BADANIE STATYCZNYCH WŁAŚCIWOŚCI PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BADANIE STATYCZNYCH WŁAŚCIWOŚCI PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH"

Transkrypt

1 BADAIE STATYCZYCH WŁAŚCIWOŚCI PRZETWORIKÓW POMIAROWYCH 1. CEL ĆWICZEIA Celem ćwiczenia jest poznanie: podstawowych pojęć dotyczących statycznych właściwości przetworników pomiarowych analogowych i cyfrowych oraz sposobów opisu tych właściwości, sposobów wyznaczania parametrów liniowych i nieliniowych modeli przetworników. 2. WPROWADZEIE 2.1, Przetwornik pomiarowy Przyrządy pomiarowe, bądź bardziej złożone systemy pomiarowe, dokonują odwzorowania wielkości mierzonej na wskazanie, np. mierzonego napięcia na wskazywaną liczbę działek lub liczbę wyświetlaną na wyświetlaczu cyfrowym. Odwzorowanie to zwykle dokonywane jest nie bezpośrednio, lecz jako wynik pewnego zespołu odwzorowań pośrednich realizowanych przez poszczególne elementy przyrządu pomiarowego - przetworniki pomiarowe połączone w pewną strukturę nazywaną torem pomiarowym. Przykładową strukturę przyrządu pomiarowego przedstawiono na rys. 1. Dzielnik napięciowy Wzmacniacz Kwadrator Układ Układ Przetwornik analogowouśredniający pierwiastkujący cyfrowy Wyświetlacz U~ 1 T t ( ) dt t T A C U wsk Rys. 1. Połączenie łańcuchowe przetworników w woltomierzu cyfrowym wartości skutecznej napięcia zmiennego (U~ - mierzone napięcie, U wsk wartość wskazywana) W przedstawionym torze pomiarowym występuje wiele typów przetworników, klasyfikowanych ze względu na różne cechy: liniowe i nieliniowe, analogowe, analogowocyfrowe i cyfrowe, statyczne i dynamiczne. Przetworniki te zostaną scharakteryzowane poniżej. iezależnie od typu, każdy przetwornik realizuje odwzorowanie wielkości mierzonej na wielkość wyjściową Y poprzez przetwarzanie sygnałów pomiarowych (wejściowego s na wyjściowy s Y ), które to przetwarzanie realizowane jest według pewnych zasad fizycznych. ależy rozróżnić pojęcie sygnału pomiarowego od pojęcia wielkości mierzonej lub wyjściowej, a rozróżnienie to jest szczególnie istotne w przypadku przetworników analogowo-cyfrowych i cyfrowych. Sygnał pomiarowy (wejściowy lub wyjściowy dla przetwornika) jest wielkością fizyczną - np. napięciem, prądem, prędkością, której jedna z cech jest wielkością mierzoną lub wyjściową. Sygnał pomiarowy, jako wielkość fizyczna, niesie zawsze pewną energię (pobieraną przez wejście przetwornika). Wielkość mierzona, jako jedna z cech sygnału pomiarowego, nie musi być związana z energią.

2 Przykład: Sygnałem pomiarowym wejściowym jest napięcie elektryczne. Wielkością mierzoną może być jedna lub kilka z następujących: wartość amplitudy, wartość skuteczna lub średnia tego napięcia, częstotliwość, okres lub faza tego napięcia, współczynnik kształtu, współczynnik wypełnienia dla przebiegu impulsowego, liczba impulsów, sekwencja tych impulsów tworząca pewien kod itp. W świetle powyższych rozważań można sformułować następującą definicję: Przetwornik pomiarowy jest obiektem fizycznym, który na odstawie pewnej zasady fizycznej odwzorowuje wartość pewnej wielkości fizycznej mierzonej (wejściowej) na wartość innej wielkości fizycznej (wyjściowej), przy czym odbywa się to z określoną dokładnością. Wartości wielkości mierzonej mieszczą się w przedziale ( min, max ), nazywanym zakresem pomiarowym. Przetworniki pomiarowe mogą przetwarzać wielkości o charakterze ciągłym, tj. takie, których wartość wyrażona jest dowolną liczbą rzeczywistą (w zakresie pomiarowym) mówimy wówczas o przetwornikach analogowych. Istnieją także przetworniki dla których wielkość wejściowa jest ciągła, a wyjściowa skwantowana, tj. przyjmuje wartości tylko ze zbioru przeliczalnego, np. liczby całkowite w pewnym zakresie. Przetworniki takie realizują operację kwantowania i nazywane są przetwornikami analogowo-cyfrowymi. Trzecia grupa przetworników przetworniki cyfrowe, to te, dla których zarówno wielkość wejściowa jak i wyjściowa są skwantowane. Przykłady wymienionych przetworników w torze pomiarowym na rys. 1 to: analogowe dzielnik, wzmacniacz, kwadrator i układ pierwiastkujący, analogowo-cyfrowy przetwornik A/C i cyfrowy wyświetlacz. Dla przetworników analogowo-cyfrowych charakterystyka przetwarzania jest linią schodkową, a dla cyfrowych jest zbiorem punktów przykłady na rys. 2. Y a) Y b) Y c) Y() Y () i Y ( ) i i Rys. 2. Charakterystyki przetwarzania przetwornika analogowego (a), analogowo-cyfrowego (b) i cyfrowego (c) i

3 2.2. Model matematyczny przetwornika pomiarowego Zależność wielkości wyjściowej od wielkości wejściowej nazywana jest modelem przetwornika. Model ten najczęściej określony jest przez nominalne równanie przetwarzania: Y = f() (1) przy czym określone są zakresy wielkości wejściowej (zakres pomiarowy) i wyjściowej Y: ( min, max ) i Y(Y min, Y max ). Graficzna postać zależności (1) nazywana jest charakterystyką przetwarzania przetwornika. Określenie wartości wielkości mierzonej na podstawie uzyskanej na wyjściu wartości wielkości wyjściowej Y może być zrealizowane na podstawie odwrotnego modelu przetwornika: gdzie f -1 oznacza funkcję odwrotna do równania przetwarzania. = f -1 (Y) (2) W ogólnym przypadku wielkość mierzona może być zmienna w czasie (=(t)) mówimy wówczas o pomiarach dynamicznych, jednakże podstawowe znaczenie mają właściwości przetwornika określone dla wielkości wejściowej niezmiennej w czasie wykonywania pomiarów (=const). Charakterystykę przetwarzania wyznaczoną w takich warunkach nazywa się charakterystyką statyczną. Ze względu na dogodność obliczeń najczęściej stosowanym modelem przetwornika jest model liniowy. Przetworniki liniowe opisane są liniowym równaniem przetwarzania, a ich charakterystyka przetwarzania jest linią prostą. Założenie liniowej postaci równania przetwarzania oznacza dokonanie aproksymacji (przybliżenia) rzeczywistej charakterystyki przetwornika linią prostą. Odchylenia charakterystyki rzeczywistej od przybliżającej ja lini prostej określane są jako błędy nieliniowości ( n ) przetwornika. a rysunku 3 pokazano przykładową charakterystykę rzeczywistą przetwornika oraz przybliżającą ją charakterystykę liniową. Y charakterystyka rzeczywista Y i Y lin, i n, i charakterystyka liniowa Y min 0 min i zakres pomiarowy max Rys. 3. Aproksymacja charakterystyki przetwornika modelem liniowym Charakterystyka przetwornika liniowego jest wystarczająco określona, gdy ustalony jest zakres pomiarowy, podane jest jej nachylenie i przesunięcie zera (Y min ). achylenie

