TEMATY NA CZASIE. Mammografia s. 3 Grypa bez tajemnic. s. 4. Z Damianem przez całe życie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "TEMATY NA CZASIE. Mammografia s. 3 Grypa bez tajemnic. s. 4. Z Damianem przez całe życie"

Transkrypt

1 TEMATY NA CZASIE Mammografia s. 3 Grypa bez tajemnic Z Damianem przez całe życie s. 4

2 Drodzy Czytelnicy, przez ostatni rok tworzyliśmy razem z Wami biuletyn Centrum Medycznego Damiana Poradnik. Sztuka leczenia. Przez ten czas wspólnie z personelem medycznym naszej kliniki dokładaliśmy wszelkich starań, aby przekazana przez nas wiedza medyczna była Państwu pomocna. W tym roku wiele się wydarzyło. W celu poprawy jakości wykonywanych przez nas usług, po gruntownych remontach, uruchomiliśmy dwie pracownie diagnostyczne: pracownię tomografii komputerowej wyposażoną w najnowszej generacji aparat Somatom Definition AS w konfiguracji 40-rzędowej. Nowy tomograf to najnowocześniejsze tego typu urządzenie, jakim dysponują obecnie prywatne placówki w Warszawie. pracownię mammograficzną wyposażoną w najnowszej generacji sprzęt Mammomat Inspiration. Aparat jest pierwszym w pełni cyfrowym urządzeniem, jakim dysponują prywatne placówki medyczne w Warszawie. Nowy mammograf pozwala na jeszcze skuteczniejszą diagnozę najczęściej występujących nowotworów wśród kobiet. Poszerzyliśmy ofertę CMD o kolejną ważną dziedzinę medycyny, jaką jest rehabilitacja: otwarcie przychodni rehabilitacyjnej wyposażonej w 10 stanowisk rehabilitacyjnych, z szatniami i pełnym zapleczem sanitarnym, zapewniających komfort zabiegów. Rehabilitacja CMD świadczy kompleksowe usługi z zakresu fizykoterapii (w tym zabiegi w okulistyce i laryngologii), kinezyterapii, masażu i terapii manualnej. Realizuje także wizyty domowe. Placówka została wyposażona w wysokiej klasy, nowoczesny sprzęt rehabilitacyjny, w tym m.in. aparat do krioterapii miejscowej ciekłym azotem, laser rehabilitacyjny z biostymulacją, nowoczesny Uniwersalny Gabinet Usprawniania Leczniczego (UGUL) i najnowszej generacji aparat do terapii akustycznymi falami uderzeniowymi. Przychodnia jest w pełni przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych. Przyjmuje wszystkich pacjentów od 7. roku życia. Specjalnie dla Was zainicjowaliśmy szereg działań profilaktycznych. Opracowaliśmy dwa nowe programy ZDROWA MAMA oraz PO PIERWSZE PROFILAKTYKA. Pierwszy skierowany jest do przyszłych mam, drugi do osób świadomie dbających o stan swojego zdrowia W NUMERZE MAMMOGRAFIA Troszcząc się o innych, nie zapomnij o sobie GRYPA BEZ TAJEMNIC Sprawdź, co o niej wiesz INDYWIDUALNA DIETA Sposób na zdrowe i szczęśliwe życie DAMIAN DZIECIOM S JAK SKOLIOZA U DZIECI DAMIAN DZIECIOM BADANIE OKULISTYCZNE U DZIECI Specyfika oraz najczęstsze wskazania DOBROCZYNNE SKUTKI PSYCHOTERAPII I TY MOŻESZ URATOWAĆ KOMUŚ ŻYCIE Vademecum pierwszej pomocy przedmedycznej Roczna praca nad biuletynem pokazała, jak wiele istotnych zagadnień z dziedziny profilaktyki zdrowotnej chcielibyśmy przekazać naszym pacjentom. Dlatego też postanowiliśmy kontynuować wydawanie biuletynu w przyszłym roku, poruszając tematy zdrowotne z różnych dziedzin medycyny. W przyszłym roku również będziemy zachęcać Państwa do regularnej profilaktyki zdrowotnej poprzez wiele nowych produktów, jakie zamierzamy wprowadzić. Korzystając z okazji, chciałabym złożyć serdeczne podziękowania kadrze medycznej, bez pomocy której żaden z biuletynów by nie powstał. Wykonywana praca była dzięki Wam prawdziwą przyjemnością. Z pozdrowieniami Anna Święcka-Głowacka dyrektor Działu Sprzedaży i Marketingu REDAKCJA Wydawca: Centrum Medyczne Damiana sp. z o.o. ul. Wałbrzyska Warszawa Redaktor prowadzący: Dominika Korczak Skład:

3 dr med. Ewa Wesołowska specjalista radiolog w CMD Mammografia Co 13 minut umiera na świecie kobieta na raka piersi. Ponad 12 proc. Amerykanek i 4 proc. Polek zachoruje na tę chorobę. 77 proc. przypadków to kobiety w wieku ponad 50 lat. Wczesne wykrycie raka poprzez systematyczne badania mammograficzne może ocalić życie tysiącom kobiet. Mammogram jest rentgenowskim zdjęciem piersi, które może pomóc w wykryciu raka w jego wczesnym stadium rok do dwóch lat wcześniej niż zauważy to lekarz lub wyczuje kobieta podczas periodycznego samobadania. Wykonanie zdjęcia polega na prześwietleniu piersi promieniami Roentgena minimalną dawką jonizującego promieniowania. Mammogramy są następnie analizowane przez lekarzy radiologów specjalizujących się w diagnostyce raka piersi. Zdjęcia są opisywane i interpretowane na podstawie kilkudziesięciu cech, które mogą świadczyć o ewentualnym charakterze zmian. W przypadku podejrzenia o zmiany złośliwe pacjentka jest kierowana na dalsze badania (dodatkowe zdjęcia, ultrasonografię, rezonans magnetyczny lub biopsję), które mogą potwierdzić lub wykluczyć wstępną diagnozę. Na całym świecie, w tym również w Polsce, powstały programy przesiewowe (skryningowe) oparte na wysokiej jakości mammografii, mające na celu systematyczne badanie kobiet niewykazujących żadnych objawów chorobowych. Istnieje więc możliwość wykrycia zmiany, zanim stanie się ona wyczuwalna. Rak piersi jest chorobą postępującą, której wczesne wykrycie oznacza lepsze rokowanie, większą szansę na pełne wyleczenie oraz większy odsetek operacji oszczędzających pierś. Efektywność takich programów jest silnie uwarunkowana przestrzeganiem wysokich standardów, a więc jakością sprzętu, na którym przeprowadza się badania, oraz kompetencją personelu, poczynając od techników wykonujących mammogramy, poprzez fizyków testujących sprzęt, a skończywszy na doświadczonych radiologach, którzy interpretują wykonane zdjęcia. Badania kliniczne przeprowadzane w wielu renomowanych placówkach naukowych wykazały znaczny spadek liczby zgonów z powodu raka piersi w krajach, w których wdrożono programy skryningowe. Obejmowały one populację kobiet w wieku lat, badania zaś wykonywane były w odstępach od 12 do 24 miesięcy. W związku z tym większość organizacji formułujących zalecenia rekomenduje regularne wykonywanie badania mammograficznego, a zalecany odstęp między badaniami wynosi od 12 do 24 miesięcy. Częstsze, coroczne wykonywanie badań przynosi większą korzyść kobietom w wieku premenopauzalnym oraz kobietom należącym do grup ryzyka. Do czynników ryzyka zachorowania na raka piersi zaliczamy: starszy wiek rodzinne występowanie raka w młodszym wieku wczesne rozpoczęcie miesiączkowania późne wystąpienie menopauzy pierwszy poród powyżej 35. roku życia lub bezdzietność ekspozycję na działanie promieniowania jonizującego obecność łagodnych chorób rozrostowych piersi nosicielstwo mutacji genów BRCA1 i BRCA2 Grupa wysokiego ryzyka obejmuje również kobiety z gęstą gruczołową budową piersi oraz te długotrwale stosujące hormonalną terapię zastępczą. Kobietom z tej ostatniej grupy oraz tym w wieku premenopauzalnym większą korzyść może przynieść wykonywanie mammografii cyfrowej. Jest to technika pozwalająca na uzyskanie obrazów o znacznie wyższej wartości diagnostycznej niż w przypadku mammografii konwencjonalnej. W naszym kraju, zgodnie z zaleceniami Unii Europejskiej, badaniami mammograficznymi są objęte wszystkie panie od 50. do 69. roku życia. Pomimo szeroko prowadzonej kampanii edukacyjno-informacyjnej ciągle zbyt mało kobiet decyduje się na korzystanie z bezpłatnych usług oferowanych zarówno przez publiczne, jak i prywatne ośrodki. Nadal wiele z nas nie wie lub nie chce wiedzieć, czy też pamiętać, że wczesna diagnostyka jest kluczowa w profilaktyce raka piersi. Dzięki niej możemy uratować swoje życie. Od 30 marca w Centrum Medycznym Damiana można wykonać badania mammograficzne aparatem Mammomat Inspiration najnowszej generacji. To pierwsze w pełni cyfrowe urządzenie, jakim dysponują prywatne placówki medyczne w Warszawie. Nowy mammograf pozwoli nam jeszcze skuteczniej diagnozować najczęściej występujący nowotwór u kobiet. Mammomat Inspiration umożliwia wykonanie bardzo dokładnych zdjęć w wysokiej rozdzielczości, pozwalających na rozpoznanie nawet najmniejszych zmian w piersi. Jednocześnie dzięki redukcji dawki promieniowania do niezbędnego minimum zwiększa bezpieczeństwo pacjentek. 3

4 lek. med. Mariola Malicka specjalista chorób wewnętrznych w CMD Grypa bez tajemnic sprawdź, co o niej wiesz Grypa jest ostrą chorobą zakaźną układu oddechowego wywołaną wirusem grypy. Choroba ta trapiła ludzkość od stuleci. Opisana została już przez Hipokratesa w roku 412 p.n.e. Pierwszy raz pandemię grypy zanotowano w wieku XVI. Kolejne fale zachorowań pojawiały się co kilkadziesiąt lat. W wieku XX wystąpiło wiele epidemii grypy oraz jedna pandemia. Najbardziej zjadliwa grypa pojawiła się po I wojnie światowej i pochodziła od ptaków. Był to szczep H1N1, który wywołał pandemię choroby nazwanej hiszpanką, trwającą dwa lata. Grypa wywołała wówczas 500 mln zachorowań oraz w zależności od źródeł mln zgonów. Liczba osób, jaka wówczas zachorowała i umarła, obrazuje, jak wielkie spustoszenie poczyniła grypa. Na świecie występują 3 rodzaje wirusa grypy należące do rodziny ortomyksowirusów: A, B i C. Poszczególne typy mają zwykle zdolność zakażania tylko jednego gatunku (gospodarza). Jest to bardzo ważna cecha wirusa grypy. Rzadkie jest spotkanie się w tej samej komórce wirusa mogącego zarażać ludzi oraz innego, przenoszonego przez zwierzęta. Zdarza się, że powstaje wówczas mutacja i wirus może być zakaźny zarówno dla człowieka, jak i zwierzęcia. Mówimy wtedy o przełamaniu bariery międzygatunkowej. Wywołuje to panikę w środowisku medycznym. Świadczy bowiem o możliwości pojawienia się w środowisku podtypu mogącego być przyczyną pandemii. Tak było wtedy, gdy pojawił się wirus ptasiej, a następnie świńskiej grypy. Wirus grypy A występuje u ludzi i zwierząt (świnie, konie, foki, norki, wieloryby oraz ptaki). Uważa się, że rezerwuarem wirusa grypy A jest ptactwo wodne. Wirus grypy typu A można poddać dalszej klasyfikacji na podtypy w oparciu o rodzaj białek tworzących otoczkę białkową hemaglutynina (H) oraz neuraminidazy (N). Wyróżniono 16 podtypów H (H1 H16) oraz 9 podtypów N (N1 N9), co daje łącznie 144 możliwe kombinacje segmentów genowych i powoduje istnienie ogromnej różnorodności wirusów typu A. Rodzaj A najczęściej powoduje epidemie i pandemie. Jest to możliwe dzięki zdolności tego wirusa do podlegania skokom antygenowym (nagłym i znacznym zmianom materiału genetycznego). Wirus może relatywnie szybko zmieniać strukturę białkową swojej otoczki, wskutek czego przeciwciała osób, które już raz chorowały na grypę, nie są w stanie rozpoznać nowego szczepu wirusa jako zagrożenia. Obecnie najpowszechniejsze są szczepy wirusa należące do podtypów H1N1 oraz H3N2. Wirus grypy B występuje wyłącznie u ludzi. Rodzaj B ma tylko po jednym podtypie H i N. Może być przyczyną ciężkich zachorowań. Wirus grypy C występuje u ludzi i świń. Powoduje tylko lekkie infekcje, np. zapalenie spojówek, i nie wywołuje występowania epidemii. Wirusy z rodzajów B i C są zdolne wyłącznie do przesunięcia antygenowego (łagodna zmiana materiału genetycznego), co nie pozwala im na tak łatwe zmylenie mechanizmów odpornościowych zwierząt i ludzi. Grypa przenosi się pomiędzy ludźmi drogą kropelkową, np. podczas kichania. Zakażenie może także nastąpić przez kontakt bezpośredni, jeśli człowiek chory dotyka swych ust lub nosa, a następnie np. wita się z inną oso- bą. W ten sposób wirus zostaje przeniesiony. Dlatego tak ważne jest przestrzeganie podstawowych zasad higieny osobistej, np. zasłanianie ust w trakcie kaszlu, częste mycie rąk itp. Zakażony człowiek powoduje rozprzestrzenianie się wirusa już od 1 do 6 dni przed wystąpieniem objawów choroby, a także do tygodnia po ustąpieniu symptomów choroby. Objawy grypy Najczęściej rozpoczyna się gwałtownie i od początku towarzyszą jej ostre objawy. Nie należy jej mylić z przeziębieniem, które ma wiele podobnych objawów. Dla przeziębienia charakterystyczne jest stopniowe pojawianie się dolegliwości i nieżyt nosa, który nie jest typowym objawem i nie występuje u każdego pacjenta chorego na grypę. Wysoka gorączka Na początku choroby obserwuje się nagły wzrost temperatury ciała. Może ona wynosić nawet C. Jeśli choroba przebiega łagodnie, temperatura stopniowo spada, zwykle od 3 do 5 dnia choroby, czemu towarzyszy obfite pocenie się. Jeżeli jednak gorączka na krótko się obniży, a potem szybko wzrośnie, może to wskazywać na pojawienie się nadkażenia bakteryjnego. Dreszcze Najczęściej towarzyszą wzrostowi temperatury ciała podczas rozwoju infekcji i czasem utrzymują się podczas jej przebiegu. Bóle mięśniowe, kostno-stawowe Zwykle towarzyszą grypie i mogą być bardzo silne. Najczęściej pojawia się charakterystyczne łamanie w kościach. Ból głowy Pojawia się na początku choroby z dużą intensywnością. Może towarzyszyć mu ból oczu, światłowstręt, bolesność uciskowa gałek ocznych. Stopniowo przechodzi w obniżenie sprawności psychoruchowej i senność. Ból gardła i suchy kaszel W pierwszym stadium choroby kaszel jest suchy, męczący, czasem napadowy i trudny do opanowania. W przebiegu typowego zachorowania na grypę przechodzi w kaszel wilgot- 4

5 ny, któremu towarzyszy odkrztuszanie wydzieliny śluzowej. Uczucie wyczerpania i ogólnego rozbicia Zazwyczaj występuje od początku choroby i może trwać jeszcze przez 2 3 tygodnie od ustąpienia infekcji. Brak apetytu Jest to naturalna i pożyteczna reakcja organizmu, który odciąża się kosztem procesów trawienia i przemiany materii, by w pełni zmobilizować układ odpornościowy. U niemowląt i małych dzieci, u których gorączka narasta bardzo gwałtownie, mogą wystąpić majaczenia, drgawki czy też biegunka i wymioty. Wystąpienie takich objawów jest wskazaniem do natychmiastowej konsultacji lekarskiej. U ludzi starszych może dojść do przyśpieszenia akcji serca i tętna w związku z podwyższoną temperaturą ciała. Szczególnej opieki oraz konsultacji lekarskiej w przebiegu grypy wymagają także osoby starsze z chorobami układu krążenia, w tym pacjenci z niewydolnością krążenia. Łagodzenie przebiegu choroby oraz skracanie czasu trwania grypy odbywa się głównie poprzez przyjmowanie leków zwalczających objawy. Większość pacjentów, którzy zachorują na grypę, wraca do zdrowia w ciągu od jednego do dwóch tygodni. Na rynku farmaceutycznym pojawiły się leki antywirusowe, których podawanie w trakcie banalnego zachorowania na grypę wzbudza jeszcze wiele kontrowersji. Tamiflu i Relenza zatrzymują namnażanie wirusa. Są skuteczne przeciwko typom wirusa A i B. Amantadyna i Rimantadyna blokują kanał jonowy, zapobiegając zainfekowaniu komórek przez wirusy. Są czasami skuteczne przeciwko grypie typu A, jeśli zostaną podane wcześnie, ale nie wykazują skuteczności względem wirusa typu B. Główną przyczyną śmierci nie jest sama grypa, ale występujące po niej powikłania. Każdego roku na całym świecie na ich skutek życie tracą 2 mln ludzi. Większość zgonów dotyczy pacjentów w wieku powyżej 65 lat lub młodszych, ale osłabionych przez inne niż grypa choroby. Grypa może być też niebezpieczna dla niemowląt oraz małych dzieci. W przypadku niewłaściwego leczenia albo jego braku nawet pacjenci w sile wieku mogą nabawić się poważnych komplikacji. Powikłania grypy Ze strony układu oddechowego: zapalenie zatok obocznych nosa zapalenie krtani zapalenie oskrzeli zaostrzenie przewlekłych chorób układu oddechowego, takich jak astma oskrzelowa czy POChP zainicjowanie astmy oskrzelowej niewydolność oddechowa w przebiegu tych chorób Ze strony układu krążenia: zapalenie mięśnia sercowego zapalenie osierdzia nagły zgon sercowy dekompensacja przewlekłej niewydolności krążenia Ze strony ośrodkowego układu nerwowego: splątanie, nasilenie zmian otępiennych u osób starszych napady drgawkowe (zwłaszcza u dzieci pod postacią drgawek gorączkowych) zapalenie mózgu lub zapalenie opon mózgowych Ze strony innych narządów: ostre zapalenie ucha środkowego zapalenie mięśni ostra niewydolność nerek zapalenie spojówek zaostrzenie lub dekompensacja różnych chorób przewlekłych (np. cukrzycy) zespół Reye a (w przypadku podawania kwasu salicylowego) zespół Guillaina-Bárrego (porażenie wstępujące) Najlepszą metodą zapobiegania grypie są profilaktyczne szczepienia ochronne. Skuteczność szczepień wg różnych źródeł określa się na procent (oznacza to, że taki odsetek osób zaszczepionych odpowiednio wcześniej przed sezonem grypowym nie zachoruje na grypę). Ponadto w grupie ludzi szczepionych bardzo rzadko pojawiają się powikłania. Wirusy grypy są bardzo różnorodne i łatwo ulegają mutacji, tworząc nowe odmiany. Z tego względu należy szczepić się co roku przed każdym sezonem grypowym aktualną szczepionką. Szczepienie przeciwko grypie sezonowej może złagodzić przebieg grypy wywołanej wirusem A(H1N1), a także uchronić przed powikłaniami. Przebieg grypy wywołanej wirusem A(H1N1) nie różni się w sposób istotny od grypy sezonowej. Krąży wiele mitów dotyczących szczepienia przeciwko grypie. Mam nadzieję, że uda mi się je obalić. Kto powinien szczepić się przeciwko grypie? Przede wszystkim osoby szczególnie narażone na zachorowanie z racji wykonywanego zawodu (pracownicy ochrony zdrowia, żołnierze, nauczyciele, urzędnicy, pracownicy banków itp.). Praca tych ludzi polega na stałym kontakcie z dużą grupą osób. O kontakt z człowiekiem zarażonym nietrudno. Następną grupą są dzieci i osoby po 60. roku życia ze względu na podatność na powikłania. A zwłaszcza osoby z tej grupy, które zapadają na przewlekłe choroby układu oddechowego (astma, POCHP) i krążenia, oraz osoby z przewlekłymi chorobami ogólnoustrojowymi (cukrzyca, niewydolność nerek). Dla bezpieczeństwa rozwijającego się dziecka powinny zaszczepić się wszystkie kobiety, które planują ciążę na sezon grypy. Jeżeli ciężarna zmaga się z chorobą przewlekłą zwiększającą ryzyko powikłań grypy, należy ją zaszczepić przed nadchodzącym sezonem epidemicznym, bez względu na zaawansowanie ciąży. Kiedy powinno się szczepić? W Polsce szczyt zachorowań na grypę przypada między styczniem a marcem. Najlepiej oczywiście zdążyć przed początkiem sezonu grypowego. Od szczepienia do nabrania odporności mijają zwykle dwa tygodnie. Ale warto zaszczepić się nawet wówczas, gdy wokół nas rośnie liczba zachorowań na grypę. Otwieramy wtedy szybką ścieżkę tworzenia przeciwciał odpornościowych. Nasz układ immunologiczny staje się sprawniejszy. Szybciej zwalczymy wirusa, krócej i lżej będziemy chorować. A to sprawia, że ryzyko pojawienia się powikłań maleje. W Polsce ciągle zbyt mało osób się szczepi. Tendencja jest zwyżkowa i to dobrze wróży na przyszłość. Gdyby udało się podnieść wskaźnik osób systematycznie szczepiących się, jest duża szansa na ograniczenie zapadalności na grypę i wyeliminowanie ciężkich zachorowań, tak jak się stało z wieloma innymi chorobami wywoływanymi przez wirusy. Jedyną skuteczną metodą zapobiegania grypie są szczepienia. Zaszczep się już dziś. Więcej informacji pod numerem telefonu:

6 Czynniki genetyczne Otyłość wykazuje charakter rodzinny, gdzie dużą rolę odgrywają wspólne dla rodzin nawyki żywieniowe i życiowe. Genetycznie uwarunkowana skłonność do tycia może polegać na zwiększonej podatności na bodźce środowiskowe sprzyjające zwiększeniu masy ciała. Czynniki fizjologiczne Apetyt jest regulowany wielkością posiłków, ich częstością, składem i smakiem. Ważne jest spożywanie 5 posiłków dziennie, które to powinny być oddzielone od siebie od 3 do 3,5 godziny. Styl życia Otyłość powstaje przede wszystkim w wyniku spożywania nadmiaru tłuszczu, wysoce przetworzonej, zmodyfikowanej żywności oraz zbyt małej aktywności fizycznej. Jak wynika z badań, kobiety prowadzące siedzący tryb życia są siedmiokrotnie bardziej narażone na przybieranie na wadze, natomiast mężczyźni czterokrotnie. Duży wpływ na rozwój otyłości ma również stosowanie używek: alkohol spożywany w nadmiernych ilościach dostarcza tzw. puste kalorie, prowadzi dodatkowo do chorób wątroby i trzustki palenie papierosów chociaż obniża apetyt, nie jest metodą pozwalającą utrzymać prawidłową masę ciała i zachować zdrowie; palenie jest jednym z głównych czynników chorób sercowo-naczyniowych Czynniki psychologiczne Otyłość traktowana jako uzależnienie, wewnętrzny przymus jedzenia negatywnie wpływa na życie i sprawia, że osoby otyłe unimgr inż. Dominik Konecki dietetyk specjalista żywienia człowieka Indywidualna dieta sposobem na zdrowe i szczęśliwe życie! Nadwaga i otyłość to problemy coraz większej części naszego społeczeństwa. W ich rozwoju kluczową rolę odgrywają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe, tzw. otyłość pierwotna. Wzrost masy ciała powyżej normy może być także efektem obecności jednostki chorobowej to tzw. otyłość wtórna będącej objawem chorób metabolicznych, chorób ośrodkowego układu nerwowego, wad chromosomalnych oraz w wyniku działania leków. Przyczyny otyłości wtórnej Wśród czynników, które powodują rozwój otyłości, do najczęściej występujących należą: zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego: urazy czaszki, guzy mózgu, dystrofia tłuszczowo-płciowa Froehlicha endokrynopatie: niedoczynność tarczycy, hiperinsulinizm pierwotny, choroba lub zespół Cushinga (schorzenie hormonalne niedoczynność kory nadnerczy), zespół Stein-Leventhala (zespół policystycznych jajników), stan po usunięciu jajników, niedobór hormonu wzrostu, zespół przekwitania, hipogonadyzm hipogonadotropowy i inne cukrzyca typu II stosowanie leków: glikokortykoidów, estrogenów, progesteronu, środków uspokajających, pochodnych fenotiazyny wady chromosomalne: zespół Turnera, zespół Downa Przyczyny otyłości pierwotnej W powstawaniu nadwagi i rozwoju otyłości pierwotnej bierze udział wiele czynników, wśród których najważniejsze to: kają kontaktu z ludźmi, boją się odrzucenia oraz często czują się gorsze od innych. Otyłość u takich ludzi może stać się sposobem na życie, wytłumaczeniem wszelkich osobistych niepowodzeń. Natomiast jedzenie może być rozwiązaniem na odreagowanie złości, smutku i sposobem na nudę. Typowa dla ludzi otyłych jest złudna nadzieja, że wszystko w życiu się uda, jeśli tylko dana osoba schudnie. Nadmierne spożycie tłuszczu Istnieje dodatnia korelacja między spożyciem tłuszczu a jego ilością w organizmie. Ilość spożywanego tłuszczu w diecie świadczy o jej jakości zdrowotnej, tzn. im więcej tłuszczu, tym jest ona mniejsza. Osoby otyłe szczególnie powinny zwracać uwagę na ilość przyjmowanego tłuszczu, gdyż mechanizmy kontrolujące łaknienie są u nich zaburzone. Otyli mężczyźni częściej spożywają smażone mięsa, kiełbasy, hamburgery, pizzę, podczas gdy kobiety lody, czekoladę, ciasta i kremy. Produkty te są źródłem zbędnych kalorii, nasyconych kwasów tłuszczowych, kwasów tłuszczowych trans, a także cholesterolu. Spożywane w nadmiarze podnoszą poziom cholesterolu całkowitego w surowicy, złego cholesterolu (LDL) i triglicerydów. U osób tych w przeciwieństwie do ludzi szczupłych, u których po spożyciu posiłku obfitującego w tłuszcz następuje ograniczenie ilości przyjmowanych kalorii w kolejnych posiłkach, nie obserwuje się tego zjawiska, co sprzyja niekontrolowanemu przyjmowaniu energii i postępującemu tyciu. Wraz ze wzrostem procentowej zawartości tłuszczu w diecie zwiększa się Body Mass Index (ang. wskaźnik masy ciała, w skrócie BMI, inaczej wskaźnik Queteleta II) współczynnik powstały przez podzielenie masy ciała podanej w kilogramach przez kwadrat wysokości podanej w metrach. Dla osób dorosłych wartość BMI wskazuje na: 18,5 24,9 wartość prawidłową 25,0 29,9 nadwagę 30,0 34,9 I stopień otyłości 35,0 39,9 II stopień otyłości >= 40,0 III stopień otyłości (otyłość skrajna) Nadwaga i otyłość są związane z częstszym występowaniem następujących schorzeń: Cukrzyca typu II stanowi 90 proc. przypadków cukrzycy proc. pacjentów stanowią osoby otyłe. Spadek wagi nawet o 5 10 proc. prowadzi do obniżenia poziomu cukru we krwi i pozwala zmniejszyć dawki leków przeciwcukrzycowych, w tym insuliny. Nadciśnienie tętnicze wzrost masy ciała o 20 proc. powoduje ośmiokrotny wzrost częstości występowania nadciśnienia. Hiperlipidemia czyli podwyższenie poziomu cholesterolu i trójglicerydów we krwi. Poza poziomem całkowitego cholesterolu ważny dla ryzyka chorób serca jest też stosunek pomiędzy dobrym (cholesterol HDL) 6

7 i złym cholesterolem (cholesterol LDL). Stosunek ten jest niekorzystny u osób otyłych. Udar mózgowy ryzyko jego wystąpienia u osób otyłych jest dwukrotnie większe. Niewydolność serca ryzyko tej choroby u otyłych jest większe o 1,9 raza. Choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa) 40 proc. przypadków tej choroby jest związanych z BMI powyżej 25. Prawdopodobieństwo, że osoba otyła będzie miała chorobę wieńcową, jest 1,5 raza większe niż u osoby z prawidłową wagą. Otyłość pogarsza także przebieg rehabilitacji pozawałowej. Kamica pęcherzyka żółciowego schorzenia pęcherzyka u osób otyłych występują sześciokrotnie częściej niż u szczupłych. Zmiany zwyrodnieniowe stawów stawy podlegające nadmiernym obciążeniom szybciej ulegają uszkodzeniu. Prowadzi to do zespołów bólowych, np. kręgosłupa, stawów kolanowych. Nowotwory u osób otyłych częściej niż u szczupłych występują nowotwory macicy, sutka, pęcherzyka żółciowego, jelita grubego lub prostaty. Zaburzenia oddychania w czasie snu objawiają się m.in. zespołem hipowentylacji bądź bezdechu sennego. Żylaki kończyn dolnych u osoby otyłej gorsze są warunki odpływu krwi z kończyn dolnych. Prowadzi to do nadmiernego wypełnienia krwią żył, a w konsekwencji do powstawania żylaków. Zaburzenia hormonalne i powikłania ciąży częściej występują u otyłych kobiet. Zespół X (obecnie nazywany zespołem polimetabolicznym) zespół ogólnoustrojowych zaburzeń, na które składają się: otyłość wisceralna (otyłość tzw. brzuszna tkanka tłuszczowa zlokalizowana jest głównie wewnątrz jamy brzusznej), upośledzona tolerancja glukozy, zwiększone stężenie insuliny, odporność na insulinę, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, choroba niedokrwienna serca. Obecnie do klasycznego zespołu X, opisanego przez Reavena, dołączono wiele dodatkowych elementów, takich jak: dna moczanowa, podwyższenie poziomu kortyzolu, podwyższenie poziomu fibrynogenu oraz wzmożone wydalanie albumin z moczem. Ryzyko wystąpienia poszczególnych chorób u ludzi otyłych w porównaniu z ludźmi szczupłymi: 3-krotny wzrost ryzyka cukrzyca typu II nadciśnienie tętnicze dyslipidemia (nieprawidłowe stężenie jednego lub więcej lipidów we krwi) insulinoodporność kamica pęcherzyka żółciowego zadyszka zespół bezdechu sennego Indywidualnie zbilansowana dieta wpływa na kształtowanie właściwych nawyków żywieniowych. Nauczenie pacjenta odpowiedniego wzorca żywienia czyli dokładnie rozpisanej diety uzmysłowi mu, jak komponować posiłki w taki sposób, aby dostarczyć organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych i uzyskać zamierzone rezultaty. Indywidualne podejście oraz dogłębne zbadanie dotychczasowych nawyków żywieniowych poparte analizą wyników laboratoryjnych gwarantuje moim pacjentom dietę, która zapewni organizmowi odpowiednią kaloryczność oraz dostarczy wszystkich niezbędnych składników pokarmowych (białek, tłuszczy, węglowodanów oraz witamin i składników mineralnych) w odpowiednich ilościach. Poniżej przedstawiam przykładową dietę zawierającą pewną grupę produktów, która jest polecana moim pacjentom. Proszę pamiętać, że jest to tylko przykładowa dieta. Bardzo ważne jest, aby każda dieta była indy- 2 3-krotny wzrost ryzyka choroba niedokrwienna serca choroba zwyrodnieniowa stawów hiperurikemia (podwyższony poziom kwasu moczowego w surowicy krwi) dna moczanowa 1 2-krotny wzrost ryzyka nowotwory piersi, okrężnicy zaburzenia hormonów płciowych upośledzenie płodności bóle krzyża nieprawidłowości płodu Wzrost masy ciała powyżej normy może być sygnałem ze strony naszego organizmu, że dzieje się z nim coś niepokojącego. Dlatego tak ważne jest, aby dietetyk zdiagnozował właściwą przyczynę wzrostu masy ciała. Prawidłowa diagnoza jest kluczowa w leczeniu nadwagi i otyłości. Tym bardziej że zwykle ma miejsce korelacja kilku jednostek chorobowych i często nie wiadomo, czy wzrost masy ciała spowodował wystąpienie danej jednostki chorobowej, czy dana jednostka chorobowa spowodowała wystąpienie wzrostu masy ciała powyżej normy. Tym bardziej konieczna jest konsultacja u dietetyka. Uważam, że poza wymienionymi czynnikami przyczyniającymi się do wystąpienia wzrostu masy ciała ponad normę należy wspomnieć także o jednym ważnym aspekcie diety, a mianowicie o niedoborach pokarmowych składników odżywczych. Myślę, że niedobory składników pokarmowych występujące w diecie są tym czynnikiem, który w znacznym stopniu wpływa na stan zdrowia i tym samym na kształtowanie masy ciała. Dlatego bardzo ważne jest, aby pacjent nie tylko otrzymał dietę ukierunkowaną na dany problem dietetyczny, ale również taką, która jest dietą pełnowartościową. Dzięki właściwie dobranemu modelowi żywienia moi pacjenci osiągają pożądaną równowagę biologiczną i na stałe zmieniają swoją masę ciała, ciesząc się na trwałe wypracowaną, szczupłą sylwetką. W mojej pracy stosuję innowacyjne i indywidualne metody działania, zawsze traktując swoich pacjentów wyjątkowo. Dietetyka jest dziedziną dynamiczną, rozwojową staram się stale poszerzać posiadaną wiedzę i stosować najnowocześniejsze jej osiągnięcia w leczeniu i ku satysfakcji moich pacjentów. Zależnie od problemu dietetycznego mojego pacjenta otrzymuje on zawsze indywidualnie zbilansowaną dietę. widualnie zbilansowana dla danego pacjenta. Każdy problem dietetyczny jest inny, mniej lub bardziej złożony. Każdy mój pacjent co 2 tyg. otrzymuje nową zbilansowaną dietę, tak aby wyrównać niedobory pokarmowe. Plan porady dietetycznej Pierwsza wizyta konsultacja dietetyczna, zebranie wywiadu żywieniowego, ocena sposobu odżywiania, zalecenia dietetyczne. Analiza badań analitycznych z oceną nawyków żywieniowych, wskazanie błędów żywieniowych oraz sposobów ich wyeliminowania, pomoc w zrozumieniu procesów i reakcji zachodzących w organizmie, informacja o tym, jakie produkty i potrawy jeść, a jakich unikać, wskazówki, jak samodzielnie komponować zdrową dietę. Kolejna wizyta konsultacja dietetyczna, przekazanie zbilansowanej diety w oparciu o pierwszą wizytę. Opracowania diety indywidualnej na podstawie szczegółowego wywiadu żywieniowego przeprowadzonego podczas pierwszej konsultacji. Zostanie przekazane dokładnie rozpisane menu (śniadanie I, śniadanie II, obiad, podwieczorek, kolacja), dieta wraz z przepisami na ciekawe, smaczne i proste w przygotowaniu potrawy, zostanie ustalona właściwa kaloryczność, częstotliwość i wielkość posiłków, uwzględniając tryb życia i godziny pracy. Dieta jest indywidualnie opracowana, dokładnie według potrzeb organizmu, stylu życia i preferencji kulinarnych pacjenta, tak by jej stosowanie przede wszystkim przynosiło zamierzone rezultaty i nie było uciążliwe. Indywidualna dieta to dokładnie rozpisane, smaczne, atrakcyjnie wyglądające posiłki z produktów powszechnie dostępnych w sklepach spożywczych. Trudność ich przygotowania zależy od czasu, jakim pacjent dysponuje. Kaloryczność diety, dobór produktów spożywczych, odpowiednia ilość i proporcje składników odżywczych dopasowane są w zależności od wieku, płci, masy ciała i stanu zdrowia pacjenta. Zostaną wzięte pod uwagę także preferencje kulinarne w diecie nie będzie więc produktów i posiłków, których pacjent nie toleruje lub nie może jeść. Zbilansowana dieta w sposób naturalny reguluje przemianę materii oraz likwiduje napady głodu. 7

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności.

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Zdrowy tryb życia Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Wyróżnia się: Zdrowie fizyczne prawidłowe funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości. Część II Etiologia i patogeneza otyłości

Spis treści. Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości. Część II Etiologia i patogeneza otyłości Spis treści Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości Rozdział 1. Wprowadzenie: problematyka otyłości w ujęciu historycznym i współczesnym..................................... 15 Problematyka

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców powiatu piskiego po 70 roku życia

Program profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców powiatu piskiego po 70 roku życia UCHWAŁA Nr XLVI/300/14 Rady Powiatu Pisz z dnia 30 października 2014r. w sprawie przyjęcia do realizacji w 2014 roku powiatowego programu profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna SPECJALISTYCZNY NIEPUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ MOTO MED Kazimiera Sikora 25 731 KIELCE, ul. Słoneczna 1 Biuro tel (041) 346-08-50; fax (041) 346-21-00 Przychodnie- ul Słoneczna 1 (041)345-11-47;

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 20-50% sięga

Bardziej szczegółowo

Dzisiejsza pandemia rozpoczęła się w Meksyku. Szybko jednak zaczęła przekraczać granice trafiając do USA, Kanady, Nowej Zelandii i w końcu Europy.

Dzisiejsza pandemia rozpoczęła się w Meksyku. Szybko jednak zaczęła przekraczać granice trafiając do USA, Kanady, Nowej Zelandii i w końcu Europy. Świńska grypa - ten temat nie schodzi od dłuższego czasu z pierwszych stron gazet, portali internetowych oraz mediów naziemnych. Zimowy sezon imprezowy - jeśli tak to możemy określić, właśnie się zaczął.

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Jadwiga Zapała CHOROBY CYWILIZACYJNE Nowotwory Choroby układu krążenia Choroby metaboliczne Schorzenia układu nerwowego EUROPEJSKI

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne o grypie

Informacje ogólne o grypie ABY ZMNIEJSZYĆ RYZYKO ZACHOROWANIA NA PTASIĄ GRYPĘ Jako światowy lider w opracowywaniu rozwiązań zapewniających właściwe warunki sanitarne, Ecolab przyjął aktywną postawę mającą na celu ochronę naszych

Bardziej szczegółowo

PLECY OKRĄGŁE choroba kręgosłupa

PLECY OKRĄGŁE choroba kręgosłupa PLECY OKRĄGŁE To choroba kręgosłupa, której cechą charakterystyczną jest nadmierne wygięcie kręgosłupa ku tyłowi w odcinku piersiowym i krzyżowym. Nieleczona kifoza może nie tylko się pogłębić i doprowadzić

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Walki z Rakiem

Światowy Dzień Walki z Rakiem Z tej okazji zachęcamy wszystkich do refleksji. Każdy z nas może podjąć pewne działania i mieć wpływ na zdrowie swoje i swoich bliskich. Możesz podejmować zdrowe decyzje To, co robimy każdego dnia wpływa

Bardziej szczegółowo

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych.

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. WIRUS GRYPY Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. Wirus grypy przenosi się drogą kropelkową poprzez kichanie, kaszel, rozmowę. W czasie kichnięcia wirus grypy porusza

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH Co mam zrobić gdy podopieczny skarży się na boleści? Co zrobić gdy zachoruje? Jak opiekować się osobą z Alzheimerem, Demencją czy inna chorobą? Jakie problemy mogą

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W OLEŚNICY GRYPA SEZONOWA I NOWA GRYPA TYPU A/H1N1/

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W OLEŚNICY GRYPA SEZONOWA I NOWA GRYPA TYPU A/H1N1/ GRYPA SEZONOWA I NOWA GRYPA TYPU A/H1N1/ Czym jest grypa? Grypa sezonowa - jest ostrą chorobą wirusową, która przenosi się drogą kropelkową, bądź też przez kontakt bezpośredni z zakażoną osobą lub ze skażonymi

Bardziej szczegółowo

SKOLIOZY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 RODZAJ SKOLIOZY. BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis)

SKOLIOZY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 RODZAJ SKOLIOZY. BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis) Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 SKOLIOZY BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis) Jest to odchylenie osi anatomicznej kręgosłupa od mechanicznej w trzech płaszczyznach: czołowej, strzałkowej i poprzecznej. Skolioza

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

a problemy z masą ciała

a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała Badanie NATPOL PLUS (2002): reprezentatywna grupa dorosłych Polek: wiek 18-94 lata Skutki otyłości choroby układu sercowo-naczyniowego cukrzyca

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Płacę składki, więc mi się należy! Nie wszystko Nie od razu Świadczeniodawca też ma obowiązki Obowiązki świadczeniodawcy

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Usług Pedagogicznych i Socjalnych Związek Nauczycielstwa Polskiego- Filia Gdańsk. Robert Niedźwiedź. Gdańsk 2012/2013 rok

Ośrodek Usług Pedagogicznych i Socjalnych Związek Nauczycielstwa Polskiego- Filia Gdańsk. Robert Niedźwiedź. Gdańsk 2012/2013 rok Ośrodek Usług Pedagogicznych i Socjalnych Związek Nauczycielstwa Polskiego- Filia Gdańsk Robert Niedźwiedź Gdańsk 2012/2013 rok Nadwaga i otyłość z roku na rok w coraz większym stopniu dotykają dzieci

Bardziej szczegółowo

Informacja GIS dotycząca aktualnej sytuacji epidemiologicznej grypy

Informacja GIS dotycząca aktualnej sytuacji epidemiologicznej grypy Materiał szkoleniowy z epidemiologii Luty 2016r Informacja GIS dotycząca aktualnej sytuacji epidemiologicznej grypy W ramach monitoringu sytuacji epidemiologicznej grypy w sezonie grypowym 2015/2016 w

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego

Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Regionalny Program Przeciwnowotworowej Edukacji MłodzieŜy Szkół Ponadgimnazjalnych Celem programu

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Zakres oferowanych usług:

Zakres oferowanych usług: Zakres oferowanych usług: 1. Poradnictwo dietetyczne Porady dietetyczne obejmujące analizę dotychczasowego sposobu żywienia, pomiary antropometryczne, wskazówki i zalecenia żywieniowe. Dla osób zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Mikołaj Majkowicz Zakład Psychologii Klinicznej Katedry Chorób Psychicznych AMG Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną Główną cechą zaburzeń pod postacią

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne)

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie Wydział Nauk Medycznych Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Student studiów pierwszego stopnia (licencjat)

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 2015-02-03 1 opracowała: Agnieszka Podlaszczak Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

PRZEZIĘBIENIE CZY GRYPA?

PRZEZIĘBIENIE CZY GRYPA? PRZEZIĘBIENIE CZY GRYPA? Na pierwszy rzut oka trudno rozpoznać, czy to zwykłe przeziębienie, czy też groźna grypa. Pomimo różnych przyczyn, objawy kliniczne obu schorzeń są podobne. Skutki grypy mogą być

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Już dziś rozpocznij bieg po zdrowie!

Już dziś rozpocznij bieg po zdrowie! Abonamentowa opieka medyczna Już dziś rozpocznij bieg po zdrowie! 24-h INFOLINIA MEDYCZNA Całodobowy dostęp do infolinii umożliwia: uzyskanie informacji na temat zakresu udzielanych świadczeń zdrowotnych,

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! POWIEDZ grypie STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ Jedną z najpowszechniej występujących i wciąż niedocenianych chorób jest grypa, choroba, która w sezonie

Bardziej szczegółowo

Europejski kodeks walki z rakiem

Europejski kodeks walki z rakiem Europejski kodeks walki z rakiem Dlaczego walczymy z rakiem? Nowotwory są drugą przyczyną zgonów w Polsce zaraz po zawałach i wylewach. Liczba zachorowao na nowotwory złośliwe w Polsce to ponad 140,5 tys.

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ

FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ Dodatkowe informacje: FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ lek. med. Laura Grześkowiak prom. zdrowia Alina Łukaszewicz Data wypełnienia: DANE OSOBOWE Imię:... Nazwisko:... Adres:... Tel. kontaktowy:

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES STAROSTWO POWIATOWE W ŚWIDNICY WYDZIAŁ ZDROWIA 2007 r. Opracowała Barbara Świętek PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES UMOŻLIWIAJĄCY JEDNOSTKOM, GRUPOM, SPOŁECZNOŚCIĄ ZWIĘKSZENIE KONTROLI NAD WŁASNYM ZROWIEM I JEGO

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 7 kwietnia 2016 Kilka słów o historii Każdego roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wybiera temat przewodni Światowego Dnia Zdrowia.

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ. 50-69 lat. 20-49 lat EUROPEJSKI. Walki z Rakiem Piersi

DZIEŃ. 50-69 lat. 20-49 lat EUROPEJSKI. Walki z Rakiem Piersi Europejski Dzień (Breast Health Day) to ustanowione 15 października święto, którego istotą jest przypominanie i uświadamianie o tym jak zapobiegać występowaniu nowotworów piersi oraz o olbrzymim znaczeniu

Bardziej szczegółowo

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM Europejski Kodeks Walki z Rakiem Zawiera 11 zaleceń,, których stosowanie może przyczynić się do: zmniejszenia ryzyka zachorowania na nowotwory

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT Joanna Sowińska-Szkocka Zespół Poradni Okulistycznych SPS ZOZ ZDROJE Cele programu

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu?

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Wiele czynników na które mamy bezpośredni wpływ, zwiększa ryzyko zachorowania

Bardziej szczegółowo

Czym jest nowotwór złośliwy?

Czym jest nowotwór złośliwy? Czym jest nowotwór złośliwy? Nowotwór złośliwy-nowotwór o małym zróżnicowaniu tkanek, za to o skłonności do odrywania się komórek. Nowotwór złośliwy często jest utożsamiany z rakiem, który jest tylko jedną

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

Komentarz dietetyk 321[11]-01 Czerwiec 2009

Komentarz dietetyk 321[11]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 16 Strona 2 z 16 Strona 3 z 16 Strona 4 z 16 Strona 5 z 16 Strona 6 z 16 Strona 7 z 16 Strona 8 z 16 W pracach egzaminacyjnych oceniane były następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej.

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów Wersja 2016 2. RÓŻNE POSTACI MIZS 2.1 Czy istnieją różne postaci tej choroby? Istnieje kilka postaci MIZS. Różnią

Bardziej szczegółowo

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Gruźlica jest przewlekłą chorobą zakaźną. W większości przypadków zakażenie zlokalizowane jest w płucach

Bardziej szczegółowo

Patologia problemów żywieniowych u dzieci i młodzieży. Witold Klemarczyk Zakład Żywienia Instytut Matki i Dziecka

Patologia problemów żywieniowych u dzieci i młodzieży. Witold Klemarczyk Zakład Żywienia Instytut Matki i Dziecka Patologia problemów żywieniowych u dzieci i młodzieży Witold Klemarczyk Zakład Żywienia Instytut Matki i Dziecka Prawidłowe odżywianie to dostarczenia odpowiedniej ilości materiału energetycznego i budulcowego

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila.

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila. SZCZEPIENIA KOTÓW Działamy według zasady: Lepiej zapobiegać niż leczyć Wychodząc naprzeciw Państwa oczekiwaniom oraz dbając o dobro Waszych pupili opisaliśmy program profilaktyczny chorób zakaźnych psów,

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wyników badań prowadzonych w ramach programu. Szkoła Podstawowa NR 79 w Gdańsku

Sprawozdanie z wyników badań prowadzonych w ramach programu. Szkoła Podstawowa NR 79 w Gdańsku Sprawozdanie z wyników badań prowadzonych w ramach programu Szkoła Podstawowa NR 79 w Gdańsku 2012 Ośrodek Promocji Zdrowia i Sprawności Dziecka 80-397 Gdańsk ul. Kołobrzeska 61 tel. 058 553 43 11 fax.058

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo