ISBN Recenzent prof. dr hab. JÓZEF ORCZYK, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Katedra Pracy i Polityki Społecznej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISBN 978-83-7143-935-3. Recenzent prof. dr hab. JÓZEF ORCZYK, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Katedra Pracy i Polityki Społecznej"

Transkrypt

1

2 Recenzent prof. dr hab. JÓZEF ORCZYK, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Katedra Pracy i Polityki Społecznej Redakcja naukowa dr hab. inż. MAGDALENA K. WYRWICKA, prof. nadzw. PP Redakcja językowa MAŁGORZATA SZKUDLARSKA Projekt okładki MAREK DERBICH Opracowanie komputerowe EMILIA KOZŁOWSKA Utwór w całości ani we fragmentach nie może być powielany ani rozpowszechniany za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody posiadacza praw autorskich. Monografia stanowi raport podsumowujący zadanie trzecie (pt. Analiza megatrendów) projektu Foresight»Sieci gospodarcze Wielkopolski«scenariusze transformacji wiedzy wspierające innowacyjną gospodarkę realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (UDA POIG /09). Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. ISBN Copyright by Politechnika Poznańska, Poznań 2010 WYDAWNICTWO POLITECHNIKI POZNAŃSKIEJ Poznań, pl. M. Skłodowskiej-Curie 2 tel. (061) , faks (061) Wydanie I Nakład 800 egzemplarzy Egzemplarz bezpłatny Druk i oprawa: ESUS Agencja Reklamowo-Wydawnicza Tomasz Przybylak

3 SPIS TREŚCI Wstęp Magdalena K. Wyrwicka... 5 I. Sytuacja Wielkopolski opracowanie Katarzyna Ragin-Skorecka Diagnoza tożsamości Wielkopolski Katarzyna Ragin-Skorecka Tożsamość Wielkopolan Rafał Janowicz Współzależność zjawisk w percepcji kultury technicznej w Wielkopolsce Magdalena K. Wyrwicka, Karolina Werner II. Tendencje gospodarcze opracowanie Arkadiusz Borowiec Perspektywy rozwoju gospodarczego Wielkopolski Tomasz Brzęczek Wybrane problemy rynku finansowego. Tendencje w zakresie finansowania przedsiębiorstw w Polsce i Wielkopolsce Przemysław Bartkiewicz, Teresa Łuczka, Paweł Przepióra Tendencje rozwojowe rynku zamówień publicznych oraz partnerstwa publiczno-prywatnego w Wielkopolsce Arkadiusz Borowiec Tendencje na rynku młodych konsumentów Ewa Badzińska Rozwój gospodarki opartej na wiedzy w świetle dokumentów narodowy program Foresight Polska 2020 i Polska 2030 Paulina Golińska III. Sieci gospodarcze opracowanie Paulina Golińska Tendencje w kształtowaniu relacji w sieciach gospodarczych Magdalena K. Wyrwicka, Karolina Werner Wdrażanie innowacji i tworzenie postaw proinnowacyjnych czynniki sukcesu i bariery Rafał Janowicz, Paulina Golińska Badanie zapotrzebowania na usługi w zakresie innowacyjności organizacyjnej Leszek Pacholski, Bartosz Malinowski, Szymon Niedźwiedź

4 4 Spis treści 12. Ośrodki wspierania innowacji w Wielkopolsce. Raport z badań stanu istniejącego Agnieszka Grzelczak World Class Manufacturing (WCM) jako model doskonałości przedsiębiorstwa Waldemar Prussak, Ewa Tomalka Internacjonalizacja przedsiębiorstw w Wielkopolsce Małgorzata Rembiasz IV. Kształcenie i doskonalenie zawodowe opracowanie Agnieszka Grzelczak Tendencje w transformacji wiedzy Marek Goliński, Maciej Szafrański Tendencje w zarządzaniu kompetencjami Stefan Trzcieliński, Paweł Królas, Hannu Vanharanta, Jussi Kantola Lifelong Learning Programme, czyli o uczeniu się przez całe życie Agnieszka Grzelczak Propozycja zmian formalnoprawnych na rynku usług szkoleniowych Hubert Paluch Doradztwo zawodowe w Wielkopolsce Małgorzata Pater Tendencje w kształtowaniu treści standardów zarządzania Małgorzata Jasiulewicz-Kaczmarek, Waldemar Prussak Podsumowanie Magdalena K. Wyrwicka O projekcie Magdalena K. Wyrwicka

5 WSTĘP Rozwój to proces pozytywnych zmian jakościowych, strukturalnych i ilościowych. Dla regionu oznacza to całokształt przemian w strukturze gospodarki, przeobrażeń jednostek gospodarczych, poziomu życia, powstawania nowych wartości intelektualnych, ewolucji zjawisk kulturowych odczuwanych pozytywnie zarówno przez przedstawicieli władzy i przedsiębiorców, jak i przez mieszkańców regionu. Aby stymulować rozwój konkretnego obszaru, warto przyjąć założenia dotyczące rozwoju, bazując bądź to na koncepcji konwergencji 1 rozwoju, bądź polaryzacji. Ta ostatnia, przedstawiona przez G. Myrdala w 1957, roku eksponuje złożoność determinant i wskazuje, że poziom rozwoju regionu jest wypadkową długotrwałego procesu zmian, które kształtują się pod wpływem czynników ekonomicznych, społecznych i kulturowych. Współcześnie koncepcja ta, po dopracowaniu przez F. Perrouxa (koncepcja biegunów wzrostu), O. Hirschmana (procesy filtracji i infiltracji) i J. Friedmana oraz W. Alonso (koncepcja rdzeni i peryferii), znana jest pod nazwą modelu kumulatywnej przyczynowości N. Kaldora. Proces rozwoju regionalnego polega na tworzeniu się biegunów wzrostu i różnicowaniu struktur poprzez polaryzację układu ekonomicznego. Bieguny wzrostu tworzą się, ewoluują i zanikają pod wpływem rozprzestrzeniania się innowacji oraz oddziaływania bodźców rozwojowych. Pogłębianie zróżnicowania poziomu rozwoju regionu następuje, w miarę upływu czasu, w związku z istnieniem w funkcjonujących strukturach systemowych mechanizmów przyczynowo-skutkowych. Oddziaływania na zasadzie sprzężeń zwrotnych uruchamiają proces wzmacniania pozytywnego (rozwój) lub w kierunku negatywnym (recesję). Rozpoznanie tych relacji oraz działań lub bodźców stymulujących lub hamujących zarówno procesy rozwoju, jak i recesji stanowi podstawę kształtowania polityki regionalnej i podejmowania interwencji przez decydentów lub władzę lokalną. W badaniach realizowanych w Politechnice Poznańskiej w ramach projektu Foresight»Sieci gospodarcze Wielkopolski«scenariusze transformacji wiedzy wspierające innowacyjną gospodarkę przyjęto założenie, że możliwe jest rozpoznanie (przynajmniej częściowo) uprzednio wspomnianych mechanizmów systemowych oraz determinant transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych. 1 Konwergencja polega na tym, że w miejscach, gdzie wartość kapitału jest niska, dodatkowy nakład przyniesie większy efekt w postaci wzrostu produktu na mieszkańca, niż taki sam dodatkowy nakład w kraju rozwiniętym, o większej wartości kapitału. Oznacza to, że proces początkowo szybszego rozwoju obszarów zapóźnionych w stosunku do silnych prowadzi do wyrównania dochodów na osobę.

6 6 Magdalena K. Wyrwicka W pracach nad projektem przyjęto klasyczny scenariusz działań, przewidując następujące etapy prac: 1) analizy (ilościowe, jakościowe); 2) budowa modelu (sieć zależności, model procesu); 3) weryfikacja drogą konsultacji społecznych; 4) opracowanie założeń dotyczących implementacji (scenariusze). Prezentowana książka dotyczy części analitycznej prac nad projektem i stanowi w znacznej mierze kontynuację opracowania pt.: Analiza sytuacji Wielkopolski w kontekście transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych wydanej w Politechnice Poznańskiej wiosną 2010 roku. Zawarte w niniejszym opracowaniu syntezy raportów badawczych są efektem prac realizowanych w projekcie na rzecz zadania trzeciego dotyczącego tendencji i megatrendów. Opisano tu także zjawiska występujące w gospodarce narodowej, europejskiej i światowej, oddziałujące na potencjał Wielkopolski oraz procesy przekazu, dyfuzji i transformacji wiedzy, a dotyczące tożsamości lokalnej, modelowych rozwiązań i standardów zarządzania, czy aktualnych potrzeb przedsiębiorców. Określenie tendencji, rozumianej jako ukierunkowywanie procesów, dążność do czegoś, dyspozycja do działania lub skłonność, wymaga obserwacji w długim okresie czasu, a także w miarę możliwości wynikających z dostępności danych analiz statystycznych, pozwalających na wyznaczenie trendu. Ponieważ teraźniejszość traktować należy jako przesłankę dla przyszłości, potrzebna jest również diagnoza stanu rzeczy oraz przebiegu wybranych procesów w regionie. Inaczej trudno jest wnioskować zarówno o oczekiwaniach, jak i o istniejącym potencjale rozwojowym, które należałoby uwzględnić podczas budowania scenariuszy zmian wspomagających kreowanie Innowacyjnej Wielkopolski. Przedstawiane tu badania podjęto w celu zidentyfikowania czynników (ich stanu i tam gdzie to możliwe tendencji zmian lub kierunków ewolucji) istotnych dla przekazu, rozpowszechniania i transformowania wiedzy na potrzeby funkcjonowania w realiach sieci gospodarczych w Wielkopolsce. W przyszłości zaprezentowane tu wyniki prac, łącznie z wynikami badań prowadzonych metodą Delphi oraz wynikami konsultacji społecznych, powinny wspomóc modelowanie procesów transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych regionu oraz tworzenie scenariuszy na przyszłość z perspektywą do roku Niniejsza książka została podzielona na cztery zasadnicze części: Sytuacja Wielkopolski, Tendencje gospodarcze, Sieci gospodarcze, Kształcenie i doskonalenie zawodowe. Odrębną wypowiedź stanowi podsumowanie, w którym pokazano szerszy kontekst rozwoju regionu wynikający z teorii długich cykli gospodarczych, z potrzeby modyfikacji koncepcji zarządzania w związku ze zmianami pokoleniowych oraz globalnych kierunków rozwoju. Odwołano się także do problemów i tendencji

7 Wstęp 7 zdiagnozowanych w regionie mazowieckim, które uznano za typowe w skali całego kraju. Układ treści prezentowanej tu książki wynika z chęci opisania stanu istniejącego, rozpoznania potencjału i tendencji ujawniających się w czterech systemach: środowiska lokalnego, finansowania, biznesu (szczególnie w sieciach gospodarczych) i kształcenia. Pierwsza część, zredagowana przez Katarzynę Ragin-Skorecką, bazuje na założeniach, że region jest organizacją uczącą się, wiedza jest transferowana intersubiektywnie, a główną ideą zarządzania wiedzą jest dążenie do skupienia jej na poziomie całej organizacji. Wiedza powstaje i jest rozpowszechniana w oparciu o sieci wartości, w interakcjach między ludźmi podczas przepływów informacji w strukturach organizacyjnych. Jednak, poza strukturą, determinantami dla przepływów wiedzy są: kultura organizacyjna, styl przywództwa, system motywacyjny i technologia przekazu informacji. Dlatego na początku, w rozdziale pierwszym, zaprezentowano problematykę tożsamości organizacyjnej i jej składowych. Traktując region jako organizację, zdiagnozowano tożsamość Wielkopolski i wskazano ranking wartości, zwracając uwagę na fakt, że w kształtowaniu tożsamości regionu szczególnie ważne są te cechy, którymi można sterować. Kolejny rozdział (drugi) poświęcono tożsamości Wielkopolan. Okazuje się, że w Wielkopolsce można zaobserwować słabnięcie tradycyjnie rozumianej tożsamości regionalnej i upowszechnianie się tzw. wielotożsamości, zależnej od środowiska, miejsca i czasu, w którym w danej chwili funkcjonuje dana jednostka czy grupa. Następuje także powolna reorientacja ku przyszłości kosztem dominującego do niedawna myślenia historycznego. Widoczna jest także zmiana roli grupy i uczestnictwa społecznego w konstytuowaniu tożsamości więzi są mniej stabilne, raczej krótkotrwałe. Badania dotyczące postrzegania zjawiska kultury technicznej w Wielkopolsce (rozdział trzeci) ujawniły dominującą opinię, że kultury technicznej można nauczyć, co traktować należy jako pozytywny sygnał dotyczący możliwości kreowania innowacyjnego regionu oraz jako sugestię dla przedsiębiorców, by nie zaniedbywać procesów wprowadzania do pracy, dopilnować tam gdzie to możliwe standaryzacji i normowania. Część druga opracowania, zredagowana przez Arkadiusza Borowca, jest poświęcona tendencjom gospodarczym. Rozważane są tutaj zarówno perspektywy gospodarcze Wielkopolski, jak i typowe zjawiska na rynku finansowym czy rynku zamówień publicznych i partnerstwa publiczno-prywatnego. Analizowane są też zachowania młodych konsumentów, których gusta i preferencje zdominują rynek w przyszłości. Założenia dotyczące gospodarki opartej na wiedzy zawarte w dokumentach Foresight Polska 2020 i Polska 2030 stanowią także istotny kontekst dla funkcjonowania sieci gospodarczych i transformacji wiedzy między różnymi instytucjami. Sytuacja w gospodarce i tendencje zarysowujące się w skali Wielkopolski, Polski, Unii Europejskiej i globalnie stanowić będą istotną przesłankę podczas budo-

8 8 Magdalena K. Wyrwicka wania scenariuszy w dalszej części realizacji projektu. Zamiarem autorów było pokazanie w tej części książki przede wszystkim uwarunkowań i tendencji widocznych w regionie i w kraju. Rozdział czwarty, na temat perspektyw rozwoju gospodarczego Wielkopolski, zawiera m.in. prognozy produkcji przemysłowej i bezrobocia oraz scenariusze rozwoju naszego regionu. W kolejnym, piątym, rozdziale podjęto próby charakterystyki głównych źródeł finansowania przedsiębiorstw w Wielkopolsce, a w następnym (szóstym) przedstawiono tendencje rozwojowe rynku zamówień publicznych oraz partnerstwa publiczno-prywatnego. Wskazano tu również najważniejsze bariery rozwoju rynku zamówień publicznych w regionie, które hamują jego wzrost i stwarzają problemy przedsiębiorcom, głównie sektora MSP. Autor analizuje też niezadowalający stan korzystania z partnerstwa publiczno-prywatnego. Najnowsze tendencje i wzorce zachowań rynkowych młodzieży to temat kolejnego (siódmego) rozdziału. Pokazano tu trendy konsumenckie charakterystyczne dla młodych uczestników rynku oraz formy zdobywania wiedzy o nowych produktach i usługach, a także skuteczne metody promocji. Zauważyć i uwzględnić należy narastającą potrzebę współtworzenia unikatowej wartości produktu przez klienta. Drugą część opracowania zamyka rozdział ósmy, zawierający syntetyczny opis koncepcji rozwoju gospodarczego Unii Europejskiej w oparciu o wiedzę. Koncepcję tę opisano w Strategii Lizbońskiej. Podkreśla ona wiodącą rolę nauki, a zwłaszcza technologii informatycznych i telekomunikacyjnych w rozwoju gospodarczym i przyspieszaniu zmian strukturalnych oraz szybkim upowszechnianiu rezultatów badań naukowych. Taka polityka UE znalazła odzwierciedlenie w dokumentach strategicznych poszczególnych państw członkowskich. Dlatego w rozdziale ósmym opracowania przedstawiono tendencje rozwojowe na bazie koncepcji gospodarki opartej na wiedzy (GOW) zawarte w dokumentach strategicznych. Autorka rozdziału położyła szczególny nacisk na ukazanie głównych wyzwań, barier oraz czynników sukcesu rozwoju GOW w Polsce zawartych w analizach i rekomendacjach sporządzonych w opracowaniach: Foresight Polska 2020 i Polska Trzecia część opracowania, zredagowana przez Paulinę Golińską, dotyczy sieci gospodarczych. Ma tu miejsce zarówno prezentacja nowych badań, jak i kontynuacja analiz danych zgromadzonych w początkowej fazie realizacji projektu, a częściowo już prezentowanych w poprzedniej publikacji. Taki jest rozdział dziewiąty, który dotyczy nie tylko zmian zachodzących w relacjach sieciowych o charakterze kooperacji oraz istotnych tendencji w kształtowaniu się sieci gospodarczych, ale odniesiony jest także do realiów Wielkopolski. Na podstawie danych pochodzących z badań ankietowych przeprowadzonych w 522 przedsiębiorstwach województwa wielkopolskiego wykonano 35 różnych analiz korelacji w kontekście zdolności lub gotowości przedsiębiorstw do łączenia się w sieci gospodarcze. Rozdział dziesiąty pokazuje wyniki innych badań sprawdzano gotowość, zarówno firm, jak i osób w Wielkopolsce, do wdrażania innowacji oraz kreowania zmian. Na podstawie analizy psychograficznej, prowadzonej od 2000 roku przez

9 Wstęp 9 Pentora RI, dokonano charakterystyki Wielkopolski z perspektywy występowania klimatu dla innowacyjności, pokazując ją w kontekście sytuacji w Polsce. Rozdział jedenasty to relacja z badań stanowiących potwierdzenie istnienia zapotrzebowania na innowacje organizacyjne. Przedstawiono w nim również podstawowe oczekiwania badanych podmiotów gospodarczych co do form, zakresu oraz metod pozyskiwania wsparcia w kontekście rozwiązań innowacyjnych. Kolejny, dwunasty, rozdział poświęcono ośrodkom innowacji i przedsiębiorczości w Wielkopolsce. W gromadzenie danych o instytucjach otoczenia biznesu w Wielkopolsce włączone zostały studenckie koła naukowe funkcjonujące na Politechnice Poznańskiej: Centrum Promocji Inżynierów, Koło Naukowe Logistyka, Koło Doskonalenia Procesów oraz Studenci dla Przedsiębiorczości SIFE. Rozdział trzynasty traktuje o dobrych praktykach, a konkretnie o uznawanym na świecie modelu doskonalenia przedsiębiorstw, zwanym World Class Manufacturing (WCM) opartym na konsekwentnym eliminowaniu marnotrawstwa we wszystkich obszarach przedsiębiorstwa przy pełnym zaangażowaniu kierownictwa i pracowników. Prezentowane badania przeprowadzono w dwóch dużych przedsiębiorstwach produkcyjnych, z których jedno funkcjonuje w Wielkopolsce. Proponowana przez autorów lista pytań kontrolnych ułatwia sprawdzenie, czy i w jakim zakresie przedsiębiorstwo stosuje model WCM, który stanowić może także punkt odniesienia dla funkcjonowania w wystandaryzowanych sieciach gospodarczych, które mają współcześnie także zasięg międzynarodowy. Internacjonalizacji, traktowanej jako ważny czynnik wzrostu gospodarczego regionu, dotyczy rozdział czternasty, zamykający część opracowania poświęconą sieciom gospodarczym. Wynika z niego, że wielkopolskie przedsiębiorstwa są zaangażowane w ekspansję poza granicę, ale na ogół w prostych jej formach, czyli częściej eksportują, niż dokonują inwestycji zagranicznych. Ostatnią, czwartą część opracowania, zredagowaną przez Agnieszkę Grzelczak, zdominowały tematy związane z kształceniem i doskonaleniem zawodowym. Ideą wiodącą jest identyfikacja instytucji generujących wiedzę, odpowiedzialnych za jej transfer i transformację, oraz stanu i kierunków przemian w systemie kształcenia. Rozpoczynający te rozważania rozdział piętnasty jest próbą wskazania najistotniejszych czynników i tendencji w transformacji wiedzy oraz prezentacją podmiotów uczestniczących w procesach przekazu wiedzy. Analizując możliwe scenariusze w procesach transformacji, wiedzę ujęto tu jako produkt posiadający określoną użyteczność i ze względu na swoją wartość poszukiwany przez różne segmenty nabywców. Następny rozdział, szesnasty, opisuje tendencje w zarządzaniu kompetencjami. Zaprezentowano tu aplikację internetową służącą do badania kompetencji kierowniczych w przedsiębiorstwie. Przedstawiono też mapę przedsiębiorczości, umożliwiającą dokonanie porównania Wielkopolski z dwoma najbardziej konkurencyjnymi regionami Polski.

