Wpływ modelu rynku energii elektrycznej na inwestycje infrastrukturalne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ modelu rynku energii elektrycznej na inwestycje infrastrukturalne"

Transkrypt

1 Wpływ modelu rynku energii elektrycznej na inwestycje infrastrukturalne energetyczny energetyczny energetyczny energetyczny energetyczny 1. Wprowadzenie Niezwykle cenna seria wydawnicza Międzynarodowej Rady Wielkich Sieci Elektrycznych (CIGRE), Broszury Techniczne (TB), doczekała się w czerwcu 2012 r. edycji o numerze 500. Broszury te stanowią zwieńczenie prac organów roboczych: Komitetów Studiów (SCs), Grup Roboczych (WGs) i Zespołów Zadaniowych (TFs). Zwykle ich autorami są grona eksperckie, delegowane przez państwa członkowskie Rady. Publikacja TB 500 zajmuje się tematyką, leżącą w obrębie zainteresowań Komitetu Studiów C5 ( Rynki energii elektrycznej i regulacje ). Była realizowana w latach przez zespół pod kierownictwem L. Meevsa i P. Buijsa z Belgii, złożony z 16 ekspertów z 12 krajów, wspomagany przez 13 autorów case studies. Pełny tekst broszury jest dostępny w Biurze Centralnym CIGRE (http://www.e.cigre.org) [1]; streszczenie (Executive summary) opublikowano pod nieco zmodyfikowanym tytułem (zamiast inwestycje infrastrukturalne mówi się o generation adequacy) w periodyku Electra (No 262, June 2012) [2] i w Newsletter CIGRE, June 2012 [3]. Waga i pilność wniosków raportu CIGRE i działania podjęte w kraju, zmierzające do nowego modelu rynku energii (i mocy!) elektrycznej w Polsce skłaniają do przedstawienia zasadniczych tez i wniosków, prezentowanych w TB 500 jako podstawowym dokumencie CIGRE. Raport TB 500 opisuje problem wystarczalności generacji (generation adequacy) w otoczeniu rynkowym i przedstawia współzależność wystarczalności i przyjętego modelu rynku. Analiza zagadnienia poparta jest przykładami ilustrującymi konsekwencje przyjętych modeli dla systemów elektroenergetycznych 12 krajów bądź regionów. Case studies dotyczą systemów krajowych Australii, Belgii, Brazylii, Chile, Czech, Francji, Irlandii, Kolumbii, Portugalii i Wielkiej Brytanii oraz systemów Ontario (Kanada) i PJM (Wschodnie Wybrzeże USA). Praca zakończona jest wnioskami, uogólniającymi wyniki badań. Prof. Jacek Malko Politechnika Wrocławska 2. Zakres prac zespołu zadaniowego i zawartość Technical Brochure No 500 W 2007 r. Zespół Zadaniowy C5-7.1 rozpoczął prace na temat związków modelu rynku energii elektrycznej z instytucjami infrastrukturalnymi sektora (lub z cechą sektora, opisaną jako wystarczalność generacji). Zdefiniowano trzy cele podstawowe: 16

2 zebranie informacji o zachętach do inwestowania, występujących w różnych rozwiązaniach modelu rynku, określenie aktualnych i planowanych inwestycji, mających wpływ na konstrukcję rynku i stwierdzenie stopnia skorelowania inwestycji ze strukturą zachęt, generowanych przez rynek, zbadanie związków i przepływów pomiędzy zróżnicowanymi modelami inwestowania a strukturami rynku. Zbieranie informacji przebiegało w kilku fazach. Podstawowym źródłem były studia przypadków, a także pomoc dodatkowych ekspertów dla zwiększenia zakresu geograficznego analiz. Długi czas pozyskiwania informacji potencjalnie skutkował dezaktualizacją pewnych danych w szybko zmieniającym się otoczeniu rynkowym, co prowadziło do dylematu: czy rozszerzać bazę informacji za cenę wydłużenia procesu analitycznego. W istocie informacje były zebrane w latach , co ograniczyło wpływ zmian. Broszura TB 500 podsumowuje badania związków wystarczalności generacji w warunkach rynku, przy czym dane o mocach wytwórczych i cechach różnicujących rynki pochodziły z analizy przypadków dla systemów rzeczywistych. Na tej podstawie zostały sformułowane wnioski końcowe. 3. Wystarczalność generacji w środowisku rynkowym W publikacji została przeanalizowana ewolucja zasadniczej cechy podsektora wytwórczego wystarczalności generacji w zróżnicowanych modelach rynku. Restrukturyzacja sektora energii elektrycznej ( jako zjawisko powszechne w skali globalnej ) miała na celu poprawę wystarczalności generacji. W rozwiniętych gospodarkach przed reformą sektora energetycznego często można było zaobserwować przeinwestowanie, natomiast dla gospodarek rozwijających się powszechne było zjawisko niedoinwestowania. Celem badawczym było potwierdzenie ogólnej prawidłowości na poszerzonej bazie danych. Trudno jednak przesądzić jednoznacznie, czy dany rynek należy do gospodarek rozwiniętych, czy rozwijających się, zwłaszcza gdy uwzględnić ewolucję. Z tego względu na potrzeby TB 500 został wprowadzony podział na rynki rozwinięte i rozwijające się (tab. 1). Rozsądne jest przypuszczenie, że od rozpoczęcia reform rynkowych w gospodarkach dojrzałych normą staje się obniżanie wartości rezerwy mocy, zaś jej zwiększenie w gospodarkach w fazie rozwoju. Istnieje kilka wyrafinowanych wskaźników, oceniających to zjawisko, w tym metody statystyczne np. we Francji, na wschodnim wybrzeżu USA (PJM) i w Australii wykorzystuje się metody LOLE lub LOLP (Loss of Load Expectation lub Loss of Load Probability). Inne podejścia korzystają z marginesu bezpieczeństwa, wyrażonego w wartościach mocy zainstalowanej lub jako procent mocy zainstalowanej. Przykładowo UCTE (Union for the Coordination of Transmission of Electricity) korzysta ze wskaźnika referencyjnego marginesu wystarczalności, opartego na mocy generowanej zainstalowanej, mocy niedyspozycyjnej, zapotrzebowanej mocy szczytowej, awaryjności, odpowiedzi strony popytowej itp. Dla systemów z dominacją hydroenergetyki czasami lepsza jest ocena wartości energii, nie zaś mocy zainstalowanej. Przypadek ten dotyczy np. Brazylii i Norwegii. W omawianej broszurze wskaźnik marginesu mocy (capacity margin) wyrażony w procentach, ma postać stosunku wartości mocy zainstalowanej, pomniejszonej o wartość mocy szczytowej do wartości mocy zainstalowanej. Mnogość proponowanych wskaźników utrudnia sformułowanie jednoznacznych wniosków, gdyż rynki różnią się metodyką definiowania i stosowania metod obliczeniowych. Rys. 1 i 2 przedstawiają ewolucję wartości marginesu mocy dla krajów rozwiniętych i rozwijających się w latach wraz z prognozą dla lat 2015 i Z rys. 1 wynika, że dla niektórych rozwiniętych gospodarek margines mocy obniżył się (jak we Francji i w Nowym Jorku), jednak w większości tych krajów nie występuje tendencja spadkowa. Dla Portugalii, W. Brytanii i dla obu systemów irlandzkich można nawet stwierdzić znaczące zwiększenie marginesu mocy. Z rys. 2 wynika, iż w gospodarkach rozwijających się, które wdrożyły przemiany rynkowe, margines mocy wykazuje tendencje zwyżkowe. Można to stwierdzić zwłaszcza dla Brazylii, reformującej gospodarkę od końca lat 1990., w mniejszym stopniu dotyczy to Korei Płd. i Iranu. Dla Afryki Południowej, nie podejmującej reform rynkowych w tym okresie, margines mocy ulega widocznemu obniżeniu. Z przytoczonych analiz wynika, że przyjęty założenia nie potwierdzają się w pełni. Wpływa na to szereg czynników: po pierwsze: wskaźnik określający margines mocy nie całkowicie oddaje ewolucję wystarczalności mocy wytwórczej. Przykładowo, nie jest w nim uwzględniany bilans importowo-eksportowy, który może zmieniać, bądź kreować nierównowagę rodzimej generacji. Jest to czynnik istotny dla części badanych systemów, gdyż wprowadzenie rynku następuje ze zwiększeniem zdolności do wymiany mocy i wynikających stąd przepływów kompensacyjnych, nr 3-4 (13-14)