4 charakterystyki nazywane jest czułością przetwornika (oznaczaną zwykle litera S). Jest to stosunek przyrostu wielkości wyjściowej do wywołującego go przyrostu wielkości wejściowej. Odwrotnością czułości jest stała przetwornika (ozn. C). Równanie przetwarzania przetwornika liniowego można zatem zapisać w następującej postaci: Y = Y min + S ( - min ) (3) Wartość wielkości wejściowej oblicza się z równania odwrotnego: Y Y min min CY Ymin min (4) S Jeżeli przesunięcie charakterystyki jest równe zeru (tzn. min = Y min = 0), to wzory (3) i (4) sprowadzają się do prostych i często stosowanych postaci: Y = S i = C Y. Czułość definiowana jest również dla przetworników o nieliniowym równaniu przetwarzania: S dy d Y, W tym przypadku czułość nie jest parametrem o stałej wartości. Pojęcie odwrotne do czułości, tj. stała nie jest w tym przypadku definiowane. Oprócz wyżej wymienionych parametrów (czułość, stała, zakres pomiarowy, wartości nominalne wielkości wpływających) istotne znaczenie ma tzw. próg pobudliwości, tj. najmniejsza zmiana wielkości mierzonej wywołująca dostrzegalna zmianę na wyjściu przetwornika. W przypadku przetworników analogowo-cyfrowych i cyfrowych próg pobudliwości jest tożsamy z rozdzielczością. W przypadku przetworników, dla których wielkością wejściową i/lub wyjściową jest napięcie elektryczne ważnym parametrem jest rezystancja wejściowa i/lub rezystancja wyjściowa. (5) 2.3. Wrażliwość przetworników na wielkości wpływające Dążeniem konstruktorów jest aby wielkość wyjściowa przetwornika pomiarowego zależała wyłącznie od wielkości mierzonej. W praktyce jednak nie udaje się uniknąć wpływu innych wielkości oddziałujących na przetwornik. W rezultacie przetworniki rzeczywiste nigdy nie realizują odwzorowania wielkości mierzonej dokładnie według ich nominalnego (tzn. założonego, przyjętego za poprawny) modelu matematycznego. Przyczyny tej rozbieżności można podzielić na dwie grupy: wrażliwość na zmiany różnych znanych wielkości, dodatkowo wpływających na wartość wyjściową, a uważanych za niezmienne, np. temperatury otoczenia, napięcia zasilania. Zbiór ustalonych (znamionowych) wartości lub przedziałów wartości tych wielkości tworzy tzw. normalne warunki użytkowania przetwornika, niedokładna znajomość zjawisk fizycznych wykorzystanych do realizacji przetwarzania lub pominięcie niektórych z nich dla uproszczenia analizy, a przez to pominięcie niektórych wielkości wpływających.

5 Charakterystyka rzeczywista przetwornika w chwili wykonywania pomiaru odbiega zatem od charakterystyki nominalnej, a różnica ta jest przyczyną niedokładności pomiaru. Ilościowo wpływ każdej ze znanych wielkości wpływających określa się podając tzw. wrażliwość na tę właśnie wielkość, np.: W Z Y (6) Z const gdzie Y oznacza zmianę wartości wielkości wyjściowej Y spowodowaną zmianą dowolnej wielkości wpływającej Z o Z, przy niezmiennej wartości wielkości mierzonej. 3. WYZACZAIE CHARAKTERYSTYKI STATYCZEJ I RÓWAIA PRZETWARZAIA 3.1. Wzorcowanie przetworników pomiarowych. Z powodów wymienionych w poprzednim punkcie, charakterystyki przetwarzania wyznaczane są w praktyce nie na podstawie analizy zjawisk fizycznych określających zasadę działania przetwornika, lecz w procesie wzorcowania. Wzorcowanie polega na doprowadzeniu do wejścia przetwornika znanych (wzorcowych) wartości wielkości mierzonej i odczytaniu odpowiadających im wartości wielkości wyjściowej. Wartości wszelkich znanych wielkości wpływających muszą być ustalone. a podstawie uzyskanego zbioru par liczb ( w, Y w ) i ; (i2) wykreśla się nominalną charakterystykę przetwarzania lub też, stosując metody regresji, wyznacza się równanie przetwarzania. Układ pomiarowy wykorzystywany dla wyznaczenia charakterystyki statycznej przetwornika powinien zawierać źródła sygnału wejściowego, mierniki wielkości wejściowej i wyjściowej oraz mierniki pozwalające kontrolować wartość znanych wielkości wpływających. Proces wzorcowania można podzielić na dwa etapy: 1 wykonanie pomiarów wielkości wyjściowej dla pewnej liczby wartości wzorcowych wielkości wejściowej, 2 wyznaczenie charakterystyki statycznej (w sposób graficzny) lub równania przetwarzania (w sposób analityczny), a w dalszej kolejności parametrów przetwornika (czułość, przesunięcie zera). Metoda graficzna jest bardzo prosta, lecz mało dokładna. Metoda analityczna z kolei wymaga założenia matematycznej postaci modelu przetwornika. Wyniki pomiarów służą w tym przypadku do obliczenia współczynników tego modelu (tj. parametrów przetwornika). Do obliczeń wykorzystywane są metody analizy regresji. ajczęściej stosowana jest regresja liniowa prowadząca do wyznaczenia czułości przetwornika i przesunięcia zera Metoda analizy regresji dla modelu liniowego Wyniki pomiarów pewnej liczby wartości wielkości wyjściowej Y i przetwornika odpowiadające różnym wartościom wielkości wejściowej i (i=1..) przedstawiają na ogół zależność bardziej złożoną niż liniowa. Celem analizy regresji liniowej jest wyznaczenie

6 współczynników b 0 i b 1 aproksymującego modelu liniowego o postaci danej ogólną zależnością: Y lin = b 0 + b 1 (7) takich, aby opisana tą zależnością prosta najlepiej (wg pewnego kryterium) przybliżała rzeczywistą charakterystykę statyczną badanego przetwornika. Wartość Y lin () rożni się od wartości rzeczywistej Y() patrz rys. 3, a różnica ta jest błędem nieliniowości modelu, określonym zależnością: n () = Y lin () - Y() (8) Błąd nieliniowości nie jest stały, lecz jest pewną funkcją wartości wielkości mierzonej. Podstawą do obliczenia współczynników b 0 i b 1 są wyniki pomiarów określające pewna liczbę punktów ( i, Y i ) rzeczywistej charakterystyki przetwornika. Jako kryterium optymalnego wyznaczenia prostej regresji przyjmuje się zwykle minimalizację sumy kwadratów odchyleń poszczególnych punktów zmierzonych ( i, Y i ), i=1.., od charakterystyki modelowej (tzn. błędów nieliniowości), tj.: minimum ( i1 2 n, i Δ ) (9) Po przeprowadzeniu rachunków opartych na tym kryterium otrzymuje się wzory określające wartości współczynników modelu liniowego badanego przetwornika [2]: gdzie: 1 i1 i ; Y Y i i i 1 b1 ; b Y b 0 1 (10) 2 i1 1 Y Yi i i1 Przybliżone równanie przetwornika dane jest zatem zależnością (7), a jego współczynniki określone są związkami (10). Miarą jakości tego przybliżenia może być błąd średniokwadratowy: 2 1 Y lin, i Yi 1 2 Δ (11) śr i1 i1 lub największa bezwzględna wartość błędu nieliniowości określonego zależnością (8) - tzw. maksymalny błąd nieliniowości przetwornika max. Możliwe jest wykorzystanie opisanej wyżej regresji liniowej do wyznaczenia zależności funkcyjnej dla pewnych typów nieliniowych modeli przetwornika. ależy wówczas dokonać zmiany zmiennych według odpowiedniej transformacji nieliniowej. Przykładowo przy postulowanym dla przetwornika modelu wykładniczym: można zastosować podstawienia: Y 1 n, i a0 exp a (12)

7 Y lin Y ; b0 lna0 ; b1 a1 ln (13) i poszukiwać prostej regresji o postaci (7). Po określeniu współczynników b 0 i b 1 modelu liniowego (7) według wzorów (10) należy na podstawie zależności odwrotnych do (13) obliczyć współczynniki a 0 i a 1 modelu nieliniowego (12). Postulowaną postać (typ funkcji) modelu nieliniowego badanego przetwornika określa się na podstawie znajomości fizycznej zasady działania przetwornika lub na podstawie kształtu charakterystyki statycznej Y = f() wykreślonej dla danych ( i, Y i ) uzyskanych w procesie wzorcowania przetwornika. Znane są metody regresji nieliniowej, pozwalające na bezpośrednie wyznaczenie współczynników modelu nieliniowego, jednakże obliczenia są bardziej skomplikowane. Współcześnie wiele programów komputerowych (np. Statgraf, Statistica, Mathcad, a nawet Excel) umożliwia wyznaczenie współczynników dla szeregu typowych modeli nieliniowych. 4. PROGRAM ĆWICZEIA 4.1. Badanie przetwornika U~/U= przetwornik U ~ /U = ~ V ~ U we U generator wy funkcyjny V = R obc Rys. 4. Schemat układu pomiarowego do wzorcowania przetwornika U~/U= Przebieg pomiarów: - dokonać pomiarów napięcia wejściowego i wyjściowego przetwornika (minimum 15 punktów w zakresie U we = (0...5) V, przy częstotliwości napięcia wejściowego 50Hz oraz 5kHz, przy rezystancji obciążenia 100 i 1 k, - dokonać pomiaru wpływu częstotliwości na wartość napięcia wyjściowego z zakresie f = ( ) Hz, przy stałej wartości skutecznej napięcia wejściowego 1 V i 5 V. Opracowanie wyników: - wykreślić charakterystyki statyczne przetworników dla obu częstotliwości i rezystancji obciążenia, - wyznaczyć graficznie czułości przetwornika, - obliczyć współczynniki modeli liniowych metodą analizy regresji; wykreślić charakterystyki modelowe (na tym samym rysunku co charakterystyki zmierzone); porównać czułości wyznaczone graficznie i analitycznie, - wykreślić charakterystyki błędów modeli liniowych (błędów nieliniowości), - wykreślić charakterystyki częstotliwościowe przetwornika, wyznaczyć współczynnik wpływu częstotliwości na czułość (wrażliwość na zmianę częstotliwości), - oszacować dokładność wyników pomiarów oraz scharakteryzować dokładność modelu liniowego przetworników (błąd średniokwadratowy, maksymalny).

8 4.2. Badanie kwadratora Kwadrator jest przetwornikiem, którego napięcie wyjściowe jest proporcjonalne do kwadratu napięcia wejściowego: U wy = a (U we - b) 2 + c (14) gdzie a, b i c są stałymi współczynnikami. W idealnym przypadku współczynniki b i c powinny być równe zeru. Przebieg pomiarów: - w układzie jak na rysunku 5 dokonać pomiaru napięcia wejściowego i wyjściowego przetwornika (minimum 20 punktów w zakresie U we = (0...10) V, przy częstotliwości 50 Hz. - naszkicować w protokole charakterystyki statyczne i na podstawie rysunków określić zakres przetwarzania (tj. U min i U max ) kwadratora. - powtórzyć pomiary (również 20 punktów) w zakresie U we = (U max...u min ), przy częstotliwości 50 Hz i 10 khz. - podłączyć na wejście kwadratora źródło napięcia przemiennego o kształcie przebiegu piłokształtnym lub trójkątnym; zaobserwować (i zarejestrować) przebiegi na wejściu i na wyjściu kwadratora przy różnych częstotliwościach. kwadrator (0...10) V ~ generator V ~ U we U wy V = Rys. 5. Schemat układu pomiarowego do wzorcowania kwadratora Opracowanie wyników: - wykreślić charakterystyki statyczne przetwornika uzyskane dla wszystkich przypadków, - obliczyć współczynniki modelu metodą analizy regresji z zastosowaniem zmiany zmiennych, - wykreślić charakterystyki modelowe (na tym samym rysunku co charakterystyki zmierzone), - wykreślić charakterystyki błędów modelu przetwornika, - oszacować dokładność wyników pomiarów i obliczeń oraz scharakteryzować dokładność badanego przetwornika Wyznaczanie charakterystyk przetwornika z wyjściowym sygnałem impulsowym Wielkością wejściową badanego przetwornika jest rezystancja czujnika pomiarowego (np. temperatury, ciśnienia, przemieszczenia), a jego sygnał wyjściowy ma postać pokazaną na rysunku 6.

9 u (t) wy U śr T=1/f t Rys. 6. Sygnał impulsowy na wyjściu przetwornika Jako wielkość wyjściową może być przyjęta każda z następujących cech sygnału wyjściowego: wartość średnia napięcia U śr okres impulsów T, częstotliwość impulsów f=1/t, współczynnik wypełnienia przebiegu. Układ pomiarowy do wyznaczania charakterystyk statycznych pokazano na rysunku 7. R opornica dekadowa k WE U z przetwornik z wyjściem impulsowym V = ~ źródło zasilania (autotransformator) WY u (t) wy V = Hz oscyloskop CH1 Rys. 7. Układ do wzorcowania przetwornika z wyjściem impulsowym Przebieg pomiarów: - obejrzeć sygnał wyjściowy na ekranie oscyloskopu dla różnych wartości wielkości wejściowej R i napięcia zasilającego U z ; zanotować spostrzeżenia, - wyznaczyć charakterystyki przetwarzania R/U śr i R/f (dla wielkości wejściowej R w zakresie (0...10) k przy dwóch wartościach napięcia zasilania, np. 5 V i 10 V. Opracowanie wyników: - wykreślić charakterystyki statyczne przetwornika U śr =f(r), f=f(r) oraz T=f(R) - określić typ zależności funkcyjnej opisującej każdą z charakterystyk, - obliczyć współczynniki modeli metodą analizy regresji z ewentualnym zastosowaniem zmiany zmiennych; - wykreślić charakterystyki modelowe (na tych samych rysunkach co charakterystyki zmierzone), - wykreślić charakterystykę błędów modelu przetwornika, - określić wpływ napięcia zasilania na parametry przetwornika, - oszacować dokładność wyników pomiarów i obliczeń oraz scharakteryzować dokładność przetwornika.

10 5. PYTAIA KOTROLE a) Omówić podstawowe pojęcia dotyczące przetworników pomiarowych. b) Czy możliwe są różne modele matematyczne tego samego przetwornika? c) Jaki jest mechanizm oddziaływania wielkości wpływających na wynik pomiaru. d) Wymienić przykładowe zastosowania przetworników badanych w ćwiczeniu. e) Podać inne przykłady przetworników liniowych i nieliniowych, w szczególności przetworników wielkości nieelektrycznych na elektryczne. f) Dla którego z przetworników badanych w ćwiczeniu sygnał pomiarowy nie jest wielkością mierzoną? g) Wskazać przyczyny błędów występujące przy określaniu parametrów modelu przetwornika metodą analizy regresji z wykorzystaniem wyników wzorcowania. h) Od czego zależy niedokładność wyznaczenia czułości przetwornika metodą graficzną? i) Jak zmienia się sygnał pomiarowy sinusoidalny przetwarzany przez przetwornik nieliniowy? Czy zjawisko to ma znaczenie przy przetwarzaniu wartości skutecznej? Literatura 1. Tumański S.: Technika pomiarowa: Wydawnictwa aukowo-techniczne, Warszawa, Opracował: dr inż. Henryk Urzędniczok v.4 /12 II 2008

Źródła zasilania i parametry przebiegu zmiennego

Źródła zasilania i parametry przebiegu zmiennego POLIECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGEYKI INSYU MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGEYCZNYCH LABORAORIUM ELEKRYCZNE Źródła zasilania i parametry przebiegu zmiennego (E 1) Opracował: Dr inż. Włodzimierz

Bardziej szczegółowo

Statyczne badanie wzmacniacza operacyjnego - ćwiczenie 7

Statyczne badanie wzmacniacza operacyjnego - ćwiczenie 7 Statyczne badanie wzmacniacza operacyjnego - ćwiczenie 7 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi zastosowaniami wzmacniacza operacyjnego, poznanie jego charakterystyki przejściowej

Bardziej szczegółowo

WAT - WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH. Przedmiot: CZUJNIKI I PRZETWORNIKI Ćwiczenie nr 1 PROTOKÓŁ / SPRAWOZDANIE

WAT - WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH. Przedmiot: CZUJNIKI I PRZETWORNIKI Ćwiczenie nr 1 PROTOKÓŁ / SPRAWOZDANIE Grupa: WAT - WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH Przedmiot: CZJNIKI I PRZETWORNIKI Ćwiczenie nr 1 PROTOKÓŁ / SPRAWOZDANIE Temat: Przetworniki tensometryczne /POMIARY SIŁ I CIŚNIEŃ PRZY

Bardziej szczegółowo

4. Schemat układu pomiarowego do badania przetwornika

4. Schemat układu pomiarowego do badania przetwornika 1 1. Projekt realizacji prac związanych z uruchomieniem i badaniem przetwornika napięcie/częstotliwość z układem AD654 2. Założenia do opracowania projektu a) Dane techniczne układu - Napięcie zasilające

Bardziej szczegółowo

Pomiar rezystancji metodą techniczną

Pomiar rezystancji metodą techniczną Pomiar rezystancji metodą techniczną Cel ćwiczenia. Poznanie metod pomiarów rezystancji liniowych, optymalizowania warunków pomiaru oraz zasad obliczania błędów pomiarowych. Zagadnienia teoretyczne. Definicja

Bardziej szczegółowo

WYZNACZENIE CHARAKTERYSTYK STATYCZNYCH PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

WYZNACZENIE CHARAKTERYSTYK STATYCZNYCH PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych P o l i t e c h n i k a P o z n ańska ul. Jana Pawła II 4 60-96 POZNAŃ (budynek Centrum Mechatroniki, Biomechaniki i Nanoinżynierii) www.zmisp.mt.put.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

POMIARY WIELKOŚCI NIEELEKTRYCZNYCH

POMIARY WIELKOŚCI NIEELEKTRYCZNYCH POMIARY WIELKOŚCI NIEELEKTRYCZNYCH Dr inż. Eligiusz PAWŁOWSKI Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Prezentacja do wykładu dla EMST Semestr letni Wykład nr 2 Prawo autorskie Niniejsze

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 65. Badanie wzmacniacza mocy

Ćwiczenie nr 65. Badanie wzmacniacza mocy Ćwiczenie nr 65 Badanie wzmacniacza mocy 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych parametrów wzmacniaczy oraz wyznaczenie charakterystyk opisujących ich właściwości na przykładzie wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Właściwości dynamiczne wzmacniaczy w układzie wspólnego emitera.

Tranzystory bipolarne. Właściwości dynamiczne wzmacniaczy w układzie wspólnego emitera. ĆWICZENIE 5 Tranzystory bipolarne. Właściwości dynamiczne wzmacniaczy w układzie wspólnego emitera. I. Cel ćwiczenia Badanie właściwości dynamicznych wzmacniaczy tranzystorowych pracujących w układzie

Bardziej szczegółowo

POMIARY TEMPERATURY I

POMIARY TEMPERATURY I Cel ćwiczenia Ćwiczenie 5 POMIARY TEMPERATURY I Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania rezystancyjnych czujników temperatury, układów połączeń czujnika z elektrycznymi układami przetwarzającymi

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie AC i CA

Przetwarzanie AC i CA 1 Elektroniki Elektroniki Elektroniki Elektroniki Elektroniki Katedr Przetwarzanie AC i CA Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego opracował: Łukasz Buczek 05.2015 1. Cel ćwiczenia 2 Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Układy regulacji i pomiaru napięcia zmiennego.

Układy regulacji i pomiaru napięcia zmiennego. Układy regulacji i pomiaru napięcia zmiennego. 1. Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodami regulacji napięcia zmiennego, stosowanymi w tym celu układami elektrycznymi, oraz metodami

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Metrologii

Laboratorium Metrologii Laboratorium Metrologii Ćwiczenie nr 3 Oddziaływanie przyrządów na badany obiekt I Zagadnienia do przygotowania na kartkówkę: 1 Zdefiniować pojęcie: prąd elektryczny Podać odpowiednią zależność fizyczną

Bardziej szczegółowo

Sposoby opisu i modelowania zakłóceń kanałowych

Sposoby opisu i modelowania zakłóceń kanałowych INSTYTUT TELEKOMUNIKACJI ZAKŁAD RADIOKOMUNIKACJI Instrukcja laboratoryjna z przedmiotu Podstawy Telekomunikacji Sposoby opisu i modelowania zakłóceń kanałowych Warszawa 2010r. 1. Cel ćwiczeń: Celem ćwiczeń

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów.

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. ĆWICZENIE 4 Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. I. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z układami zasilania tranzystorów. Wybór punktu pracy tranzystora. Statyczna prosta pracy. II. Układ

Bardziej szczegółowo

WZMACNIACZ NAPIĘCIOWY RC

WZMACNIACZ NAPIĘCIOWY RC WZMACNIACZ NAPIĘCIOWY RC 1. WSTĘP Tematem ćwiczenia są podstawowe właściwości jednostopniowego wzmacniacza pasmowego z tranzystorem bipolarnym. Zadaniem ćwiczących jest dokonanie pomiaru częstotliwości

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemów pomiarowych

Projektowanie systemów pomiarowych Projektowanie systemów pomiarowych 03 Konstrukcja mierników analogowych Zasada działania mierników cyfrowych Przetworniki pomiarowe wielkości elektrycznych 1 Analogowe przyrządy pomiarowe Podział ze względu

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4: Pomiar parametrów i charakterystyk wzmacniacza mocy małej częstotliwości REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU

Ćwiczenie 4: Pomiar parametrów i charakterystyk wzmacniacza mocy małej częstotliwości REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU R C E Z w B I Ł G O R A J U LABORATORIUM pomiarów elektronicznych UKŁADÓW ANALOGOWYCH Ćwiczenie : Pomiar parametrów i charakterystyk wzmacniacza mocy małej

Bardziej szczegółowo

KATEDRA ELEKTRONIKI AGH WYDZIAŁ EAIIE. Dydaktyczny model 4-bitowego przetwornika C/A z siecią rezystorów o wartościach wagowych

KATEDRA ELEKTRONIKI AGH WYDZIAŁ EAIIE. Dydaktyczny model 4-bitowego przetwornika C/A z siecią rezystorów o wartościach wagowych KATEDRA ELEKTRONIKI AGH WYDZIAŁ EAIIE Przetworniki A/C i C/A Data wykonania LABORATORIUM TECHNIKI CYFROWEJ Skład zespołu: Dydaktyczny model 4-bitowego przetwornika C/A z siecią rezystorów o wartościach

Bardziej szczegółowo

Linearyzatory czujników temperatury

Linearyzatory czujników temperatury AiR Pomiary przemysłowe ćw. seria II Linearyzatory czujników temperatury Zastosowanie opornika termometrycznego 100 do pomiaru temperatury Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie studentów ze sposobami

Bardziej szczegółowo

Ćw. 7 Przetworniki A/C i C/A

Ćw. 7 Przetworniki A/C i C/A Ćw. 7 Przetworniki A/C i C/A 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadami przetwarzania sygnałów analogowych na cyfrowe i cyfrowych na analogowe poprzez zbadanie przetworników A/C i

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEKTRONIKA EKS1A300024 ZASTOSOWANIE WZMACNIACZY OPERACYJNYCH W UKŁADACH

Bardziej szczegółowo

Uśrednianie napięć zakłóconych

Uśrednianie napięć zakłóconych Politechnika Rzeszowska Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Miernictwa Elektronicznego Uśrednianie napięć zakłóconych Grupa Nr ćwicz. 5 1... kierownik 2... 3... 4... Data Ocena I.

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora.

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. I. Cel ćwiczenia ĆWICZENIE 6 Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. Badanie właściwości wzmacniaczy tranzystorowych pracujących w układzie wspólnego kolektora. II.

Bardziej szczegółowo

Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Metrologii II. 2013/14. Grupa: Nr. Ćwicz.

Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Metrologii II. 2013/14. Grupa: Nr. Ćwicz. Politechnika Rzeszowska Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Metrologii II WYZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI STATYCZNYCH I DYNAMICZNYCH PRZETWORNIKÓW Grupa: Nr. Ćwicz. 9 1... kierownik 2...

Bardziej szczegółowo

Temat ćwiczenia. Pomiary przemieszczeń metodami elektrycznymi

Temat ćwiczenia. Pomiary przemieszczeń metodami elektrycznymi POLITECHNIKA ŚLĄSKA W YDZIAŁ TRANSPORTU Temat ćwiczenia Pomiary przemieszczeń metodami elektrycznymi Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z elektrycznymi metodami pomiarowymi wykorzystywanymi

Bardziej szczegółowo

Zakres wymaganych wiadomości do testów z przedmiotu Metrologia. Wprowadzenie do obsługi multimetrów analogowych i cyfrowych

Zakres wymaganych wiadomości do testów z przedmiotu Metrologia. Wprowadzenie do obsługi multimetrów analogowych i cyfrowych Zakres wymaganych wiadomości do testów z przedmiotu Metrologia Ćwiczenie 1 Wprowadzenie do obsługi multimetrów analogowych i cyfrowych budowa i zasada działania przyrządów analogowych magnetoelektrycznych

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE MULTIMETRÓW CYFROWYCH DO POMIARU SKŁADOWYCH IMPEDANCJI

WYKORZYSTANIE MULTIMETRÓW CYFROWYCH DO POMIARU SKŁADOWYCH IMPEDANCJI 1 WYKORZYSTAIE MULTIMETRÓW CYFROWYCH DO POMIARU 1. CEL ĆWICZEIA: SKŁADOWYCH IMPEDACJI Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z możliwościami pomiaru składowych impedancji multimetrem cyfrowym. 2. POMIARY

Bardziej szczegółowo

Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8

Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8 Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego, oraz zapoznanie się z metodami wyznaczania charakterystyk częstotliwościowych.

Bardziej szczegółowo

R 1. Układy regulacji napięcia. Pomiar napięcia stałego.

R 1. Układy regulacji napięcia. Pomiar napięcia stałego. kłady regulacji napięcia. Pomiar napięcia stałego.. Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodami regulacji napięcia stałego, stosowanymi w tym celu układami elektrycznymi, oraz metodami

Bardziej szczegółowo

Podstawowe funkcje przetwornika C/A

Podstawowe funkcje przetwornika C/A ELEKTRONIKA CYFROWA PRZETWORNIKI CYFROWO-ANALOGOWE I ANALOGOWO-CYFROWE Literatura: 1. Rudy van de Plassche: Scalone przetworniki analogowo-cyfrowe i cyfrowo-analogowe, WKŁ 1997 2. Marian Łakomy, Jan Zabrodzki:

Bardziej szczegółowo

STABILIZATORY NAPIĘCIA I PRĄDU STAŁEGO O DZIAŁANIU CIĄGŁYM Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

STABILIZATORY NAPIĘCIA I PRĄDU STAŁEGO O DZIAŁANIU CIĄGŁYM Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych STABILIZATORY NAPIĘCIA I PRĄDU STAŁEGO O DZIAŁANIU CIĄGŁYM Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Wstęp Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z problemami związanymi z projektowaniem, realizacją i pomiarami

Bardziej szczegółowo

Przetworniki cyfrowo analogowe oraz analogowo - cyfrowe

Przetworniki cyfrowo analogowe oraz analogowo - cyfrowe Przetworniki cyfrowo analogowe oraz analogowo - cyfrowe Przetworniki cyfrowo / analogowe W cyfrowych systemach pomiarowych często zachodzi konieczność zmiany sygnału cyfrowego na analogowy, np. w celu

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z ćwiczenia na temat. Badanie dokładności multimetru cyfrowego dla funkcji pomiaru napięcia zmiennego

Sprawozdanie z ćwiczenia na temat. Badanie dokładności multimetru cyfrowego dla funkcji pomiaru napięcia zmiennego Szablon sprawozdania na przykładzie ćwiczenia badanie dokładności multimetru..... ================================================================== Stronę tytułową można wydrukować jak podano niżej lub

Bardziej szczegółowo

W celu obliczenia charakterystyki częstotliwościowej zastosujemy wzór 1. charakterystyka amplitudowa 0,

W celu obliczenia charakterystyki częstotliwościowej zastosujemy wzór 1. charakterystyka amplitudowa 0, Bierne obwody RC. Filtr dolnoprzepustowy. Filtr dolnoprzepustowy jest układem przenoszącym sygnały o małej częstotliwości bez zmian, a powodującym tłumienie i opóźnienie fazy sygnałów o większych częstotliwościach.

Bardziej szczegółowo

Pomiar podstawowych parametrów liniowych układów scalonych

Pomiar podstawowych parametrów liniowych układów scalonych Instytut Fizyki ul Wielkopolska 15 70-451 Szczecin 5 Pracownia Elektroniki Pomiar podstawowych parametrów liniowych układów scalonych Zakres materiału obowiązujący do ćwiczenia: wzmacniacz operacyjny,

Bardziej szczegółowo

CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zastosowaniem diod i wzmacniacza operacyjnego

CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zastosowaniem diod i wzmacniacza operacyjnego WFiIS LABORATORIUM Z ELEKTRONIKI Imię i nazwisko: 1.. TEMAT: ROK GRUPA ZESPÓŁ NR ĆWICZENIA Data wykonania: Data oddania: Zwrot do poprawy: Data oddania: Data zliczenia: OCENA CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Ćw. 18: Pomiary wielkości nieelektrycznych II

Ćw. 18: Pomiary wielkości nieelektrycznych II Wydział: EAIiE Kierunek: Imię i nazwisko (e mail): Rok:. (../..) Grupa: Zespół: Data wykonania: Zaliczenie: Podpis prowadzącego: Uwagi: LABORATORIUM METROLOGII Ćw. 18: Pomiary wielkości nieelektrycznych

Bardziej szczegółowo

WZMACNIACZE OPERACYJNE

WZMACNIACZE OPERACYJNE WZMACNIACZE OPERACYJNE Indywidualna Pracownia Elektroniczna Michał Dąbrowski asystent: Krzysztof Piasecki 25 XI 2010 1 Streszczenie Celem wykonywanego ćwiczenia jest zbudowanie i zapoznanie się z zasadą

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: UKŁADY ELEKTRONICZNE 2 (TS1C500 030) Tranzystor w układzie wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEKTRONIKA EKS1A300024 Zastosowania wzmacniaczy operacyjnych w układach

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTRONIKI WZMACNIACZ MOCY

LABORATORIUM ELEKTRONIKI WZMACNIACZ MOCY ZESPÓŁ LABORATORIÓW TELEMATYKI TRANSPORTU ZAKŁAD TELEKOMUNIKACJI W TRANSPORCIE WYDZIAŁ TRANSPORTU POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ LABORATORIUM ELEKTRONIKI INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 9 WZMACNIACZ MOCY DO UŻYTKU

Bardziej szczegółowo

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PRZYRZĄDY POMIAROWE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Przyrządy pomiarowe Ogólny podział: mierniki, rejestratory, detektory, charakterografy.

Bardziej szczegółowo

A-6. Wzmacniacze operacyjne w układach nieliniowych (diody)

A-6. Wzmacniacze operacyjne w układach nieliniowych (diody) A-6. Wzmacniacze operacyjne w układach nieliniowych (diody) I. Zakres ćwiczenia 1. Zastosowanie diod i wzmacniacza operacyjnego µa741 w następujących układach nieliniowych: a) generator funkcyjny b) wzmacniacz

Bardziej szczegółowo

Pomiar podstawowych wielkości elektrycznych

Pomiar podstawowych wielkości elektrycznych Instytut Fizyki ul. Wielkopolska 15 70-451 Szczecin 1 Pracownia Elektroniki. Pomiar podstawowych wielkości elektrycznych........ (Oprac. dr Radosław Gąsowski) Zakres materiału obowiązujący do ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacze operacyjne

Wzmacniacze operacyjne Wzmacniacze operacyjne Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest badanie podstawowych układów pracy wzmacniaczy operacyjnych. Wymagania Wstęp 1. Zasada działania wzmacniacza operacyjnego. 2. Ujemne sprzężenie

Bardziej szczegółowo

Metodę poprawnie mierzonego prądu powinno się stosować do pomiaru dużych rezystancji, tzn. wielokrotnie większych od rezystancji amperomierza: (4)

Metodę poprawnie mierzonego prądu powinno się stosować do pomiaru dużych rezystancji, tzn. wielokrotnie większych od rezystancji amperomierza: (4) OBWODY JEDNOFAZOWE POMIAR PRĄDÓW, NAPIĘĆ. Obwody prądu stałego.. Pomiary w obwodach nierozgałęzionych wyznaczanie rezystancji metodą techniczną. Metoda techniczna pomiaru rezystancji polega na określeniu

Bardziej szczegółowo

PRZETWORNIKI C / A PODSTAWOWE PARAMETRY

PRZETWORNIKI C / A PODSTAWOWE PARAMETRY PRZETWORIKI C / A PODSTAWOWE PARAMETRY Rozdzielczość przetwornika C/A - Określa ją liczba - bitów słowa wejściowego. - Definiuje się ją równieŝ przez wartość związaną z najmniej znaczącym bitem (LSB),

Bardziej szczegółowo

Wstęp do teorii niepewności pomiaru. Danuta J. Michczyńska Adam Michczyński

Wstęp do teorii niepewności pomiaru. Danuta J. Michczyńska Adam Michczyński Wstęp do teorii niepewności pomiaru Danuta J. Michczyńska Adam Michczyński Podstawowe informacje: Strona Politechniki Śląskiej: www.polsl.pl Instytut Fizyki / strona własna Instytutu / Dydaktyka / I Pracownia

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i utomatyki 1. Wstęp st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 2 OBWODY NIELINIOWE PRĄDU

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zastosowania wzmacniaczy operacyjnych

Podstawowe zastosowania wzmacniaczy operacyjnych ĆWICZENIE 0 Podstawowe zastosowania wzmacniaczy operacyjnych I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową i właściwościami wzmacniaczy operacyjnych oraz podstawowych układów elektronicznych

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego

Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego 1 Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego Charakterystyka amplitudowa (wzmocnienie amplitudowe) K u (f) jest to stosunek amplitudy sygnału wyjściowego do amplitudy sygnału wejściowego w funkcji

Bardziej szczegółowo

Technik elektronik 311[07] Zadanie praktyczne

Technik elektronik 311[07] Zadanie praktyczne 1 Technik elektronik 311[07] Zadanie praktyczne Mała firma elektroniczna wyprodukowała tani i prosty w budowie prototypowy generator funkcyjny do zastosowania w warsztatach amatorskich. Podstawowym układem

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 1 ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 15.1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych właściwości wzmacniaczy mocy małej częstotliwości oraz przyswojenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Tranzystor bipolarny LABORATORIUM 5 i 6

Tranzystor bipolarny LABORATORIUM 5 i 6 Tranzystor bipolarny LABORATORIUM 5 i 6 Marcin Polkowski (251328) 10 maja 2007 r. Spis treści I Laboratorium 5 2 1 Wprowadzenie 2 2 Pomiary rodziny charakterystyk 3 II Laboratorium 6 7 3 Wprowadzenie 7

Bardziej szczegółowo

Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I. Grupa. Nr ćwicz.

Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I. Grupa. Nr ćwicz. Laboratorium Metrologii I Politechnika zeszowska akład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I Mostki niezrównoważone prądu stałego I Grupa Nr ćwicz. 12 1... kierownik 2... 3... 4...

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PPT / KATEDRA INŻYNIERII BIOMEDYCZNE D-1 LABORATORIUM Z MIERNICTWA I AUTOMATYKI Ćwiczenie nr 14. Pomiary przemieszczeń liniowych

WYDZIAŁ PPT / KATEDRA INŻYNIERII BIOMEDYCZNE D-1 LABORATORIUM Z MIERNICTWA I AUTOMATYKI Ćwiczenie nr 14. Pomiary przemieszczeń liniowych Cel ćwiczenia: Poznanie zasady działania czujników dławikowych i transformatorowych, w typowych układach pracy, określenie ich podstawowych parametrów statycznych oraz zbadanie ich podatności na zmiany

Bardziej szczegółowo

WOLTOMIERZ CYFROWY. Metoda czasowa prosta. gdzie: stała całkowania integratora. stąd: Ponieważ z. int

WOLTOMIERZ CYFROWY. Metoda czasowa prosta. gdzie: stała całkowania integratora. stąd: Ponieważ z. int WOLOMIEZ CYFOWY Metoda czasowa prosta int o t gdzie: stała całkowania integratora o we stąd: o we Ponieważ z f z więc N w f z f z a stąd: N f o z we Wpływ zakłóceń na pracę woltomierza cyfrowego realizującego

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.02. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma 1. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma Ćwiczenie to ma na celu poznanie

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Małosygnałowe parametry tranzystorów.

Tranzystory bipolarne. Małosygnałowe parametry tranzystorów. ĆWICZENIE 3 Tranzystory bipolarne. Małosygnałowe parametry tranzystorów. I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie małosygnałowych parametrów tranzystorów bipolarnych na podstawie ich charakterystyk

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie - 9. Wzmacniacz operacyjny - zastosowanie nieliniowe

Ćwiczenie - 9. Wzmacniacz operacyjny - zastosowanie nieliniowe Ćwiczenie - 9 Wzmacniacz operacyjny - zastosowanie nieliniowe Spis treści 1 Cel ćwiczenia 1 2 Przebieg ćwiczenia 2 2.1 Wyznaczanie charakterystyki przejściowej U wy = f(u we ) dla ogranicznika napięcia

Bardziej szczegółowo

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Mirosław KAŹMIERSKI Okręgowy Urząd Miar w Łodzi 90-132 Łódź, ul. Narutowicza 75 oum.lodz.w3@gum.gov.pl WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1. Wstęp Konieczność

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 7 POMIARY CZĘSTOTLIWOŚCI I INTERWAŁU CZASU Opracowała: A. Szlachta

Ćwiczenie 7 POMIARY CZĘSTOTLIWOŚCI I INTERWAŁU CZASU Opracowała: A. Szlachta Ćwiczenie 7 POMIARY CZĘSTOTLIWOŚCI I INTERWAŁU CZASU Opracowała: A. Szlachta I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych metod pomiaru częstotliwości. Metody analogowe, zasada cyfrowego

Bardziej szczegółowo

Charakterystyki statyczne przetworników pomiarowych

Charakterystyki statyczne przetworników pomiarowych Charakterystyki statyczne przetworników pomiarowych Transport informacji w postaci sygnału wykazuje wiele podobieństw do transportu energii, stanowiącej jego nośnik. W szczególności transportowi energii

Bardziej szczegółowo

I Zastosowanie oscyloskopu do pomiarów kąta przesunięcia fazowego.

I Zastosowanie oscyloskopu do pomiarów kąta przesunięcia fazowego. I Zastosowanie oscyloskopu do pomiarów kąta przesunięcia fazowego. II Badanie charakterystyk statycznych elementów nieliniowych za pomocą oscyloskopu (realizacja tematyki na życzenie prowadzącego laboratorium)

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacz operacyjny

Wzmacniacz operacyjny ELEKTRONIKA CYFROWA SPRAWOZDANIE NR 3 Wzmacniacz operacyjny Grupa 6 Aleksandra Gierut CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi zastosowaniami wzmacniaczy operacyjnych do przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Elementy i obwody nieliniowe

Elementy i obwody nieliniowe POLTCHNKA ŚLĄSKA WYDZAŁ NŻYNR ŚRODOWSKA NRGTYK NSTYTT MASZYN RZĄDZŃ NRGTYCZNYCH LABORATORM LKTRYCZN lementy i obwody nieliniowe ( 3) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGLWCZ 3 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

BADANIE UKŁADÓW CYFROWYCH. CEL: Celem ćwiczenia jest poznanie właściwości statycznych układów cyfrowych serii TTL. PRZEBIEG ĆWICZENIA

BADANIE UKŁADÓW CYFROWYCH. CEL: Celem ćwiczenia jest poznanie właściwości statycznych układów cyfrowych serii TTL. PRZEBIEG ĆWICZENIA BADANIE UKŁADÓW CYFROWYCH CEL: Celem ćwiczenia jest poznanie właściwości statycznych układów cyfrowych serii TTL. PRZEBIEG ĆWICZENIA 1. OGLĘDZINY Dokonać oględzin badanego układu cyfrowego określając jego:

Bardziej szczegółowo

BADANIE ELEMENTÓW RLC

BADANIE ELEMENTÓW RLC KATEDRA ELEKTRONIKI AGH L A B O R A T O R I U M ELEMENTY ELEKTRONICZNE BADANIE ELEMENTÓW RLC REV. 1.0 1. CEL ĆWICZENIA - zapoznanie się z systemem laboratoryjnym NI ELVIS II, - zapoznanie się z podstawowymi

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM POMIARÓW WIELKOŚCI NIEELEKTRYCZNYCH. Pomiary statycznych parametrów indukcyjnościowych przetworników przemieszczenia liniowego

LABORATORIUM POMIARÓW WIELKOŚCI NIEELEKTRYCZNYCH. Pomiary statycznych parametrów indukcyjnościowych przetworników przemieszczenia liniowego LABORATORIUM POMIARÓW WIELKOŚCI NIEELEKTRYCZNYCH Pomiary statycznych parametrów indukcyjnościowych przetworników przemieszczenia liniowego Wrocław 1994 1 Pomiary statycznych parametrów indukcyjnościowych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 1. Regulacja i pomiar napięcia stałego oraz porównanie wskazań woltomierzy.

Ćwiczenie nr 1. Regulacja i pomiar napięcia stałego oraz porównanie wskazań woltomierzy. Ćwiczenie nr 1 Regulacja i pomiar napięcia stałego oraz porównanie wskazań woltomierzy. 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest analiza wpływów i sposobów włączania przyrządów pomiarowych do obwodu elektrycznego

Bardziej szczegółowo

POMIARY WYBRANYCH PARAMETRÓW TORU FONICZNEGO W PROCESORACH AUDIO

POMIARY WYBRANYCH PARAMETRÓW TORU FONICZNEGO W PROCESORACH AUDIO Politechnika Rzeszowska Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Elektroniczne przyrządy i techniki pomiarowe POMIARY WYBRANYCH PARAMETRÓW TORU FONICZNEGO W PROCESORACH AUDIO Grupa Nr

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie - 1 OBSŁUGA GENERATORA I OSCYLOSKOPU. WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYKI AMPLITUDOWEJ I FAZOWEJ NA PRZYKŁADZIE FILTRU RC.

Ćwiczenie - 1 OBSŁUGA GENERATORA I OSCYLOSKOPU. WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYKI AMPLITUDOWEJ I FAZOWEJ NA PRZYKŁADZIE FILTRU RC. Ćwiczenie - 1 OBSŁUGA GENERATORA I OSCYLOSKOPU. WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYKI AMPLITUDOWEJ I FAZOWEJ NA PRZYKŁADZIE FILTRU RC. Spis treści 1 Cel ćwiczenia 2 2 Podstawy teoretyczne 2 2.1 Charakterystyki częstotliwościowe..........................

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Zakład Systemów Informacyjno-Pomiarowych

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Zakład Systemów Informacyjno-Pomiarowych POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Zakład Systemów Informacyjno-Pomiarowych Studia... Kierunek... Grupa dziekańska... Zespół... Nazwisko i Imię 1.... 2.... 3.... 4.... Laboratorium...... Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

POMIAR NAPIĘCIA STAŁEGO PRZYRZĄDAMI ANALOGOWYMI I CYFROWYMI. Cel ćwiczenia. Program ćwiczenia

POMIAR NAPIĘCIA STAŁEGO PRZYRZĄDAMI ANALOGOWYMI I CYFROWYMI. Cel ćwiczenia. Program ćwiczenia Pomiar napięć stałych 1 POMIA NAPIĘCIA STAŁEGO PZYZĄDAMI ANALOGOWYMI I CYFOWYMI Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie: - parametrów typowych woltomierzy prądu stałego oraz z warunków poprawnej ich

Bardziej szczegółowo

Ćw. 8: OCENA DOKŁADNOŚCI PRZYRZĄDÓW POMIAROWYCH

Ćw. 8: OCENA DOKŁADNOŚCI PRZYRZĄDÓW POMIAROWYCH Ćw. 8: OCENA DOKŁADNOŚCI PRZYRZĄDÓW POMIAROWYCH I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie zasad sprawdzania dokładności wskazań użytkowych przyrządów pomiarowych analogowych i cyfrowych oraz praktyczne

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3 LABORATORIUM ELEKTRONIKI POLITECHNIKA ŁÓDZKA KATEDRA PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH I OPTOELEKTRONICZNYCH

Ćwiczenie 3 LABORATORIUM ELEKTRONIKI POLITECHNIKA ŁÓDZKA KATEDRA PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH I OPTOELEKTRONICZNYCH LABORATORIUM ELEKTRONIKI Ćwiczenie 3 Wybór i stabilizacja punktu pracy tranzystorów bipolarnego el ćwiczenia elem ćwiczenia jest poznanie wpływu ustawienia punktu pracy tranzystora na pracę wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

Badanie wzmacniacza niskiej częstotliwości

Badanie wzmacniacza niskiej częstotliwości Instytut Fizyki ul Wielkopolska 5 70-45 Szczecin 9 Pracownia Elektroniki Badanie wzmacniacza niskiej częstotliwości (Oprac dr Radosław Gąsowski) Zakres materiału obowiązujący do ćwiczenia: klasyfikacje

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE Politechnika Łódzka Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych 90-924 Łódź, ul. Wólczańska 221/223, bud. B18 tel. 42 631 26 28 faks 42 636 03 27 e-mail secretary@dmcs.p.lodz.pl http://www.dmcs.p.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE LABORATORYJNE. TEMAT: Badanie liniowych układów ze wzmacniaczem operacyjnym (2h)

ĆWICZENIE LABORATORYJNE. TEMAT: Badanie liniowych układów ze wzmacniaczem operacyjnym (2h) ĆWICZENIE LABORATORYJNE TEMAT: Badanie liniowych układów ze wzmacniaczem operacyjnym (2h) 1. WPROWADZENIE Przedmiotem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi zastosowaniami wzmacniacza operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Pochodna i różniczka funkcji oraz jej zastosowanie do rachunku błędów pomiarowych

Pochodna i różniczka funkcji oraz jej zastosowanie do rachunku błędów pomiarowych Pochodna i różniczka unkcji oraz jej zastosowanie do rachunku błędów pomiarowych Krzyszto Rębilas DEFINICJA POCHODNEJ Pochodna unkcji () w punkcie określona jest jako granica: lim 0 Oznaczamy ją symbolami:

Bardziej szczegółowo

Symulacja sygnału czujnika z wyjściem częstotliwościowym w stanach dynamicznych

Symulacja sygnału czujnika z wyjściem częstotliwościowym w stanach dynamicznych XXXVIII MIĘDZYUCZELNIANIA KONFERENCJA METROLOGÓW MKM 06 Warszawa Białobrzegi, 4-6 września 2006 r. Symulacja sygnału czujnika z wyjściem częstotliwościowym w stanach dynamicznych Eligiusz PAWŁOWSKI Politechnika

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE LABORATORYJNE. TEMAT: Badanie wzmacniacza różnicowego i określenie parametrów wzmacniacza operacyjnego

ĆWICZENIE LABORATORYJNE. TEMAT: Badanie wzmacniacza różnicowego i określenie parametrów wzmacniacza operacyjnego ĆWICZENIE LABORATORYJNE TEMAT: Badanie wzmacniacza różnicowego i określenie parametrów wzmacniacza operacyjnego 1. WPROWADZENIE Przedmiotem ćwiczenia jest zapoznanie się ze wzmacniaczem różnicowym, który

Bardziej szczegółowo

TRANZYSTOROWY UKŁAD RÓŻNICOWY (DN 031A)

TRANZYSTOROWY UKŁAD RÓŻNICOWY (DN 031A) TRANZYSTOROWY UKŁAD RÓŻNICOWY (DN 031A) obciąże nie dynamiczne +1 +1 + 1 R 47k z erowanie R 8 3k R 9 6, 8 k R 11 6,8 k R 12 3k + T 6 BC17 T 7 BC17 + R c 20k zespół sterowania WY 1 R 2k R 23 9 R c dyn R

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko (e mail) Grupa:

Imię i nazwisko (e mail) Grupa: Wydział: EAIiE Kierunek: Imię i nazwisko (e mail) Rok: Grupa: Zespół: Data wykonania: LABORATORIUM METROLOGII Ćw. 12: Przetworniki analogowo cyfrowe i cyfrowo analogowe budowa i zastosowanie. Ocena: Podpis

Bardziej szczegółowo

WAT WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH

WAT WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH WAT WYDZIAŁ ELEKTONIKI INSTYTT SYSTEMÓW ELEKTONICZNYCH Przedmiot: CZJNIKI I PZETWONIKI Ćwiczenie nr 3 POTOKÓŁ / SPAWOZDANIE Temat: Przetworniki pojemnościowe /POMIAY PZEMIESZCZEŃ KĄTOWYCH/ Grupa:... 1....

Bardziej szczegółowo

Detektor Fazowy. Marcin Polkowski 23 stycznia 2008

Detektor Fazowy. Marcin Polkowski 23 stycznia 2008 Detektor Fazowy Marcin Polkowski marcin@polkowski.eu 23 stycznia 2008 Streszczenie Raport z ćwiczenia, którego celem było zapoznanie się z działaniem detektora fazowego umożliwiającego pomiar słabych i

Bardziej szczegółowo

Bogdan Olech Mirosław Łazoryszczak Dorota Majorkowska-Mech. Elektronika. Laboratorium nr 3. Temat: Diody półprzewodnikowe i elementy reaktancyjne

Bogdan Olech Mirosław Łazoryszczak Dorota Majorkowska-Mech. Elektronika. Laboratorium nr 3. Temat: Diody półprzewodnikowe i elementy reaktancyjne Bogdan Olech Mirosław Łazoryszczak Dorota Majorkowska-Mech Elektronika Laboratorium nr 3 Temat: Diody półprzewodnikowe i elementy reaktancyjne SPIS TREŚCI Spis treści... 2 1. Cel ćwiczenia... 3 2. Wymagania...

Bardziej szczegółowo

Ćw. 7 Wyznaczanie parametrów rzeczywistych wzmacniaczy operacyjnych (płytka wzm. I)

Ćw. 7 Wyznaczanie parametrów rzeczywistych wzmacniaczy operacyjnych (płytka wzm. I) Ćw. 7 Wyznaczanie parametrów rzeczywistych wzmacniaczy operacyjnych (płytka wzm. I) Celem ćwiczenia jest wyznaczenie parametrów typowego wzmacniacza operacyjnego. Ćwiczenie ma pokazać w jakich warunkach

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie krzywej ładowania kondensatora

Wyznaczanie krzywej ładowania kondensatora Ćwiczenie E10 Wyznaczanie krzywej ładowania kondensatora E10.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie przebiegu procesu ładowania kondensatora oraz wyznaczenie stałej czasowej szeregowego układu.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 3 Sprawdzenie prawa Ohma.

Ćwiczenie nr 3 Sprawdzenie prawa Ohma. Ćwiczenie nr 3 Sprawdzenie prawa Ohma. 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest praktyczne wykazanie i potwierdzenie słuszności zależności określonych prawem Ohma. Zastosowanie prawa Ohma dla zmierzenia oporności

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Metrologii

Laboratorium z Metrologii Zachodniopomorski niwersytet Technologiczny w Szczecinie Wydział Elektryczny Katedra Sterowania i Pomiarów Zakład Metrologii Laboratorium z Metrologii Opracował: dr inż. A.Wollek 1 Prowadzący dr inż. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEKTRONIKA 2 (EZ1C500 055) BADANIE DIOD I TRANZYSTORÓW Białystok 2006

Bardziej szczegółowo

Sprzęt i architektura komputerów

Sprzęt i architektura komputerów Krzysztof Makles Sprzęt i architektura komputerów Laboratorium Temat: Elementy i układy półprzewodnikowe Katedra Architektury Komputerów i Telekomunikacji Zakład Systemów i Sieci Komputerowych SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

PL B1. Sposób wyznaczania błędów napięciowego i kątowego indukcyjnych przekładników napięciowych dla przebiegów odkształconych

PL B1. Sposób wyznaczania błędów napięciowego i kątowego indukcyjnych przekładników napięciowych dla przebiegów odkształconych PL 216925 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 216925 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 389198 (51) Int.Cl. G01R 35/02 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia:

Bardziej szczegółowo

WAT WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH. Przedmiot: CZUJNIKI I PRZETWORNIKI Ćwiczenie nr 5 PROTOKÓŁ / SPRAWOZDANIE

WAT WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH. Przedmiot: CZUJNIKI I PRZETWORNIKI Ćwiczenie nr 5 PROTOKÓŁ / SPRAWOZDANIE WAT WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INTYTUT YTEMÓW ELEKTRONICZNYCH Przedmiot: CZUJNIKI I PRZETWORNIKI Ćwiczenie nr 5 PROTOKÓŁ / PRAWOZDANIE Grupa:... 1.... 2.... 3.... 4.... Temat: Przetworniki piezoelektryczne /POMIARY

Bardziej szczegółowo

Grupa: Zespół: wykonał: 1 Mariusz Kozakowski Data: 3/11/2013 111B. Podpis prowadzącego:

Grupa: Zespół: wykonał: 1 Mariusz Kozakowski Data: 3/11/2013 111B. Podpis prowadzącego: Sprawozdanie z laboratorium elektroniki w Zakładzie Systemów i Sieci Komputerowych Temat ćwiczenia: Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych: prawa Ohma i Kirchhoffa Sprawozdanie Rok: Grupa: Zespół:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie ELE. Jacek Grela, Łukasz Marciniak 3 grudnia Rys.1 Schemat wzmacniacza ładunkowego.

Ćwiczenie ELE. Jacek Grela, Łukasz Marciniak 3 grudnia Rys.1 Schemat wzmacniacza ładunkowego. Ćwiczenie ELE Jacek Grela, Łukasz Marciniak 3 grudnia 2009 1 Wstęp teoretyczny 1.1 Wzmacniacz ładunkoczuły Rys.1 Schemat wzmacniacza ładunkowego. C T - adaptor ładunkowy, i - źródło prądu reprezentujące

Bardziej szczegółowo