10 10 Magdalena K. Wyrwicka Dalej, w rozdziale siedemnastym, przypomniano istotę i zakres programu Uczenie się przez całe życie. Podjęto także próbę określenia kierunków zmian i wymagań w zakresie kształcenia ustawicznego w przyszłości. Rozdział osiemnasty prezentuje koncepcje rozwiązań formalnoprawnych, których realizacja mogłaby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie i rozwój rynku usług szkoleniowych w Polsce. Dotyczą one zrównania działalności szkoleniowej wobec prawa, niezależnie od sektora działania (publicznego lub niepublicznego), a na poziomie regionalnym wypracowania dobrych praktyk (standardów) i norm etycznych obowiązujących w działalności szkoleniowej. Warto nadmienić, że opracowanie to jest kontynuacją przemyśleń na temat wielkopolskiego rynku usług szkoleniowych na tle rynku krajowego zawartych w rozdziale szesnastym wspominanej uprzednio książki Analiza sytuacji Wielkopolski w kontekście transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych i pokazuje potencjalne możliwości podniesienia profesjonalizmu na rynku szkoleń. W następnym rozdziale (dziewiętnastym) zwrócono uwagę na kwestie doradztwa zawodowego. Zadaniem takiego doradztwa jest pomoc jednostkom w budowaniu ścieżek edukacyjnych i zawodowych nie tylko w okresie przejścia z systemu edukacji na rynek pracy, lecz przez całe życie. Zatem doradztwo zawodowe jest zarówno częścią systemu oświaty, jak i zatrudnienia. Tendencja do instytucjonalizacji usług doradztwa zawodowego objawia się poprzez budowanie powiązań między systemem edukacji a rynkiem pracy. Misja doradztwa zawodowego w kontekście dostępu do europejskiego systemu edukacji i wspólnotowego rynku pracy rozszerza się i staje się częścią kształcenia ustawicznego. Autorka rozdziału przedstawia regulacje prawne funkcjonowania doradztwa zawodowego w Polsce, opisuje stan faktyczny realizowanych w tym zakresie usług w Wielkopolsce i prezentuje argumenty, które wskazują na duże znaczenie poradnictwa dla rozwoju zasobów ludzkich w regionie. Ostatni rozdział, dwudziesty, przypomina o istnieniu norm, które powinny być znane współczesnym przedsiębiorcom, gdyż pomagają ukierunkowywać rozwój przedsiębiorstw zwłaszcza tych działających w sieciach i zdobywać kolejne atuty na wymagającym rynku. W podsumowaniu, szerzej i komplementarnie do wcześniejszych rozważań, przedstawiono megatrendy wynikające z długich cykli gospodarczych i zwrócono uwagę na potrzebę adaptacji do nowych wymagań, które mogą przebiegać odmiennie ze względu na zmiany pokoleniowe. Przywołano także wyniki ostatnich badań z regionu Mazowsza sugerujące podobnie jak dotychczasowe wyniki badań realizowanych przez autorów niniejszego opracowania, realizatorów Projektu potrzebę budowania kapitału społecznego. W tym miejscu warto jeszcze przypomnieć, że projekt Foresight»Sieci gospodarcze Wielkopolski«scenariusze transformacji wiedzy wspierające innowacyjną gospodarkę adresowany jest do społeczności Wielkopolski i ma wspierać rozwój regionu poprzez włączenie możliwie szerokiego grona Wielkopolan w proces myślenia o wspólnej przyszłości regionu oraz w jej kreowanie.

11 Wstęp 11 Wyniki badań typu foresight mają pokazać alternatywy przyszłości, ułatwić tworzenie wspólnych wizji. Aby stało się to możliwe, trzeba prowadzić wieloaspektowe obserwacje i analizy, których intencją jest odkrywanie logicznych współzależności oraz mechanizmów zmian oddziałujących w różnym horyzoncie czasu. Istotne jest również poszukiwanie czynników sprawczych, wspomagających kreowanie nowej, pożądanej rzeczywistości. Niniejsza książka skierowana jest przede wszystkim do przedsiębiorców, ale być może stanowić też będzie interesującą lekturę dla wszystkich, którym zależy na rozwoju Wielkopolski. Magdalena K. Wyrwicka

12 12 Magdalena K. Wyrwicka

13 I SYTUACJA WIELKOPOLSKI Opracowanie: Katarzyna RAGIN- SKORECKA

14 14 Magdalena Wyrwicka

15 Katarzyna RAGIN-SKORECKA * 1. DIAGNOZA TOŻSAMOŚCI WIELKOPOLSKI 1.1. WPROWADZENIE W Wielkopolsce prowadzony jest projekt Innowacyjna Wielkopolska. Jego celem jest budowa strategii dla regionu, opierającej się na oddolnym procesie współpracy między różnymi podmiotami systemu innowacji: przedsiębiorstwami, uczelniami, instytucjami badawczymi, dostawcami usług finansowych i doradczych, władzami samorządowymi oraz instytucjami użyteczności publicznej. Jednym ze szczegółowych celów projektu jest zbudowanie otoczenia sprzyjającego innowacjom, analiza systemu podaży innowacji oraz jego zdolność odpowiedzi na potrzeby przedsiębiorstw [38]. Jednym z zadań, które mają być zrealizowane w ramach Regionalnej Strategii Innowacji dla Wielkopolski, jest przygotowanie foresightu regionalnego. Tematyka ta jest ujęta w projekcie prowadzonym na Wydziale Inżynierii Zarządzania Politechniki Poznańskiej Foresight»Sieci gospodarcze Wielkopolski«scenariusze transformacji wiedzy wspierające innowacyjną gospodarkę. Jedną z przesłanek tworzenia scenariuszy jest tożsamość województwa (regionu) wielkopolskiego, traktowana jako tożsamość organizacyjna. Tożsamość organizacyjna województwa może stać się elementem sukcesu decydującym o pozyskiwaniu regionalnych inwestorów. Jej wysoki poziom powinien umożliwić tworzenie sieci gospodarczych między partnerami oraz przyczynić się do realizacji efektu synergii i zaszczepienia nowej kultury współpracy [12] TOŻSAMOŚĆ ORGANIZACYJNA I JEJ STRUKTURA Problem wyróżnialności i indywidualności organizacji pojawił się w pracach naukowych w latach dwudziestych XX wieku [30, 34]. Jednak niesprzyjające okoliczności spowodowały, że problematyka ta została uznana za nieistotną. Pod koniec lat 70. XX wieku ponownie zauważono, że specyficzne cechy organizacji stanowią o jej * Politechnika Poznańska, Wydział Inżynierii Zarządzania.

16 16 Katarzyna Ragin-Skorecka wartości. Zdecydowany rozwój badań w tym obszarze nastąpił na przełomie lat 80. i 90. XX wieku. Pojawiło się wtedy pojęcie tożsamości organizacyjnej [9]. Opracowania naukowe podają różne definicje tożsamości organizacyjnej w zależności od przyjętej perspektywy badawczej [2, 4, 8, 9, 25, 30]. Zarębska [34] określa tożsamość organizacyjną jako etos, który wyraża cele i wartości istotne dla organizacji oraz przedstawia sens indywidualności, bo to pomaga wyróżnić się na konkurencyjnym rynku. Tożsamość pozwala prezentować organizację grupom docelowym i jest zaplanowaną autoprezentacją, która ma swoją strategię. Pacholski i Wyrwicka [18] przyrównują tożsamość organizacyjną do kodu genetycznego, który przesądza o predyspozycjach i cechach charakterystycznych wykazywanych przez organizm, które w trakcie życia mogą być doskonalone lub pozostać nieujawnione i niewykorzystane. Autorzy określają tożsamość nadrzędna ideą, sposobem pojmowania własnej działalności opartej na pewnych zasadach oraz sposobem, w jaki organizacja chce być identyfikowana przez otoczenie. Według Wyrwickiej [32] tożsamość wyraża w jednoznaczny sposób filozofię (kulturę, wartości, priorytety) organizacji w zakresie sposobu podejmowania decyzji wewnętrznych i zewnętrznych. W celu ujednolicenia stosowanej terminologii zostało przyjęte, że tożsamość organizacyjna jest to system zawierający wzajemnie komplementarne cechy organizacji, które nadają jej indywidualny, stabilny i spójny charakter oraz decydują o zewnętrznej i wewnętrznej reputacji organizacji. Przyjęto, że tożsamość przejawia się poprzez reputację organizacji, ponieważ reputacja jest pojęciem szerszym niż wizerunek i pozwala na pełniejsze ujęcie złożoności problematyki tożsamości [20]. Tożsamość organizacyjna zależy od wielu czynników. Autorzy wymieniają następujące determinujące jej kształt czynniki[3, 14]: charakter otoczenia biznesowego lub rodzaj działalności oraz wspólne wartości: kultura narodowa, system wartości społeczeństwa, system wartości społeczności regionu, lokalny system wartości, typ organizacji sytuacja rynkowa, produkty i technologia, branża, cechy organizacji wytyczne założycieli podmiotu lub jej dominujących liderów, historia, wielkość, przywództwo, system administracji, struktura, cechy uczestników wartości, postawy, wykształcenie, płeć, wiek, doświadczenie w pracy, doświadczenie życiowe, więzi emocjonalne. Tożsamość organizacyjna może być postrzegana i badana w pięciu następujących wymiarach [18]: siła napędowa popycha lub ciągnie organizację ku coraz doskonalszym wynikom, tradycja opiera się na wartościach wywołujących uczucie dumy u pracowników, kompetencje mają umożliwić ogniskowanie różnych umiejętności kluczowych na zasobach oraz łańcuchów wartości na ofertach rynkowych ukazujących wartość produktu dla klienta, zalety dotyczące określonych cech produktów,

17 1. Diagnoza tożsamości Wielkopolski 17 spójność eksponowane zalety są wynikiem działań w łańcuchu wartości i są charakterystyczne dla danej organizacji. Kompleksowe podejście do tożsamości organizacyjnej pozwala na klasyfikację cech organizacji, które nadają jej indywidualny, stabilny i spójny charakter oraz decydują o zewnętrznej i wewnętrznej reputacji. Wyróżniono następujące grupy cech (rys. 1.1): uwarunkowania formalne struktura organizacyjna, systemy i procedury zarządzania, forma działalności, rodzaj działalności, branża, technika, technologia, kultura organizacyjna artefakty, normy i wartości, założenia, zasoby niematerialne tożsamość jednostkowa pracowników, umiejętności, wiedza, kompetencje, know-how, władza przywództwo, rozkład władzy, założenia podstawowe właścicieli lub kierownictwa, zachowania organizacji relacje z otoczeniem zewnętrznym i wewnętrznym, komunikacja formalna i nieformalna, misja w sposób pośredni ujawnia wizję i strategię organizacji, nieformalna struktura społeczna. uwarunkowania formalne kultura organizacyjna nieformalna struktura społeczna zasoby niematerialne TOŻSAMOŚĆ ORGANIZACYJNA misja władza komunikacja zachowania Rys Struktura tożsamości organizacji. Źródło: [20] Większość z metod stosowanych w analizie tożsamości organizacyjnej początkowo służyła do badań zachowań konsumentów w odniesieniu do wizerunku organizacji [34]. W badaniach tożsamości organizacyjnej stosuje się metody badawcze takie, jak: wywiady, obserwacje, analiza dokumentacji oraz techniki zbierania danych kwestionariusze wywiadu, kwestionariusze ankiet, różnego rodzaju testy [35]. W literaturze można znaleźć następujące metody badawcze: audyt podobieństwa Balmer s Affinity Audit BAA [25], technika drabinowa [24], Rotterdamski Test Identyfikacji Organizacyjnej ROIT [27], metoda Kellera [11],

18 18 Katarzyna Ragin-Skorecka metody pozwalające na cząstkowe rozpoznanie tożsamości organizacyjnej badanie w obszarze komunikowania się kwestionariusz satysfakcji z komunikowania się wewnątrz organizacji, kwestionariusz badania komunikacji wewnętrznej, kwestionariusz audytu komunikowania się wewnątrz organizacji [31], badanie klimatu społecznego SOCIPO [26], badanie wizerunku badanie poziomu świadomości ludzi, analiza wartości konsumentów, analiza postaw wobec organizacji i produktów [1], barometr wizerunku [35]. Przedstawione metody dotyczą oceny poszczególnych elementów tożsamości organizacyjnej i nie pozwalają na określenie siły związku pomiędzy jej poszczególnymi elementami oraz na określenie poziomu tożsamości wyrażonego w języku naturalnym. Jest to przyczyną przedstawienia trzech metod, nowatorskich w obszarze tożsamości organizacyjnej. Pierwsza z nich to analiza czynnikowa. Umożliwia ona grupowanie badanych cech organizacji i klasyfikowanie ich ze względu na siłę związku między nimi. Metoda ta daje rozwiązanie następującego problemu: jak zredukować jednorodny zbiór zmiennych wejściowych i zastąpić go jedną nową zmienną. Analiza czynnikowa pozwala na badanie struktury wewnętrznych zależności obserwacji wielowymiarowych, na wyróżnienie czynników głównych oraz na eliminację informacji mało istotnych dla badanego zjawiska [19, 20]. Drugie narzędzie badania tożsamości organizacyjnej wykorzystuje logikę rozmytą. Cechy organizacji decydujące o tożsamości w dużej części są miękkimi czynnikami zarządzania i dlatego trudno ocenia się je, stosując jednoznaczne miary. Wykorzystanie ocen wyrażanych w języku naturalnym wymaga wykorzystania metod proponowanych przez logikę rozmytą. Dlatego zaproponowano narzędzie badania tożsamości organizacyjnej, które pozwala oceniać cechy w języku naturalnym i poprzez zastosowanie odpowiednich algorytmów uzyskać ocenę tożsamości wyrażoną w języku naturalnym. Stworzono dwa wskaźniki. Pierwszy z nich Rozmyty Wskaźnik Tożsamości Zewnętrznej umożliwia ocenę tożsamości, drugi Rozmyty Wskaźnik Ważności pozwala określić cechy organizacji, które powinny być w pierwszej kolejności poprawiane WOJEWÓDZTWO I JEGO TOŻSAMOŚĆ Województwo w Polsce jest to jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia oraz jednostka samorządu terytorialnego [1]. Województwo wielkopolskie zajmuje drugie miejsce w kraju pod względem powierzchni i trzecie pod względem liczby ludności. Jest w nim 109 miast, w tym 4 miasta na prawach powiatu [28, 38]. Województwo ma dość duży zakres autonomii i można przyrównać je do organizacji. Przyjmując to założenie można rozważać problem tożsamości województwa i istnienie jego interesariuszy.

19 1. Diagnoza tożsamości Wielkopolski 19 Interesariusze (ang. stakeholders) są to grupy (społeczności, instytucje, organizacje, urzędy) lub osoby pośrednio lub bezpośrednio zainteresowane funkcjonowaniem organizacji, pośrednio lub bezpośrednio włączone w procesy realizowane przez nią [29]. Interesariusze są zaangażowani na wejściu (oferując pracę, kapitał, technologie i informacje), jak i na wyjściu (korzystają z produktów i usług przedsiębiorstwa, z osiąganych przez organizację celów) [5]. Można wyróżnić następujące zależności występujące pomiędzy organizacją a interesariuszem [17]: interesariusz wysuwa żądania, uwzględniając interes organizacji, organizacja jest zależna od interesariusza, interesariusz ma władzę nad organizacją, interesariusz jest zależny od organizacji, organizacja ma władzę nad interesariuszem, organizacja i interesariusz są wzajemnie uzależnieni, organizacja i interesariusz pozostają w związku kontraktowym, interesariusz może wysuwać żądania natury moralnej wobec organizacji, interesariusz jest zagrożony ryzykiem, interesariusz jest zainteresowany działalnością organizacji. Możemy wyróżnić dwie główne grupy interesariuszy: wewnętrzni i zewnętrzni. W odniesieniu do województwa interesariuszami wewnętrznymi będą: mieszkańcy województwa, jednostki samorządu terytorialnego, władze województwa, przedsiębiorcy prowadzący działalność w województwie, media regionalne, regionalne instytucje naukowo-badawcze. Interesariuszami zewnętrznymi województwa są: przedsiębiorcy, potencjalni inwestorzy, pracownicy firm, potencjalni mieszkańcy, samorządy gospodarcze i zawodowe, instytucje rynku pracy, organizacje pozarządowe, związki zawodowe, stowarzyszenia, władze państwowe, międzynarodowe organizacje gospodarcze, media i opinia publiczna, instytucje naukowo-badawcze, inne województwa, inne regiony na świecie. W prezentowanej publikacji region został potraktowany jako organizacja. Uzasadnienie takiego podejścia można znaleźć w literaturze, np. [12], [15]. W odniesieniu do województwa tożsamość będzie to system wzajemnie komplementarnych cech regionu, które nadają mu indywidualny, stabilny i spójny charakter oraz decydują o zewnętrznej i wewnętrznej reputacji. Na tożsamość województwa składają się następujące elementy: uwarunkowania formalne, kultura organizacyjna, zasoby niematerialne, władza, zachowania, komunikacja formalna i nieformalna, misja oraz przyjęte założenia strategiczne, nieformalna struktura społeczna.

20 20 Katarzyna Ragin-Skorecka Rys Schemat cech tożsamości regionu. Źródło: opracowanie własne

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu dr inż. Arkadiusz Borowiec 08.12.2011 r. WND POIG.01.01.01-30-014/09 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 WSTĘP ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 Projekt założeń projektu ustawy o współpracy rozwojowej nakłada na Ministra Spraw Zagranicznych obowiązek

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie nowych proinnowacyjnych usług sprzyjających dyfuzji innowacji w sektorze MSP nr umowy: U- POIG.05.02.00-00-016/10-00

Wdrożenie nowych proinnowacyjnych usług sprzyjających dyfuzji innowacji w sektorze MSP nr umowy: U- POIG.05.02.00-00-016/10-00 Regulamin usługi Wdrożenie nowych proinnowacyjnych usług sprzyjających dyfuzji innowacji w sektorze MSP nr umowy: U- POIG.05.02.00-00-016/10-00 Projekt realizowany jest w ramach Działania 5.2 Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki

na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki budować sieci współpracy na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki Miasto Poznań przyjazne dla przedsiębiorców Władze Miasta Poznania podejmują szereg działań promujących i wspierających rozwój

Bardziej szczegółowo

Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach. Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014

Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach. Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014 Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014 12 czerwca 2007 Misją Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach jest stworzenie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej FiM Consulting Sp. z o.o. Szymczaka 5, 01-227 Warszawa Tel.: +48 22 862 90 70 www.fim.pl Spis treści

Bardziej szczegółowo

Spis treści 5. Spis treści. Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa

Spis treści 5. Spis treści. Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa Spis treści 5 Spis treści Wstęp (Adam Stabryła)... 11 Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa Rozdział 1. Interpretacja i zakres metodologii projektowania (Janusz

Bardziej szczegółowo

Badanie opinii Warsaw Watch. Oferta badawcza

Badanie opinii Warsaw Watch. Oferta badawcza Badanie opinii Warsaw Watch Oferta badawcza Kim jesteśmy? SW Research Agencja badań rynku i opinii Rok założenia 2011 Wizerunek Firma oferująca profesjonalne rozwiązania badawcze, usługi analityczne i

Bardziej szczegółowo

Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania kompetencjami w MSP jest realizowana

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

Badanie opinii Omniwatch. Oferta badawcza

Badanie opinii Omniwatch. Oferta badawcza Badanie opinii Omniwatch Oferta badawcza Kim jesteśmy? SW Research Agencja badań rynku i opinii Rok założenia 2011 Wizerunek Firma oferująca profesjonalne rozwiązania badawcze, usługi analityczne i doradcze.

Bardziej szczegółowo

SPIN MODEL TRANSFERU INNOWACJI W MAŁOPOLSCE

SPIN MODEL TRANSFERU INNOWACJI W MAŁOPOLSCE MODEL TRANSFERU INNOWACJI W MAŁOPOLSCE Dr inż. Konrad Maj Dyrektor Departamentu ds. Rozwoju Fundacji Rozwoju Edukacji i Nauki SPIN MODEL TRANSFERU INNOWACJI W MAŁOPOLSCE Projekt innowacyjny testujący wdrażany

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13

Spis treści WSTĘP... 13 WSTĘP... 13 Rozdział I MODEL ZRÓWNOWAŻONEGO BIZNESU PRZEDSIĘBIORSTWA A KREACJA WARTOŚCI... 15 (Adam Jabłoński) Wstęp... 15 1. Konkurencyjność przedsiębiorstwa a model zrównoważonego biznesu... 16 2. Ciągłość

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 Spis treści Wstęp... 7 1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 1.1. Interdyscyplinarność badań naukowych organizacji pozarządowych... 11 1.2. Cechy i funkcje organizacji pozarządowych...

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna metoda rangowania publicznych i prywatnych przedsięwzięć rewitalizacyjnych na zdegradowanych obszarach miejskich

Innowacyjna metoda rangowania publicznych i prywatnych przedsięwzięć rewitalizacyjnych na zdegradowanych obszarach miejskich Ogólnopolski konkurs dla studentów i młodych pracowników nauki na prace naukowo-badawcze dotyczące rewitalizacji terenów zdegradowanych Innowacyjna metoda rangowania publicznych i prywatnych przedsięwzięć

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17. Iwona Kłóska... 27

Spis treści. Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17. Iwona Kłóska... 27 CZĘŚĆ I Spis treści Zarządzanie zasobami ludzkimi w dobie kryzysu Rozdział 1 STYMULOWANIE I ZARZĄDZANIE WITALNYM POTENCJAŁEM ZASOBÓW LUDZKICH W ORGANIZACJI Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17 1. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Wybrane elementy zarządzania kompetencjami pracowniczymi w aspekcie kształcenia zawodowego

Wybrane elementy zarządzania kompetencjami pracowniczymi w aspekcie kształcenia zawodowego Wybrane elementy zarządzania kompetencjami pracowniczymi w aspekcie kształcenia zawodowego Autor referatu: Marek Goliński Prezentuje: Joanna Kijewska Plan prezentacji 1. Wprowadzenie 2. Zarządzanie kompetencjami

Bardziej szczegółowo

Rola instytucji otoczenia biznesu w Wielkopolsce w kontekście przepływu wiedzy

Rola instytucji otoczenia biznesu w Wielkopolsce w kontekście przepływu wiedzy Rola instytucji otoczenia biznesu w Wielkopolsce w kontekście przepływu wiedzy Katarzyna Ragin-Skorecka Agnieszka Grzelczak Wydział Inżynierii Zarządzania Politechnika Poznańska 29 lipca 2011 Cel badań

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu ZP-Z1-19

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu ZP-Z1-19 Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU Z1-PU7 WYDANIE N1 Strona 1 z 5 1. Nazwa przedmiotu: BADANIA MARKETINGOWE 3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego: 2014/2015

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Wzrost wiedzy oraz nabycie kompetencji w zakresie współpracy międzysektorowej

Wzrost wiedzy oraz nabycie kompetencji w zakresie współpracy międzysektorowej Wzrost wiedzy oraz nabycie kompetencji w zakresie współpracy międzysektorowej Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Standardy współpracy międzysektorowej w powiecie oleckim Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH Milena Ratajczak-Mrozek SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W POZNANIU POZNAŃ 2010 SIECI

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL dr Łukasz Sienkiewicz Instytut Kapitału Ludzkiego Seminarium naukowe Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla zarządzania organizacją Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Misja Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach na lata 2010-2014

Misja Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach na lata 2010-2014 REGIONALNA IZBA GOSPODARCZA W KATOWICACH STRATEGIA ORAZ PROGRAM DZIAŁANIA RIG W KATOWICACH NA LATA 2010-2014 Misja Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach na lata 2010-2014 Rozwój przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie współpracy dla innowacji

Rozwijanie współpracy dla innowacji Rozwijanie współpracy dla innowacji Warsztat dr inż. Anna Sworowska na zlecenie Górnośląskiej Agencji Przedsiębiorczości i Rozwoju Sp. z o.o. Radlin, 14 marca 2014 r. Cel spotkania Po co to wszystko? uzasadnienie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Recenzja: prof. dr hab. Jan W. Wiktor Redakcja: Leszek Plak Projekt okładki: Aleksandra Olszewska Rysunki na okładce i w rozdziałach Fabian Pietrzyk Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

2010-11-25 PROGRAM WSPIERANIA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH: Międzyuczelniana Sieć Promotorów Przedsiębiorczości Akademickiej (MSPPA)

2010-11-25 PROGRAM WSPIERANIA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH: Międzyuczelniana Sieć Promotorów Przedsiębiorczości Akademickiej (MSPPA) wiemy, jak połączyć naukę z biznesem PROGRAM WSPIERANIA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH: Międzyuczelniana Sieć Promotorów Przedsiębiorczości Akademickiej (MSPPA) Wielkopolska Platforma Innowacyjna (WPI) Kontekst

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

CEL GŁÓWNY BADANIA CELE SZCZEGÓŁOWE BADANIA

CEL GŁÓWNY BADANIA CELE SZCZEGÓŁOWE BADANIA Załącznik nr 1 do SIWZ SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Analiza efektywności inicjatywy JEREMIE na terenie województwa wielkopolskiego wraz z oceną jej oddziaływania na sytuację gospodarczą regionu,

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Dr hab. prof. SGH Katedra Rynku i Marketingu SGH teresataranko@o2.pl Konsultacje pokój 302 Madalińskiego 6/8 Wtorek -15.00-16.00 Struktura problematyki 1. Definicja i funkcje badań

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKA PRZYWÓDZTWA EDUKACYJNEGO I KOMPETENCJE POLSKICH DYREKTORÓW

SPECYFIKA PRZYWÓDZTWA EDUKACYJNEGO I KOMPETENCJE POLSKICH DYREKTORÓW Prezentacja przedstawiona podczas VIII Kongresu Zarządzania Oświatą, OSKKO, Warszawa 25-27.09.2013 www.oskko.edu.pl/kongres/ SPECYFIKA PRZYWÓDZTWA EDUKACYJNEGO I KOMPETENCJE POLSKICH DYREKTORÓW DR ROMAN

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA Oferta badawcza DLACZEGO WARTO? Nowa perspektywa finansowania PROW 2014-2020, w ramach której kontynuowane będzie wdrażanie działania LEADER. Zgodnie z przyjętymi

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY projektu Wiedza dla gospodarki (POKL.04.01.01-00-250/09) (współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

LISTA PROJEKTÓW INDYWIDUALNYCH PROGRAMU OPERACYJNEGO INNOWACYJNA GOSPODARKA, 2007 2013

LISTA PROJEKTÓW INDYWIDUALNYCH PROGRAMU OPERACYJNEGO INNOWACYJNA GOSPODARKA, 2007 2013 LISTA PROJEKTÓW INDYWIDUALNYCH PROGRAMU OPERACYJNEGO INNOWACYJNA GOSPODARKA, 2007 2013 RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH 19 LUTEGO 2014 R. 25 LUTEGO 2014 R. WARSZAWA, LUTY 2014 WSTĘP W perspektywie finansowej

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON ORAZ SZANS I ZAGROŻEŃ DLA MOŻLIWOŚCI WYKREOWANIA POZYTYWNEGO WIZERUNKU INSPEKCJI OCHRONY ŚRODOWISKA

ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON ORAZ SZANS I ZAGROŻEŃ DLA MOŻLIWOŚCI WYKREOWANIA POZYTYWNEGO WIZERUNKU INSPEKCJI OCHRONY ŚRODOWISKA Monitoring efektów realizacji Projektu PL0100 Wzrost efektywności działalności Inspekcji Ochrony Środowiska, na podstawie doświadczeń norweskich ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON ORAZ SZANS I ZAGROŻEŃ DLA

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą

Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą KONFERENCJA w ramach projektu WYPRZEDZIĆ ZMIANĘ - PARTNERSTWO LOKALNE DLA ROZWOJU GOSPODARCZEGO POWIATU CHOJNICKIEGO Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą Alicja Zajączkowska 6

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Program Operacyjny Kapitał Ludzki 4 marca 2009 Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka Program Operacyjny Kapitał Ludzki Paulina Gąsiorkiewicz-Płonka Zastępca Dyrektora Departament Wdrożeń i Innowacji Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI

ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Załącznik nr 2 Odniesienie efektów kierunkowych do efektów obszarowych i odwrotnie Załącznik nr 2a - Tabela odniesienia

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Opis szkoleń planowanych do realizacji w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej?

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej? Artur Prażniewski Kujawsko-Pomorskie Biuro Planowania Przestrzennego i Regionalnego 1. Definicja Spójność terytorialna przynosi coraz to nowe zagadnienia oraz stawia istniejące problemy w nowym świetle.

Bardziej szczegółowo

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji 2010 Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji Paweł Czyż Warszawa, maj 2010 WPROWADZENIE Ewolucja teorii wzrostu gospodarczego i podejścia do innowacji Od podejścia neoklasycznego

Bardziej szczegółowo

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne:

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne: Ewaluacja ex post projektu systemowego PARP pt. Utworzenie i dokapitalizowanie Funduszu Pożyczkowego Wspierania Innowacji w ramach Pilotażu w III osi priorytetowej PO IG Metodologia badania Cel i przedmiot

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Wstęp.... 11 Rozdział 1. Przedmiot, ewolucja i znaczenie zarządzania kadrami (Tadeusz Listwan)... 15 1.1. Pojęcie zarządzania kadrami.................................. 15 1.2. Cele i znaczenie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem.

CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem. CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem.pl Rynek usług doradczych w województwie pomorskim Wyniki

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 1823/2012 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z 19 kwietnia 2012 r.

UCHWAŁA Nr 1823/2012 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z 19 kwietnia 2012 r. UCHWAŁA Nr 1823/2012 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z 19 kwietnia 2012 r. w sprawie: zatwierdzenia regulaminu świadczenia usług brokerskich, realizowanych w ramach zadań projektu systemowego pn. Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 SEKTOR EKONOMII SPOŁECZNEJ W MAŁOPOLSCE 1. Małopolska jest uznawana za lidera ekonomii społecznej:

Bardziej szczegółowo

PODOBIEOSTWA, RÓŻNICE I ROZWIJANIE STRUKTUR SPOŁECZNO-GOSPODARCZYCH WYBRANYCH POWIATÓW W PODREGIONACH WIELKOPOLSKI

PODOBIEOSTWA, RÓŻNICE I ROZWIJANIE STRUKTUR SPOŁECZNO-GOSPODARCZYCH WYBRANYCH POWIATÓW W PODREGIONACH WIELKOPOLSKI PODOBIEOSTWA, RÓŻNICE I ROZWIJANIE STRUKTUR SPOŁECZNO-GOSPODARCZYCH WYBRANYCH POWIATÓW W PODREGIONACH WIELKOPOLSKI. DR TOMASZ BRZĘCZEK Piła, 24.04.2012; Północna Wielkopolska lider czy outsider regionu?

Bardziej szczegółowo

Klastry w Polsce: diagnoza, polityka i instrumenty wsparcia

Klastry w Polsce: diagnoza, polityka i instrumenty wsparcia 2015 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Klastry w Polsce: diagnoza, polityka i instrumenty wsparcia Szczecinek, 24 września 2015 r. Klaster kilka słów teorii Klaster = współpraca

Bardziej szczegółowo

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem pod redakcją Adama Stabryły Kraków 2011 Książka jest rezultatem

Bardziej szczegółowo