3 energetyczny energetyczny energetyczny energetyczny energetyczny po drugie: zdolność do importowania/eksportowania często wzrasta szybciej niż przyrost mocy zainstalowanej, co oznacza, że wystarczalność generacji winna być rozpatrywana na tle szerszym niż system narodowy; jest to szczególnie zauważalne dla krajów europejskich z uwagi na ich silne powiązania transgraniczne (rys. 3), po trzecie: czynnikiem wpływającym na obserwowane relacje jest udział źródeł odnawialnych w strukturze mocy wytwórczych, a dyspozycyjność OZE jest zwykle mniejsza niż źródeł, bazujących na paliwach kopalnych. Przedstawiony wskaźnik margines mocy nie uwzględnia jednak struktury technologii mocy wytwórczych. Analiza nie opisuje też, na ile inwestycje w OZE są wynikiem stosowanych środków wsparcia. Jest to problem niedostatecznie jeszcze zbadany, aczkolwiek np. subsydiowanie przez taryfy gwarantowane (feed-in) lub kwotowo bez wątpienia pobudza inwestycje w OZE, po czwarte: należy zauważyć, że większość rynków (w istocie niemal wszystkie) nadal znajduje się w fazie przejściowej, a ceny ustalane na rynkach konkurencyjnych tylko w teorii są adekwatne do pełnych kosztów źródeł wytwórczych. W praktyce ceny kształtowane są również przez stosowanie pułapów cenowych dla jednostek pokrywających szczyt obciążenia, obowiązek utrzymywania rezerwy operacyjnej oraz ogólne zjawisko unikania ryzyka (risk aversion). Zauważalne jest, że pułapy cenowe nie są ustalane jednolicie, ale nie było to przedmiotem badań. Tym niemniej np. studium przypadku dla krajowego rynku Australii daje pogląd na sposób ich ustalania. Poziom ten winien zapewnić opłacalność turbozespołów gazowych w cyklu otwartym, gdy oferty składane są na rynku transakcji natychmiastowych (spot market). Z tego powodu pułap cenowy jest regularnie zmieniany, co jest dodatkowo komplikowane przez silne uzależnienie od modelu rynku. Przykładowo, rynek australijski jest rynkiem wyłącznie energii i nie występują na nim inne zachęty do inwestowania. Wynika z tego potrzeba ustalania wyższych cen, umożliwiających inwestycje. zachodnioaustralijski cechuje się niższymi pułapami cenowymi, ale występują na nim płatności za moc zainstalowaną. Podstawowym problemem jest fakt, że rzeczywiste zapotrzebowanie nie pełni zasadniczej roli rynkowej, częściowo z powodu pojawienia się nowej infrastruktury po stronie popytowej w rodzaju inteligentnego opomiarowania lub opomiarowania czasu rzeczywistego (smart metering, real time metering), umożliwiającego reagowanie przez odbiorcę i ułatwiającego stronie popytowej uczestnictwo w rynkach. Postęp w tej dziedzinie jest jednak niewielki, a większość krajów nie wyszła poza zgrubne różnicowanie taryf typu dzień/noc lub lato/zima. Niezaprzeczalnie rynki znajdują się ciągle w fazie przejściowej. Co więcej, niektóre gospodarki nadal nie wdrożyły pełnego rynku i nie wprowadziły bezpośrednio konkurencji na rynku detalicznym. Tab. 2 przedstawia stan reform rynkowych (można oczekiwać istotnych zmian w tym obszarze). Procesy przejściowe dotyczą nie tylko otwarcia rynku i udziału w pokryciu zapotrzebowania. Także rynki całkowicie otwarte podlegają dalszej ewolucji. Model rynku podlega zmianom w czasie i rynki uczą się na własnych doświadczeniach. Zmiany modelu rynku mogą poważnie oddziaływać na inwestowanie w źródła i na wystarczalność systemu. Do istniejącego modelu można dodawać nowe elementy (np. mechanizm opłat za moc zainstalowaną), a także wprowadzić pożądane zmiany (np. ingerując w poziom opłat dla zwiększenia efektywności). Można przytoczyć trzy charakterystyczne przypadki. Brazylia. Aczkolwiek reformy zaczęły się w 1999 roku, dopiero w 2004 roku został wprowadzony mechanizm obowiązkowego kontraktowania niezawodności. Dla rynku z regulacją franczyzową (w odróżnieniu do modelu swobodnego nabywcy) wszedł mechanizm aukcji na kontraktowanie energii. Dla nowych obiektów generacyjnych kontrakty długoterminowe są alokowane przez aukcje. Dla obiektów istniejących kontrakty o krótszych horyzontach (kilka miesięcy do 8 lat) są zbywane poprzez aukcje. Chile. Początkowo model rynku w znacznej mierze polegał na cenach spotowych dla pobudzania inwestycji w wytwarzanie. Były też stosowane płatności za moc zainstalowaną, ale okazały się niewystarczające dla decyzji inwestycyjnych. Spowodowało to niedopuszczalnie wysokie ryzyko dla nowych jednostek wytwórczych i w rezultacie obniżenie poziomu marginesu mocy. Od 2005 roku wszedł mechanizm aukcjonowania dla długoterminowych kontaktów na energię. Zapewniło to stabilizację przychodów i obniżenie ryzyka, a także zwiększenie zainteresowania inwestycjami w źródła energii elektrycznej. Wschodnie Wybrzeże USA (PJM). zdolności wytwórczych zapewnia zadowalający poziom inwestowania. Jednak wraz ze zwiększeniem reagowania po stronie popytowej jest oczekiwane wzrastające uzależnienie od cen w okresach zapotrzebowania szczytowego przy pojawiającym się deficycie mocy. Oznacza to potrzebę stworzenia precyzyjnego mechanizmu bilansowania cen na rynku mocy i cen energii. 18

4 Tab. 1. Gospodarki rozwinięte i rozwijające się Rynki w gospodarkach rozwiniętych Rynki w gospodarkach rozwijających się Australia Zachodnia, Australia (rynek krajowy), Belgia, Francja, Izrael, Norwegia, Ontario (Kanada), Wschodnie Wybrzeże USA (obszar działania PJM Interconnection), Środkowy Zachód USA, Nowy Jork (USA), Południowy Zachód USA, Portugalia, Czechy, W. Brytania, Japonia, Płn. Irlandia, Republika Irlandii Korea Płd., Iran, RPA, Brazylia, Kolumbia, Chile Rys. 1. Zmiany w czasie wartości marginesu mocy - kraje rozwinięte (Źródło [1]) Rys. 2. Zmiany w czasie wartości marginesu mocy - kraje rozwijające się (Źródło [1]) Rys. 3. Zdolność importowo/eksportowa, odniesiona do wartości mocy zainstalowanej dla niektórych krajów (Źródło [1])

5 Tab. 2. Stan reformowania rynku w ocenionych krajach Otwarcie od Czy rynek detaliczny jest otwarty % energii sprzedawany przez rynek Krajowy rynek Australii 1998 tak 100% Belgia 2000 tak 100% Brazylia 1998 nie 30% Chile SIC 2000 tak 100% Chile SING 1982 nie 100% Kolumbia 1995 tak 100% Czechy 2002 tak 100% Eskom (Afryka Płd.) brak otwarcia nie 0% Francja 2000 tak 31% Iran 2000 nie 100% Irlandia Płn tak 100% Republika Irlandii 2007 tak 100% Izrael brak otwarcia nie 0% Japonia 2000 tak 63% Korea 2001 nie 93% Środkowy Zachód USA 2004 tak 96% Norwegia 1992 tak 125% Nowy Jork (USA) 1999 nie 100% Ontario (Kanada) 2002 tak 100% Wschodnie Wybrzeże USA (PJM) 1997 częściowo Portugalia 1996 tak 100% Południowy Zachód USA 2007 nie W. Brytania 2001 tak 100% Zachodnia Australia 2006 częściowo 100%

6 Tab. 3. Mechanizmy rynkowe dla badanych systemów tylko energii Oferowanie w przypadku deficytu mocy zobowiązanie do zapewnienia mocy zainstalowanej Mechanizmy wsparcia płatność za moc zainstalowaną Belgia tak x Brazylia nie x Chile SIC nie x Chile SING nie x Kolumbia nie x Czechy tak RPA Eskom nie x Francja nie x W. Brytania tak x Iran nie x Irlandia nie x Izrael tak Japonia tak Korea nie x Środkowy Zachód USA nie x Krajowy rynek Australii tak x Norwegia tak Nowy Jork (USA) nie x Ontario (Kanada) nie x Wschodnie Wybrzeże USA (PJM) nie x Portugalia tak x Południowy Zachód USA nie x Zachodnia Australia nie x

7 Tab. 4. Margines mocy dla dwóch modeli rynku Margines mocy w latach rynek wyłącznie energii krajowy Australii 12,0% 13,0% 16,0% Belgia 18,5% 19,4% 12,6% 14,2% 21,4% 22,7% 16,1% Izrael 17,0% 13,5% 13,4% 10,9% 10,0% 12,2% 9,0% Norwegia 29,4% 26,6% 26,9% 27,9% 27,0% 25,8% 23,9% Portugalia 32,9% 30,8% 29,8% 35,1% 44,0% 44,6% 35,1% Czechy 33,9% 36,7% 35,7% 35,0% 29,5% W. Brytania 22,3% 18,0% 21,5% 31,4% 34,5% Francja 37,8% 35,9% 28,8% 21,5% 24,3% 24,7% 23,1% Średnio 27,1% 26,0% 22,3% 20,6% 26,2% 28,5% 22,8% z mechanizmem płatności lub obowiązkowej mocy Zachodnia Australia 26,9% 19,5% Iran 26,0% 29,3% 26,2% Korea Płd. 12,6% 15,4% 14,5% 8,8% 14,6% 25,2% 23,% Ontario (Kanada) 15,0% 19,8% 17,5% Wschodnie Wybrzeże USA (PJM) 14,8% 25,5% 15,3% 15,3% 13,8% 14,2% Eskom (RPA) 31,2% 34,3% 16,4% 9,0% 5,0% 6,2% Brazylia 35,8% 34,4% 36,6% 34,4% 34,5% Środkowy Zachód USA 13,6% Nowy Jork (USA) 20,2% 27,4% 15,2% 13,8% 12,2% 7,1% Południowy Zachód USA 25,1% 20,6% 21,2% 18,9% Irlandia Płn. 18,3% 13,4% 22,9% 38,2% 50,1% 48,5% Republika Irlandii 18,9% 22,4% 32,2% 47,0% 48,6% 53,2% Chile SIC 34,7% 34,1% 33,9% 46,4% 40,3% 36,9% Chile SING 62,2% 56,3% 50,0% 50,1% 42,7% 45,4% Kolumbia 32,0% 31,5% Średnio 21,9% 26,0% 26,4% 23,6% 28,8% 29,2% 33,0%

8 3. Wystarczalność generacji a model rynku Długoterminowej wystarczalności generacji (w perspektywie wieloletniej) nie należy mylić z krótkoterminową wystarczalnością w horyzontach godzinowym lub minutowym. W tym drugim przypadku model rynku winien mieć wkomponowane obligatoryjne mechanizmy zdolności generacji mocy, które o ile istnieją muszą zapewnić klauzulę wystarczalności w postaci rezerwy krótkoterminowej. Gdy zaś model oparty jest wyłącznie na rynku energii, operator systemu winien mieć możliwość zawierania specyficznych kontraktów regulacyjnych dla zapewnienia wystarczalności rezerwy krótkoterminowej. Częste lub systematyczne przerwy w zasilaniu mogą prowadzić do kryzysu politycznego lub kryzysu rynkowego, jak w przypadku Kalifornii. Tak więc koniecznością jest konstruowanie rynku, zapewniającego wystarczalność generacji. W TB 500 zostały przeanalizowane dwa typy rynków: z mechanizmem zapewnienia wystarczającej wartości mocy zainstalowanej na drodze regulacji oraz rynki wyłącznie energii elektrycznej. Tab. 3 przedstawia wyniki tego procesu. Oczywiście mechanizmy muszą być bardziej subtelne, np. zobowiązanie do zapewnienia wystarczającej mocy zainstalowanej jest często rozszerzane na aukcję kontraktów długoterminowych na energię i/lub moc. Wiele rynków dysponuje regulacyjnym mechanizmem zapewnienia mocy zainstalowanej. Jedna z form takiego mechanizmu polega na ustanowieniu przez regulatora ceny za moc zainstalowaną, przy czym wartość tej mocy jest określana przez rynek. W innej wersji regulator ustala wartość mocy zainstalowanej, która musi być osiągana i pozwala rynkowi na stanowienie ceny, czyli opłaty za zdolność generacyjną. Przykładowe rozwiązania są następujące: Brazylia. Odbiorcy muszą mieć zagwarantowane w kontraktach pokrycie zapotrzebowania na energię, przy czym kontrakty muszą być zabezpieczone certyfikatami. Zobowiązania ilościowe są uzupełniane przez aukcje na kontraktowanie energii. Pokrycie 100% zapotrzebowania w kontraktach nie zapewnia jednak rezerwy mocy. Podobny mechanizm, oparty na 100% pokryciu zapotrzebowania w kontraktach i aukcjach długoterminowych, istnieje w Chinach. Wschodnie Wybrzeże USA (PJM). Wszystkie podmioty obsługujące zapotrzebowanie na energię (LSE) gwarantują wystarczalność przez zdolność pokrycia 115% zapotrzebowania szczytowego w rozważanym okresie. Moc zainstalowana rozpatrywana jest w okresach rocznych z trzyletnim wyprzedzeniem. Aukcje na moce zainstalowane są przeprowadzane przez operatora PJM, scalającego oferty LSEs i dostawców. W istocie sprzedawane opcje call na energię dają nabywcy gwarancję pełnego pokrycia zapotrzebowania na energię w okresach deficytu mocy wytwórczej. Irlandia. Opłaty za moc zainstalowaną są przekazywane wszystkim wytwórcom pokrywającym obciążenie i wytwórcy ci zapewniają rezerwę mocy. W ogólności wyższe opłaty za moc zainstalowaną występują w okresach o wyższym prawdopodobieństwie niedostarczenia mocy (LOLP). Na rynkach określanych jako tylko energia, gdzie nie istnieją dodatkowe mechanizmy wspierające moc zainstalowaną u producentów, bezpiecznej zakładać, że systemy takie dysponują co najmniej pośrednimi mechanizmami regulacyjnymi. Takim zabezpieczeniem dla niektórych rynków, nadal pozostających pod (przynajmniej częściową) kontrolą publiczną, jest przypisywana im rola współuczestnictwa w trosce o bezpieczeństwo systemu. Dla innych rynków rządy dysponują bezpośrednimi możliwościami interwencji przez oferty dostaw w przypadku przewidywanych deficytów. Dyskusja szczegółowych rozwiązań (case studies) wskazuje, iż opcja ofert w sytuacji deficytu nie może zniekształcić sygnałów, generowanych przez rynek. Interesujący jest przypadek Wielkiej Brytanii, gdzie model ewoluował od rynku o mechanizmie regulowania poziomu zainstalowanej mocy do rynku wyłącznie energii (z wątpliwością, czy nie dojdzie do powrotu do modelu wcześniejszego). W latach 1990., po prywatyzacji sektora energii elektrycznej i liberalizacji, został uruchomiony mechanizm typu pool z dodatkowymi płatnościami za zdolności wytwórcze (moc zainstalowaną). Obok systemu stanowienia cen w oparciu o koszty krańcowe energii, płatności za moc były oparte na prawdopodobieństwie niedostarczenia mocy (LOLP), przemnożonym przez wartość mocy niedostarczonej (Value of Lost Load). Po dziesięciu latach doświadczeń, w 2001 roku została podjęta decyzję o zmianie modelu rynku do postaci wyłącznie energii z opcją oferowania nowych zdolności wytwórczych przy przewidywaniu zawężenia marginesu (rezerwy systemowej) mocy. Ponieważ nie istniały pułapy cenowe, rynek winien odbierać prawidłowe sygnały wyceny nowych mocy wytwórczych przez ceny hurtowe kontraktów terminowych. Aczkolwiek ten system był oceniany jako zadowalający, to istniała obawa, że margines mocy w przyszłości ulegnie zawężeniu w warunkach przyspieszonej ewolucji do gospodarki niskowęglowej. W szczególności dyskutowany był też mechanizm opłat węglowych, taryfy gwarantowane (feed-in) dla technologii odnawialnych (zamiast aktualnie obowiązujących kwot w ramach tzw. nr 3-4 (13-14)

9 Renewables Obligation) i ponowne wprowadzenie mechanizmów opłat za generację wspierającą źródła o generacji nieciągłej (wiatrowe, solarne). Przypadek brytyjski dobrze ilustruje ewolucję stosunku do ryzyka w ostatnich dwóch dekadach. Tab. 4 przedstawia oczekiwaną ewolucję marginesu mocy wytwórczej w podziale na dwie grupy: rynki wyłącznie energii i rynki z płatnością za moc lub kwotowym zobowiązaniem mocy zainstalowanej. Pierwszym wnioskiem może być stwierdzenie, iż od ok r. rynki z płatnościami lub zobowiązaniem kwotowym mocy wspierają rynki wyłącznie energii, jednak wymaga to dodatkowej interpretacji. Na średni margines mocy dla drugiej grupy rynków silny wpływ miała sytuacja na rynkach Irlandii i Chile. Uwzględnienie tego czynnika prowadzi do odmiennej konkluzji: rynki wyłącznie energii wykazują lepsze właściwości od rynków z mechanizmami wspomagającymi. Stąd wniosek, że w oparciu o dysponowane dane trudno sformułować jednoznaczną opinię o przewadze któregokolwiek z rozważanych modeli. 4. Wnioski Zespół Zadaniowy (5-7.1) CIGRE ocenił relacje, wiążące model rynku z wystarczalnością generacji. Najistotniejsze było przeanalizowanie danych, pozyskanych z kilku rynków krajowych i regionalnych ze świata. Badania przebiegały z myślą o dwóch celach: na podstawie rozproszonych wyników były poszukiwane pewne prawdy uniwersalne, a jednocześnie trwały porównania różnych modeli rynku Odmienne wyniki dla rynków rozwiniętych i rozwijających się zostały skonfrontowane ze zróżnicowanymi motywami przeprowadzenia reform rynkowych. Porównaniom były poddane cechy rynków wyłącznie energii i rynków posiadających mechanizmy wspomagające w rodzaju płatności za moc zainstalowaną. Uzyskane wnioski nie były jednak dostatecznie jednoznaczne. Rynki znajdują się w przejściowej fazie rozwoju i nadal nie są w pełni otwarte. Wpływ innych czynników wzrastających tendencji importowych i wspierania odnawialnych źródeł energii jest trudny do oszacowania. Tym niemniej badania zidentyfikowały różnorodne modeli i pokazały, jak szereg koncepcji teoretycznych zostało wdrożone w praktyce, aczkolwiek w odmienny sposób. Ograniczenie wyników badań skłania do ich kontynuacji z użyciem bardziej wyczerpujących danych. Eksperci krajowi zostali zobowiązani do przeanalizowania własnych rynków z Europy, Ameryki Łacińskiej, Ameryki Północnej i Australii. energetyczny energetyczny energetyczny energetyczny energetyczny Aczkolwiek kilka rynków dysponuje wizją, jak zapewnić wystarczalność generacji i podjęły już działania środki dla poprawy obecnej sytuacji, to jest oczywiste, że każdy rynek ma własną specyfikę. Rynki europejskie są historycznie bardziej zorganizowane z wykorzystaniem modelu wyłącznie energii, ale i one rozważają implementację odmiennych rozwiązań. Doniesienia z krajowego rynku Australii mówią o zadowalającym funkcjonowaniu rynku wyłącznie energii. Modele z Ameryki Łacińskiej (Chile, Kolumbii i Brazylii) często opierają się na aukcjach kontraktów długoterminowych dla zapewnienia dostatecznych inwestycji w generacji. Z kolei rynek Wschodniego Wybrzeża USA (PJM) jest ilustracją ostrożnego podejścia do przekształcania modelu. Jednak zmiany w prowincji Ontario (Kanada) wskazują, że nie jest łatwo zbudować wiarygodny model rynku i że konieczna jest staranna analiza i dobre zrozumienie wszystkich jego aspektów. Nie istnieje jedna uniwersalna recepta na sukces, a we wszystkich przypadkach kluczowe jest podejście adekwatne do specyfiki danego rynku energii elektrycznej. Literatura [1] Working Group C5.71: Impacts of Infrastructure Investment resulting from Electricity Market Designs. CIGRE Paris, June 2012 [2] Working Group C5.71: Impact of Market Designs on Generation Adequacy. Summary TB No 500, Electra No 262, June 2012 [3] Working Group C5.71: The Impact of Electricity Market Design on Infrastructure Investment. CIGRE Newsletter June 2012 Prof. dr hab. inż. Jacek Maria Malko, ur r. we Lwowie, Kazachstan, absolwent Politechniki Wrocławskiej (1959), konstruktor w Dolnośląskich Zakładach Wytwórczych Maszyn Elektrycznych M-5 (obecnie Alstom Power), starszy inżynier w Instytucie Automatyki Systemów Energetycznych we Wrocławiu. Od 1965 r. związany na stałe z Politechniką Wrocławską: od starszego asystenta do profesora zwyczajnego; doktorat 1965, habilitacja 1979, profesura Autor i współautor ok. 480 publikowanych prac, w tym 5 monografii książkowych i 3 skryptów akademickich. Distinguished Member of CIGRE, przedstawiciel Polski w Komitecie Studiów C-5, Valuable Member of Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE), Member of International Association of Energy Economics, członek prezydium Komitetu Problemów Energetyki Polskiej Akademii Nauk, ekspert zespołu parlamentarnego ds. energetyki, ekspert podkomisji sejmowej ds. nauki i szkolnictwa wyższego. Instruktor międzynarodowy nurkowania CMAS, instruktor ratownictwa wodnego. 24

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Rola giełdy na rynku energii elektrycznej. Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Warszawa, 25 kwietnia 2008 Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

BOCIAN Program NFOSiGW

BOCIAN Program NFOSiGW BOCIAN Program NFOSiGW Głos w dyskusji: PV Poland Stanisław M. Pietruszko Politechnika Warszawska Polskie Towarzystwo Fotowoltaiki tel.: +48-691 910 390, Tel.: +48-22-679 8870 pietruszko@pv-polska.pl www.pv-polska.pl

Bardziej szczegółowo

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu NEUF 2007 Nowa Energia- User Friendly październik 2007, Warszawa Konkurencja na REE czy da się konkurować

Bardziej szczegółowo

Rynek mocy przyczyny, instrumenty, doświadczenia unijne. r.pr. Arkadiusz Ratajczak Centrum Stosunków Międzynarodowych, Warszawa, 26 maja 2014 r.

Rynek mocy przyczyny, instrumenty, doświadczenia unijne. r.pr. Arkadiusz Ratajczak Centrum Stosunków Międzynarodowych, Warszawa, 26 maja 2014 r. Rynek mocy przyczyny, instrumenty, doświadczenia unijne r.pr. Arkadiusz Ratajczak Centrum Stosunków Międzynarodowych, Warszawa, 26 maja 2014 r. Geneza i przesłanki wprowadzania rozwiązań dotyczących rynków

Bardziej szczegółowo

Zmiany, przed którymi stoją Operatorzy Systemów. dalszej liberalizacji rynku

Zmiany, przed którymi stoją Operatorzy Systemów. dalszej liberalizacji rynku Zmiany, przed którymi stoją Operatorzy Systemów Przesyłowych w świetle dalszej liberalizacji rynku Wojciech Jarosz Polityka Energetyczna dla Europy (EPE) Cele Wzrost bezpieczeństwa dostaw Zapewnienie konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku KONFERENCJA PRASOWA SEP Marek Kulesa dyrektor biura TOE Warszawa, PAP 08.06.2009 r. Uwarunkowania handlu energią elektryczną Źródło: Platts, 2007 < 2 >

Bardziej szczegółowo

Architektura hurtowego rynku energii elektrycznej. Tomasz Sikorski

Architektura hurtowego rynku energii elektrycznej. Tomasz Sikorski Architektura hurtowego rynku energii elektrycznej Tomasz Sikorski Prezentacja dla Grupy roboczej ds. założeń nowej ustawy - Prawo energetyczne w zakresie elektroenergetyki Warszawa, 8 grudnia 2006 roku

Bardziej szczegółowo

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Stabilne podwaliny dla przyszłego porządku ciepłowniczego Bogusław Regulski Wiceprezes Zarządu IGCP Debata : Narodowa Mapa Ciepła - Warszawa 22 listopada 2013 Struktura

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ Dr hab. Mariusz Swora, Uniwersytet Jagielloński Seminarium eksperckie Energetyka obywatelska na rzecz lokalnego rozwoju gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r.

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Polski rynek gazu - cechy. Jak dotąd większość polskiego rynku gazu objęta jest regulacją, prawie wszyscy

Bardziej szczegółowo

TAJEMNICA SPÓŁKI. Rynek mocy w Polsce - rozwiązanie na przyszłość

TAJEMNICA SPÓŁKI. Rynek mocy w Polsce - rozwiązanie na przyszłość TAJEMNICA SPÓŁKI Rynek mocy w Polsce - rozwiązanie na przyszłość Maj 2014 SPIS TREŚCI Mechanizmy mocowe cele wdrożenia i ich koszty Analiza rynku i dostępnych narzędzi. Mechanizm mocowy: stymuluje wytwórców

Bardziej szczegółowo

Rynek mocy krajowego systemu elektroenergetycznego

Rynek mocy krajowego systemu elektroenergetycznego Rynek mocy krajowego systemu elektroenergetycznego Autorzy: Stanisław Poręba, Maciej Przybylski, Michał Zapaśnik, Ernst & Young Business Advisory ("Nowa Energia" - nr 1/2015) Energia elektryczna jest specyficznym

Bardziej szczegółowo

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Andrzej Modzelewski RWE Polska SA 18 listopada 2010 r. RWE Polska 2010-11-17 STRONA 1 W odniesieniu do innych krajów UE w Polsce opłaca się najbardziej inwestować

Bardziej szczegółowo

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Coroczne spotkanie przedstawicieli Towarzystwa Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych Marek Kulesa dyrektor biura TOE Ślesin, 29 listopada 2013 r. Zakres

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej, działający w ramach Polskiego

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Monitoring rynku energii elektrycznej

Monitoring rynku energii elektrycznej Monitoring rynku energii elektrycznej Opracowano w Departamencie Promowania Konkurencji URE (Biuletyn URE 6/2001) Proces przekształceń rynkowych, jaki przechodzi obecnie sektor elektroenergetyczny w Polsce

Bardziej szczegółowo

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku 0 Wydobycie Wytwarzanie Przesył Dystrybucja Sprzedaż Potencjał rynkowy PGE PGE po konsolidacji będzie liderem na polskim rynku elektroenergetycznym, obecnym

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze

Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze Rozwiązanie KDT a rozwój konkurencji na rynku energii elektrycznej Halina Bownik - Trymucha Departament Promowania

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów www.acservices.pl Warszawa, 24.10.2013r. Agenda 1. Źródła przepisów prawa (PSR, MSSF, UE, podatki, Solvency II) 2. Przykłady różnic w ewidencji

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Ambitnie ale realnie. Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce. Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej

Ambitnie ale realnie. Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce. Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej Ambitnie ale realnie Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej Polska stoi przed ważnym wyborem optymalnego miksu energetycznego kraju w kontekście potrzeb ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KZ NR 503 ds. Facility Management

PLAN DZIAŁANIA KZ NR 503 ds. Facility Management PLAN DZIAŁANIA KZ NR 503 ds. Facility Management Strona 1 STRESZCZENIE Termin Facility Management (FM) nie ma idealnego przekładu na język polski. Często spotykanym tłumaczeniem pojęcia FM jest zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych Wyciąg z raportu Uwarunkowania gospodarcze i geopolityczne Polski sprawiają, że konieczne jest zaproponowanie modelu rynku gazu, który odpowiadał będzie na wyzwania stojące przed tym rynkiem w aspekcie

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Autor: Maciej Flakowicz, Agencja Rynku Energii, Warszawa ( Czysta Energia nr 4/2013) Niestabilne ceny praw majątkowych do świadectw pochodzenia OZE dowodzą, że polski

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

AGER2015. DEFINING THE ENTREPRENEURIAL SPIRIT Polska

AGER2015. DEFINING THE ENTREPRENEURIAL SPIRIT Polska AGER2015 DEFINING THE ENTREPRENEURIAL SPIRIT Polska PROJEKT SONDAŻU Edycja 6 edycja Partner Katedra Strategii i Organizacji Zarządzania, Uniwersytet Techniczny w Monachium, Niemcy. Okres prowadzenia badań

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Paweł Bućko Konferencja Rynek Gazu 2015, Nałęczów, 22-24 czerwca 2015 r. Plan prezentacji KATEDRA ELEKTROENERGETYKI Stan

Bardziej szczegółowo

Ewolucja czy rewolucja

Ewolucja czy rewolucja Ewolucja czy rewolucja - system wsparcia dla OZE w świetle Dyrektywy 2009/28/WE dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 22 listopada 2011 Zawartość prezentacji 1. Podstawy

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Zespół programowy Stowarzyszenia Pro-Eco Dolina Bugu - grono krajowych i zagranicznych przedsiębiorców, ekspertów i technologów

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Warsztatów Prognozowanie produktywności farm wiatrowych- strategie ofertowania w nowym systemie aukcyjnym - wyzwania i ograniczenia

Wprowadzenie do Warsztatów Prognozowanie produktywności farm wiatrowych- strategie ofertowania w nowym systemie aukcyjnym - wyzwania i ograniczenia Wprowadzenie do Warsztatów Prognozowanie produktywności farm wiatrowych- strategie ofertowania w nowym systemie aukcyjnym - wyzwania i ograniczenia 5 lutego 2015 Warszawa Agenda Kluczowa rola prognozowania

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r.

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Unijny rynek gazu model a rzeczywistość Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Analiza trendów Wydobycie gazu w UE w 2010 r. Holandia Wielka

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r.

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r. Polityka energetyczna Polski do 2050 roku Warszawa, sierpień 2014 r. 2 Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko Strategia BEiŚ: została przyjęta przez Radę Ministrów 15 kwietnia 2014 r. (rozpoczęcie prac

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie. energii elektrycznej. 1. Wprowadzenie. 2. Regulacje. Mariusz Krupa PSE Innowacje Sp. z o.o. Grupa Kapitałowa PSE Operator

Monitorowanie. energii elektrycznej. 1. Wprowadzenie. 2. Regulacje. Mariusz Krupa PSE Innowacje Sp. z o.o. Grupa Kapitałowa PSE Operator Monitorowanie rynku energii elektrycznej Mariusz Krupa PSE Innowacje Sp. z o.o. Grupa Kapitałowa PSE Operator 1. Wprowadzenie Rynek energii elektrycznej, ze względu swoją specyfikę, w zasadzie nie funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Rynek gazu - regulacja a konkurencja czyli jak regulować

Rynek gazu - regulacja a konkurencja czyli jak regulować Rynek gazu - regulacja a konkurencja czyli jak regulować Andrzej Janiszowski 18 LISTOPADA 2008 Agenda prezentacji I Regulacja sektora gazowniczego najlepsze praktyki II Obecny stan regulacji sektora gazowniczego

Bardziej szczegółowo

Strategie VIP. Opis produktu. Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie. Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie

Strategie VIP. Opis produktu. Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie. Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie Strategie VIP Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie Codziennie sygnał inwestycyjny na adres e-mail Konsultacje ze specjalistą Opis

Bardziej szczegółowo

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r.

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r. Politechnika Śląska Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl Gliwice, 28 czerwca

Bardziej szczegółowo

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej?

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Wrocław 27.10.2010 r. RWE nazwa spółki 11/2/2010 STRONA 1 Grupa RWE: jedna z wiodących firm utilities na kontynencie europejskim* Główne rynki Grupy RWE

Bardziej szczegółowo

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Warszawa, 18 czerwca 2013 Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Grzegorz Skarżyński Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej doradca zarządu Tundra Advisory sp. z o. o. dyrektor

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZA NA PRAKTYCZNE WARSZTATY

ZAPRASZA NA PRAKTYCZNE WARSZTATY ZAPRASZA NA PRAKTYCZNE WARSZTATY UMOWY W ENERGETYCE Termin: 29-30 marca 2011 Miejsce: Centrum Szkolenia Gazownictwa, ul. Kasprzaka 25, Warszawa www.onpromotion.pl GRUPA DOCELOWA WARSZTATÓW: Warsztaty są

Bardziej szczegółowo

PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT WERSJA

PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT <NAZWA PROJEKTU> WERSJA <NUMER WERSJI DOKUMENTU> Załącznik nr 4.4 do Umowy nr 35-ILGW-253-.../20.. z dnia... MINISTERSTWO FINANSÓW DEPARTAMENT INFORMATYKI PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT WERSJA numer wersji

Bardziej szczegółowo

Finansowanie bez taryfy ulgowej

Finansowanie bez taryfy ulgowej Finansowanie bez taryfy ulgowej Czego oczekują inwestorzy od innowacyjnych przedsiębiorców? Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CambridgePython Warszawa 28 marca 2009r. Definicje

Bardziej szczegółowo

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu Kilka slajdów z wykładu Projekt Polityki Energetycznej Polski 2050 a rynek gazu Europa i liberalizacja rynku gazu Ceny gazu mechanizmy, formuły, umowy

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Tak dla restrukturyzacji: raport z badań Instytutu Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM Polacy wobec przemysłu górniczego (luty- marzec 2015)

Tak dla restrukturyzacji: raport z badań Instytutu Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM Polacy wobec przemysłu górniczego (luty- marzec 2015) 14/04/2015 Tak dla restrukturyzacji: raport z badań Instytutu Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM Polacy wobec przemysłu górniczego (luty- marzec 2015) Kontekst badań Spadek cen węgla kamiennego na światowych

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej Marzec 2015 2 Ustawa OZE Cel uchwalenia ustawy o odnawialnych źródłach energii 1. Celem

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej w sprawie oczekiwanych kierunków aktualizacji Polityki Energetycznej Polski

Stanowisko Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej w sprawie oczekiwanych kierunków aktualizacji Polityki Energetycznej Polski 1 Warszawa, 6 sierpnia 2013 Stanowisko Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej w sprawie oczekiwanych kierunków aktualizacji Polityki Energetycznej Polski SPIS TREŚCI I. Zasady tworzenia Polityki Energetycznej

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w energetyce w sytuacji niepewności makroekonomicznej. Grzegorz Onichimowski TGE SA

Inwestycje w energetyce w sytuacji niepewności makroekonomicznej. Grzegorz Onichimowski TGE SA Inwestycje w energetyce w sytuacji niepewności makroekonomicznej Grzegorz Onichimowski TGE SA Inwestycje w energetyce Power RING 2009, Dec 2009 2 Ostatnia lekcja z prywatyzacji. 1. Wejście PGE SA na Giełdę

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Skarżyński Wiceprezes Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej 9 października 2014 r., Szczecin

Grzegorz Skarżyński Wiceprezes Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej 9 października 2014 r., Szczecin Rozwój Polskiego Sektora Energetyki Wiatrowej Grzegorz Skarżyński Wiceprezes Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej 9 października 2014 r., Szczecin Podstawowe informacje o PSEW 2 Agenda Stan obecny

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Propozycje sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego

Propozycje sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Propozycje sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego

Bardziej szczegółowo

adw. dr Mariusz Swora (WPiA UAM Poznań)

adw. dr Mariusz Swora (WPiA UAM Poznań) adw. dr Mariusz Swora (WPiA UAM Poznań) Konferencja Rynek energii w Polsce BIG BANG roku 2010 13 kwietnia 2011, Warszawa Obowiązek publicznego obrotu energią elektryczną w nowelizacji ustawy Prawo energetyczne

Bardziej szczegółowo

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE INSTYTUT INFORMACJI RYNKOWEJ DPCONSULTING WWW.IIR-DPC.PL BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE Dla POLSKIEJ IZBY KONSTRUKCJI STALOWYCH lipiec - sierpień 2015 METODOLOGIA Badanie przeprowadzono techniką

Bardziej szczegółowo

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego Terminal LNG Tadeusz Zwierzyński - Wiceprezes Zarządu PGNiG Warszawa, 1 grudnia 2006 roku Agenda 1. Co to jest

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 Odpowiada na pytania: Jaka część projektów IT kończy się w Polsce sukcesem? Jak wiele projektów sponsorowanych jest przez instytucje publiczne? Czy kończą się

Bardziej szczegółowo

Jarosław Piechotka. Zastępca Dyrektora Finansowego Polimex-Mostostal SA. Ocena rynków zagranicznych Polimex-Mostostal S.A.

Jarosław Piechotka. Zastępca Dyrektora Finansowego Polimex-Mostostal SA. Ocena rynków zagranicznych Polimex-Mostostal S.A. Jarosław Piechotka Zastępca Dyrektora Finansowego Polimex-Mostostal SA Ocena rynków zagranicznych Polimex-Mostostal S.A. Główne zagadnienia prezentacji Prezentacja Spółki Polimex-Mostostal S.A. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

PRAWNE WYDZIELENIE OPERATORA SYSTEMU DYSTRYBUCJI A ORGANIZACJA OBROTU GAZEM W PGNIG S.A. Warszawa 1 grudnia 2006

PRAWNE WYDZIELENIE OPERATORA SYSTEMU DYSTRYBUCJI A ORGANIZACJA OBROTU GAZEM W PGNIG S.A. Warszawa 1 grudnia 2006 PRAWNE WYDZIELENIE OPERATORA SYSTEMU DYSTRYBUCJI A ORGANIZACJA OBROTU GAZEM W PGNIG S.A. Warszawa 1 grudnia 2006 1 PGNiG obsługuje ponad 6 400 000 odbiorców gazu 2 Sieci rozdzielcze -ok. 102 tys km* Dystrybucja

Bardziej szczegółowo

Wymiarowanie światowej energetyki

Wymiarowanie światowej energetyki Wymiarowanie światowej energetyki Już w tym tygodniu Międzynarodowa Agencja Energetyczna 1 przedstawi swój najnowszy raport dotyczący światowej energetyki. 9 listopada ukaże się World Energy Outlook 2011

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Kielce, dn. 7 marca 2014 r. 2 Wzywania stojące przed polską energetyką

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła Konferencja Przyszłość systemu handlu uprawnieniami CO 2 a poziom kosztów osieroconych Warszawa, 18 października 2011 System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl t en m l ragek.p f wy kart o rm.bez a D ww w Recenzenci Prof. zw. dr hab. Ewa Kucharska-Stasiak Prof. zw. dr hab. Halina Henzel Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji AID Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji Pod redakcją Elizy Frejtag-Mika SPIS TREŚCI Wstęp 7 l t Przyczyny rozwoju bezpośrednich inwestycji zagranicznych w świetle teorii... 9 1.1. Wstęp.\

Bardziej szczegółowo

Nowe (planowane) uwarunkowania funkcjonowania rynku energii elektrycznej w Polsce krok ku przyszłości

Nowe (planowane) uwarunkowania funkcjonowania rynku energii elektrycznej w Polsce krok ku przyszłości Nowe (planowane) uwarunkowania funkcjonowania rynku energii elektrycznej w Polsce krok ku przyszłości Marek Kulesa dyrektor biura TOE Jachranka, 27.09.2012 r. ZAKRES PREZENTACJI 1. Wprowadzenie - wybrane

Bardziej szczegółowo

Dariusz Cezary Kotlewski MIĘDZYNARODOWA REGIONALNA INTEGRACJA SEKTORA ELEKTROENERGETYCZNEGO

Dariusz Cezary Kotlewski MIĘDZYNARODOWA REGIONALNA INTEGRACJA SEKTORA ELEKTROENERGETYCZNEGO Dariusz Cezary Kotlewski MIĘDZYNARODOWA REGIONALNA INTEGRACJA SEKTORA ELEKTROENERGETYCZNEGO Streszczenie rozprawy doktorskiej przygotowanej pod kierunkiem naukowym prof. dra hab. Kazimierza Kucińskiego

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Prof AE dr hab. Wojciech Czakon Katedra Zarządzania Przedsiębiorstwem Akademia Ekonomiczna w Katowicach Program wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Propozycja sektora bankowego w zakresie rozwiązania kwestii kredytów w CHF

Propozycja sektora bankowego w zakresie rozwiązania kwestii kredytów w CHF Propozycja sektora bankowego w zakresie rozwiązania kwestii kredytów w CHF 11 marca 2015 Rozwiązanie wypracowane w ramach grupy roboczej: Związek Banków Polskich, przedstawiciele banków (BGŻ, BNP Paribas,

Bardziej szczegółowo

Regulacja jakościowa z perspektywy Operatora Systemu Dystrybucyjnego

Regulacja jakościowa z perspektywy Operatora Systemu Dystrybucyjnego Regulacja jakościowa z perspektywy Operatora Systemu Dystrybucyjnego Agenda 1. Wprowadzenie 2. Co to jest regulacja jakościowa? 3. Model regulacji jakościowej w Polsce 4. Podsumowanie Regulacja jakościowa

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Zmiany na globalnym rynku energii: konsekwencje wobec producentów i konsumentów

Zmiany na globalnym rynku energii: konsekwencje wobec producentów i konsumentów Zmiany na globalnym rynku energii: konsekwencje wobec producentów i konsumentów Seminarium eksperckie Kancelarii Prezydenta RP Rynkowe i regulacyjne otoczenie krajowego rynku energii 18 września 2013 r.

Bardziej szczegółowo

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG 51 DO 2020 DO 2050 Obniżenie emisji CO2 (w stosunku do roku bazowego 1990) Obniżenie pierwotnego zużycia energii (w stosunku do roku bazowego 2008) Obniżenie zużycia energii elektrycznej (w stosunku do

Bardziej szczegółowo

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r.

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. 2 Założenia zoptymalizowanego systemu wsparcia OZE (zmiany

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Metoda SWOT w analizie strategicznej rozwoju elektroenergetyki

Metoda SWOT w analizie strategicznej rozwoju elektroenergetyki Metoda SWOT w analizie strategicznej rozwoju elektroenergetyki Autor: Jacek Malko ( Wokół Energetyki grudzień 2004) Głęboka i wszechstronna transformacja sektorów infrastrukturalnych - w tym i sektora

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła a rozwój systemów elektroenergetycznych

Pompy ciepła a rozwój systemów elektroenergetycznych Pompy ciepła a rozwój systemów elektroenergetycznych Konferencja III Kongres PORT PC - Technologia jutra dostępna już dzisiaj Wojciech Lubczyński Ekspert PSE S.A. Warszawa, 23 września 2014 r. Agenda 1.

Bardziej szczegółowo

Systemy wsparcia bezpośredniego źródeł odnawialnych i kogeneracyjnych wczoraj, dziś, jutro

Systemy wsparcia bezpośredniego źródeł odnawialnych i kogeneracyjnych wczoraj, dziś, jutro Systemy wsparcia bezpośredniego źródeł odnawialnych i kogeneracyjnych wczoraj, dziś, jutro dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Kraków 15 września 2011 Zawartość prezentacji 1.

Bardziej szczegółowo