywiście w kontekście społeczeństwa w którym funkcjonował. Spowodowało to konieczność zwrócenia większej uwagi na kształtowanie, ogólną strukturę wyrobu i jej wyraz plastyczny, układ linii i kierunków całości, proporcje, relacje całość -detal, zagadnienia dekoracji, koloru, rysunku, faktury, ogólną ekspresję plastyczną użytych materiałów i wykończeń. Strona 6 Współczesne generowanie i kształtowanie produktu przez różnego rodzaju działania wynalazcze i inżynierskie oraz nadawanie im kształtu mają swoje bezpośrednie korzenie w kolejnych rewolucjach społeczno-przemysłowych,szczególnie tych jakie miały miejsce w Europie od końca wieku XVII przez wiek XVIII oraz wiek XIX i XX, czyli cały trwający nieprzerwanie proces zmian i przekształceń wszystkich elementów naszego otoczenia. Największą intensywność i dynamikę osiągają te zmiany na przełomie XVIII i XIX wieku w Anglii wraz z narodzinami współczesnego przemysłu, struktur społecznopolitycznych, prawnych, a właściwie całej gospodarki o modelu

7 PODSTAWOWE POJĘCIA I ZAGADNIENIA WZORNICTWA rynkowym zbliżonym do tego który funkcjonuje obecnie. Wtedy też, choć jeszcze nie tak nazwane zrodziło się projektowanie plastyczne dla potrzeb przemysłu, a w konsekwencji handlu i rynku konsumentów. Zawód ten uprawiali (do zawodu tego przychodzili ) w tym czasie artyści malarze, rysownicy, ilustratorzy, rzemieślnicy rożnego rodzaju, architekci czyli wszyscy dla wszyscy ci dla których jednym ze środków ekspresji i narzędzi pracy był rysunek projektowy (design), których zadaniem było nadanie przedmiotom formy. Daleko później w pierwszej połowie XX-ego wieku określenia tego zaczęto używać dla nazwania rodzącego się wtedy we współczesnej nam postaci zawodu. Wzornictwo-wzornictwo przemysłowe, design-industrial design, tak jak ten zawód teraz nazywamy doczekało się swoich definicji dopiero po drugiej wojnie światowej w latach ubiegłego wieku. Poniżej podano kilka z nich: Wzornictwo przemysłowe jest działalnością twórczą, której celem jest określenie formalnych wartości przedmiotów wytwarzanych przez przemysł. Do tych wartości formalnych zalicza się cech zewnętrzne produktów, ale przede wszystkim te strukturalne, funkcjonalne relacje, które przekształcają produkt jako system w spójną całość z punktu widzenia wytwórcy i nabywcy. Wzornictwo przemysłowe zmusza do objęcia wszystkich aspektów otoczenia człowieka uwarunkowanych przez i ukierunkowanych na produkcję przemysłową. Thomas Maldonado (definicja stosowana przez Międzynarodową Radę Stowarzyszeń Wzornictwa Przemysłowego ICSID od ca. 1960). Wzornictwo przemysłowe jest dziedziną twórczości, której celem jest ustanowienie wielo-aspektowych własności obiektu, procesu, usługi lub systemu w całym cyklu ich życia. design jest najważniejszym czynnikiem twórczej humanizacji technologii, decyduje o obliczu kultury i o zmianach ekonomicznych Definicja ISID z 1999 r. Wzornictwo w najszerszym znaczeniu to całokształt działalności prowadzącej do określenia tych cech wyrobów przemysłowych, które odpowiadają rozwojowi kulturalnemu społeczeństwa i warunkom Strona 7

8 ROZDZIAŁ 1 użytkowania wyrobów, uwzględniając przy tym możliwości ekonomiczne i postęp techniczny. W węższym znaczeniu używa się często terminu wzornictwo, mając na myśli jedynie czynność projektowania wzorów (np. specjalizować się we wzornictwie, zajmować się wzornictwem), albo w odniesieniu do kolekcji wzorów (np. wystawa wzornictwa, wzornictwo danego kraju, poziom wzornictwa). Wanda Telakowska i Tadeusz Reindl (IWP 1966) Wzornictwo przemysłowe to metoda działania czyniąca z pomysłu przedmiot, który można wyprodukować i z którego, dzięki jego atrakcyjności wizualnej i walorom użytkowym można uczynić towar, czyli sprzedać. Andrzej Przedpełski (IWP 1986). Wzornictwo przemysłowe to skóra oblekająca technologie, technika jest na tyle niezrozumiała, że wymaga interpretacji Derrick de Kerckhove (1993) Wzornictwo, a szczególnie wzornictwo przemysłowe może być rozumiane jako aktywność zawodowa o charakterze projektowyminterdyscyplinarna, lecz najsilniej uwarunkowana zagadnieniami użytkowymi, technicznymi i ekonomicznymi, a skoncentrowana na nadawaniu formy produktom. Można ją nazwać inżynierią formy wyrobu Wojciech Wybieralski (1999). Wzornictwo przemysłowe - działanie twórcze uwzględniające czynniki technologiczne, marketingowe, społeczne, kulturowe ergonomiczne i ekologiczne, polegające na projektowaniu formy powielanych w produkcji przedmiotów. Michał Stefanowski (2005) Strona 8

9 PODSTAWOWE POJĘCIA I ZAGADNIENIA WZORNICTWA Z tego przeglądu, wynika, że wzornictwo jest dziedziną rozpiętą pomiędzy sztuką (plastyką), a rozmaitymi naukami o człowieku,humanistyką, naukami biologicznymi, oraz techniką. W swym głównym wątku jest wiedzą i działalnością praktyczną, o ograniczonej ilości reguł, dopuszczającą stosowanie intuicji, dlatego też wymyka się klasyfikacji, co nota bene stanowi o jej atrakcyjności. Widać również wyraźnie, że jedne definicje mają charakter wyraźnie zawężający, inne - szerokie bardziej zwracają uwagę na interdyscyplinarny charakter tej działalności, zbliżając ten zawód do tzw. projektowania ogólnego zajmującego się podejmowaniem strategicznych decyzji o egzystencji wyrobu. Wszystkie zaprezentowane powyżej definicje zwracają uwagę na to że wzornictwo egzystuje dzięki specyficznej zależności wielu różnorodnych czynników mających wpływ na powstanie i egzystencje wyrobu. Widać również, że differentia specifica wzornictwa polega na nadawaniu formy wyrobom oczywiście formy uwarunkowanej wyprowadzonej z wielu różnych często przeciwstawnych czynników, mówimy wtedy o interdyscyplinarności wzornictwa i jego roli katalitycznej polegającej na spajaniu tych czynników za pomocą działań formalnych. Wielkie znaczenie dla odbioru formy ma zmysł wzroku, który dostarcza nam ok.90% informacji. odbieramy informacje wizualne kształty i ich układy, barwy, całości i detale obiektów dwu i trójwymiarowych, statycznie i w ruchu, w różnych warunkach oświetlenia i kontekstach przestrzennych, stanowi to o złożoności i subiektywizmie tego procesu. Trzeba jednocześnie dodać, że percepcja nasza jest silnie uwarunkowana psychologicznie, społecznie, kulturowo a także historycznie. Słowa-pojęcia kształt proponuję używać do opisu geometrycznego rzeczywistości - wytworów człowieka i tworów natury przy pomocy wymiarów, i innych cech geometrycznych. Słowa forma używam dla kształtu poddanego planowanej obróbce plastycznej zgodnie z jakimś planem czyli projektowanej, uwarunkowanej także innymi czynnikami estetycznie-kulturowymi. Kształt można więc uważać za pojęcie neutralne, pojęcie formy natomiast zawiera treść-znaczenie oraz ekspresję. Formowanie polega na świadomej estetycznej obróbce produktu, używa liter alfabetu kształtów, lecz tworzy wyrazy i zdania, spójne, logiczne całości o pożądanej ekspresji- wyrazie, stanowi niewątpliwie krok dalej. Strona 9

10 ROZDZIAŁ 1 Strona 10 Bardzo użytecznym w rozumieniu roli jaką odgrywa forma we wzornictwie i wszelkim Kształtowaniu rzeczy i otoczenia przez człowieka jest pojęcie gestalt (niem. postać) zaczerpnięte z Psychologii. Oznacza ono że rozpatrywany obiekt interpretujemy jako koherentną całość, która nie jest mniej lub bardziej przypadkowym zbiorem elementów, a spójnym zamkniętym tworem, w którym widoczny jest zamiar projektowy : użytkowy techniczny, ekonomiczny oraz kompozycyjno - plastyczny, oraz znaczeniowy. Naczelną cechą prawidłowej według klasycznych reguł budowy formy jest podporządkowanie detalu całej strukturze oraz łatwość zrozumienia sensu użytkowego przedmiotu od jednego rzutu oka tzw. komunikatywność kształtu. Poza komunikatywnością bezpośrednią niejako pragmatyczną forma, ma (może nieść) wielowarstwowe znaczenia symboliczne - kulturowe oraz wyrażać subiektywne przekonania estetyczne projektanta. Szczególnie w przypadku przedmiotów-wytworów złożonych, realizowanych przez większe struktury projektowanie wzornicze jest jedynie jednym z rodzajów projektowań stanowiąc ogniwo w łańcuchu różnych współpracujących ze sobą specjalizacji, mianowicie: planowania ogólnego przedsięwzięcia projektowania ogólnego produktu lub linii produktów (także koordynacji projektowej i realizacyjnej) różnych rodzajów projektowań technicznych planowanie i projektowanie ekonomiczne projektowanie zagadnień użytkowych projektowanie wzornicze W przypadku działań projektowo realizacyjnych w większej skali jednoczącym wszystkie w/wym. specjalizacje projektowe ważna jest komplementarność. W sytuacji działań projektowych w zakresie produktów prostych użytkowo i technicznie wytwarzanych małoseryjnie często na wpół rzemieślniczo, gdzie projektant wzornictwa sam jest właścicielem i producentem, subiektywne decyzje plastyczne mogą pełnić rolę wiodącą. W przypadku przedmiotów złożonych adresowanych na duże często globalne rynki gdzie udział wielu specjalistów jest konieczny projektant (projektanci) wzornictwa stają się jednymi z partnerów, zamieniając treści użytkowe, techniczne

11 PODSTAWOWE POJĘCIA I ZAGADNIENIA WZORNICTWA i ekonomiczne wyrobu na komunikatywną formę. Decyzje w tym zakresie, tak zresztą jak i wiele innych podporządkowane są ogólnym najczęściej rynkowym wytycznym sprecyzowanym dla danego wyrobu lub grupy wyrobów w założeniach wyjściowych. Po omówieniu podstawowych zagadnień związanych z pojęciem formy we wzornictwie warto zastanowić się nad tym co stanowi treść-istotę produktu formowanego. Wiele wskazuje na to, że tą istotę stanowią rozmaite funkcje użytkowe. Dotyczy to ergonomii rozumianej szeroko, jak również całościowych procesów użytkowania w różnej skali przestrzennej i czasowej. Do użytkowania zaliczamy również zagadnienia ergonomiczne związane z eksploatacją, konserwacją i naprawami, niektórzy również zaliczają zagadnienia odbioru estetycznego - komfortu wizualnego do tej grupy zagadnień. Forma rzeczy-produktów choć wynika z koncepcji twórczej (także emocji) projektanta wzornictwa, siłą rzeczy subiektywnej, jest jednocześnie upostaciowaniem w poważnym stopniu zobiektywizowanych zagadnień użytkowych, fizycznie egzystuje poprzez techniczną obróbkę materiałów technikę (różne konstrukcje i technologie). Wzornictwo w zakresie zagadnień technicznych zainteresowane jest nie tylko kształtowaniem zewnętrznym obudów, lecz również podstawowymi cechami strukturalno-konstrukcyjnymi wyrobów, stosowanymi materiałami, sposobami ich obróbki, wykończeniem elementów, rozlokowaniem podzespołów wewnętrznych (w tym napędów), technologiami produkcji, organizacją produkcji, magazynowaniem, składowaniem, opakowaniami, transportem, że wyliczę jedynie sprawy podstawowe. Nie oznacza to w żadnym wypadku chęci ingerowania w istotę spraw technicznych, oraz innych specjalizacji, a jedynie postulat dopuszczenia projektanta do informacji i dialogu dotyczącego ogólnej struktury wyrobu, także rozmieszczenia podzespołów, mają one bowiem silny- znaczący ( czasem wręcz decydujący) wpływ na formę. Forma we wzornictwie nie może być nadawana arbitralnie, znamy wiele krajowych i zagranicznych pozytywnych przykładów rozwiązań projektowych realizowanych w omówiony sposób. Do klasycznej triady designu Funkcja Forma Technika trzeba po długich, bo już blisko kilkudziesięcioletnich doświadczeniach światowych gospodarek (licząc od zakończenia II ej wojny światowej) dołączyć czwarty element Ekonomię (bardzo szeroko rozumianą). Nie oznacza to,że czynnik ekonomiczny nie był brany pod uwagę wcześniej, lecz niewątpliwie zwiększyła się jego siła zakres i bezwzględność obowiązywania, jeśli będziemy rozpatrywać produkty głównego nurtu Strona 11

12 ROZDZIAŁ 1 Strona 12 służące mieszkaniu, pracy, odpoczynkowi, transportowi itd. itd. tzw. produkty dla codzienności. Oczywiście inaczej sprawa ma się z produktami luksusowymi oraz adresowanymi dla innych odbiorców niszowych, nie mówiąc już o przedmiotach koncepcyjnych lub manifestach artystyczno-projektowych. Ekonomia pozwala mierzyć wysiłek jaki należy ponieść aby wytworzyć produkt oraz zainicjować jego cykl życia łącznie z likwidacją, utylizacją i recyklingiem. W sytuacji uruchomienia w XIX wieku masowej produkcji wyrobów, masowego rynku towarów, powszechnej ciągle wzrastającej konsumpcji kontrolowanej i napędzanej przez rynek (handel) metodami informacji, promocji i reklamy, obszar myślenia o ekonomii przedsięwzięcia związanego z uruchomieniem produkcji nowego wyrobu znacznie się jeszcze powiększył. W niektórych przypadkach dominujące znaczenie dla decyzji wzorniczych ma ekonomia produkcji, w innych użytkowania, a w innych handlu danym wyrobem. Szczególnie ten ostatni czynnik rynkowy sformatowany marketingowo od drugiej połowy XX-ego wieku aż do chwili obecnej głównie w dziedzinie artykułów powszechnej konsumpcji (produkowanych masowo i sprzedawanych globalnie) zaczął odgrywać decydującą rolę na dobre i na złe dla wzornictwa. W życiu zawodowym, publicystyce różnego rodzaju, także, a może przede wszystkim w powszechnym odczuciu spotykamy się z różnymi rozumieniami wzornictwa. Nadal dominujące jest utożsamianie wzornictwa ze sztuką, jest bowiem tak, że gdy mówimy o formie i jej odbiorze estetycznym myślimy głównie o sztuce szczególnie w jej klasycznym XIX i XX wiecznym rozumieniu. Dlatego też wzornictwo w naszym myśleniu i języku jest również bardzo często łączone ze zjawiskiem twórczości artystycznej- sztuką. Stanowi to przedmiot - genezę wielu nieporozumień w kontaktach wzornictwo-technika, wzornictwo-handel, wzornictwo- klient, nabywca, użytkownik. Samo pojęcie sztuki w sensie ogólnym nie jest jednak (jak dotąd) w pełni zdefiniowane i pewnie być nie może przy aktualnych zdolnościach poznawczych i analitycznych człowieka. Zawiera bowiem (może zawierać) silny element subiektywizmu, potrzebę ekspresji własnej, odrzucenie w części lub całości, powszechnej racjonalności, może mieć (i ma) często charakter wiary (mistyczno-metafizyczny). Wiemy dość dokładnie czym jest w sensie przedmiotowym malarstwo, rzeźba, rysunek, także muzyka, taniec i teatr, nie potrafimy jednak w pełni zdefiniować co jest istotą twórczości, szczególnie twórczości

13 PODSTAWOWE POJĘCIA I ZAGADNIENIA WZORNICTWA artystycznej, jaki ma ona zakres. Czy jest on ograniczony czy też nie? Czy wszystko wolno, w projektowaniu wydaje się, że nie przynajmniej nie zawsze, a w sztuce? W dziedzinie rzemiosła malarskiego, rzeźbiarskiego, rysunkowego teatralnego, umiejętności muzycznych wiemy jeśli nie wszystko to wiele. Wydaje się, jak to już wspomniałem, że sprawa rozgrywa się zawsze na przynajmniej dwóch poziomach: jednym zawodowym polegającym na umiejętności wytworzenia obiektu o cechach plastycznych i intencjonalnie artystycznego dążącego do mistrzostwa i finezji wykonania, adresowanego dla określonego odbiorcy wychowanego na tradycji określonej dziedziny sztuki, oraz drugim artystycznym- przekraczającą reguły i przyzwyczajenia twórczością artystyczną. Zrywa ona lub stara się zerwać z tradycją poszukując nowych rozwiązań, stawiając nowe zadania-innowacyjne, kreacyjne, nie licząc się z szerokim gronem odbiorców oraz klasycznymi - powszechnie panującymi rozumieniami i przyzwyczajeniami co do piękna. Zjawisko to komplikuje się, a może tylko potęguje nawet relacji do tzw. nowoczesnej sztuki drugiej połowy wieku XX oraz najnowszej, ponieważ sztuka dzisiejsza chce sięgać jeszcze dalej przekraczając granice nie tylko piękna, lecz także funkcjonowania społecznego ludzi, moralności, obalając lub dyskutując z podstawowymi tabu naszej egzystencji. Pojawiają się i zmieniają obszar sztuki nowe techniki przekazu, wkracza umasowienie, popularyzacja, prawa rynku, globalizacja. Paradoksem jest, (lub tak się wydaje), że piękno (dążenie do niego, wyobrażenia o nim) wypracowane przez poprzednie pokolenia w sztuce i życiu, a przez sztukę współczesną często kontestowane, wręcz odrzucane, jest jednym z celów wzornictwa. Może nie piękno w sensie bezwzględnym, jest to raczej ładność i podobanie się, określonym zróżnicowanym grupom odbiorców. Dzieje się tak chyba dlatego, że wzornictwo w swym głównym rynkowym nurcie nie utraciło, ponieważ nie mogło z nimi kontaktu. Wzornictwo będąc częścią łańcucha generowania produktu na określony rynek (nawet w swym wątku propozycyjnym) jest bowiem usługą. Strona 13

14 ROZDZIAŁ 1 Strona 14

15 2 Wybrane zagadnienia wzornictwa w Europie i USA, od czasu rewolucji przemysłowej XVII / XIX w. do końca wieku XX-ego

16 ROZDZIAŁ Wstęp Strona 16 Nasz świat podlega jak wiemy nieustannym zmianom. Prawie od zarania swych dziejów człowiek kreuje swoje otoczenie oraz wytwarza przedmioty. Ich koncepcje użytkowe i formy nieustannie przekształcane i ulepszane osiągając postać nam współczesną. Wiele koncepcji użytkowych i technicznych zanika wraz ze zmianami cywilizacyjno kulturowymi, wiele nowych powstaje. Niektóre z tych zmian mają charakter naturalny, inne są rezultatem działań ludzkich. Naturalne przekształcenia mają częściej charakter ewolucyjny. Działania człowieka mają też niekiedy podobny charakter, lecz zachodzą również w sposób nagły-widoczny, nawet w trakcie życia jednej generacji. Dotyczy to pojawienia się i wejścia w życie wynalazków, a w ślad za nimi nowych produktów. W ciągu ostatnich 50 lat zjawisko takie możemy zaobserwować na przykładzie różnorodnych urządzeń i systemów elektroniczno informacyjnych, których rozwój tak w zakresie sprzętu, oprogramowania oraz zastosowań ciągle przyspiesza. Podobne przyspieszenia, wręcz rewolucje miały między innymi miejsce w XIX wieku gdy skonstruowano maszynę parową, generator prądu, żarówkę, silnik elektryczny, telegraf, silnik spalinowy, samochód. Umożliwiły ten rozwój dokonane w tym czasie liczne wynalazki z zakresu fizyki i chemii oraz udoskonalenia z zakresu technologii materiałów oraz organizacji produkcji. Nie jest oczywiście możliwe aby w tym szkicu wyliczyć wszystkie zmiany w dziedzinie techniki uruchamiające ciągu zmian cywilizacyjno kulturowych, a dalej architektury, sztuki użytkowej i wzornictwa. Można jedynie wspomnieć, że czynniki, które obecnie mają wpływ na kształt kultury materialnej, a co za tym idzie wzornictwa występowały być może w innej postaci, nazwie i w rozmaitym nasileniu również uprzednio. Jest to szczególnie widoczne od przełomu XVIII i XIX wieku jak również w okresie dojrzałości drugiej rewolucji przemysłowej ( ) szczególnie w Anglii, a dalej Europie zachodniej i Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Jeśli by za jedną z cech charakterystycznych wzornictwa uznać między innymi seryjną produkcję, powtarzalność, ścisłe związki z techniką i rynkiem, orientację na użytkownika oraz oczywiście dążenie do osiągnięcia przez niego satysfakcji estetycznej, to zauważymy, że w czasach historycznych cechy te w różnych konfiguracjach i z różną

17 WYBRANE ZAGADNIENIA WZORNICTWA W EUROPIE I USA, OD CZASU REWOLUCJI PRZEMYSŁOWEJ XVII / XIX W. DO KOŃCA WIEKU XX-EGO intensywnością występowały. Dotyczy to np. produkcji narzędzi sprzętu gospodarstwa domowego, ceramiki, ubrań biżuterii, mebli oraz broni. Były one przez wiele wieków wytwarzane indywidualnie, następnie w warsztatach rzemieślniczych a później manufakturach w poważnym stopniu ręcznie, w coraz bardziej ujednolicony sposób podług określonego wzoru w większych ilościach, przeznaczone do wymiany lub handlu. Jeszcze przed okresem omawianym w tym szkicu bardziej szczegółowo, w XVII wieku obserwujemy w krajach i miastach Europy rozwój powtarzalnej produkcji rozmaitych urządzeń, artykułów codziennego użytku, mebli, wyposażenia statków, broni i wielu innych przedmiotów. Były one wytwarzane w warsztatach rzemieślniczych, ręcznie, lecz w ujednolicony sposób (określonego wzoru) w większych ilościach, przeznaczone do handlu. Do podstawowych czynników jakie miały i mają nadal wpływ na kształt kultury materialnej należą wg mnie głównie: położenie geograficzne, ukształtowanie terenu, bogactwa naturalne idee, religie, ustrój polityczno - społeczny, systemy prawne społeczeństwo, jego zamożność, wykształcenie, podział na klasy, grupy społeczne, itd. rozwój nauk (humanistycznych i technicznych) oraz umiejętności techniczno cywilizacyjnych rozwój kultury (w tym też kultury materialnej oraz wszystkich dziedzin sztuki) Nie tylko architektura monumentalna Krety, Grecji, Egiptu, Rzymu i okresów późniejszych zachowana do dnia dzisiejszego stanowi zapis tych czasów, lecz również drobne przedmioty dnia codziennego, których niestety z racji ich kruchej materialności niewiele się zachowało. Zobaczyć je możemy obecnie w kolekcjach muzealnych kultury materialnej (także sztuki użytkowej), oraz na różnego rodzaju rysunkach, grafikach i obrazach z epoki. Wiele informacji możemy uzyskać z opisów i dokumentów pochodzących z danego okresu historycznego. Przedmioty te należą jednak do najdelikatniejszych rekwizytów codzienności i szybko znikają razem ze swoimi jednostkowymi użytkownikami oraz w trakcie przemian cywilizacyjnych w skali całych społeczeństw. Były one i są nadal tak codzienne oczywiste, że często Strona 17

18 ROZDZIAŁ 2 Strona 18 one same oraz ich cechy są często nie zauważane i respektowane. Zawsze ginęły na śmietnikach, schowkach, skąd niekiedy trafiają na targi staroci, do antykwariatów i kolekcji muzealnych. To o czym mówimy jest to w dalszym ciągu nowe zjawisko cywilizacyjne o tradycji ok.200 letniej podlegające jak wszystko poważanym zmianom i coraz większym przyspieszeniom. Kolejne rewolucje techniczno-przemysłowe (cywilizacyjne) zachodziły ewolucyjnie, a niekiedy też rewolucyjnie- skokowo. Zawsze ( choć nie bezpośrednio) w trakcie tych procesów nowym rozwiązaniom techniczno użytkowym towarzyszyło powstawanie nowych form, co z oczywistych powodów zależy od kontekstu kulturowego, a w konsekwencji artystyczno - estetycznego. Anielski historyk w swojej książce zatytułowanej Ludzie maszyny i historia wyróżnia następujące fazy rozwoju naszej cywilizacji: I Faza - pierwsza rewolucja przemysłowa do r.3000 p.n.e. II Faza - pierwsza cywilizacja (lata ca p.n.e.) III Faza - cywilizacja żelaza (lata 1100 pne.-500 n.e.) IV Faza - druga rewolucja przemysłowa 1. Okres I - zarodek, (lata ) 2. Okres II - dzieciństwo, (lata ) 3. Okres III - młodość (lata ) 4. Okres IV - dojrzałość (lata ) 5. Okres V - rozwój techniczny w okresie ( międzywojnie ) 6. Okres VI- druga wojna światowa (lata ) 7. Okres VII- odbudowa powojenna, intensywny rozwój techniczny i ekonomiczny ( ) (w tym miejscu kończą się rozważania S.Lilleya) V Faza trzecia rewolucja przemysłowa, lata ca.1970 do chwili obecnej. Korzenie współczesnego wzornictwa sięgają pierwszej połowy wieku XVIII młodości drugiej rewolucji przemysłowej, a rozwija się ono intensywnie w okresie dojrzałości od połowy wieku XIX. Na początku

19 WYBRANE ZAGADNIENIA WZORNICTWA W EUROPIE I USA, OD CZASU REWOLUCJI PRZEMYSŁOWEJ XVII / XIX W. DO KOŃCA WIEKU XX-EGO wieku XX-ego działający w firmie AEG architekt, designer i grafik Peter Behrens swoją wszechstronną, nowoczesną, realistyczną i jednocześnie wizjonerską pod każdym względem działalnością wyznaczył kierunek rozwoju współczesnego wzornictwa. Od lat 30 tych ubiegłego wieku zaczyna się kształtowanie wzornictwa (design, industrial design) merytorycznie jako zawodu i różnorodnych form praktyki projektowej. Współczesne wzornictwo ma wiele odmian branżowych, kulturowych, rynkowych, stylistycznych, różnorodność form uprawiania i koncepcji jest duża i trudna do sklasyfikowania bez odrębnych studiów. Nie da się obecnie sformułować jednej definicji i opracować jednego modelu jego uprawiania. Występującym obecnie bardzo wyraźnie jest podział według wielkości produkcji, skali przedsięwzięcia z punktu widzenia nakładów, technologii, stopnia organizacji wielkości rynku np. na: indywidualne projektowanie i wytwórczość z naturalnych materiałów projektowanie dla produkcji małoseryjnej projektowanie dla produkcji seryjnej na rynki lokalne projektowanie dla potrzeb produkcji masowej na rynki globalne Wymienione wyżej podziały mają znaczenie nie tylko ekonomiczno - techniczne, w praktyce projektowej w istotny sposób wpływają na formę wyrobu. W chwili obecnej w swym głównym nurcie design jest to zawód postrzegany jako: 1. odpowiedzialny za ostateczną postać formę produktu 2. silnie powiązany z całością zagadnień użytkowych i eksploatacyjnych- (funkcjami produktu) 3. integralnie związany z rynkiem, marketingiem i reklamą 4. integralnie powiązany z techniką zagadnieniami konstrukcji, technologii organizacji i zarządzania 5. uwzględniający problematykę ekologiczną Strona 19

20 ROZDZIAŁ 2 Ostateczna forma (p.1) wyrobu powinna wynikać w klasycznym ujęciu z pozostałych punktów, aczkolwiek niekiedy może odegrać rolę wiodącą. Jak wynika z powyższego istotą designu jest działanie interdyscyplinarne polegające na interpretacji formalnej (plastycznej) pozostałych czynników tworzących produkt. Ma ono charakter specyficzny często nie podlega regułom, bywa także oparte na intuicji i wrażeniach i emocjach projektanta w czym zbliża się niekiedy do działalności artystycznej nie będąc nią w istocie. Adresatem wszystkich działań projektowych design powinien być docelowy klient użytkownik, konsument. Najpoważniejszym partnerem projektanta szczególnie w trakcie procesu generowania założeń oraz ogólnej koncepcji produktu powinien być (jest) przedstawiciel wytwórcy (właściciela) oraz generalny projektant produktu, natomiast na poziomie realizacyjnym projektant techniczny oraz przedstawiciel marketingu. W przypadku współpracy inwestora z zewnętrzna firmą designerską może ona w zależności od umowy realizować część zadań polegających na określeniu założeń produktu, opracowania koncepcji technicznej a niekiedy marketingowej. Zaprezentowany powyżej sposób rozumienia wzornictwa (choć nie jedyny) ukształtował się w rezultacie praktyki uprawiania zawodu w ciągu ostatnich stu lat od czasu działalności P. Behrensa do chwili obecnej, co omówię dalej na wybranych przykładach Korzenie i początki wzornictwa, wiek XVIII i XIX Przemiany techniczne oraz gwałtowny rozwój technik wytwarzania w okresach rewolucji przemysłowej w Europie i Stanach zjednoczonych Ameryki Północnej XVIII, XIX i początków wieku XX (wg. klasyfikacji Lilleya) połączone ze wzrostem ludności, rozwojem miast o współczesnym charakterze, funkcjonowaniem handlu tak w skali kraju oraz wymiany międzynarodowej i eksploatacją surowcową tzw. krajów kolonialnych spowodowały wielkie zapotrzebowanie na produkty dostępne dla większych grup użytkowników. Strona 20

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Z POZYCJI PROJEKTANTA FORM PRZEMYSŁOWYCH - PROJEKTANTA OPAKOWAŃ. wykład ilustrowany dr Mieczysław Piróg

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Z POZYCJI PROJEKTANTA FORM PRZEMYSŁOWYCH - PROJEKTANTA OPAKOWAŃ. wykład ilustrowany dr Mieczysław Piróg OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Z POZYCJI PROJEKTANTA FORM PRZEMYSŁOWYCH - PROJEKTANTA OPAKOWAŃ wykład ilustrowany dr Mieczysław Piróg WZORNICTWO PRZEMYSŁOWE Wzornictwo przemysłowe zrodziło się w związku

Bardziej szczegółowo

PRODUKT W MARKETINGU MIX

PRODUKT W MARKETINGU MIX PRODUKT W MARKETINGU MIX PRODUKT Towar, usługa lub pomysł zawierający określony zestaw materialnych i niematerialnych cech, które zaspakajają potrzeby klientów, otrzymywany w zamian za pieniądze lub inną

Bardziej szczegółowo

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE Załącznik Nr 15 Standardy nauczania dla kierunku studiów: grafika STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku grafika trwają nie mniej niż 5 lat (10 semestrów). Łączna liczba

Bardziej szczegółowo

Prawo własności przemysłowej. Prawa patentowe i prawa z tym związane - I

Prawo własności przemysłowej. Prawa patentowe i prawa z tym związane - I Prawo własności przemysłowej Prawa patentowe i prawa z tym związane - I Historia 1474 ustanowiono ustawę wenecką, twórca uzyskiwał 10-cio letnią ochronę na nowy i twórczy pomysł, dotyczący urządzenia,

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny.

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny. EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU TABELA ODNIESIEŃ Studia stacjonarne II stopnia Profil ogólnoakademicki i praktyczny Obszar sztuki Dziedzina - sztuki plastyczne Dyscyplina -

Bardziej szczegółowo

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką Informacja prasowa Białystok, 1 grudnia 2012 List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA a Politechniką Białostocką W dniu 30.11.2012 r. w siedzibie Politechniki Białostockiej doszło do podpisania

Bardziej szczegółowo

Kodowanie produktów - cz. 1

Kodowanie produktów - cz. 1 Kodowanie produktów - cz. 1 25.07.2005 r. Wstęp Do identyfikacji wyrobów od dawna używa się różnego rodzaju kodów i klasyfikacji. Obecnie stosuje się m.in. natowską kodyfikację wyrobów, kodowanie wyrobów

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Kazimierz Szatkowski - Przygotowanie produkcji. Spis treści

Księgarnia PWN: Kazimierz Szatkowski - Przygotowanie produkcji. Spis treści Księgarnia PWN: Kazimierz Szatkowski - Przygotowanie produkcji Spis treści Wstęp... 11 część I. Techniczne przygotowanie produkcji, jego rola i miejsce w przygotowaniu produkcji ROZDZIAŁ 1. Rola i miejsce

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE PRODUKTU

PROJEKTOWANIE PRODUKTU PROJEKTOWANIE PRODUKTU Jeśli...... chcesz zwiększyć lub rozpocząć sprzedaż swoich produktów... szukasz oryginalnego i dostosowanego do Twojego budżetu rozwiązania... chciałbyś wyróżnić się na tle firm

Bardziej szczegółowo

PLASTYKA. Plan dydaktyczny

PLASTYKA. Plan dydaktyczny PLASTYKA Plan dydaktyczny Temat lekcji Piękno sztuka i kultura. 1. Architektura czyli sztuka kształtowania przestrzeni. 2. Techniki w malarstwie na przestrzeni wieków. 3. Rysunek, grafika użytkowa, grafika

Bardziej szczegółowo

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Czesław Witkowski Magdalena Kachniewska Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Warszawa 2005 Czesław Witkowski: wstęp, rozdział I pkt. 5, rozdział II, rozdział III, rozdział IV, rozdział

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ZAWODÓW TECHNICZNYCH

CHARAKTERYSTYKA ZAWODÓW TECHNICZNYCH CHARAKTERYSTYKA ZAWODÓW TECHNICZNYCH OBSŁUGI TURYSTYCZNEJ Do podstawowych zadań zawodowych wykonywanych przez technika obsługi turystycznej należą wszystkie czynności związane z fachową i kompleksową obsługą

Bardziej szczegółowo

Forum Polityki Gospodarczej

Forum Polityki Gospodarczej Forum Polityki Gospodarczej Pozytywny wizerunek Śląska jako kluczowy element promocji gospodarczej regionu* Tadeusz Adamski Wydział Polityki Gospodarczej Urzędu Marszałkowskiego Katowice, 11 października

Bardziej szczegółowo

Informacje o zawodach (szkoła młodzieżowa) I. Technikum zawodowe (4-letnie) 1) Technik mechanik

Informacje o zawodach (szkoła młodzieżowa) I. Technikum zawodowe (4-letnie) 1) Technik mechanik Informacje o zawodach (szkoła młodzieżowa) I. Technikum zawodowe (4-letnie) 1) Technik mechanik Organizuje i nadzoruje produkcję, montaż, naprawy i konserwacje wszelkich maszyn i urządzeo produkowanych

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia na kierunku studiów projektowanie mebli i ich odniesienie do efektów obszarowych oraz kompetencji inżynierskich

Efekty kształcenia na kierunku studiów projektowanie mebli i ich odniesienie do efektów obszarowych oraz kompetencji inżynierskich Załącznik nr 1 do uchwały nr 46/2013 Senatu UP Efekty kształcenia na kierunku studiów projektowanie mebli i ich odniesienie do efektów obszarowych oraz kompetencji inżynierskich Wydział prowadzący kierunek:

Bardziej szczegółowo

Seminarium Dyplomowe Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Energoelektroniki i Maszyn Elektrycznych dr hab. inż. Piotr J.

Seminarium Dyplomowe Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Energoelektroniki i Maszyn Elektrycznych dr hab. inż. Piotr J. Seminarium Dyplomowe Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Energoelektroniki i Maszyn Elektrycznych dr hab. inż. Piotr J. Chrzan; pchrzan@pg.gda.pl Pokój EM211 ul. Jana III

Bardziej szczegółowo

Zakładane efekty kształcenia dla kierunku

Zakładane efekty kształcenia dla kierunku Zakładane efekty kształcenia dla kierunku Jednostka prowadząca kierunek studiów Nazwa kierunku studiów Specjalności Obszar kształcenia Profil kształcenia Poziom kształcenia Forma kształcenia Tytuł zawodowy

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19 Spis treści Wstęp...13 CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie....19 1.1. Koncepcja modelu funkcjonowania marketingu........ 19 1.2.

Bardziej szczegółowo

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem.

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem. ROLA OPAKOWAŃ Dla niektórych wyrobów opakowanie stanowi tylko czasowy element logistyczny ułatwiający przemieszczanie. W odniesieniu do artykułów spożywczych opakowanie jest ściśle związane z produktem

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne?

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne? POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-techniczna PROGRAMY, PROJEKTY, PROCESY zarządzanie, innowacje, najlepsze praktyki INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Zarządzanie i Inżynieria Produkcji po ukończeniu studiów pierwszego stopnia

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Zarządzanie i Inżynieria Produkcji po ukończeniu studiów pierwszego stopnia Szczegółowe efekty kształcenia na kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji i ich odniesienie do efektów obszarowych nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych, nauk technicznych oraz nauk społecznych.

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Toruń, 13.12.2012 Co oznacza inteligentna specjalizacja? Inteligentna specjalizacja to: identyfikowanie wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie wyobraźni i wrażliwości estetycznej poprzez różnorodne formy aktywności twórczej.

Rozwijanie wyobraźni i wrażliwości estetycznej poprzez różnorodne formy aktywności twórczej. Tematy lekcji do wyboru: 1- Lekcja pt. Design w praktyce, czyli papier czerpany. Grafika oraz media w sztuce. Po zajęciach uczeń wie skąd wziął się papier, jak obecnie powstaje masowo, a jak rękodzielniczo,

Bardziej szczegółowo

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Przemysły kreatywne stają cię coraz ważniejsze dla kształtowania rozwoju gospodarczego regionów i miast. Trudności definicyjne Działalność, która wywodzi

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Analiza zasadności uruchomienia przez NCBiR agendy badawczej w obszarze substytucji surowców nieenergetycznych istotnych dla polskiej gospodarki.

Analiza zasadności uruchomienia przez NCBiR agendy badawczej w obszarze substytucji surowców nieenergetycznych istotnych dla polskiej gospodarki. Analiza zasadności uruchomienia przez NCBiR agendy badawczej w obszarze substytucji surowców nieenergetycznych istotnych dla polskiej gospodarki. Dr hab. inż. Łukasz Kaczmarek prof. nzw. Wydział Mechaniczny

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck Konsument na rynku usług Redakcja naukowa Grażyna Rosa Wydawnictwo C.H.Beck KONSUMENT NA RYNKU USŁUG Autorzy Anna Bera Urszula Chrąchol-Barczyk Magdalena Małachowska Łukasz Marzantowicz Beata Meyer Izabela

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

Przemysły kreatywne. Na podstawie raportu: Analiza potrzeb i rozwoju przemysłów kreatywnych wykonanego na zlecenie Ministerstwa Gospodarki

Przemysły kreatywne. Na podstawie raportu: Analiza potrzeb i rozwoju przemysłów kreatywnych wykonanego na zlecenie Ministerstwa Gospodarki Przemysły kreatywne Na podstawie raportu: Analiza potrzeb i rozwoju przemysłów kreatywnych wykonanego na zlecenie Ministerstwa Gospodarki Przemysły kreatywne Termin creative industriesw języku polskim

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku architektura krajobrazu

Efekty kształcenia dla kierunku architektura krajobrazu Efekty kształcenia dla kierunku architektura krajobrazu Szkoła wyższa prowadząca kierunek studiów: Kierunek studiów: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia

Bardziej szczegółowo

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE W SZKOŁACH PONADGIMNAZJALNYCH Autor: Małgorzata Marzec Podstawa programowa przedmiotu wiedza o kulturze CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE I.

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

W jaki sposób inżynierowie wykorzystują zestawy rozwojowe na etapie projektowania i produkcji

W jaki sposób inżynierowie wykorzystują zestawy rozwojowe na etapie projektowania i produkcji W jaki sposób inżynierowie wykorzystują zestawy rozwojowe na etapie projektowania i produkcji Podsumowanie dla kadry kierowniczej Zestawy rozwojowe, które pierwotnie miały pełnić rolę systemów testowych

Bardziej szczegółowo

Skanery 3D firmy Z Corporation. 2009 Z Corporation

Skanery 3D firmy Z Corporation. 2009 Z Corporation 2009 Z Corporation Zasada działania Przylegające do powierzchni markery nakładane są w sposób losowy Kamery CCD śledzą punkty referencyjne i za pomocą triangulacji (rozłożenia powierzchni na zbiór trójkątów)

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną dr Izabela Michalska-Dudek MARKETING Program zajęć Konsultacje: piątki

Bardziej szczegółowo

DESIGN MANAGEMENT. Zarządzanie wzornictwem. Beata Bochińska Jerzy Ginalski Łukasz Mamica Anna Wojciechowska

DESIGN MANAGEMENT. Zarządzanie wzornictwem. Beata Bochińska Jerzy Ginalski Łukasz Mamica Anna Wojciechowska DESIGN MANAGEMENT Zarządzanie wzornictwem Beata Bochińska Jerzy Ginalski Łukasz Mamica Anna Wojciechowska spis treści Przedmowa 11 Przedmowa redaktora naukowego 15 Słownik terminów 17 I. Strategie rozwoju

Bardziej szczegółowo

BAROMETR MARKI MIEJSCA

BAROMETR MARKI MIEJSCA BAROMETR MARKI MIEJSCA BAROMETR MARKI MIEJSCA PUNKT WYJŚCIA Moment przełomowy Kończy się czas dokumentów strategicznych i entuzjastycznych pierwszych działań Zaczyna się czas organicznej pracy Z mniejszymi

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku tapicerowanych mebli wypoczynkowych

Analiza rynku tapicerowanych mebli wypoczynkowych Analiza rynku tapicerowanych mebli wypoczynkowych B+R Studio Analizy Rynku Meblarskiego Ogólnopolska Izba Gospodarcza Producentów Mebli 2013 Analiza rynku tapicerowanych mebli wypoczynkowych 2013 Analiza

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do zarządzania projektami

Wprowadzenie do zarządzania projektami Wprowadzenie do zarządzania projektami Project Management dr Marek Wąsowicz Katedra Projektowania Systemów Zarządzania, UE Wrocław Wrocław, 23 października 2012 r. Zawartość modułu (4h): wskazanie możliwości

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 1. Wymień układy, których współdziałanie jest niezbędne do wykonania ruchu. 2. Scharakteryzuj łańcuch biokinematyczny kończyny

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Oferta badawcza Politechniki Gdańskiej. Wydział Architektury KATEDRA ARCHITEKTURY UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ

Oferta badawcza Politechniki Gdańskiej. Wydział Architektury KATEDRA ARCHITEKTURY UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ KATEDRA ARCHITEKTURY UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ kierownik katedry: dr hab. inż. arch. Elżbieta Ratajczyk-Piątkowska tel.: 058 347-21-33 e-mail: mamout@neostrada.pl adres www: http://www.arch.pg.gda.pl/?id=podstrony&idp=4&jezyk=pl&idd=7

Bardziej szczegółowo

KLASTER DESIGNU, INNOWACJI I MODY

KLASTER DESIGNU, INNOWACJI I MODY KLASTER Jolanta Maria Kozak Prezes TML Prezes Klastra Designu Innowacji i Mody INICJATORZY KLASTRA: INICJATORZY KLASTRA INSTYTUCJA OKOŁOBIZNESOWA, W ramach tworzonego klastra odpowiada za pozyskiwanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne. Dr inż. Aleksander Gwiazda. Wykład 6. Segmentacja strategiczna

Zarządzanie strategiczne. Dr inż. Aleksander Gwiazda. Wykład 6. Segmentacja strategiczna Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 6 Segmentacja strategiczna Plan wykładu Idea segmentacji strategicznej Metody segmentacji Cechy segmentacji Ograniczenia segmentacji Przykłady

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze kształcenia w zakresie (symbole)

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze kształcenia w zakresie (symbole) Opis zakładanych efektów kształcenia dla kierunków studiów Kierunek studiów: Architektura krajobrazu Obszar kształcenia: obszar nauk technicznych; obszar nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych; obszar

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Konkurs dla studentów AME Kulinarne Mission Impossible Etap 2

Konkurs dla studentów AME Kulinarne Mission Impossible Etap 2 Konkurs dla studentów AME Kulinarne Mission Impossible Etap 2 Do niedawna uwaga przedsiębiorców (funkcjonujących na rynkach zagranicznych lub zamierzających na nie wejść) skupiała się głównie na czynnikach

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S. MODUŁU KSZTAŁCENIA rok akademicki 2012/2013. Dramaturgia / Dramaturgy. Dramaturg teatru. Reżyseria teatru muzycznego

S Y L A B U S. MODUŁU KSZTAŁCENIA rok akademicki 2012/2013. Dramaturgia / Dramaturgy. Dramaturg teatru. Reżyseria teatru muzycznego S Y L A B U S MODUŁU KSZTAŁCENIA rok akademicki 2012/2013 1. NAZWA PRZEDMIOTU polska/angielska 2. KOD PRZEDMIOTU Dramaturgia / Dramaturgy 3. KIERUNEK Reżyseria dramatu WYDZIAŁ 4. SPECJALNOŚĆ Reżyseria

Bardziej szczegółowo

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE Załącznik Nr 17 Standardy nauczania dla kierunku studiów: malarstwo STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku malarstwo trwają nie mniej niż 5 lat (10 semestrów). Łączna liczba

Bardziej szczegółowo

Dystrybucja. - wszelkie czynności związane z pokonywaniem przestrzennych i czasowych różnic występujących między produkcja a konsumpcją

Dystrybucja. - wszelkie czynności związane z pokonywaniem przestrzennych i czasowych różnic występujących między produkcja a konsumpcją Dystrybucja - wszelkie czynności związane z pokonywaniem przestrzennych i czasowych różnic występujących między produkcja a konsumpcją Funkcje dystrybucji: Koordynacyjne polegające na: określeniu długości,

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W)

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W) EFEKTY KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU "MECHATRONIKA" nazwa kierunku studiów: Mechatronika poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia profil kształcenia: ogólnoakademicki symbol kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński. Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010

ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński. Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010 ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010 Właściwa teoria reklamy taki model teoretyczny, który w praktyce mógłby

Bardziej szczegółowo

Przedstawiciele naszych Najlepszych Warsztatów Partnerskich. na wyścigach Formuły 1 we Włoszech

Przedstawiciele naszych Najlepszych Warsztatów Partnerskich. na wyścigach Formuły 1 we Włoszech Informacja prasowa Białystok, 10 września 2012 Przedstawiciele naszych Najlepszych Warsztatów Partnerskich na wyścigach Formuły 1 we Włoszech Wspaniałe samochody, zawrotna prędkość i zacięta rywalizacja

Bardziej szczegółowo

Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce

Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce Zwiększenie zdolności produkcyjnych Mercedes-Benz Cars Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce Informacja prasowa 4 maja 2016 r. W miejscowości Jawor ma powstać pierwsza w Polsce fabryka silników

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej, działający w ramach Polskiego

Bardziej szczegółowo

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Automatyzacja i Robotyzacja Procesów Produkcyjnych Dr hab. inż. Jan Duda Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Podstawowe pojęcia Automatyka Nauka o metodach i układach sterowania

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Działania marketingowe

Działania marketingowe Działania marketingowe Czyli jak sprzedać produkt Urszula Kazalska 1 Marketing Nazwa- od słowa market- rynek. Czyli marketing związany jest z wszelkiego rodzaju interakcjami jakie zachodzą pomiędzy kupującymi

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI I SPECJALNOŚCI STUDIA DZIENNE NA ROK AKADEMICKI 2005/2006

KIERUNKI I SPECJALNOŚCI STUDIA DZIENNE NA ROK AKADEMICKI 2005/2006 KIERUNKI I SPECJALNOŚCI STUDIA DZIENNE NA ROK AKADEMICKI 2005/2006 nazwa kierunku i specjalności Architektura krajobrazu* Architektura wnętrz projektowanie wnętrz projektowanie ogrodów projektowanie wystaw

Bardziej szczegółowo

magazyn centrum handlu sztuki i biznesu

magazyn centrum handlu sztuki i biznesu MAGAZYN STAREGO BROWARU MISJA MAGAZYNU Na 3. urodziny Starego Browaru powstał magazyn BR& w nadziei, że (...) będzie brandem wyjątkowym, że bedzie inspirował do nowych odkryć, do niekonwencjonalnych wyborów,

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji KONSUMENT I RYNEK partnerstwo czy konflikt interesów? Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji dr Jerzy Małkowski Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Warszawa, 14

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce?

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Wojciech Cellary Katedra Technologii Informacyjnych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Mansfelda 4, 60-854 Poznań

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Malarstwo A. JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Malarstwo A. JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE Załącznik nr 5 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Malarstwo A. JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Jednolite studia magisterskie trwają nie krócej niż 10 semestrów. Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

design i reklama nasz punkt widzenia: a w oczy rzuca się to, co jest inne, ciągle coś widać. my państwa uczymy, jak to się robi. nowe, nieoczekiwane.

design i reklama nasz punkt widzenia: a w oczy rzuca się to, co jest inne, ciągle coś widać. my państwa uczymy, jak to się robi. nowe, nieoczekiwane. biuro rekrutacji szkoła wyższa psychologii społecznej wydział zamiejscowy we wrocławiu ul. ostrowskiego 30 53-238 wrocław tel. 71 750 72 72 faks 71 750 72 70 gadu gadu: 12574469 czynne: poniedziałek piątek

Bardziej szczegółowo

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 iscala Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 Opracował: Grzegorz Kawaler SCALA Certified Consultant Realizacja procedur ISO 9001 1. Wstęp. Wzrastająca konkurencja

Bardziej szczegółowo

Słowo mechatronika powstało z połączenia części słów angielskich MECHAnism i electronics. Za datę powstania słowa mechatronika można przyjąć rok

Słowo mechatronika powstało z połączenia części słów angielskich MECHAnism i electronics. Za datę powstania słowa mechatronika można przyjąć rok Słowo mechatronika powstało z połączenia części słów angielskich MECHAnism i electronics. Za datę powstania słowa mechatronika można przyjąć rok 1969, gdy w firmie Yasakawa Electronic z Japonii wszczęto

Bardziej szczegółowo

magazyn centrum handlu sztuki i biznesu

magazyn centrum handlu sztuki i biznesu MAGAZYN STAREGO BROAWRU MISJA MAGAZYNU Na 3. urodziny Starego Browaru powstał magazyn BR& w nadziei, że (...) będzie brandem wyjątkowym, że bedzie inspirował do nowych odkryć, do niekonwencjonalnych wyborów,

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 2 Eksport jest siłą napędową niemieckiej gospodarki. Niemcy są także znaczącym importerem surowców, głównie energetycznych, ale i wysoko przetworzonych wyrobów

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do marketingu. mgr Jolanta Tkaczyk

Wprowadzenie do marketingu. mgr Jolanta Tkaczyk Wprowadzenie do marketingu mgr Jolanta Tkaczyk Czym marketing nie jest...czyli dwa błędne spojrzenia na marketing marketing to sprzedaż marketing to dział firmy Czym jest rynek? Rynek (ang. market) - ogół

Bardziej szczegółowo

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P Marketing-mix Promocja Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P PRODUKT (product) CENA (price) dr Grzegorz Mazurek DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical

Bardziej szczegółowo

Manggha jest miejscem szczególnym dla Rafała Pytla, mało który polski artysta tak bardzo wpisuje się w tradycyjną estetyką japońską, gdzie nacisk położony jest bardziej na sugestię i nieokreśloność niż

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

METODY REDUKCJI KOSZTÓW ZAKUPÓW CZĘŚCI ZAMIENNYCH I MATERIAŁÓW EKSPLOATACYJNYCH

METODY REDUKCJI KOSZTÓW ZAKUPÓW CZĘŚCI ZAMIENNYCH I MATERIAŁÓW EKSPLOATACYJNYCH METODY REDUKCJI KOSZTÓW ZAKUPÓW CZĘŚCI ZAMIENNYCH I MATERIAŁÓW EKSPLOATACYJNYCH Efektywna gospodarka materiałowo-narzędziowa Zapraszamy Państwa do udziału w szkoleniu, którego celem jest zapoznanie specjalistów

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU Wytyczne wykonano w ramach projektu Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania energią i ochrony klimatu Ziemi dzięki wsparciu udzielonemu przez

Bardziej szczegółowo

Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko www.zysko.pl

Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko www.zysko.pl Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko www.zysko.pl Pojęcie i cechy kultury masowej Wzory socjokulturowe cielesności i sprawności fizycznej Wzory lansowane przez mass media a wzory realizowane Kultura masowa

Bardziej szczegółowo

Co n a s w y r ó ż n i a

Co n a s w y r ó ż n i a Kim jesteśmy Centrum Prawa Żywnościowego to profesjonalny ośrodek doradczo- -badawczy specjalizujący się w dziedzinie prawa żywnościowego. Stanowi ono fachowe zaplecze eksperckie dla wszystkich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii Spis treści Wprowadzenie Rozdział 1 Pojęcie i klasyfikacja produktów oraz ich miejsce w strategii firmy - Jerzy Koszałka 1.1. Wstęp 1.2. Rynek jako miejsce oferowania i wymiany produktów 1.3. Pojęcie produktu

Bardziej szczegółowo

Informacja patentowa jako źródło wspierania innowacji

Informacja patentowa jako źródło wspierania innowacji Informacja patentowa jako źródło wspierania innowacji Nowy Sącz 11 czerwca 2010 1 Sukces przedsiębiorcy i każdego twórcy zależy nie tylko od zdolności tworzenia innowacji, ale także od zdolności zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo