Emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznane w latach

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznane w latach 2009 2013"

Transkrypt

1 ISSN nr 3 (123) 12 lutego 2015 Emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznane w latach Bożena Kłos Pensions from the Social Insurance Fund in This article reviews the pensions paid in Poland in from the Social Insurance Fund. The analyses performed include both the pensions calculated in accordance with previous and the current pension legislation. In the first part of the article the author examines the relevant regulations regarding the rights to pension benefits. Next, she focuses on the characteristics of the beneficiaries such as retirement age, professional experience, sex, as well as the pension amounts. Special attention is given to the issue of pensions granted under current law. The analyses presented in this article are based on data published by the Polish Social Insurance Institution (ZUS). WSTĘP Opracowanie poświęcone jest analizie emerytur przyznanych po raz pierwszy przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w latach Analiza obejmuje świadczenia finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS), a więc bez emerytur pomostowych finansowanych ze środków Funduszu Emerytur Pomostowych oraz bez nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, finansowanych z budżetu państwa. Rok 2009 był przełomowy dla polskiego systemu emerytalnego, albowiem ZUS rozpoczął wypłaty świadczeń z nowego systemu emerytalnego. Jednocześnie lata stanowiły okres przejściowy pomiędzy starym na nowy systemem emerytalnym, w którym równolegle przyznawano świadczenia według zasad dotychczasowych i zasad wprowadzonych reformą z 1999 r. Celem opracowania jest przede wszystkim analiza świadczeń z nowego systemu emerytalnego. Dotychczas wiedza o nowym systemie oparta była na założeniach reformy ubezpieczeń społecznych z 1999 r. oraz na licznych projekcjach i symulacjach wysokości świadczeń 1. Pierwsze lata wypłat emery 1 Problem szacowania wysokości emerytur w nowym systemie emerytalnym został szerzej omówiony w opracowaniu B. Kłos, Wysotur z nowego systemu emerytalnego dostarczają wstępnych informacji o jego funkcjonowaniu. W opracowaniu dokonano porównania emerytur ze starego i nowego systemu emerytalnego z uwzględnieniem takich parametrów jak: wiek przechodzenia na emeryturę, staż pracy, wysokość świadczeń i płeć. W opracowaniu wykorzystano ogólnie dostępne dane statystyczne publikowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Opracowanie składa się z dwóch części: w pierwszej zostały przedstawione najważniejsze regulacje prawne, na podstawie których ubezpieczeni nabywali w latach prawo do emerytury oraz sposoby obliczania świadczeń emerytalnych. Druga część poświęcona jest charakterystyce przyznanych emerytur w oparciu o dane ZUS. I. Zasady przechodzenia na emeryturę w latach Ubezpieczeni, którzy w 2009 r. i w następnych latach wystąpili po raz pierwszy o przyznanie emerytury, podlegali nokość emerytur w nowym systemie emerytalnym [w:] System emerytalny 9 lat po reformie, Studia BAS nr 11, Biuro Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu, Warszawa Bożena Kłos specjalistka ds społecznych w Biurze Analiz Sejmowych; e mail:

2 Analizy BAS nr 3 (123) 12 lutego /12 wemu lub staremu systemowi emerytalnemu. Co do zasady ubezpieczeni urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r. zostali objęci nowym systemem emerytalnym, ale przy ustalaniu prawa do emerytury w latach najważniejszym (choć nie jedynym) kryterium podlegania starym lub nowym regułom była płeć, ze względu na różny wiek emerytalny kobiet i mężczyzn. Pierwsze roczniki kobiet objęte nowym systemem emerytalnym osiągały powszechny wiek emerytalny i nabywały emerytury z tego tytułu według nowych zasad, a mężczyźni osiągający powszechny wiek emerytalny podlegali nadal regułom starego systemu emerytalnego. Ponadto kobiety urodzone w latach mogły z nowego systemu otrzymywać emeryturę tylko z I filara, tj. z FUS lub z obu filarów: z FUS i okresową emeryturę kapitałową z otwartych funduszy emerytalnych (OFE). Niektóre roczniki kobiet oraz niektóre grupy zawodowe z roczników objętych nowym system emerytalnym miały możliwość skorzystania z regulacji starego systemu emerytalnego (wcześniejszych emerytur pracowniczych i emerytur z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze). Populacja osób, które w latach złożyły wniosek o emeryturę tworzy więc bardzo zróżnicowaną zbiorowość. W efekcie w analizowanym okresie na podstawie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1440, ze zm.) były przyznawane różne rodzaje emerytur, w różnym wieku emerytalnym i według różnych sposobów ich obliczania. Poniżej zostały przedstawione zasadnicze warunki nabywania prawa do emerytur (wiek emerytalny, staż ubezpieczeniowy) naliczanych według starego i nowego systemu emerytalnego Emerytury naliczane według zasad starego systemu emerytalnego Formuła, według której obliczane były emerytury w starym systemie emerytalnym zawiera dwa zasadnicze elementy: część socjalną jednakową dla wszystkich ubezpieczonych (24% kwoty bazowej) oraz część emerytury obliczaną na podstawie indywidualnego przebiegu ubezpieczenia (liczba lat opłacania składek, okresy nieskładkowe, wysokość wynagrodzeń od których opłacane były składki). Kwota bazowa stanowi 100% przeciętnego wynagrodzenia, pomniejszonego o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia społeczne w poprzednim roku kalendarzowym. Kwota bazowa jest ustalana corocznie i obowiązuje od 1 marca każdego roku kalendarzowego do końca lutego następnego roku kalendarzowego. Dla obliczenia podstawy wymiaru emerytury brane są pod uwagę podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne lub na ubezpieczenie emerytalne z okresu: kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie, albo 2 Warunki nabywania prawa do niektórych rodzajów emerytur dotyczyły także innych warunków np. pozostawania w stosunku pracy lub podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę. Warunki te istotne z punktu widzenia dostępności do świadczenia zostały pominięte ze względu na ich marginalne znaczenie dla celów niniejszego opracowania. 20 lat kalendarzowych dowolnie wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu. Obliczany jest indywidualny wskaźnik podstawy wymiaru emerytury, który wyraża procentową relację średniego wynagrodzenia osoby ubezpieczonej z wybranego okresu ubezpieczenia do przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Indywidualna podstawa wymiaru emerytury to kwota bazowa pomnożona przez indywidualny wskaźnik podstawy wymiaru emerytury. Emerytura wynosi: 24% kwoty bazowej oraz po 1,3% podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów składkowych, z uwzględnieniem pełnych miesięcy i po 0,7% podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów nieskładkowych, z uwzględnieniem pełnych miesięcy. Okresy nieskładkowe uwzględnia się w wymiarze nieprzekraczającym 1 3 uwzględnionych okresów składkowych. Według tej formuły obliczane były emerytury przyznawane w latach dla osób, które spełniły warunki dla uzyskania prawa do emerytury obliczanej według starych zasad. Wyższe przeliczniki za każdy rok okresów składkowych mają zastosowanie przy ustalaniu wysokości emerytur dla niektórych kolejarzy oraz dla górników (sposób obliczania emerytur dla tych grup zawodowych został przedstawiony w dalszej części opracowania) Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym Podstawowe warunki nabycia prawa do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym na starych zasadach to: ukończony wiek emerytalny (kobiety 60 lat, mężczyźni 65 lat), posiadanie minimalnego stażu ubezpieczeniowego, tj. okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn. Wskazane warunki dotyczące wieku emerytalnego 65 lat musieli spełnić mężczyźni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1948 r. Podwyższanie wieku emerytalnego 3 objęło także ostatni rocznik mężczyzn podlegający staremu systemowi emerytalnemu i wiek emerytalny dla tego rocznika wynosił: 65 lat i 1 miesiąc dla mężczyzn urodzonych od dnia 1 stycznia do dnia 31 marca 1948 r., 65 lat i 2 miesiące dla mężczyzn urodzonych od dnia 1 kwietnia 1948 r. do dnia 30 czerwca 1948 r., 65 lat i 3 miesiące dla mężczyzn urodzonych od dnia 1 lipca 1948 r. do dnia 30 września 1948 r., 65 lat i 4 miesiące dla mężczyzn urodzonych od dnia 1 października 1948 r. do dnia 31 grudnia 1948 r. W 2013 r. prawo do świadczenia emerytalnego mogli nabyć tylko mężczyźni urodzeni w I III kwartale 1948 r. Ubezpieczeni po osiągnięciu wieku emerytalnego i legitymujący się wymaganym okresem ubezpieczenia (25 lat męż 3 Na podstawie ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z dnia 6 czerwca 2012 r. poz. 637) od dnia 1 stycznia 2013 r. rozpoczął się proces podnoszenia wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn docelowo do 67 lat, który będzie obowiązkowy dla mężczyzn od 1 października 2020 r., a dla kobiet od 1 października 2040 r.

3 Analizy BAS nr 3 (123) 12 lutego /12 czyźni, 20 lat kobiety) uzyskali gwarancję wypłaty emerytury w wysokości emerytury najniższej w sytuacji, gdy obliczona emerytura na podstawie stażu pracy i wynagrodzeń była niższa od kwoty emerytury minimalnej. Do końca 2008 r. obowiązywały przepisy dotyczące tzw. emerytury niepełnej. Prawo do niej zachowały osoby urodzone przed dniem 1 stycznia 1949 r. Po osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego obniżony był wymagany staż ubezpieczeniowy: dla kobiet do lat 15, a dla mężczyzn do lat 20. Tego rodzaju emerytury nie obejmowało jednak prawo do gwarancji wypłaty najniższego świadczenia emerytalnego Emerytury w obniżonym wieku emerytalnym (wcześniejsze emerytury pracownicze) Wcześniejsze emerytury pracownicze były przyznawane: mężczyznom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., którzy ukończyli 60 lat i udowodnili co najmniej 35-letni okres składkowy i nieskładkowy 4 lub w przypadku, gdy zostali uznani za całkowicie niezdolnych do pracy orzeczeniem lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, kobietom urodzonym w latach , które do dnia 31 grudnia 2008 r. ukończyły wiek emerytalny wynoszący 55 lat i udowodniły 30-letni okres składkowy i nieskładkowy lub w przypadku, gdy były całkowicie niezdolne do pracy 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Prawo do wcześniejszej emerytury obliczanych według starych zasad zachowali więc mężczyźni objęci starym systemem emerytalnym oraz niektóre roczniki kobiet objęte nowym systemem emerytalnym, które nie przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego. W przypadku przynależności do OFE kobiety zainteresowane skorzystaniem z wcześniejszej emerytury musiały zgłosić wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa. Kobiety urodzone w latach mogły nabyć prawo do wcześniejszej emerytury pracowniczej obliczanej według starych zasad, jeśli z wnioskiem o przyznanie tego świadczenia wystąpiły najpóźniej w dniu poprzedzającym osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego Emerytura w niższym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze Prawo do emerytury w wieku niższym niż powszechny wiek emerytalny przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Fundu 4 Przepis ten obowiązuje od dnia 8 maja 2008 r. w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjny. TK w wyroku z 23 października 2007 r. orzekł, że przepis art. 29 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym mężczyźnie, który osiągnął wiek 60 lat i co najmniej 35-letni okres składkowy i nieskładkowy (analogicznie do prawa kobiet w wieku 55 lat i z 30-letnim okresem składkowym i nieskładkowym), jest niezgodny z art. 32 i art. 33 konstytucji (Dz.U. z 2007 r. nr 200, poz. 1445). szu Ubezpieczeń Społecznych przewidziały dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Wykaz takich prac zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43, ze zm.). Według przepisów ustawy emerytalnej za pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze uważa się m.in.: pracowników organów kontroli państwowej; pracowników organów administracji celnej; pracowników wykonujących działalność twórczą lub artystyczną; dziennikarzy zatrudnionych w redakcjach dzienników, czasopism, w radiu, telewizji oraz w organach prasowych, informacyjnych, publicystycznych albo fotograficznych, objętych układem zbiorowym pracy dziennikarzy oraz nauczycieli, wychowawców lub innych pracowników pedagogicznych wykonujących pracę nauczycielską wymienioną w art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. Wiek emerytalny dla tych kategorii pracowników został w zależności od warunków pracy i jej charakteru różnie ustalony, ale najczęściej na 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn. Poza wiekiem niezbędnym warunkiem nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym jest udowodnienie określonego stażu pracy na danym stanowisku lub w danym zawodzie. Wymagany staż został najczęściej określony na 15 lat (przy ogólnym stażu dla kobiet 20 lat i 25 lat dla mężczyzn). Warunki wieku, stażu ogólnego oraz stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze musiały być spełnione do dnia 31 grudnia 2008 r. Emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze były obliczane w latach według starych zasad, jeżeli wniosek o emeryturę został złożony przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego Emerytura nauczycielska bez względu na wiek Nauczyciele urodzeni przed 1949 r. oraz w latach mogli przejść na emeryturę ze wskazanego wyżej tytułu pracy w szczególnym charakterze (w wieku o 5 lat niższym od powszechnego wieku emerytalnego) oraz na emeryturę bez względu na wiek na podstawie art. 88 ust. 2a Karty Nauczyciela. Nauczyciele urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r. zachowali prawo do emerytury bez względu na wiek, jeżeli do dnia 31 grudnia 2008 r. spełnili przesłanki do uzyskania emerytury, tj. posiadają 30-letni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy nauczycielskiej co najmniej w połowie obowiązującego wymiaru zajęć, zaś nauczyciele szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich 25-letni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy nauczycielskiej w szkolnictwie specjalnym. Drugim warunkiem jest brak przystąpienia do OFE albo w przypadku uczestnictwa w otwartym funduszu emerytalnym złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.

4 Analizy BAS nr 3 (123) 12 lutego /12 Emerytura była obliczana według starych zasad, o ile wniosek o jej przyznanie był zgłoszony przez nauczyciela przed ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego Emerytura kolejowa Kolejowa emerytura przysługuje pracownikowi kolejowemu urodzonemu przed dniem 1 stycznia 1949 r., który spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący dla kobiet 55 lat, mężczyzn 60 lat, ma okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny, w tym co najmniej 15 lat zatrudnienia na kolei, łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia na kolei. Dla emerytur kolejowych każdy pełny rok zatrudnienia na kolei na parowym, spalinowym lub elektrycznym pojeździe trakcyjnym, w drużynach konduktorskich oraz na stanowiskach manewrowych lub ustawiaczy liczy się jako 14 miesięcy zatrudnienia na kolei. Prawo do emerytury kolejowej przysługuje pracownikom kolejowym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., jeżeli wskazane wyżej warunki do uzyskania emerytury spełnili do dnia 31 grudnia 2008 r. oraz nie przystąpili do OFE albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa. Z tej grupy wiekowej tylko kobiety urodzone w latach mogły spełnić te warunki. Emerytura była dla nich obliczana według starych zasad, o ile wniosek o jej przyznanie był zgłoszony przed ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego Emerytura górnicza Górnicy w ramach startego systemy emerytalnego mają odrębne zasady nabywania prawa do emerytury (wiek i staż pracy). Ponadto przy zachowaniu ogólnej formuły obliczania świadczenia emerytalnego stosowane są inne przeliczniki za każdy rok pracy górniczej. Prawo do emerytury górniczej mają górnicy, którzy należą do roczników podlegających staremu systemowi emerytalnemu jak i do roczników objętych nowym systemem emerytalnym. W rezultacie emerytury górnicze tworzą de facto odrębny system emerytalny bazujący na starym systemie. Uprawnienia do emerytury górniczej mogły być przyznane według zasad obowiązujących do dnia 31 grudnia 2006 r. lub od 1 stycznia 2007 r. Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r., mogą uzyskać prawo do emerytury górniczej tak jak osoby urodzone przed dniem 1 stycznia 1949 r. na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2006 r., jeśli do dnia 31 grudnia 2008 roku spełniły wymagane warunki: ukończyły 55 lat życia, mają okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 5 lat pracy górniczej albo ukończyły 50 lat i udowodnili okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej i okresami zaliczanymi do pracy górniczej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej określonej według przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2006 r. 5. Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. zachowały także prawo przejścia na wcześniejszą emeryturę bez względu na wiek według zasad obowiązujących w dniu 31 grudnia 2006 r. Świadczenie to może być im przyznane, jeśli do dnia 31 grudnia 2008 r. spełniły warunek wykonywania pracy górniczej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres wynoszący co najmniej 25 lat. Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. mogą nabyć prawo do emerytury górniczej na zasadach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2007 r., jeśli: ukończyły 55 lat i mają okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej albo ukończyły 50 lat i mają okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej określonej według przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2007 r. 6. We wszystkich przypadkach dodatkowym warunkiem jest nieprzystąpienie do OFE albo złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa. Przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur stosowane są następujące przeliczniki: 1,5 za każdy rok pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, 1,8 za każdy rok pracy, np. w przodku bezpośrednio przy urabianiu urobku, czy w drużynach ratowniczych, 1,4 za każdy rok pracy w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywanej częściowo na powierzchni i częściowo pod ziemią, 1,2 za każdy rok pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego, kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego. Przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur wprowadzono jednak ograniczenie polegające na tym, że łączny okres pracy obliczony z zastosowaniem przeliczników uwzględnia się w wymiarze nie dłuższym niż 45 lat. 2. Emerytury naliczane według zasad nowego systemu emerytalnego W latach emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym według nowych zasad mogły uzyskać tylko 5 Zob. Art. 36. ust.1.ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 6 Zob. Art. 50c. ust.1.ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

5 Analizy BAS nr 3 (123) 12 lutego /12 kobiety urodzone w latach oraz urodzone w I III kwartale 1953 r., albowiem poczynając od 1 stycznia 2013 r. wiek emerytalny dla kobiet urodzonych po dniu 31 grudnia 1952 r. jest podwyższany o jeden miesiąc co kwartał w odniesieniu do ubezpieczonych urodzonych w tym samym kwartale. Wiek emerytalny dla kobiet urodzonych w 1953 r. wynosi: 60 lat i 1 miesiąc dla urodzonych w I kwartale 1953 r., 60 lat i 2 miesiące dla urodzonych w II kwartale 1953 r., 60 lat i 3 miesiąc dla urodzonych w III kwartale 1953 r., 60 lat i 4 miesiące dla urodzonych w IV kwartale 1953 r. Zgodnie z regułami nowego systemu emerytalnego prawo do emerytury przysługuje bez względu na wymiar udowodnionych okresów składkowych. Warunek stażu ubezpieczeniowego ma zastosowanie tylko dla gwarancji wypłaty emerytury minimalnej. Osoby, które w latach otrzymały emeryturę minimalną z nowego systemu emerytalnego, musiały legitymować się stażem ubezpieczeniowym wynoszącym co najmniej 25 lat dla mężczyzn i 20 lat dla kobiet 7. Podstawę obliczenia emerytury z FUS stanowi kwota składek zaewidencjonowanych na indywidualnym koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługiwać będzie emerytura. Kwota ta obejmie zgromadzone na koncie składki na ubezpieczenie emerytalne, ich coroczną waloryzację oraz zwaloryzowany kapitał początkowy, jeżeli ubezpieczony objęty był ubezpieczeniem społecznym przed dniem 1 stycznia 1999 r. Wysokość emerytury wynika z podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, tj. liczbę miesięcy, w których przeciętnie będzie pobierana nowa emerytura. Średnie dalsze trwanie życia jest ustalane wspólnie dla mężczyzn i kobiet i podawane w formie tablic dalszego trwania życia przez Prezesa GUS każdego roku w terminie do dnia 31 marca. Na podstawie tablic ustalana jest wysokość emerytur na wnioski złożone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego. Emerytury w powszechnym wieku emerytalnym dla kobiet z roczników , które były członkami OFE i złożyły wniosek o ustalenie okresowej emerytury kapitałowej, były obliczane według wyżej wskazanych zasad 8. W przypadku, gdy emerytura przysługująca z FUS łącznie z okresową emeryturą kapitałową była niższa niż kwota gwarantowana, pod 7 Wymagany staż dla kobiet jest sukcesywnie wyrównywany do stażu mężczyzn. Od 1 stycznia 2014 r. wynosi 21 lat i będzie wynosił: 22 lata od 1 stycznia 2016 r.; 23 lata od 1 stycznia 2018 r.; 24 lata od 1 stycznia 2020 r.; 25 lat od 1 stycznia 2022 r. 8 Okresowe emerytury kapitałowe wypłacane są na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz.U. nr 228, poz. 1507, ze zm.). Emerytury kapitałowe przysługują osobom mającym ustalone prawo do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Członek OFE nabywa prawo do okresowej emerytury kapitałowej, jeżeli ukończył wiek emerytalny oraz kwota środków zgromadzonych na rachunku członka OFE oraz środków zewidencjonowanych na subkoncie, ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura, jest równa lub wyższa od dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego. W FUS powstały w ramach kont ubezpieczonych subkonta, na których ewidencjonowana jest część składki dotychczas przekazywanej do OFE w wyniku obniżenia z dniem 1 maja 2011 r. składki przekazywanej do OFE na mocy przepisów ustawy z dnia z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 75, poz. 398). wyższana była emerytura z FUS w taki sposób, aby suma tych świadczeń nie była niższa od kwoty świadczenia minimalnego. Prawo do obliczania emerytury według tych zasad przysługuje także osobom podlegającym staremu systemowi emerytalnemu (tj. urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r.). Dotyczy to tych osób, które po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego kontynuowały aktywność zawodową (podlegały ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu) i wystąpiły z wnioskiem o emeryturę po dniu 31 grudnia 2008 r. Emerytura obliczona według nowych zasad jest wypłacana, gdy jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego. Kobiety urodzone w latach , które nie przystąpiły do OFE, miały ustalane emerytury w sposób mieszany, tj. według starego i nowego systemu. Emerytury mieszane zostały wprowadzone, aby zapewnić łagodne przejście ze starego do nowego systemu ustalania wysokości świadczeń. Zgodnie z art. 183 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wysokość tzw. emerytury mieszanej wynosi: 80% emerytury obliczonej na zasadach dotychczasowych oraz 20% emerytury obliczonej na nowych zasadach dla osoby, która osiągnęła wiek uprawniający do emerytury w roku kalendarzowym 2009, 70% emerytury obliczonej na zasadach dotychczasowych oraz 30% emerytury obliczonej na nowych zasadach dla osoby, która osiągnęła wiek uprawniający do emerytury w roku kalendarzowym 2010, 55% emerytury obliczonej na zasadach dotychczasowych oraz 45% emerytury obliczonej na nowych zasadach dla osoby, która osiągnęła wiek uprawniający do emerytury w roku kalendarzowym 2011, 35% emerytury obliczonej na zasadach dotychczasowych oraz 65% emerytury obliczonej na nowych zasadach dla osoby, która osiągnęła wiek uprawniający do emerytury w roku kalendarzowym 2012, 20% emerytury obliczonej na zasadach dotychczasowych oraz 80% emerytury obliczonej na nowych zasadach dla osoby, która osiągnęła wiek uprawniający do emerytury w roku kalendarzowym Kobiety z roczników , które przystąpiły do OFE, również mogły mieć ustalane emerytury według mieszanych zasad pod warunkiem, że złożyły wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa. Prawo do ustalenia emerytury w sposób mieszany ubezpieczone zachowują także w przypadku kontynuowania zatrudnienia po osiągnięciu wieku emerytalnego i złożenia wniosku o emeryturę w późniejszym terminie. Emerytury w sposób mieszany ustalane były w latach również dla emerytur w niższym wieku emerytalnym. Przepisy ustawy emerytalnej (art. 184) zagwarantowały prawo do emerytury w niższym wieku pracownikom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r. zatrudnionym w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, którzy wymagany staż pracy osiągnęli do dnia 1 stycznia 1999 r. (ogólny staż pracy dla mężczyzn 25 lat, dla kobiet 20 lat oraz określony staż pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze), ale wymagany niższy wiek emerytalny osoby te mogą osiągnąć po 2008 r. W przypadku, gdy o tę emeryturę ubiegał się ubezpieczony, który był członkiem OFE, zobowiązany był złożyć wniosek

6 Analizy BAS nr 3 (123) 12 lutego /12 Tab. 1. Liczba nowo przyznanych emerytur* w latach według zasad naliczania emerytury (tys.) Ogółem 103,9 215,4 340,5 243,0 92,3 102,5 120,1 104,4 Stare zasady 166,5 41,1 36,2 38,5 32,9 Nowe zasady 76,5 51,2 66,3 81,6 71,5 Udział emerytur według nowych zasad (%) 31,1 55,5 64,7 67,9 68,5 * Bez świadczeń realizowanych na podstawie umów międzynarodowych oraz bez świadczeń pobieranych łącznie ze świadczeniami rolniczymi. Źródło dla tabel 1 13: Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Tab. 2. Odsetek nowo przyznanych emerytur w latach według płci (%) Ogółem 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Mężczyźni 32,4 32,9 57,4 44,8 51,8 55,3 54,0 52,8 Kobiety 67,6 67,1 42,6 55,2 48,2 44,7 46,0 47,2 Tab. 3. Przeciętny wiek osób, którym przyznano emerytury w latach Ogółem 56,6 57,1 59,0 59,3 59,6 59,8 59,9 59,5 Mężczyźni 57,9 59,7 61,1 61,0 60,2 60,1 60,2 59,7 Kobiety 56,0 55,8 56,2 57,8 59,0 59,5 59,5 59,3 o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. Składki na ubezpieczenie emerytalne, zewidencjonowane na jego koncie w ZUS, podlegały wówczas zwiększeniu poprzez pomnożenie wskaźnikiem korygującym 19,52/12,22. Wskaźnik ten odzwierciedla stosunek pełnej wysokości składki na ubezpie czenie emerytalne do wysokości zewidencjonowanej na koncie ubezpieczonego w ZUS. II. Emerytury przyznane w latach w świetle statystyk ZUS 1. Liczba nowo przyznanych emerytur Analiza danych za lata pokazuje, że szczyt przechodzenia na emerytury przypadł na lata , a więc w okresie bezpośredniego styku starego i nowego systemu emerytalnego (tab. 1). Na decyzje o zakończeniu aktywności zawodowej duży wpływ miała chęć jak najszybszego uzyskania korzystniejszych warunków przechodzenia na emeryturę. Zmiana systemu emerytalnego i związane z tym obawy w wielu przypadkach mogły przyspieszyć decyzje o przejściu na emeryturę. W latach liczba osób przechodzących na emerytury była znacznie niższa i w 2013 r. kształtowała się na poziomie zbliżonym do 2006 r. i lat poprzednich. W latach równocześnie funkcjonowały obydwa systemy z wyraźną tendencją zwiększania się udziału emerytur z nowego systemu emerytalnego. Udział emerytur naliczanych według nowych zasad dynamicznie zwiększał się w latach (wzrost z 31,1% do 64,7%), a w latach ustabilizował się na poziomie powyżej 2/3 wszystkich emerytur. 2. Płeć, wiek i staż pracy osób, którym przyznano emerytury 2.1. Płeć Wśród świadczeniobiorców, którym przyznano emerytury po raz pierwszy w latach przeważali mężczyźni, z wyjątkiem 2009 r. (tab. 2). W strukturze emerytów według zasad naliczania emerytury proporcje płci kształtowały się odmiennie: w starym systemie wyraźnie dominowali mężczyźni (np. w 2013 r. 72,6% mężczyzn i 27,4% kobiet), natomiast w nowym systemie emerytury uzyskiwało więcej kobiet, ale udział płci był bardziej zrównoważony (np. w 2013 r. 43,6% mężczyzn i 56,4% kobiet). W analizowanym okresie emerytury na nowych zasadach otrzymywało przeciętnie rocznie ponad 40% mężczyzn i ponad 50% kobiet Wiek Przeciętny wiek osób, którym przyznano emerytury w latach , był wyższy niż w latach poprzednich. Sytuacja jednak inaczej kształtowała się wśród mężczyzn i kobiet. Przeciętny wiek przechodzenia na emeryturę mężczyzn uległ obniżeniu z 61,1 lat w 2008 r. do 59,7 lat w 2013 r., natomiast wśród kobiet wzrósł o ponad 3 lata w porównaniu z 2008 r. (tab. 3). Wśród mężczyzn średnio tylko co czwarty świadczeniobiorca przechodził na emeryturę po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, tj. 65 lat (tab. 4). Odsetek ten nie różnił się od okresu poprzedzającego wejście w życie wypłat z nowego systemu emerytalnego. Jednak w latach wiek emerytalny mężczyźni osiągali tylko w ramach naliczania emerytur według starych zasad mężczyźni w wieku 65 lat i więcej stanowili ponad 50% świadczeniobiorców.

Dla kogo nowe emerytury

Dla kogo nowe emerytury Dla kogo nowe emerytury Nowa emerytura przysługuje wszystkim ubezpieczonym, urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy osiągnęli minimalny wiek emerytalny, wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

Symbole emerytury wcześniejszej

Symbole emerytury wcześniejszej Podstawa prawna: ustawa o emeryturach i rentach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2009r., Dz. U. Nr 153, poz. 1227, ze zm.) Ustawa z 11.5.2012r. o zmianie ustawy o emeryturach

Bardziej szczegółowo

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Komu przysługuje wcześniejsza emerytura pracownicza Wcześniejsza emerytura pracownicza przysługuje

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY. uzyskane przez Zarząd. NSZZ PRC w temacie. emerytur - emerytur. pomostowych.

MATERIAŁY. uzyskane przez Zarząd. NSZZ PRC w temacie. emerytur - emerytur. pomostowych. Poznań, dnia 20-05-2013 r. MATERIAŁY uzyskane przez Zarząd NSZZ PRC w temacie emerytur - emerytur pomostowych. Pytania w sprawie emerytur pomostowych i wcześniejszych: 1. Pytanie czy takie warunki uprawniają

Bardziej szczegółowo

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych Przeliczanie emerytur Każdy emeryt ma prawo do przeliczenia swojego świadczenia. Musi spełnić jednak określone warunki. O sytuacjach, w których ZUS obliczy nową wysokość emerytury, mówi Eliza Skowrońska

Bardziej szczegółowo

Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953

Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953 Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953 (wybrane artykuły z ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych) Art. 24. 1. Ubezpieczonym urodzonym po dniu

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część II świadczenia Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia Filarowa konstrukcja ubezpieczeń społecznych model klasyczny : I filar - z budżetu państwa II filar ze składki pracodawców

Bardziej szczegółowo

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. dr I. A. Wieleba Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. mogą nabyć prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym,

Bardziej szczegółowo

www.zus.pl ZUS wyjaśnia

www.zus.pl ZUS wyjaśnia Waloryzacja świadczeń emerytalno rentowych od dnia 1 marca 2009 r. W marcu 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadza waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych. Waloryzacja dokonywana jest z

Bardziej szczegółowo

U z a s a d n i e n i e

U z a s a d n i e n i e U z a s a d n i e n i e Projekt nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001,

Bardziej szczegółowo

Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE i zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS. Świadczeniobiorcy

Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE i zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS. Świadczeniobiorcy Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE i zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS Świadczeniobiorcy Warunki nabywania prawa do okresowej emerytury kapitałowej ze środków zgromadzonych

Bardziej szczegółowo

PORADNIK SENIORA ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

PORADNIK SENIORA ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH PORADNIK SENIORA ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH SPIS TREŚCI I. Emerytura na dotychczasowych zasadach.................. 3 II. Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę obliczoną w myśl dotychczasowych zasad................................

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Od 1 lipca 2009r.obowiązują przepisy ustawy z dnia 22 maja 2009r. o nauczycielskich świadczeniach

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

I n f o r m a c j a p r a w n a

I n f o r m a c j a p r a w n a Warszawa, 25.02.2010 r. I n f o r m a c j a p r a w n a Przedmiot informacji: Emerytury pomostowe i rekompensaty na gruncie ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. nr 237 poz.1656),

Bardziej szczegółowo

Część III świadczenia

Część III świadczenia Część III świadczenia Emerytury: } Część III: Świadczenia Emerytury w systemie zdefiniowanego świadczenia. (stary system) Warunki co do zasady : wiek i staż Emerytury w systemie zdefiniowanego świadczenia.

Bardziej szczegółowo

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury?

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury? Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

Emerytura. Wyliczanie emerytury. Do kiedy stare emerytury? 2014-04-03. Zasady wyliczania wysokości emerytury

Emerytura. Wyliczanie emerytury. Do kiedy stare emerytury? 2014-04-03. Zasady wyliczania wysokości emerytury Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Reforma ubezpieczeń społecznych podzieliła

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2015 roku. Warszawa 2015 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

EMERYTURA WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO

EMERYTURA WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO EMERYTURA WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO Aldona Ignatowska nabycie uprawnień emerytalnych wcześniejsza emerytura obliczanie wysokości tzw. starej i nowej emerytury emerytura mieszana emerytura z urzędu Obowiązująca

Bardziej szczegółowo

Sekretariat Prezydium KK

Sekretariat Prezydium KK Sekretariat Prezydium KK Od: Jolanta Mordasiewicz [Jolanta.Mordasiewicz@mpips.gov.pl] Wysłano: 14 lutego 2012 15:11 Do: przewodn@solidarnosc.org.pl; guz@opzz.org.pl; Biuro@fzz.org.pl Temat: projekt dot.

Bardziej szczegółowo

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r.

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Co to jest kapitał początkowy Kapitał początkowy jest tzw. hipotetyczną emeryturą pomnożoną przez średnie dalsze trwania życia dla wieku 62 lat równe dla

Bardziej szczegółowo

Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii

Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii Jeżeli osoby zainteresowane pracowały za granicą w państwach członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 czerwca 2012 r. Poz. 637

Warszawa, dnia 6 czerwca 2012 r. Poz. 637 Warszawa, dnia 6 czerwca 2012 r. Poz. 637 USTAWA z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i Świadczenia emerytalno-rentowe rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-greckich ki Zakład Ubezpieczeń ń Społecznych ł maj 2013 Polskie świadczenia emerytalno-rentowe rentowe objęte

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (druk nr 870)

do ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (druk nr 870) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (druk nr 870) USTAWA z dnia 13 października

Bardziej szczegółowo

Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2008 r.

Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2008 r. Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2008 r. Od 1 marca 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje podwyższenia świadczeń emerytalno-rentowych w ramach ich waloryzacji. Waloryzacji

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz innych ustaw. Art. 1.

USTAWA z dnia 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz innych ustaw. Art. 1. PROJEKT USTAWA z dnia 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz innych ustaw Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Adres redakcji: Redaktor naczelny Gazety Prawnej: Dyrektor artystyczny Gazety Prawnej: Redakcja: DTP: Biuro Reklamy:

SPIS TREŚCI Adres redakcji: Redaktor naczelny Gazety Prawnej: Dyrektor artystyczny Gazety Prawnej: Redakcja: DTP: Biuro Reklamy: SPIS TREŚCI Zasady ustalania wysokości starej emerytury z ZUS...strona 3 Uwzględnienie wynagrodzenia minimalnego zamiast zerowego...strona 10 Doliczenie okresów składkowych lub nieskładkowych...strona

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY POMOSTOWE. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008r.o emeryturach pomostowych Dz. U. Nr 237, poz. 1656 weszła w życie od dnia 1 stycznia 2009r.

EMERYTURY POMOSTOWE. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008r.o emeryturach pomostowych Dz. U. Nr 237, poz. 1656 weszła w życie od dnia 1 stycznia 2009r. EMERYTURY POMOSTOWE EMERYTURY POMOSTOWE Ustawa z dnia 19 grudnia 2008r.o emeryturach pomostowych Dz. U. Nr 237, poz. 1656 weszła w życie od dnia 1 stycznia 2009r. Ustawa o emeryturach pomostowych zawiera

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2014 roku. Warszawa 2014 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

Zasady przeliczania świadczeń emerytalno-rentowych

Zasady przeliczania świadczeń emerytalno-rentowych Zasady przeliczania świadczeń emerytalno-rentowych Prezentowany materiał adresowany jest do osób, które mają już ustalone prawo do emerytury lub renty i szukają możliwości ich podwyższenia. Dla ułatwienia

Bardziej szczegółowo

Do druku nr 2651 WYDZIAŁ PREZYDIALNY. Z poważaniem. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Do druku nr 2651 WYDZIAŁ PREZYDIALNY. Z poważaniem. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń .. Do druku nr 2651 Warszawa, dnia r13 sierpnia 2014 r. PIERWSZV PREZES SĄDU NAJWYŻSZEGO RZECZVPOSPOLITEJ POLSKIEJ BSA III-Q21-208/14 Pan Adam PODGÓRSKI Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu W odpowiedzi na

Bardziej szczegółowo

INFOR RAPORTY W RAPORCIE ZNAJDZIESZ ODPOWIEDZI M.IN. NA NASTĘPUJĄCE PYTANIA:

INFOR RAPORTY W RAPORCIE ZNAJDZIESZ ODPOWIEDZI M.IN. NA NASTĘPUJĄCE PYTANIA: INFOR RAPORTY W RAPORCIE ZNAJDZIESZ ODPOWIEDZI M.IN. NA NASTĘPUJĄCE PYTANIA: Jaka jest wysokość wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub o szczególnych charakterze? Jak

Bardziej szczegółowo

Emerytury górnicze, pomostowe i wcześniejsze piątek, 27 marca 2015 09:20

Emerytury górnicze, pomostowe i wcześniejsze piątek, 27 marca 2015 09:20 20 marca w chorzowskim oddziale ZUS odbyły się konsultacje telefoniczne w sprawie emerytur górniczych, pomostowych i wcześniejszych. Górnicy pytali, ekspert ZUS odpowiadała. Przedstawiamy rezultat tych

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2016 roku. Warszawa 2016 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2272).

o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2272). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Druk nr 2692-A DODATKOWE SPRAWOZDANIE KOMISJI POLITYKI SPOŁECZNEJ I RODZINY o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie. 27 kwietnia 2007 r.

Uzasadnienie. 27 kwietnia 2007 r. 27 kwietnia 2007 r. Uzasadnienie W wyniku reformy systemu ubezpieczeń społecznych, zgodnie z deklaracjami zawartymi w przepisach uchwalonych w 1998 r., ulega stopniowej likwidacji możliwość wcześniejszego

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Z dniem 1 maja 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r.

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Kancelaria Sejmu s. 1/12 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2009 o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) r. Nr 97, poz. 800, z 2011 r. Nr 75, poz. 398. Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Komunikat Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego (RPO-571564-07/III/LN)

Komunikat Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego (RPO-571564-07/III/LN) Komunikat Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego (RPO-571564-07/III/LN) 1. Przedmiot wniosku Skierowany do Trybunału Konstytucyjnego dotyczy stwierdzenia niezgodności

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 CZERWIEC WARSZAWA, LISTOPAD r. Analiza

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r.

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. Kancelaria Sejmu s. 1/16 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2009 r. Nr 97, poz. 800, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, z 2012 r.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 17. Wstęp do I wydania... 19. Wprowadzenie... 21

Spis treści. Wykaz skrótów... 17. Wstęp do I wydania... 19. Wprowadzenie... 21 Wykaz skrótów.................................. 17 Wstęp do I wydania............................... 19 Wprowadzenie.................................. 21 Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

USTAWA o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Art. 1. Art. 2. Art. 3. Art. 4.

USTAWA o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Art. 1. Art. 2. Art. 3. Art. 4. USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. z 23 czerwca 2009 r. Nr 97, poz. 800 ze zm., ost. zm. Dz.U. z 2012 r. poz. 637) Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki

Bardziej szczegółowo

Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800)

Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800) Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800) Dz.U.09.97.800 [+] ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

Bardziej szczegółowo

Ile mogą dorobić osoby otrzymujące wcześniejszą emeryturę?

Ile mogą dorobić osoby otrzymujące wcześniejszą emeryturę? Ile mogą dorobić osoby otrzymujące wcześniejszą emeryturę? Emeryci i renciści mogą pracować. Aby wcześniejsze emerytury lub renty nie zostały zmniejszone lub zawieszone, uzyskiwane w ten sposób dochody

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: Warszawa, 1 kwietnia 2015 r. Grupa posłów KP SLD Szanowny Pan Radosław Sikorski Marszałek Sejmu RP Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu,

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE I. II. III.

UZASADNIENIE I. II. III. UZASADNIENIE I. W związku z wątpliwościami, czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma prawo przyznawać świadczenie honorowe osobom, które ukończyły 100 lat życia, w projekcie proponuje się wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. (obowiązuje od 8 maja 2008 r.)

Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. (obowiązuje od 8 maja 2008 r.) Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. (obowiązuje od 8 maja 2008 r.) W wyroku z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 10/07 Trybunał Konstytucyjny

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1)

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2009 r. Nr 97, poz. 800. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki nabywania

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.)

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.) Dz.U.2009.97.800 2011-05-01 zm. Dz.U.2011.75.398 art. 20 2013-01-01 zm. Dz.U.2012.637 art. 14 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca

Bardziej szczegółowo

Podstawa wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami

Podstawa wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami Podstawa wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami Zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego warunek uzyskania świadczeń Przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR I RENT

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR I RENT ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR I RENT Warszawa 2007 SPIS TREŚCI str. I. WPROWADZENIE...5 II. ŚWIADCZENIOBIORCY WYCHODZĄCY Z SYSTEMU

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Maciej Pacuda (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Maciej Pacuda (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn Sygn. akt I UK 27/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 września 2014 r. SSN Maciej Pacuda (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn

Bardziej szczegółowo

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.)

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.) Dz.U.09.97.800 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.) Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki nabywania i utraty prawa do nauczycielskich

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Ewa Wolna

UCHWAŁA. Protokolant Ewa Wolna Sygn. akt II UZP 4/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 lipca 2013 r. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Jolanta Strusińska-Żukowska Protokolant Ewa Wolna w

Bardziej szczegółowo

Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę obliczoną według starych zasad

Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę obliczoną według starych zasad Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę obliczoną według starych zasad To nie żadna tajemnica. Każdy emeryt, którego świadczenie obliczono na starych zasadach (z uwzględnieniem zarobków, stażu ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

III filar ubezpieczenia emerytalnego

III filar ubezpieczenia emerytalnego III filar ubezpieczenia emerytalnego 1 Przesłanki reformy emerytalnej 2 Wskaźniki zgonów i urodzeń w tys. 600 550 Zgony Urodzenia 500 450 400 350 300 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r.

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r. Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Ustawa określa: Art. 1. 1) warunki nabywania i utraty

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych Spis treści Wstęp....................................... 11 ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego........................... 13 1.1. Prawne podstawy zabezpieczenia społecznego.............

Bardziej szczegółowo

Renty z tytułu niezdolności do pracy

Renty z tytułu niezdolności do pracy I Renty z tytułu niezdolności do pracy Wiadomości ogólne Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki: został uznany za niezdolnego

Bardziej szczegółowo

1. Jaki wpływ na uprawnienia do emerytury górniczej ma przystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego?

1. Jaki wpływ na uprawnienia do emerytury górniczej ma przystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego? Wybrane pytania i odpowiedzi dotyczące emerytur górniczych zadane w trakcie spotkania z przedstawicielem Oddziału ZUS w Chorzowie w dniu 27 sierpnia 2008 r. 1. Jaki wpływ na uprawnienia do emerytury górniczej

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH NA LATA 2015 2019 WARSZAWA, MAJ 2013 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część I finasowanie Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia I. Wprowadzenie. Fundusz społeczny- pojęcie funduszu społecznego, udział w tworzeniu funduszu i prawie do świadczeń z niego

Bardziej szczegółowo

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody I. Podstawa prawna: 1. ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Bardziej szczegółowo

Emerytury i renty kolejowe w 2005 r.

Emerytury i renty kolejowe w 2005 r. ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI Emerytury i renty kolejowe w 2005 r. Podstawowe dane: Liczba osób pobierających emerytury i renty z tytułu niezdolności do pracy: 266,8 tys. osób Średni

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia. 2010 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Art. 1.

USTAWA z dnia. 2010 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Art. 1. PROJEKT USTAWA z dnia. 2010 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

Emerytury i renty osób prowadzących działalność gospodarczą w 2008 r.

Emerytury i renty osób prowadzących działalność gospodarczą w 2008 r. ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI Emerytury i renty osób prowadzących działalność w 2008 r. Podstawowe dane: Liczba emerytów i rencistów: 211,6 tys. osób Średni wiek emerytów: 71,6

Bardziej szczegółowo

JESTEŚ ZLECENIOBIORCĄ? PRZECZYTAJ!

JESTEŚ ZLECENIOBIORCĄ? PRZECZYTAJ! JESTEŚ ZLECENIOBIORCĄ? JAKO ZLECENIOBIORCA PODLEGASZ OBOWIĄZKOWO UBEZPIECZENIOM SPOŁECZNYM: EMERYTALNEMU, RENTOWYM I WYPADKOWEMU, ORAZ UBEZPIECZENIU ZDROWOTNEMU. UBEZPIECZENIU CHOROBOWEMU PODLEGASZ DOBROWOLNIE,

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia... o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

USTAWA. z dnia... o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. Projekt USTAWA z dnia... o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Słowo wstępu Zabezpieczenie emerytalne obywateli to obowiązek konstytucyjny państwa Bezpieczeństwo systemu

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia... 2010 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia... 2010 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. oraz niektórych innych ustaw 1) USTAWA z dnia... 2010 r. Projekt 3.09.2010 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie emerytalne rolników

Ubezpieczenie emerytalne rolników Ubezpieczenie emerytalne rolników Celem emerytury jest rekompensata dochodów z pracy zarobkowej, utraconych w wyniku przejścia na emeryturę, przy czym wysokość tej rekompensaty zależna jest od długości

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw.

- o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 62 Warszawa, 29 listopada 2015 r. Pan Marek Kuchciński Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie

Bardziej szczegółowo

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r.

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. SPIS TREŚCI Prawo do zasiłku macierzyńskiego.... 3 Wymiar zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka w czasie

Bardziej szczegółowo

Informacja w sprawie zasad i trybu przyznawania oraz wypłaty renty socjalnej

Informacja w sprawie zasad i trybu przyznawania oraz wypłaty renty socjalnej Źródło: http://www.zer.msw.gov.pl/zer/informacj/archiwum/3467,informacja-w-sprawie-zasad-i-trybu-przyznawania-oraz-wypla ty-renty-socjalnej.html Wygenerowano: Wtorek, 9 lutego 2016, 11:48 Informacja w

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY Zasiłek chorobowy r Komu przysługuje zasiłek chorobowy? Zasiłek chorobowy przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ORAZ O NIEKTÓRYCH ŚWIADCZENIACH Z ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ORAZ O NIEKTÓRYCH ŚWIADCZENIACH Z ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ORAZ O NIEKTÓRYCH ŚWIADCZENIACH Z ZABEZPIECZENIA

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ORAZ O NIEKTÓRYCH ŚWIADCZENIACH Z ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ORAZ O NIEKTÓRYCH ŚWIADCZENIACH Z ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ORAZ O NIEKTÓRYCH ŚWIADCZENIACH Z ZABEZPIECZENIA

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Regulacja prawna Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 z późn.zm. Przedmiot ochrony:

Bardziej szczegółowo

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM Co o urlopie bezpłatnym stanowi Kodeks pracy Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może udzielić pracownikowi, na jego pisemny wniosek,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 411/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 stycznia 2014 r. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Zbigniew Korzeniowski

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE, SPECJALNY ZASIŁEK OPIEKUŃCZY

INFORMACJA ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE, SPECJALNY ZASIŁEK OPIEKUŃCZY INFORMACJA ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE, SPECJALNY ZASIŁEK OPIEKUŃCZY Urząd Gminy Wilczęta na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych

Bardziej szczegółowo

Obowiązujące stawki, kwoty i wskaźniki (stan prawny na dzień 1 września 2014 r.) OBOWIAZUJACE STAWKI, KWOTY, WSKAZNIKI

Obowiązujące stawki, kwoty i wskaźniki (stan prawny na dzień 1 września 2014 r.) OBOWIAZUJACE STAWKI, KWOTY, WSKAZNIKI Obowiązujące stawki, kwoty i wskaźniki (stan prawny na dzień 1 września 2014 r.) OBOWIAZUJACE STAWKI, KWOTY, WSKAZNIKI I. Zasiłki, stypendia, dodatki, świadczenia. [w złotych] 1. Zasiłki dla bezrobotnych

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ORAZ O NIEKTÓRYCH ŚWIADCZENIACH Z ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO

INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ORAZ O NIEKTÓRYCH ŚWIADCZENIACH Z ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH INFORMACJA O ŚWIADCZENIACH PIENIĘŻNYCH Z FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ORAZ O NIEKTÓRYCH ŚWIADCZENIACH Z ZABEZPIECZENIA

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Regulacja prawna Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 z późn.zm. Przedmiot ochrony:

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 GRUDZIEŃ 27 WARSZAWA, MARZEC 28

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia... 2015 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia... 2015 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) USTAWA z dnia... 2015 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 stycznia 2008 r. o przenoszeniu praw emerytalnych urzędników Wspólnot Europejskich. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 23 stycznia 2008 r. o przenoszeniu praw emerytalnych urzędników Wspólnot Europejskich. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 23 stycznia 2008 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2008 r. Nr 47, poz. 274. o przenoszeniu praw emerytalnych urzędników Wspólnot Europejskich Rozdział 1 Przepisy

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZENIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES: LIPIEC 1999 MAJ 28 WARSZAWA, LISTOPAD 28 SPIS

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Lublin, wrzesień 2011 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo