BUDOWA NARZĄDU WZROKU CZŁOWIEKA I MEHANIZM JEGO DZIAŁANIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BUDOWA NARZĄDU WZROKU CZŁOWIEKA I MEHANIZM JEGO DZIAŁANIA"

Transkrypt

1 Agnieszka Majchrzak M-3 BUDOWA NARZĄDU WZROKU CZŁOWIEKA I MEHANIZM JEGO DZIAŁANIA Środowisko wewnętrzne i zewnętrzne ulega ciągłym zmianom. Aby organizm mógł sprawnie funkcjonowad w zmieniającym się otoczeniu, musi odbierad sygnały informujące o stanie środowiska i samego organizmu. Zdolnośd do odbierania i przetwarzania bodźców na sygnały zrozumiałe dla komórek nerwowych jest bardzo ważna, gdyż umożliwia odpowiednie zachowanie się organizmu. Za wykrywanie informacji o zmianach środowiska odpowiedzialne są receptory sensoryczne, inaczej czuciowe. Obecnośd określonych rodzajów receptorów sensorycznych decyduje o tym, jakie bodźce będą przez dany organizm odbierane i tym samym będą umożliwiały mu rejestrowanie zmian środowiska. Do receptorów czuciowych zalicza się: mechanoreceptory, chemoreceptory, termoreceptory, elektroreceptory oraz fotoreceptory. Każdy rodzaj przetwarza inny typ energii pochodzącej ze środowiska, a więc odbiera różne bodźce. W połączeniu z innymi komórkami receptory czuciowe tworzą narządy zmysłów. Różnorodnośd narządów zmysłów spotykanych u zwierząt na świecie jest ogromna. Wynika to z różnic trybu i środowiska życia tych organizmów. Istnieje 5 zmysłów: wzrok, słuch, węch, smak oraz dotyk, chod neurobiologowie zaliczają do nich jeszcze zmysł równowagi. U każdego organizmu inny zmysł może odgrywad kluczową rolę w poznawaniu świata. Człowiek należy do wzrokowców, więc w wykrywaniu zmian środowiska w szczególności będzie korzystał z narządu wzroku, czyli oczu. Organizm ludzki posiada zdolnośd do widzenia trójbarwnego oraz stereoskopowego, co daje mu możliwości dokładnego obserwowania zmian zachodzących w środowisku. Dwuoczne (binokularne) widzenie stanowi podstawę do precyzyjnego określenia odległości i głębokości. Oczy zaliczane są do fotoreceptorów, ponieważ są przystosowane do odbierania bodźców w postaci energii świetlnej. Odbieranie i przetwarzanie bodźców świetlnych zapewnia m.in. odpowiednia budowa oczu. Gałka oczna jest przyczepiona do oczodołu kostnego za pomocą sześciu mięśni, dzięki którym oko może się poruszad. Narząd wzroku człowieka zbudowany jest z trzech warstw: twardówki, naczyniówki i siatkówki. 1

2 Pierwsza z nich, zwana inaczej białkówką, stanowi najbardziej zewnętrzną otoczkę. Jest to gruba, sztywna i nieprzezroczysta warstwa tkanki łącznej, która ochrania wewnętrzne struktury oka, utrzymuje jego kształt oraz stanowi miejsce przyłączenia mięśni gałki ocznej. W przedniej części oka twardówka tworzy rogówkę. W porównaniu z białkówką jest ona cieosza i przezroczysta. Jej zewnętrzną warstwę stanowi warstwa nabłonka, spojówka. Przechodzące przez rogówkę światło ulega refrakcji, dlatego pełni ona funkcję stałej soczewki skupiającej światło. Następna cienka warstwa naczyniówka - zaopatruje siatkówkę w krew, a jej komórki zawierają czarny barwnik, który absorbuje światło. Obecnośd pigmentu uniemożliwia odbicie i rozproszenie światła w gałce ocznej, a więc powstawanie nieostrych obrazów. Naczyniówka w przedniej częśd oka tworzy ciało rzęskowe i tęczówkę. Ciało rzęskowe jest zbudowane z mięśnia rzęskowego i wyrostków rzęskowych. Wyrostki wydzielają płyn wodnisty, natomiast mięsieo rzęskowy odpowiada za akomodację oka, czyli zmianę kształtu soczewki. Skurcz tego mięśnia powoduje, że soczewka przyjmuje okrągły kształt, co umożliwia ostre widzenie przedmiotów znajdujących się blisko. Z kolei w wyniku rozkurczu mięśnia rzęskowego soczewka staje się płaska i uzyskujemy ostry obraz oddalonych przedmiotów. Torebkę soczewki i ciało rzęskowe łączy więzadło soczewki zbudowane z wielu cienkich włókien obwódki rzęskowej. Tęczówka jest błoną, która otacza 2

3 centralny otwór, przez który światło wpada do wnętrza oka, czyli źrenicy. Przyjmuje różne barwy (niebieską, zieloną, szarą lub brązową) w zależności od ilości i rodzaju barwnika, który zawiera. Dzięki obecności w tęczówce dwóch antagonistycznych wewnątrzocznych mięśni może ona regulowad wielkośd otworu źrenicy. Tuż za siatkówką położona jest soczewka. Ta przezroczysta elastyczna kula dzieli oko na dwie części. Przednią komorę oka wypełnia przezroczysty płyn wodnisty, natomiast tylną komorę oka stanowi bardziej lepkie ciało szkliste. Płyny zapewniają utrzymanie kształtu i odpowiedniego ciśnienia wewnątrz gałki ocznej. Soczewka w ludzkim oku ma średnicę 9 mm, jest to struktura odpowiedzialna za załamywanie światła wpadającego przez źrenicę. Dodatkowa refrakcja zachodzi na rogówce oraz w płynie gałki ocznej. Ostatnia, najbardziej wewnętrzna warstwa oka to siatkówka, inaczej retina. Składa się ona z 10 warstw, jest przezroczysta i wrażliwa na światło. Siatkówka zbudowana jest z fotoreceptorów (warstwa ziarnista zewnętrzna), z interneuronów siatkówkowych, komórek dwubiegunowych, poziomych i amakrynowych (warstwa ziarnista wewnętrzna) oraz komórek zwojowych (warstwa zwojowa). Połączenie między poszczególnymi warstwami komórek siatkówki stanowią dwie warstwy splotowe. Fotoreceptory podzielone zostały na dwa rodzaje, są to komórki pręcikowe i czopkowe. Człowiek posiada ok. 125 mln pręcików 3

4 i 6,5 mln czopków. Pręciki zlokalizowane są na całym obszarze siatkówki, ale liczniej występują na jej obrzeżach. Nie są wrażliwe na kolory, jednak umożliwiają nam widzenie kształtów i ruchu przy słabym oświetleniu. Jest to tzw. widzenie skotopowe. Gdy światło jest intensywne (np. dzienne) komórki pręcikowe przestają reagowad, ale za to komórki czopkowe stają się aktywne i umożliwiają widzenie fotopowe. Największe zagęszczenie komórek czopkowych występuje w plamce żółtej w centralnej części siatkówki, stąd widzenie jest tam najostrzejsze. Z kolei miejscem na siatkówce, w którym nie powstaje obraz, jest plamka ślepa znajdująca się w miejscu, z którego nerw wzrokowy wychodzi z gałki ocznej, ponieważ nie znajdują się tam żadne fotoreceptory. Komórki czopkowe umożliwiają widzenie barw, dlatego wyróżnia się trzy rodzaje, z których każdy najlepiej odbiera fale świetlne o różnej długości, niebieskie, zielone i czerwone. Oznacza to, że każda komórka czopkowa absorbuje wszystkie długości fali, jednak typ określa, na które światło dana komórka jest najbardziej wrażliwa. Aby mózg mógł wytworzyd obraz, energia świetlna odbierana przez fotoreceptory musi byd zamieniona na impulsy nerwowe. Ważną rolę w tym procesie odgrywają barwniki 4

5 wzrokowe zawarte w komórkach wzrokowych, które służą do absorpcji energii świetlnej. U człowieka funkcję fotopigmentu pełni rodopsyna, która pod wpływem światła ulega przemianom chemicznym i dzięki temu umożliwia powstanie potencjału receptorowego. Rodopsyna (czerwieo wzrokowa) składa się z białka opsyny połączonego z grupą prostetyczną retinalem - aldehydem witaminy A. Retinal występuje w dwóch odmianach: w ciemności w postaci izomeru cis, a w świetle w postaci trans. W ciemności obecnośd cyklicznego monofosforanu guanozyny sprawia, że kanały sodowe w komórkach pręcikowych otwierają się, co wywołuje depolaryzację fotoreceptorów. Jednocześnie zostaje uwalniany neuroprzekaźnik, glutaminian, który powoduje hiperpolaryzację błony komórki dwubiegunowej. Informacja nie zostaje więc przekazana dalej. Pod wpływem światła zachodzi transdukcja energii na impulsy nerwowe. Następuje aktywacja rodopsyny. Zmiana w trans retinol powoduje rozpad cząsteczki rodopsyny i zmianę jej kształtu. Umożliwia to związanie się jej z białkiem G, transducyną i w konsekwencji wywołuje redukcję stężenia cyklicznego monofosforanu guanozyny, gdyż ten jest hydrolizowany przez esterazę aktywowaną przez transducynę. Kanały jonowe zamykają się, komórka pręcikowa ulega hiperpolaryzacji i uwalnia mniejszą ilośd neuroprzekaźnika. Komórki dwubiegunowe ulegają wtedy depolaryzacji, a uwolnione neuroprzekaźniki stymulują dalsze komórki do przekazywania informacji. 5

6 W komórkach siatkówki rozpoczyna się wstępna integracja sygnałów informujących o powstającym obrazie, ale jego interpretacja odbywa się dopiero w mózgu. Informacja biegnie z pręcików i czopków przez komórki dwubiegunowe prosto do komórek zwojowych, których aksony tworzą nerw wzrokowy. Nerwem tym impulsy elektryczne zostają przekazane wprost do odpowiedniego ośrodka w mózgu. W siatkówce występują również komórki horyzontalne (boczne) i amakrynowe, które odgrywają ważną rolę w procesie konstruowania obrazu w siatkówce. Sygnały mogą trafid do komórek bocznych z fotoreceptorów, a do amakrynowych z komórek dwubiegunowych. Oba rodzaje komórek mogą hamowad sygnały docierające Rys. Szlak nerwowy sygnałów wzrokowych. do komórek zwojowych, co umożliwia integrację boczną informacji. Pobudzenie lub zahamowanie komórek zwojowych zależy od tego, czy zostanie ona pobudzona czy też nie. Światło musi zadziaład na pole recepcyjne (grupę fotoreceptorów) komórki zwojowej, aby mogły one wygenerowad potencjał czynnościowy i przetransmitowad sygnały do mózgu. Nerwy wzrokowe z obydwu oczu tworzą w u podstawy podwzgórza skrzyżowanie wzrokowe, w którym pewne aksony krzyżując się, trafiają do przeciwległych obszarów w mózgu. Sygnały są przetwarzane w pierwotnej korze wzrokowej i dalszych obszarach korowych, jednak aby mogły tam trafid, muszą przejśd przez ciała kolankowate boczne wzgórza. Są to miejsca, w których znajdują się zakooczenia aksonów nerwów wzrokowych i tam właśnie odbywa się kontrola impulsów, które mają trafid do kory wzrokowej w płacie potylicznym mózgowia. Mechanizm interpretacji obrazów w mózgu jest niezwykle skomplikowany i neurobiolodzy nie poznali go jeszcze dokładnie. Wiadomo, że impulsy trafiają do kory wzrokowej z jednego punktu siatkówki przez kilka typów komórek zwojowych oraz że neurony w korze są ułożone w kolumnach. Każdy typ komórek 6

7 zwojowych transmituje inne właściwości bodźców świetlnych, a poszczególne kolumny reagują na sygnały światła pochodzące z określonego kierunku, jednak transmitowane są z różnych obszarów siatkówki. Ważne jest, aby narząd wzroku działał prawidłowo, gdyż jest on głównym narządem zmysłu u człowieka. Zdarza się jednak, że mechanizm powstawania obrazu zostaje zaburzony w wyniku różnych wad. Jedną z najczęściej spotykanych wśród ludzi jest krótkowzrocznośd i dalekowzrocznośd. Są to wady, które powodują, że światło docierające do oka nie ulega prawidłowej refrakcji, czyli załamaniu. Krótkowzrocznośd występuje u osób, których gałka oczna jest wydłużona. W związku z tym obraz znajdujący się w dużej odległości zamiast na siatkówce powstaje przed siatkówką. Dzieje się tak, dlatego że soczewka nie jest spłaszczona na tyle, aby umożliwid powstanie ogniskowej o odpowiedniej długości. Obraz nie może powstad na siatkówce, ponieważ ogniskowa jest za krótka. Aby skorygowad wadę krótkowzroczności, należy używad okularów z soczewkami rozpraszającymi. W ten sposób promienie będą się załamywały prawidłowo i powstanie obraz. Odwrotną sytuację można zaobserwowad u dalekowidza. Spłaszczona gałka oczna u osób, u których występuje ta wada, powoduje, że nie powstaje wystarczająco krótka ogniskowa soczewki. W konsekwencji dla 7

8 bliskich przedmiotów nie uzyskujemy obrazu, ponieważ powstaje on za siatkówką. Okulary z soczewkami skupiającymi, stosowane przez dalekowidzów, umożliwiają uzyskanie ostrego obrazu. Kolejną wadą narządu wzroku jest astygmatyzm. Jest to schorzenie związane z występowaniem niesymetrycznej rogówki w oku, co powoduje zniekształcenie obrazu. Uzyskiwany obraz jest nieostry, ponieważ rogówka ma w różnych miejscach inne promienie krzywizny i w związku z tym światło jest załamywane w innym stopniu. Astygmatyzm może byd regularny lub nieregularny. Różnica polega przede wszystkim na ilości ogniskowych, które powstają przez niesymetryczną rogówkę. W pierwszym przypadku są to dwie ogniskowe, a w drugim więcej. Do korekty astygmatyzmu regularnego używane są okulary z soczewkami cylindrycznymi, dzięki którym powstaje ostry obraz. Astygmatyzm nieregularny powstaje często w wyniku urazów, podczas których doszło do uszkodzenia rogówki i zniekształcenia jej powierzchni. Powstających w oku ogniskowych jest więcej, więc w tym wypadku korekcja wady wymaga zastosowania soczewek kontaktowych lub żeli okulistycznych, które wyrównają powierzchnię rogówki. Zez jest wadą wynikająca z nieprawidłowego działania zewnętrznych mięśni oka. Są one odpowiedzialne za poprawne ułożenie obydwu oczu. Gałki oczne powinny byd ułożone równolegle. Zez powstaje, gdy ułożenie obydwu gałek ocznych jest inne. Powoduje to zaburzenie w widzeniu obuocznym. Przyczyną zeza może byd nieprawidłowy mechanizm łączenia się obrazów pochodzących z dwóch siatkówek, konsekwencją jest powstawanie obrazu podwójnego. Często u osób chorych w takiej sytuacji obraz odbierany jest raz z jednego raz z drugiego oka i występuje zez naprzemienny. Jest kilka odmian zeza, zez zbieżny, rozbieżny, towarzyszący, porażenny i utajony. W diagnostyce ważne jest, żeby zez został wykryty jak najwcześniej, ponieważ schorzenie to nieleczone może prowadzid do nieostrego widzenia a w dalszym efekcie do niedowidzenia. Leczenie przebiega odmiennie do różnych typów zeza. Wykorzystuje się odpowiednio dobrane szkła korekcyjne, leczenie ortoptyczne, a czasem nawet zabieg chirurgiczny. Zez może powodowad dyskomfort, ale również uniemożliwid podęcie pracy w pewnych zawodach, ponieważ proces widzenia przestrzennego jest zaburzony. Jaskra jest wadą związaną z zaburzeniem krążenia płynu śródocznego. Ciecz, która wypełnia przednią i tylną komorę oka, odżywia tkanki oka i odpowiada za zachowanie 8

9 odpowiedniego ciśnienia w oku. Ciecz jest stale produkowana, ale też odprowadzana, co pozwala utrzymad stan równowagi między tymi procesami oraz stałe ciśnienie śródoczne. Zmiana chorobowa wywołująca zwiększenie tego ciśnienia jest nazywana jaskrą. Istnieją różne postaci jaskry, do jednych z najpoważniejszych należy jaskra ostra, która jest chorobą niebezpieczną, ponieważ często prowadzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego i nieodwracalnej utraty wzroku. W zależności od typu jaskry możliwe są różne rodzaje leczenia, polegające na podawaniu odpowiednich leków lub przeprowadzeniu zabiegu operacyjnego. Przyczyną katarakty, inaczej zadmy, jest zmętnienie soczewki. Prowadzi to do utraty ostrości widzenia, a nawet do utraty wzroku. Istnieją dwa rodzaje zadmy: wrodzona i nabyta. Wrodzona (dziecięca) może byd spowodowana m.in. uszkodzeniem płodu, jednak odpowiednio wczesne wykrycie i operacja daje szansę na prawidłowy rozwój dziecka. Katarakta nabyta (starcza) występuje najczęściej po 50 roku życia, a zmętnienie soczewki jest często wywołane przez zbyt małe uwodnienie. Zadma może byd leczona poprzez zabieg chirurgiczny, podczas którego na miejsce chorej soczewki wstawiana jest sztuczna, zabiegi mikrochirurgiczne polegające na implantacji zwijalnych soczewek oraz różne leki. Aby zapobiec wielu chorobom należy odpowiednio dbad o oczy. Higiena narządu wzroku jest bardzo ważna. Aby chronid oczy przed bakteriami i wirusami należy przemywad oczy czystą wodą oraz zapewnid im odpowiednie nawilżenie. Unikanie intensywnego światła, czytanie i pisanie przy odpowiednim oświetleniu oraz w prawidłowej pozycji jak również zachowanie odpowiedniej odległości od ekranu komputera czy telewizora jest również ważnym elementem higieny oczu. Należy też pamiętad o ochronie oczu m.in. poprzez stosowanie odpowiednich okularów podczas wykonywania różnych czynności, np. podczas aktywności fizycznej. Cały mechanizm powstawania obrazu i budowa narządu wzroku człowieka jest skomplikowany, ale jednocześnie niezwykle ciekawy. Zagadkę stanowi przede wszystkim proces nadawania sensu sygnałom, które trafiają do mózgu. Narząd wzroku u człowieka jest głównym źródłem dostarczania mu informacji o środowisku, dlatego jest niezwykle ważny i stanowi przedmiot badao wielu neurobiologów, ale również wymaga przez to odpowiedniej ochrony i higieny, aby zapobiec wielu chorobom. 9

10 Bibliografia 1. E. P. Solomon, L.R. Berg, D.W. Martin: Biologia. MULTICO Oficyna Wydawnicza. Warszawa A. Longstaff: Neurobiologia. Krótkie wykłady. Pod red. Andrzeja Wróbla. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa R. D. Jurd: Biologia zwierząt. Krótkie wykłady. Pod red. Kazimierza Ziemnickiego i Jana Michejdy. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa A. Rajski: Zoologia. Tom 1. Paostwowe Wydawnictwo Naukowe. Warszawa Biologia. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum. Pod red. Rafała Skoczylasa. Tom 2. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne. Warszawa Fizyka dla szkół ponadgimnazjalnych. Częśd 2. Pod red. Jadwigi Salach. ZamKor. Kraków

Tajemnice świata zmysłów oko.

Tajemnice świata zmysłów oko. Tajemnice świata zmysłów oko. Spis treści Narządy zmysłów Zmysły u człowieka Oko Budowa oka Model budowy siatkówki Działanie oka Kolory oczu Choroby oczu Krótkowzroczność Dalekowzroczność Astygmatyzm Akomodacja

Bardziej szczegółowo

Zmysł wzroku Narząd wzroku Zdolność układu nerwowego do odbierania bodźców świetlnych i przetwarzania ich w mózgu na wrażenia wzrokowe jest określana jako zmysł wzroku. Anatomiczną postacią tego zmysłu

Bardziej szczegółowo

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy I CO MU ZAGRAŻA Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy pozwalają np. widzieć w ciemności. Zewnętrzne

Bardziej szczegółowo

OKO BUDOWA I INFORMACJE. Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x

OKO BUDOWA I INFORMACJE. Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x OKO BUDOWA I INFORMACJE Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x OCZY - narządy receptorowe umożliwiające wykrywanie kierunku padania światła i jego intensywności oraz, wraz ze wzrostem złożoności konstrukcji,

Bardziej szczegółowo

Dodatek 1. C f. A x. h 1 ( 2) y h x. powrót. xyf

Dodatek 1. C f. A x. h 1 ( 2) y h x. powrót. xyf B Dodatek C f h A x D y E G h Z podobieństwa trójkątów ABD i DEG wynika z h x a z trójkątów DC i EG ' ' h h y ' ' to P ( ) h h h y f to ( 2) y h x y x y f ( ) i ( 2) otrzymamy to yf xy xf f f y f h f yf

Bardziej szczegółowo

Wady i choroby oczu i uszu

Wady i choroby oczu i uszu Wady i choroby oczu i uszu Oko miarowe Większość osób ma oczy miarowe, to znaczy takie, które prawidłowo skupiają promienie świetlne na siatkówce. Niektórzy mają jednak oczy niemiarowe. Związane z tym

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory www.pdffactory.pl/ Agata Miłaszewska 3gB

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory www.pdffactory.pl/ Agata Miłaszewska 3gB Agata Miłaszewska 3gB rogówka- w części centralnej ma grubość około 0,5 mm, na obwodzie do 1 mm, zbudowana jest z pięciu warstw, brak naczyń krwionośnych i limfatycznych, obfite unerwienie, bezwzględny

Bardziej szczegółowo

Temat 3. 1.Budowa oka 2.Widzenie stereoskopowe 3.Powstawanie efektu stereoskopowe 4.Stereoskop zwierciadlany

Temat 3. 1.Budowa oka 2.Widzenie stereoskopowe 3.Powstawanie efektu stereoskopowe 4.Stereoskop zwierciadlany Temat 3 1.Budowa oka 2.Widzenie stereoskopowe 3.Powstawanie efektu stereoskopowe 4.Stereoskop zwierciadlany Budowa oka oko + narządy dodatkowe Oko = gałka oczna + nerw wzrokowy Narządy dodatkowe = Aparat

Bardziej szczegółowo

I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE

I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE INSTRUKCJA Test składa się z 28 pytań. Pytania są o zróżnicowanym stopniu trudności, ale ułożone w takiej kolejności aby ułatwić Ci pracę.

Bardziej szczegółowo

Zmysły. Wzrok 250 000 000. Węch 40 000 000. Dotyk 2 500 000. Smak 1 000 000. Słuch 25 000. Równowaga?

Zmysły. Wzrok 250 000 000. Węch 40 000 000. Dotyk 2 500 000. Smak 1 000 000. Słuch 25 000. Równowaga? Zmysły Rodzaj zmysłu Liczba receptorów Wzrok 250 000 000 Węch 40 000 000 Dotyk 2 500 000 Smak 1 000 000 Słuch 25 000 Równowaga? Fale elektromagnetyczne Wzrok Informacje kształt zbliżony do podstawowych

Bardziej szczegółowo

TEMAT Z PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ NARZĄDY ZMYSŁÓW: OKO.

TEMAT Z PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ NARZĄDY ZMYSŁÓW: OKO. AUTOR: Arkadiusz Kamiński KL. I, SEMESTR I TECHNIKUM ROLNICTWA SZKOŁA: NIEPUBLICZNA SZKOŁA POLICEALNA W STASZOWIE (uprawnienia szkoły publicznej) TEMAT Z PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ NARZĄDY ZMYSŁÓW: OKO. Staszów,

Bardziej szczegółowo

Ukła ł d d n e n rwo w w o y w n rządy d zm ysłó ł w

Ukła ł d d n e n rwo w w o y w n rządy d zm ysłó ł w Układ nerwowy narządy zmysłów Podział receptorów ze względu na rodzaj przetwarzanej energii Mechanoreceptory receptory dotyku (ciałka Paciniego, tarczki Merkela, ciałka Ruffiniego, ciałka Meissnera, =

Bardziej szczegółowo

METODY BADAŃ W OKULISTYCE

METODY BADAŃ W OKULISTYCE Dr med. Joanna Wąsiewicz-Rager Wywiad okulistyczny przyczyna zgłoszenia się do okulisty przebyte choroby narządu wzroku urazy gałki ocznej wywiad dotyczący wieku dziecięcego-zezy dotychczasowa korekcja

Bardziej szczegółowo

Korekcja wad wzroku. zmiana położenia ogniska. Aleksandra Pomagier Zespół Szkół nr1 im KEN w Szczecinku, klasa 1BLO

Korekcja wad wzroku. zmiana położenia ogniska. Aleksandra Pomagier Zespół Szkół nr1 im KEN w Szczecinku, klasa 1BLO Korekcja wad wzroku zmiana położenia ogniska Aleksandra Pomagier Zespół Szkół nr im KEN w Szczecinku, klasa BLO OKULISTYKA Dział medycyny zajmujący się budową oka, rozpoznawaniem i leczeniem schorzeń oczu.

Bardziej szczegółowo

Temat 3. 1.Budowa oka 2.Widzenie stereoskopowe 3.Powstawanie efektu stereoskopowe 4.Stereoskop zwierciadlany

Temat 3. 1.Budowa oka 2.Widzenie stereoskopowe 3.Powstawanie efektu stereoskopowe 4.Stereoskop zwierciadlany Temat 3 1.Budowa oka 2.Widzenie stereoskopowe 3.Powstawanie efektu stereoskopowe 4.Stereoskop zwierciadlany Budowa oka oko + narządy dodatkowe Oko = gałka oczna + nerw wzrokowy Narządy dodatkowe = Aparat

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Dokoocz zdanie wybierając odpowiedz spośród podanych *A-F].Do aparatu ochronnego oka zalicza się :

Zadanie 1. Dokoocz zdanie wybierając odpowiedz spośród podanych *A-F].Do aparatu ochronnego oka zalicza się : Narządy zmysłu Arkadiusz Pikora Zadanie 1. Dokoocz zdanie wybierając odpowiedz spośród podanych *A-F].Do aparatu ochronnego oka zalicza się : A.Powieki B. Naczyniówkę C. Twardówkę D. Spojówkę E. Soczewkę

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

Budowa i funkcje komórek nerwowych

Budowa i funkcje komórek nerwowych Budowa i funkcje komórek nerwowych Fizjologia Komórki nerwowe neurony w organizmie człowieka około 30 mld w większości skupione w ośrodkowym układzie nerwowym podstawowa funkcja przekazywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Soczewki konstrukcja obrazu. Krótkowzroczność i dalekowzroczność.

Soczewki konstrukcja obrazu. Krótkowzroczność i dalekowzroczność. Soczewki konstrukcja obrazu Krótkowzroczność i dalekowzroczność. SOCZEWKA jest to przezroczyste ciało ograniczone powierzchniami kulistymi Soczewki mogą być Wypukłe Wklęsłe i są najczęściej skupiające

Bardziej szczegółowo

Biologiczne mechanizmy zachowania - fizjologia. zajecia 4 : 28.10.15

Biologiczne mechanizmy zachowania - fizjologia. zajecia 4 : 28.10.15 Biologiczne mechanizmy zachowania - fizjologia zajecia 4 : 28.10.15 Kontakt: michaladammichalowski@gmail.com https://mmichalowskiuwr.wordpress.com/ I gr 08:30 10:00 (s. Cybulskiego; 08.10. 19.11.) II gr

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZMYSŁU WZROKU

BADANIE ZMYSŁU WZROKU BADANIE ZMYSŁU WZROKU Badanie Ślepej Plamki Mariottea macula ceca Tarcza nerwu wzrokowego (discus nervi optici) ( Drugi nerw czaszkowy N.Opticus (II) Miejsce na siatkówce całkowicie niewrażliwe na bodźce

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z FIZYKI I BIOFIZYKI

LABORATORIUM Z FIZYKI I BIOFIZYKI POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW LABORATORIUM Z FIZYKI I BIOFIZYKI Budowa i funkcjonowanie oka ludzkiego jako złoŝonego układu optycznego 8.1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Okulistyka. Klasyfikuj prace: Pielęgniarstwo okulistyczne w WY 158.

Okulistyka. Klasyfikuj prace: Pielęgniarstwo okulistyczne w WY 158. WW Okulistyka Klasyfikuj prace: Pielęgniarstwo okulistyczne w WY 158. WW 1-100 Wydawnictwa informacyjne i ogólne WW 101-290 Oko WW 101-113 Anatomia. Fizjologia. Higiena WW 140-160 Choroby. Postrzeganie

Bardziej szczegółowo

Katedra Fizyki i Biofizyki UWM, Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych z biofizyki. Maciej Pyrka wrzesień 2013

Katedra Fizyki i Biofizyki UWM, Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych z biofizyki. Maciej Pyrka wrzesień 2013 M Wyznaczanie zdolności skupiającej soczewek za pomocą ławy optycznej. Model oka. Zagadnienia. Podstawy optyki geometrycznej: Falowa teoria światła. Zjawisko załamania i odbicia światła. Prawa rządzące

Bardziej szczegółowo

Projekt Czy te oczy mogą kłamac

Projekt Czy te oczy mogą kłamac Projekt Czy te oczy mogą kłamac Zajęcia realizowane metodą przewodniego tekstu Cel główny: Rozszerzenie wiedzy na temat mechanizmu widzenia. Treści kształcenia zajęć interdyscyplinarnych: Fizyka: Rozchodzenie

Bardziej szczegółowo

Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży.

Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży. Anna Gotz-Więckowska Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży. Katedra Okulistyki i Klinika Okulistyczna UM w Poznaniu Kierownik: Prof.UM dr hab. Jarosław Kocięcki Rozwój narządu wzroku Precyzyjny

Bardziej szczegółowo

soczewka, leży ona poza tęczówką i jest drugą w kolejności strukturą załamującą światło, przy czym jej kształt przez długi okres życia jest zmienny

soczewka, leży ona poza tęczówką i jest drugą w kolejności strukturą załamującą światło, przy czym jej kształt przez długi okres życia jest zmienny Wzrok Jak Widzimy? Wzrok - jeden z pięciu zmysłów, polega on na rozpoznawaniu kształtów, barw oraz natężenia światła. Głównym narządem wzroku jest oko, które posiada aparaty ochronne w postaci brwi, rzęs,

Bardziej szczegółowo

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Iinformacja o intensywności bodźca: 1. Kodowanie intensywności bodźca (we włóknie nerwowym czuciowym) odbywa się za pomocą zmian częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Służby Pożarniczej Zakład Ratownictwa Technicznego i Medycznego. Laboratorium Bezpieczeństwa Ratownictwa.

Szkoła Główna Służby Pożarniczej Zakład Ratownictwa Technicznego i Medycznego. Laboratorium Bezpieczeństwa Ratownictwa. Szkoła Główna Służby Pożarniczej Zakład Ratownictwa Technicznego i Medycznego Laboratorium Bezpieczeństwa Ratownictwa Ćwiczenie nr 3 Temat: Badanie indywidualnego pola widzenia w różnych typach masek Warszawa

Bardziej szczegółowo

+OPTYKA 3.stacjapogody.waw.pl K.M.

+OPTYKA 3.stacjapogody.waw.pl K.M. Zwierciadło płaskie, prawo odbicia. +OPTYKA.stacjapogody.waw.pl K.M. Promień padający, odbity i normalna leżą w jednej płaszczyźnie, prostopadłej do płaszczyzny zwierciadła Obszar widzialności punktu w

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT Joanna Sowińska-Szkocka Zespół Poradni Okulistycznych SPS ZOZ ZDROJE Cele programu

Bardziej szczegółowo

PROCES PRZETWARZANIA INFORMACJI OBRAZOWEJ A MOŻLIWOŚCI RECEPCYJNE OKA

PROCES PRZETWARZANIA INFORMACJI OBRAZOWEJ A MOŻLIWOŚCI RECEPCYJNE OKA Wojskowa Akademia Techniczna Geosystems Polska Sp. z o.o. IV Konferencja naukowo-techniczna Wykorzystanie współczesnych zobrazowań satelitarnych, lotniczych i naziemnych dla potrzeb obronności kraju i

Bardziej szczegółowo

w kontekście percepcji p zmysłów

w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy człowieka w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy dzieli się ę na ośrodkowy i obwodowy. Do układu nerwowego ośrodkowego zalicza się mózgowie (mózg, móżdżek i pień mózgu) oraz rdzeń

Bardziej szczegółowo

f = -50 cm ma zdolność skupiającą

f = -50 cm ma zdolność skupiającą 19. KIAKOPIA 1. Wstęp W oku miarowym wymiary struktur oka, ich wzajemne odległości, promienie krzywizn powierzchni załamujących światło oraz wartości współczynników załamania ośrodków, przez które światło

Bardziej szczegółowo

Zapobieganie rozwojowi niedowidzenia wczesne wykrywanie wad wzroku i zeza u dzieci

Zapobieganie rozwojowi niedowidzenia wczesne wykrywanie wad wzroku i zeza u dzieci Załącznik do Uchwały Nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia Program profilaktyczny Zapobieganie rozwojowi niedowidzenia wczesne wykrywanie wad wzroku i zeza u dzieci Łódź, 2013 rok 1. Podstawa prawna:

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z FIZYKI I BIOFIZYKI

LABORATORIUM Z FIZYKI I BIOFIZYKI POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW LABORATORIUM Z FIZYKI I BIOFIZYKI OPTYKA CZĘŚĆ I Wyznaczanie ogniskowej soczewki za pomocą ławy optycznej Wstęp Jednym

Bardziej szczegółowo

Glaucoma-profi laxis 2015

Glaucoma-profi laxis 2015 bezpłatny zestaw pomiarów: pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego metodą bezkontaktową pachymetria (mierzenie grubości rogówki) autorefraktometria (komputerowy pomiar wad widzenia) Glaucoma-profi laxis 2015

Bardziej szczegółowo

TEST nr 1 z działu: Optyka

TEST nr 1 z działu: Optyka Grupa A Testy sprawdzające TEST nr 1 z działu: Optyka imię i nazwisko W zadaniach 1. 17. wstaw krzyżyk w kwadracik obok wybranej odpowiedzi. klasa data 1 Gdy światło rozchodzi się w próżni, jego prędkć

Bardziej szczegółowo

voice to see with your ears

voice to see with your ears voice to see with your ears Łukasz Trzciałkowski gr00by@mat.umk.pl 2007-10-30 Zmysł słuchu to zmysł umożliwiający odbieranie (percepcję) fal dźwiękowych. Jest on wykorzystywany przez organizmy żywe do

Bardziej szczegółowo

Oko"&"diagnostyka" Spis"treści" ! Własności"widzenia" ! Wady"wzroku" ! Badanie"wzroku" ! Badanie"widzenia"stereoskopowego"

Oko&diagnostyka Spistreści ! Własnościwidzenia ! Wadywzroku ! Badaniewzroku ! Badaniewidzeniastereoskopowego Oko"&"diagnostyka" mgr"inż."łukasz"kosikowski" Spis"treści"! Własności"widzenia"! Obraz"optyczny"i"siatkówkowy"! Krążki"rozproszenia"! Akomodacja"! Głębia"ostrości"i"głębia"pola"! Ostrość"wzroku"! Wady"wzroku"!

Bardziej szczegółowo

Jaskra Klasyfikacja: 1. Jaskra pierwotna:

Jaskra Klasyfikacja: 1. Jaskra pierwotna: Jaskra Zespół chorób oka, które prowadzą do postępującego i nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego i komórek zwojowych siatkówki, co powoduje uszkodzenie lub utratę wzroku. Choroba ta może spotkać

Bardziej szczegółowo

Zaćma. Sandra Zuziak 2013-07-29

Zaćma. Sandra Zuziak 2013-07-29 Zaćma Sandra Zuziak 1 Zaćma zajmuje pierwsze miejsce w rankingu przyczyn ślepoty we współczesnym świecie wg statystyk Światowej Organizacji Zdrowia www.korektorzdrowia.pl 2 Definicja Zaćma (łac. cataracta)

Bardziej szczegółowo

na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek

na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek Budowa narządu wzroku, własności widzenia na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek Źródła http://www.zdrowie.med.pl/oczy/anat_i_fizjo/a_oczy.html http://galaxy.uci.agh.edu.pl/~ergonom/ergonomia/nr_15.

Bardziej szczegółowo

Zwierciadło kuliste stanowi część gładkiej, wypolerowanej powierzchni kuli. Wyróżniamy zwierciadła kuliste:

Zwierciadło kuliste stanowi część gładkiej, wypolerowanej powierzchni kuli. Wyróżniamy zwierciadła kuliste: Fale świetlne Światło jest falą elektromagnetyczną, czyli rozchodzącymi się w przestrzeni zmiennymi i wzajemnie przenikającymi się polami: elektrycznym i magnetycznym. Szybkość światła w próżni jest największa

Bardziej szczegółowo

Warstwy ściany gałki ocznej: nerw wzrokowy. Warstwy: błona Descemeta (kolagen VIII i błona podstawna) nabłonek jednowarstwowy

Warstwy ściany gałki ocznej: nerw wzrokowy. Warstwy: błona Descemeta (kolagen VIII i błona podstawna) nabłonek jednowarstwowy NARZĄD WZROKU Oko można porównać do kamery cyfrowej, wyposażonej w: system soczewek (rogówka, soczewka, ciało szkliste) automatyczną regulację ostrości obrazu (akomodacja) automatyczną regulację przesłony

Bardziej szczegółowo

Anatomia i fizjologia narządu wzroku

Anatomia i fizjologia narządu wzroku Anatomia i fizjologia narządu wzroku na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek Źródła http://www.zdrowie.med.pl/oczy/anat_i_fizjo/a_oczy.html http://galaxy.uci.agh.edu.pl/~ergonom/ergonomia/nr_15.

Bardziej szczegółowo

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK Temat: Układ nerwowy i hormonalny Zadanie 1. Zaznacz poprawną odpowiedź. Co to są hormony? a) związki chemiczne wytwarzane w gruczołach łojowych, które regulują pracę

Bardziej szczegółowo

Warstwy ściany gałki ocznej: Ogólna topografia oka. Rogówka. Twardówka

Warstwy ściany gałki ocznej: Ogólna topografia oka. Rogówka. Twardówka Oko można porównać do kamery cyfrowej, wyposażonej w: system soczewek (rogówka, soczewka, ciało szkliste) automatyczną regulację ostrości obrazu (akomodacja) automatyczną regulację przesłony (adaptacja)

Bardziej szczegółowo

Najprostszą soczewkę stanowi powierzchnia sferyczna stanowiąca granicę dwóch ośr.: powietrza, o wsp. załamania n 1. sin θ 1. sin θ 2.

Najprostszą soczewkę stanowi powierzchnia sferyczna stanowiąca granicę dwóch ośr.: powietrza, o wsp. załamania n 1. sin θ 1. sin θ 2. Ia. OPTYKA GEOMETRYCZNA wprowadzenie Niemal każdy system optoelektroniczny zawiera oprócz źródła światła i detektora - co najmniej jeden element optyczny, najczęściej soczewkę gdy system służy do analizy

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

ROZDZIA 3. Prawda o akomodacji

ROZDZIA 3. Prawda o akomodacji ROZDZIA 3. Prawda o akomodacji Wyniki moich eksperymentów udowodniły, że soczewka nie odgrywa roli w procesie akomodacji. Jest to fakt potwierdzony przez liczne badania oczu dorosłych i dzieci o wzroku

Bardziej szczegółowo

Zapobieganie rozwojowi niedowidzenia wczesne wykrywanie wad wzroku i zeza u dzieci

Zapobieganie rozwojowi niedowidzenia wczesne wykrywanie wad wzroku i zeza u dzieci Załącznik Nr 1 do Umowy Nr z dnia Program profilaktyczny Zapobieganie rozwojowi niedowidzenia wczesne wykrywanie wad wzroku i zeza u dzieci Łódź, kwiecień 2008 Podstawa prawna: - art. 35 oraz art. 54 ustawy

Bardziej szczegółowo

Wykład 14. Rozwój i starzenie się ludzkiego wzroku

Wykład 14. Rozwój i starzenie się ludzkiego wzroku Wykład 14 Rozwój i starzenie się ludzkiego wzroku Rozwój Czym jest percepcja wzrokowa noworodków? Czy niemowlęta umieją odbierać kolory? Czy noworodek rozpoznaje swoją mamę? W jaki sposób prowadzić badania

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej. LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.. Wprowadzenie Soczewką nazywamy ciało przezroczyste ograniczone

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 53: Soczewki

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 53: Soczewki Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr : Soczewki Cel ćwiczenia: Wyznaczenie ogniskowych soczewki skupiającej i układu soczewek (skupiającej i rozpraszającej) oraz ogniskowej soczewki rozpraszającej

Bardziej szczegółowo

Jaki kolor widzisz? Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw dopełniających. Zastosowanie/Słowa kluczowe

Jaki kolor widzisz? Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw dopełniających. Zastosowanie/Słowa kluczowe 1 Jaki kolor widzisz? Abstrakt Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw Zastosowanie/Słowa kluczowe wzrok, zmysły, barwy, czopki, pręciki, barwy dopełniające, światło

Bardziej szczegółowo

Grupa: Elektrotechnika, sem 3, wersja z dn. 03.11.2015 Technika Świetlna Laboratorium

Grupa: Elektrotechnika, sem 3, wersja z dn. 03.11.2015 Technika Świetlna Laboratorium 6-965 Poznań tel. (-61) 6652688 fax (-61) 6652389 Grupa: Elektrotechnika, sem 3, wersja z dn. 3.11.2 Technika Świetlna Laboratorium Ćwiczenie nr 3 Temat: BADANIE POLA WIDZENIA Opracowanie wykonano na podstawie:

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO

WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO ZADANIA NA ETAP SZKOLNY KONKURSU PRZYRODNICZEGO W ROKU SZKOLNYM 2009/2010 Instrukcja dla uczestników Konkursu 1. Test musi być rozwiązywany samodzielnie. 2. Test

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ORTOPTYSTKA

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ORTOPTYSTKA Dziennik Ustaw Nr 26-1700 - Poz. 217 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ORTOPTYSTKA SYMBOL CYFROWY 322[05] I ZAŁOŻENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA

Bardziej szczegółowo

Alicja Krawczyk. Obserwacja i interpretacja zachowań dzieci słabowidzących

Alicja Krawczyk. Obserwacja i interpretacja zachowań dzieci słabowidzących Alicja Krawczyk Obserwacja i interpretacja zachowań dzieci słabowidzących Rozwój procesów widzenia związany jest z prawidłowym funkcjonowaniem wielopoziomowego układu wzrokowego. W jego skład wchodzi oko

Bardziej szczegółowo

Wykład 8. Siatkówka i generacja sygnału nerwowego

Wykład 8. Siatkówka i generacja sygnału nerwowego Wykład 8 Siatkówka i generacja sygnału nerwowego Dno oka Dno oka Tętnice i żyły Plamka ślepa (dysk optyczny Dołek środkowy Siatkówka układ nerwowy wyższe obszary mózgu (jądro ciała kolankowatego bocznego

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia. Cena jedn. brutto w PLN

Opis przedmiotu zamówienia. Cena jedn. brutto w PLN Nr sprawy 33/IJ/2014 Załącznik Nr 2 do SIWZ Opis przedmiotu zamówienia Pakiet Nr 1 poz. 1 Lp. Opis przedmiotu Ilość Soczewki zwijalne 1 Soczewka jednoczęściowa, 200 szt. zwijalna, akryl hydrofobowy, z

Bardziej szczegółowo

Chemia Procesu Widzenia

Chemia Procesu Widzenia Chemia Procesu Widzenia barwy H.P. Janecki Miłe spotkanie...wykład 11 Spis treści Światło Powstawanie wrażenia barwy Barwa Modele barw 1. Model barw HSV 2. Model barw RGB 3. Sprzętowa reprezentacja barwy

Bardziej szczegółowo

Optyka 2012/13 powtórzenie

Optyka 2012/13 powtórzenie strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Słońce w ciągu dnia przemieszcza się na niebie ze wschodu na zachód. W którym kierunku obraca się Ziemia? Zadanie 2. Na rysunku przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze 14 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej

Materiały pomocnicze 14 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej Materiały pomocnicze 4 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej. Zwierciadło płaskie. Zwierciadło płaskie jest najprostszym przyrządem optycznym. Jest to wypolerowana płaska powierzchnia

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie ogniskowej soczewki za pomocą ławy optycznej

Wyznaczanie ogniskowej soczewki za pomocą ławy optycznej POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW LABORATORIUM Z FIZYKI Wyznaczanie ogniskowej soczewki za pomocą ławy optycznej Wstęp Jednym z najprostszych urządzeń optycznych

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: 1. Adres jednostki: Adres: Katedra i Klinika Okulistyki Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu 61-848 Poznań ul:długa

Bardziej szczegółowo

Optyka w fotografii Ciemnia optyczna camera obscura wykorzystuje zjawisko prostoliniowego rozchodzenia się światła skrzynka (pudełko) z małym okrągłym otworkiem na jednej ściance i przeciwległą ścianką

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II

ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II Piotr Ludwikowski XI. POLE MAGNETYCZNE Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe. Uczeń: 43 Oddziaływanie

Bardziej szczegółowo

Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8

Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8 Sen i czuwanie rozdział 9 Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8 SEN I CZUWANIE SEN I RYTMY OKOŁODOBOWE FAZY SNU CHARAKTERYSTYKA INDUKOWANIE SNU MECHANIZM I STRUKTURY MÓZGOWE RYTMY OKOŁODOBOWE

Bardziej szczegółowo

Mówiąc prosto, każdy aparat jest światłoszczelnym pudełkiem z umieszczonym w przedniej ściance obiektywem, przez który jest wpuszczane światło oraz

Mówiąc prosto, każdy aparat jest światłoszczelnym pudełkiem z umieszczonym w przedniej ściance obiektywem, przez który jest wpuszczane światło oraz Początek fotografii Mówiąc prosto, każdy aparat jest światłoszczelnym pudełkiem z umieszczonym w przedniej ściance obiektywem, przez który jest wpuszczane światło oraz materiałem lub matrycą światłoczułą.

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU CELE PRZEDMIOTU

KARTA PRZEDMIOTU CELE PRZEDMIOTU WYDZIAŁ PODSTAWOWYCHY PROBLEMÓW TECHNIKI Zał. nr 4 do ZW 33/0 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim: Nazwa w języku angielskim: Kierunki studiów: Stopień studiów i forma: Rodzaj przedmiotu: Kod przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

BIOFIZYK 1. Informacje ogólne

BIOFIZYK 1. Informacje ogólne BIOFIZYK 1. Informacje ogólne Biofizyk za pomocą fizyki przybliża i opisuje zjawiska i procesy zachodzące w strukturach biologicznych. Zajmuje się badaniem procesów istotnych z punktu widzenia życia. Odkrywa

Bardziej szczegółowo

Przyczyny zaniku nerwu wzrokowego są następujące:

Przyczyny zaniku nerwu wzrokowego są następujące: JASKRA Na jaskrę cierpi 67 milionów ludzi na świecie, a ponad 6 milionów jest z tego powodu całkowicie niewidomych. Na czym polega to schorzenie? W prawidłowym oku odbywa się stale krążenie płynu śródocznego,

Bardziej szczegółowo

Ulotka informacyjna. Apo-lutea

Ulotka informacyjna. Apo-lutea Ulotka informacyjna Apo-lutea Supelement diety Co to jest preparat Apo-Lutea i w jakim celu się go stosuje Skład suplementu diety Apo-Lutea został starannie skomponowany, aby w pełni uzupełnić dietę o

Bardziej szczegółowo

V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY

V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY Zadanie 1. Na rysunku przedstawiającym budowę neuronu zaznacz elementy wymienione poniżej, wpisując odpowiednie symbole literowe. Następnie wskaż za pomocą strzałek kierunek

Bardziej szczegółowo

Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki.

Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki. Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki. 1. Równanie soczewki i zwierciadła kulistego. Z podobieństwa trójkątów ABF i LFD (patrz rysunek powyżej) wynika,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ

LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ POMIAR OGNISKOWYCH SOCZEWEK CIENKICH 1. Cel dwiczenia Zapoznanie z niektórymi metodami badania ogniskowych soczewek cienkich. 2. Zakres wymaganych zagadnieo: Prawa odbicia

Bardziej szczegółowo

Oko ludzkie i wady wzroku. Budowa oka Jak powstaje obraz? Wady wzroku

Oko ludzkie i wady wzroku. Budowa oka Jak powstaje obraz? Wady wzroku Oko ludzkie i wady wzroku Budowa oka Jak powstaje obraz? Wady wzroku Budowa oka Zdolność układu nerwowego do odbierania bodźców świetlnych i przetwarzania ich w mózgu na wrażenia wzrokowe jest określana

Bardziej szczegółowo

Systemy odbioru i przetwarzania informacji cechuje: wieloetapowość (odbiór informacji przez receptory, dekodowanie,kodowanie)

Systemy odbioru i przetwarzania informacji cechuje: wieloetapowość (odbiór informacji przez receptory, dekodowanie,kodowanie) Systemy odbioru i przetwarzania informacji cechuje: wieloetapowość (odbiór informacji przez receptory, dekodowanie,kodowanie) specjalizacja strukturalna i funkcjonalna ze względu na rodzaj bodźca oraz

Bardziej szczegółowo

Ortoptystka 325906 1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

Ortoptystka 325906 1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Ortoptystka 325906 Opracowano na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach (Dz. U z 2012 r., poz. 184). 1. CELE

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 12 do materiałów informacyjnych PRO. zalecenie ponownego zgłoszenia się na badanie po 12 miesiącach w

Załącznik nr 12 do materiałów informacyjnych PRO. zalecenie ponownego zgłoszenia się na badanie po 12 miesiącach w SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE WCZESNEJ DIAGNOSTYKI I LECZENIA JASKRY 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) PORADA NA ETAPIE I OBEJMUJE: a) zarejestrowanie

Bardziej szczegółowo

Laserowa korekcja wzroku

Laserowa korekcja wzroku Laserowa korekcja wzroku Zmień swoje życie już dziś! P R Y W A T N Y S Z P I T A L W E I S S K L I N I K w w w. w e i s s k l i n i k. p l 1 Zabieg w Weiss Klinik Czy kiedykolwiek zastanawialiście się

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7 Dzień dobry BARWA ŚWIATŁA Przemysław Tabaka e-mail: przemyslaw.tabaka@.tabaka@wp.plpl POLITECHNIKA ŁÓDZKA Instytut Elektroenergetyki Co to jest światło? Światło to promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie

Bardziej szczegółowo

Oko budowa i własności. na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek

Oko budowa i własności. na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek Oko budowa i własności na podstawie literatury zebrała: prof. B. Kostek Źródła: http://www.zdrowie.med.pl/oczy/anat_i_fizjo/a _oczy.html http://galaxy.uci.agh.edu.pl/~ergonom/ergonomi a/nr_15.htm Sciaga.pl

Bardziej szczegółowo

(praktyczna realizacja w warunkach domowych (szkolnych) soczewki o zmiennej ogniskowej)

(praktyczna realizacja w warunkach domowych (szkolnych) soczewki o zmiennej ogniskowej) Bank PKO bp I/O Kraków; 20 2892 0000 5902 0427 5400 54. Opis prototypu: Soczewka gałki ocznej. (praktyczna realizacja w warunkach domowych (szkolnych) soczewki o zmiennej ogniskowej) Wykonaj działający

Bardziej szczegółowo

28 Choroby infekcyjne

28 Choroby infekcyjne 28 Choroby infekcyjne Ludzki wirus upośledzenia odporności (HIV)/zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS) Retinopatia związana z ludzkim wirusem upośledzenia odporności Retinopatia HIV to rodzaj

Bardziej szczegółowo

Struktury oka, które odgrywają rolę w mechanizmie powstawania jaskry:

Struktury oka, które odgrywają rolę w mechanizmie powstawania jaskry: Jaskra podstawowe informacje Oko budowa Twardówka Siatkówka Nerw wzrokowy Ciecz wodnista Rogówka Tęczówka Mięśnie oka Źrenica Soczewka Ciało rzęskowe Ciało szkliste Struktury oka, które odgrywają rolę

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich oraz płaszczyzn głównych obiektywów lub układów soczewek. Aberracje.

Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich oraz płaszczyzn głównych obiektywów lub układów soczewek. Aberracje. Ćwiczenie 2 Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich oraz płaszczyzn głównych obiektywów lub układów soczewek. Aberracje. Wprowadzenie teoretyczne Działanie obrazujące soczewek lub układu soczewek wygodnie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W PIASECZNIE. z dnia r.

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W PIASECZNIE. z dnia r. UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W PIASECZNIE z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia programu profilaktycznego wczesnego wykrywania wad wzroku i schorzeń narządu wzroku dla uczniów klas II szkół podstawowych

Bardziej szczegółowo

Podstawy anatomii, wykłady

Podstawy anatomii, wykłady Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Nauk Przyrodniczych Zakład: Anatomii i Antropologii Podstawy anatomii, wykłady Osoby prowadzące przedmiot: Barbara Duda, prof. nadzw. dr hab.,

Bardziej szczegółowo

Ilość receptorów występujących w narządach zmysłu człowieka:

Ilość receptorów występujących w narządach zmysłu człowieka: Modelowanie systemu wzrokowego Wykład nr 15 z kursu Biocybernetyki dla Inżynierii Biomedycznej prowadzonego przez Prof. Ryszarda Tadeusiewicza Model system wzrokowego człowieka Wzorzec dla wszelkich sztucznych

Bardziej szczegółowo

OPTYKA W INSTRUMENTACH GEODEZYJNYCH

OPTYKA W INSTRUMENTACH GEODEZYJNYCH OPTYKA W INSTRUMENTACH GEODEZYJNYCH Prawa Euklidesa: 1. Promień padający i odbity znajdują się w jednej płaszczyźnie przechodzącej przez prostopadłą wystawioną do powierzchni zwierciadła w punkcie odbicia.

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CIŚNIENIA WEWNĄTRZGAŁKOWEGO NA STRUKTURY OKA LUDZKIEGO

WPŁYW CIŚNIENIA WEWNĄTRZGAŁKOWEGO NA STRUKTURY OKA LUDZKIEGO POLITECHNIKA POZNAŃSKA WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I ZARZĄDZANIA INŻYNIERIA BIOMEDYCZNA M O D E L O W A N I E I S Y M U L A C J A Z A G A D N I E Ń B I O M E D Y C Z N Y C H PROJEKT WPŁYW CIŚNIENIA WEWNĄTRZGAŁKOWEGO

Bardziej szczegółowo

Daltonizm. - wada wzroku spowodowana nieprawidłową budową siatkówki

Daltonizm. - wada wzroku spowodowana nieprawidłową budową siatkówki Daltonizm - wada wzroku spowodowana nieprawidłową budową siatkówki,,jesteśmz (tzlko) karłami, którzy wspęli się na barki olbrzymów. Wten sposób widzimy więcej i dalej niż oni, ale nie dlatego, żeby wzrok

Bardziej szczegółowo

Rola układu hormonalnego: 1. Utrzymanie równowagi wewnętrznej 2. hormony regulują procesy chemiczne w tkankach i komórkach 3. hormony decydują o

Rola układu hormonalnego: 1. Utrzymanie równowagi wewnętrznej 2. hormony regulują procesy chemiczne w tkankach i komórkach 3. hormony decydują o Rola układu hormonalnego: 1. Utrzymanie równowagi wewnętrznej 2. hormony regulują procesy chemiczne w tkankach i komórkach 3. hormony decydują o przepuszczalności błon kom., wpływają na rodzaj transportowanych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich oraz płaszczyzn głównych obiektywów lub układów soczewek. Aberracje. Wprowadzenie teoretyczne

Ćwiczenie 2. Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich oraz płaszczyzn głównych obiektywów lub układów soczewek. Aberracje. Wprowadzenie teoretyczne Ćwiczenie 2 Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich oraz płaszczyzn głównych obiektywów lub układów soczewek. Aberracje. Wprowadzenie teoretyczne Podstawy Działanie obrazujące soczewek lub układu soczewek

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału klasa III (drugi podręcznik)

Rozkład materiału klasa III (drugi podręcznik) Rozkład materiału klasa III (drugi podręcznik) Dział programu Układ nerwowy Temat Budowa i funkcje Ośrodkowy układ nerwowy Materiał nauczania budowa i funkcje układu nerwowego budowa neuronu komórki glejowe

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R O-4

Ć W I C Z E N I E N R O-4 INSTYTUT FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIERII PRODUKCJI I TECHNOLOGII MATERIAŁÓW POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA PRACOWNIA OPTYKI Ć W I C Z E N I E N R O-4 BADANIE WAD SOCZEWEK I Zagadnienia do opracowania Równanie soewki,

Bardziej szczegółowo

Podział tkanki mięśniowej w zależności od budowy i lokalizacji w organizmie

Podział tkanki mięśniowej w zależności od budowy i lokalizacji w organizmie Tkanka mięśniowa Podział tkanki mięśniowej w zależności od budowy i lokalizacji w organizmie Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana poprzecznie prążkowana serca gładka Tkanka mięśniowa Podstawową własnością

Bardziej szczegółowo