Historia rozwoju podmiotów świadczących usługi pośrednictwa i organizacji w turystyce



Podobne dokumenty
Historia rozwoju podmiotów świadczących usługi pośrednictwa i organizacji w turystyce

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

PODSUMOWANIE SEZONU LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ

Turystyka Władysław W. Gaworecki

GEOGRAFIA treści nauczania zakres rozszerzony 5 SEMESTR Janusz Stasiak Ciekawi świata 2 Wydaw. OPERON podręcznik

KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA

ABC BIZNESU. Jak założyć agencję turystyczną

Migracje w demografii

1. K la l s a y s f y ik i a k c a j c a j a c z c yn y n n i n k i ó k w ó r oz o woj o u j u t ur u ys y t s yk y i k :

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski

Pośrednictwo w turystyce

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski 1 w I półroczu 2016 roku

GEOGRAFIA KLASA I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO

Turystyka wobec regionu, w którym się rozwija,

Wykład 07 Rynek usług transportowych dr Adam Salomon

Charakterystyka biur podróży w Polsce agenci turystyczni

EKONOMIKA TURYSTYKI I REKREACJI SYLABUS. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów TURYSTYKA I REKREACJA STUDIA I STOPNIA STACJONARNE

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makro- i mikroekonomia na kierunku Administracja

Spis treści WSTĘP... 11

Świat jest wspaniałą ksiąŝką, z której ci co nigdy nie oddalili się od domu, przeczytali tylko jedną stronę. Augustyn z Hippo

Najnowsze tendencje w stymulowaniu inwestycji i pozyskiwaniu inwestorów

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w 2015 roku

Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego Zakład Gospodarki Turystycznej i Uzdrowiskowej. Studia dwustopniowe

Sukces w turystyce. Marek W. Kozak. Seminarium EUROREG 23 października 2008

POWSZECHNE DZIEJE WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I SPORTU

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z GEOGRAFII DLA KLASY II W ROKU SZKOLNYM 2016/2017

Katedra Teorii Organizacji i Zarządzania, Zakład Zarządzania Publicznego Pokój B322, dyżur w piątki godz

OBSZAR RYNEK PRACY 1

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w 2016 roku

Uczeń potrafi: przedstawić cechy. środowiska przyrodniczego. wyróżniające Europę na tle innych kontynentów. wyjaśnić przyczyny. zróżnicowania ludów

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTU MARKETING W HOTELARSTWIE

Turystyka jako czynnik rozwoju usług na obszarach wiejskich

Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego. Badania ruchu turystycznego w Małopolsce w 2006 r.

Tab. 2. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych

4. Miejsce przedmiotu w programie studiów: przedmiot z grupy treści kierunkowych

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015

GEOGRAFIA. III etap edukacyjny. 10. Wybrane regiony świata. Relacje: kultura-przyroda-gospodarka. Uczeń:

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną

WAKACJE 2018 PODSUMOWANIE WYPOCZYNKU DZIECI I MŁODZIEŻY

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Najnowsze migracje z i do Polski. Demografia,

Zestaw 1. Zestaw 2. Zestaw 3

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej

2. Kompleksowo trwale przyczyniają się

Rynek nieruchomości w polskich miejscowościach turystycznych

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata ANALIZA SWOT + CELE

GOSPODARKA: PERSPEKTYWA GEOGRAFICZNA PRZEPŁYWY. Warunki przepływu dóbr w przestrzeni:

Klaster szansą dla innowacyjności w turystyce

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011

Miejsce polskiego rynku cargo w Europie

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA POPYT TURYSTYCZNY

TURYSTYKA POLSKA W 2008 ROKU WIELKIE MIASTA

DYPLOMOWY EGZAMIN USTNY W ROKU AKADEMICKIM 2011/2012

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Egzamin teoretyczny część ustna dla kandydatów na pilotów wycieczek. Zestaw nr 1

Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca. Uczeń potrafi:

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata

BIZNESPLAN Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia

WSHiG Karta przedmiotu/sylabus

Wymagania na poszczególne stopnie z historii klas I-III gimnazjum

BADANIE RUCHU TURYSTYCZNEGO W BYDGOSZCZY 2012

Pytania do egzaminu magisterskiego na kierunku Turystyka i Rekreacja

Rozwój turystyki w Polsce na przykładzie danych statystycznych

Zatrudnienie w Polsce Iga Magda Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

Przemiana jako przekształcenie, zmiana, stanie się innym niż poprzednio itp. pod wpływem oddziały- wania określonych czynników.

ZGŁOSZENIE WOLNEGO MIEJSCA STAŻU

Romuald Jończy. Migracje zagraniczne z obszarów wiejskich województwa opolskiego po akcesji Polski do Unii Europejskiej

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy

XVIII Targi-Regiony Turystyczne Na styku Kultur Łódź r.

Przemysł spotkań w Krakowie w 2011 r. Profesjonalni Organizatorzy Konferencji i Kongresów (PCO)

Charakterystyka przedsiębiorstw transportu samochodowego w Polsce w latach

Tradycyjna Gospodarka światowa i jej upadek

Geografia Bliżej geografii Część 3 Przedmiotowy system oceniania. Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca

Produkt turystyczny. Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku. Katedra: Zarządzania Turystyką i Rekreacją Zakład: Hotelarstwa

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9

Ekonomia rozwoju wykład 11 Wzrost ludnościowy i jego powiązanie z rozwojem. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I

OFERTA EDUKACYJNA W ROKU SZKOLNYM 2019/2020

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z GEOGRAFII poziom podstawowy

dr hab. Krystyna Leszczewska, prof. PWSIiP Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży Tendencje na współczesnym rynku pracy

I. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych

Biuro Podróży Best-Harctur & Watra-Travel & Travel-Senior

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną

Kierunki migracji: USA, Indie, Pakistan, Francja, RFN

Procesy globalizacyjne

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. VI. Międzynarodowy wymiar przedsiębiorczości

Geografia - KLASA III. Dział I

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych :17:04

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA

Transkrypt:

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną Dr Izabela Michalska-Dudek PODMIOTY PODAŻY W TURYSTYCE I Historia rozwoju podmiotów świadczących usługi pośrednictwa i organizacji w turystyce Wykład 1 II rok stacjonarne studia I stopnia na kierunku Turystyka

Wprowadzenie Do XIX wieku turystyka miała charakter wyjątkowo elitarny, a podróżowali głównie ludzie należący do wąskiego kręgu arystokracji i ziemiaństwa. Jednak migracje ludności poza obszar stałego miejsca zamieszkania miały miejsce już od najdawniejszych czasów, a związane były głównie z ekspansją terytorialną, dyplomacją, handlem oraz indywidualnymi potrzebami wynikającymi z celów o charakterze religijnym, zdrowotnym czy przyjemnościowym.

Pielgrzymki w starożytnym Egipcie (od IV w.p.n.e.), starożytnej Grecji (VIII w.p.n.e.) i Indiach (IV w.p.n.e.) uznawane są dziś za pierwsze podróże o charakterze turystycznym.

Szersze rozmiary zjawisko turystyki zyskało w Rzymie, gdzie nastąpił rozwój miejscowości o dominującej funkcji turystycznej oraz miejscowości wykorzystujących walory zdrowotne źródeł mineralnych, służących wypoczynkowi podmiejskiemu mieszkańców Rzymu i Pompejów.

W okresie średniowiecza przejawy podróży turystycznych ograniczone były do ruchów pielgrzymkowych. Zaczęły wówczas powstawać pierwsze obiekty o charakterze noclegowym (gospody i zajazdy).

Okres renesansu przyniósł wzrost liczby podróży o charakterze poznawczym (najczęściej odwiedzanym krajem ówczesnej Europy były Włochy), naukowym i zdrowotnym, choć wciąż wiele podróży związanych było z handlem i religią.

W oświeceniu, dodatkowo wśród motywów podejmowanych podróży pojawiły się typowo wypoczynkowe, a także bardzo wzrosło znaczenie turystyki poznawczej.

Przełom wieku XVII i XVIII przyniósł upowszechnienie zwyczaju odwiedzania przez Anglików kontynentalnej części Europy. Podróże te, określane w języku angielskim jako grand tour dały początek terminowi tourist (oznaczającemu uczestnika tych wypraw).

Grand Tour to odbywana raz w życiu, trwająca zwykle kilka lat, podróż młodego szlachcica stanowiąca ukoronowanie wykształcenia, dostarczająca wiedzy o świecie i praktycznej znajomości języków obcych. Nade wszystko było to udokumentowanie pozycji społecznej, ewentualnie sygnał wysokich aspiracji. Odwiedzano najważniejsze państwa europejskie, zwykle Włochy, Francję, Niderlandy, ewentualnie Niemcy.

Dopiero procesy gospodarcze i społeczne, zachodzące w XIX wieku (rozwój przemysłu, urbanizacja, rozwój środków transportu, podniesienie poziomu życia i wzrost zasobów wolnego czasu, itd.), przekształciły turystykę ze zjawiska o marginalnym charakterze w zjawisko masowe, pociągające za sobą wiele skutków gospodarczych i społecznokulturowych.

utworzenie zrębów rynku turystycznego

Powstanie oraz dalszy intensywny rozwój przedsiębiorstw turystycznych, w szczególności biur podróży, wiązał się z żywiołowym rozwojem ruchu turystycznego oraz tworzeniem się zrębów rynku turystycznego w pierwszej połowie XIX w. [por. Rapacz (red.), 2007, s. 14]. Wówczas to skala i natężenie tego ruchu skłoniły osoby fizyczne do podejmowania działalności gospodarczej polegającej na sprzedawaniu usług takich jak nocleg, wyżywienie czy transport, jak również przygotowywaniu kompleksowych ofert usług turystycznych.

Na rozwój turystyki wpłynęły i wpływają różne czynniki i procesy, powodujące ilościowy i jakościowy rozwój ruchu i popytu turystycznego. UNWTO wyodrębniła aż 133 czynniki wpływające na rozwój współczesnej turystyki, grupując je w trzy grupy czynników: ekonomicznych (ogólnogospodarcze, dochodowe oraz cenowe), społeczno-psychologicznych (czas wolny, czynniki demograficzne, industrializacyjne, urbanizacyjne, kulturalne, motywacyjne) podażowych (polityka turystyczna, transport, baza noclegowa, organizatorzy podróży).

W literaturze przedmiotu wśród najważniejszych czynników rozwoju ruchu i popytu turystycznego wymienia się: instytucjonalizacja czasu wolnego, systematyczny wzrost liczby ludności świata oraz wydłużenie średniej długości życia, wzrost stopy życiowej ludności, rozwój kulturowy, społeczno-zawodowy oraz wzrost poziomu oświaty i wykształcenia ludności,

dynamiczny rozwój środków transportu, rozwój podaży podstawowych usług turystycznych hotelarskich, noclegowych, gastronomicznych oraz pozostałych elementów infrastruktury turystycznej, istnienie instytucji prawnych umożliwiających i ułatwiających przekraczanie granic państwowych [szerzej w: Konieczna-Domańska, 2008, s. 56-72].

Obecnie powszechnie uznaje się, że turystyka stała się ważnym ekonomicznym i społecznym fenomenem współczesnej cywilizacji.

Aktualne wskaźniki Według raportów World Tourism Organization (WTO) na przestrzeni dekad liczba międzynarodowych wyjazdów turystycznych ewoluowała z 25 milionów w 1950 roku (poprzez 278 milionów w 1980 roku, 528 milionów w 1995 roku 763 milionów w roku 2004) do 1138 milionów w roku 2014, charakteryzując się z przyrostem 4,3% w stosunku do roku poprzedniego oraz przeciętnym rocznym wzrostem na poziomie 3,3% [Tourism Highlights. Edition 2015].

Światowa Organizacja Turystyki Narodów Zjednoczonych (United Nations World Tourism Organization UNWTO) powstała w 1975 roku. Jest to organizacja wyspecjalizowana ONZ, zajmująca się kwestiami związanymi z turystyką, m.in. statystykami ruchu turystycznego. Z powodu częstego mylenia World Tourism Organization z World Trade Organization, Zgromadzenie Generalne ONZ postanowiło zmienić skrót na UNWTO (jego pierwsze litery oznaczają United Nations).

Liczba przyjazdów międzynarodowych [w mln] 4,3%

Liczba przyjazdów w międzynarodowej turystyce w latach 1950 2014 i prognoza 2030

Od dekad turystyka wykazywała stały wzrost stając się jednym z największych i najszybciej rozwijających się sektorów gospodarki na świecie. Efektem tego wzrostu było zwiększenie przychodów z turystyki. W 2014 roku osiągnęły one poziom 1245 miliardów $ (937 miliardów ), wykazując przyrost 3,7% w stosunku do roku poprzedniego

W czołówce państw charakteryzujących się najwyższymi wydatkami obywateli na turystykę znajdują się: Chiny, Stany Zjednoczone, Niemcy, Wielka Brytania, Rosja. Na kraje te przypadło w 2014 roku niemal 40% ogólnych wydatków turystów w skali światowej.

Według World Tourism Organization (WTO) światowa gospodarka turystyczna stanowi obecnie: 9% udziału w globalnym produkcie brutto 9% udziału w zatrudnieniu na całym świecie [por. Tourism Highlights 2015 World, 2015].

To właśnie te dwa wskaźniki wyznaczają realną społeczną (gospodarczą i socjalną) pozycję turystyki we współczesnym świecie, sygnalizując: 1. silne sprzężenie zwrotne pomiędzy turystyką a pozostałymi działami gospodarki; 2. jej rolę w światowej ekonomii.

Definicja biura podróży W języku polskim podmioty zajmujące się działalnością w zakresie organizacji i pośrednictwa w turystyce przyjęto określać mianem biur podróży. Nie zawsze było to pojęcie jednoznaczne, a na przestrzeni minionych dekad pojęcie to ulegało zmianie w czasie, podobnie jak zmieniały się najistotniejsze cechy i zakres aktywności biur podróży.

Pojęcie biuro podróży sformułowane zostało przez K. Eckemanna w 1930 roku. Autor ten uznał za biuro podróży instytucję prowadzoną na zasadach gospodarki zarobkowej, zajmującą się organizacją podróży i występującą w roli pośrednika między przedsiębiorstwem komunikacyjnym a klientem.

Kolejna definicja autorstwa P. Leglera określiła biuro podróży jako przedsiębiorstwo służące jedynie zawodowemu pośredniczeniu przy organizowaniu podróży osobom trzecim lub zajmujące się organizowaniem imprez turystycznych we własnym imieniu [Legler, 1950, s. 79-80].

Kolejne definicje wskazywały już na znacznie szerszy zakres działalności omawianego podmiotu. I tak, np. według R. Łazarka biuro podróży to przedsiębiorstwo turystyczne, którego działalność może rozciągać się od współdziałania w urzeczywistnianiu podróży (np. sprzedaż biletów komunikacyjnych, miejsc noclegowych), aż do organizowania i sprzedaży standardowych wycieczek zryczałtowanych, w których wszystkie poszczególne elementy występują łącznie [Konieczna-Domańska, 2008, s. 16].

Pomimo istnienia szeregu definicji dotyczących pojęcia biuro podróży, stosowania go w językach obcych (np. reisebüro niemieckie, travel agency w języku angielskim czy l agence de voyages w języku francuskim), jak też w praktyce gospodarczej, w ustawodawstwie polskim pojęcie to nie występuje.

Pojęcie biuro podróży jest określeniem stosowanym w odniesieniu do podmiotów, które zajmują się działalnością z zakresu pośrednictwa i organizacji w turystyce jako jedynym bądź głównym przedmiotem swej działalności. Podmioty te pojawiły się na rynku turystycznym w połowie XIX wieku i od tego czasu datuje się ich rozwój oraz systematyczny wzrost znaczenia w obsłudze ruchu turystycznego [por. Konieczna-Domańska 2008, s. 9].

Rynek biur podróży obok hotelarstwa najważniejszy segment rynku turystycznego - określany również mianem rynku usług organizatorskich i pośrednickich, obejmuje: po stronie podaży - podmioty zajmujące się pośredniczeniem przy sprzedaży różnych usług turystycznych oraz procesem organizowania i sprzedaży usług oferowanych najczęściej w postaci pakietu świadczeń; po stronie popytu tworzy go grupa aktualnych oraz potencjalnych nabywców o bardzo wysokim poziomie zróżnicowania i zindywidualizowania potrzeb turystycznych.

W organizacji systemu obsługi ruchu turystycznego od początku działalności biur podróży można było wyodrębnić dwa podstawowe rodzaje usług: kompleksową organizację podróży; sprzedaż pojedynczych usług cząstkowych świadczonych przez inne podmioty.

Stopniowy wzrost liczby osób podejmujących w celach poznawczych i wypoczynkowych podróże oraz zgłaszających popyt na związane z nimi świadczenia, w pierwszej kolejności zaspokajające potrzeby bytowe, uczynił działalność polegającą na tworzeniu ofert dla turystów ekonomicznie opłacalną.

Historia powstania biur podróży Już na początku XIX w. zaczęły powstawać pierwsze instytucjonalne formy świadczenia usług pośrednictwa i organizacji, związane z masową emigracją obywateli wielu państw europejskich. Agencje podróży prowadzone były wówczas przez armatorów oraz maklerów okrętowych. Zajmowały się one głównie sprzedażą biletów okrętowych i dostarczeniem niezbędnych dokumentów podróży.

Charakteryzowały się stosunkowo wąskim zakresem działalności i obsługi (obsługiwały wówczas prawie wyłącznie samą ówczesną emigrację zarobkową). Dlatego też trudno twierdzić, iż ówczesne agencje podróży (biura emigracyjne) były wyspecjalizowanymi, profesjonalnymi jednostkami zajmującymi się obsługą podróżnych.

Choć niektóre źródła literaturowe wśród najstarszych na świecie biur podróży wymieniają - powstałą w 1758 roku - brytyjską firmę Cox&Kings [Andrews, 2007, s. 58, Singh, 2008, s. 1 i dalsze], to jednak powstanie pierwszej instytucjonalnej formy świadczenia usług związanych z odbywaniem podróży datuje się na połowę XIX wieku.

Thomasa Cooka - pomysłodawca nowoczesnej turystyki wycieczkowej 9 czerwca 1841r. 32-letni stolarz Thomas Cook udał się pieszo ze swojego domu w Market Harborough do pobliskiego miasta Leicester na spotkanie Towarzystwa Antyalkoholowego. Podczas marszu, jak później sam wspominał, powstał pomysł wykorzystania transportu. Na spotkaniu Thomas Cook zaproponował, aby specjalny pociąg przewiózł sympatyków Towarzystwa Trzeźwości z Leicester na spotkanie w Loughborough.

Pomysł został przyjęty z takim entuzjazmem, że następnego dnia Thomas Cook przedstawił swoją propozycję sekretarzowi Midland Railway Company. W efekcie 5 lipca 1841 r. wynajęty pociąg przewozi ok. 500 pasażerów w otwartych wagonach na odległość 12 mil (25 km), na trasie Leicester Loughborough (tam i z powrotem) za cenę jednego szylinga.

Fakt ten uznaje się za narodziny pierwszego biura podróży na świecie, a Thomas a Cook a za twórcę podstaw organizacyjnych tego typu przedsiębiorstw turystycznych.

uczynił podróżowanie łatwiejszym dla milionów jak głosi inskrypcja na jego nagrobku (Welford Road Cemetery w Leicester)

Drugim znaczącym biurem podróży drugiej połowy XIX w. było założone w 1863 roku w Berlinie biuro Carla Stangen a, uważanego za niemieckiego pioniera podróży zorganizowanych. C. Stangen organizował zagraniczne podróże, w tym wycieczki dookoła świata, a także wyjazdy na światową wystawę w Paryżu. Nabywcami jego usług byli głównie kupcy, rentierzy, architekci, artyści, bankierzy, jak również wielcy przemysłowcy, wysocy urzędnicy, ministrowie czy książęta.

Biuro Carl Stangen jako pierwsze wprowadziło na rynek tzw. kupony hotelowe oraz specjalny system biletowy, polegający na połączeniu biletu kolejowego z biletem linii okrętowych.

Etapy rozwoju Przedmiotem działalności biur podróży w drugiej połowie XIX w. było tworzenie pakietów kompleksowej obsługi podróży. Przedsiębiorstwa korzystały wówczas nie tylko z kursów rozkładowych pociągów i statków, lecz same zaczęły organizować specjalne przewozy turystyczne czy pociągi specjalne, przygotowane dla konkretnej podróży oraz wyczarterowane statki morskie i rzeczne.

Warto zauważyć, że już w XIX w. bardziej rozwinięte biura łączyły w sobie wyraźnie funkcje pośrednictwa i organizacji zajmując się: agencyjną sprzedażą usług cząstkowych (biletów kolejowych, okrętowych i na inne środki transportu zarówno na liniach krajowych, jak i międzynarodowych) organizowaniem podróży zryczałtowanych [Konieczna-Domańska, 2008, s. 99].

Jednak dopiero w połowie XX wieku zauważalne stało się instytucjonalne rozdzielenie działalności organizatorskiej i pośrednictwa, oznaczające powstawanie wyspecjalizowanych podmiotów świadczących usługi z zakresu organizacji imprez i zajmujących się pośrednictwem w turystyce.

W okresie międzywojennym charakterystyczne było dążenie przewoźników, zwłaszcza kolejowych, do zapewnienia sobie powiązań ze sferą obsługi podróży turystycznych. Przejawiało się ono nie tylko w otwieraniu własnych biur podróży i łączeniu się z biurami już istniejącymi, lecz także w coraz silniejszym nawiązywaniu kontaktów agenckich z niezależnymi biurami podróży, dla których prawo przedstawicielstwa stało się jednym z głównych rodzajów działalności usługowej.

W tym czasie biura podróży rozszerzyły ofertę usług o nowe propozycje podróży zorganizowanych oraz nowsze formy obsługi. Oprócz dalszego rozwoju turystycznych pociągów specjalnych, bardzo charakterystyczny dla tego okresu był rozwój pakietów autobusowych, a następnie wykorzystanie samolotów do przewozu turystów.

Okres międzywojenny to przede wszystkim: rozwój pakietów autobusowych, początki zastosowania samolotów, w tym w formie czarterów. początki powiązań o charakterze pionowym między biurami podróży a przewoźnikami, początki powiązań poziomych (tendencja koncentracji poziomej między organizatorami podróży).

Na obecny kształt rynku podmiotów organizacji i pośrednictwa turystycznego wpłynęły jednak przede wszystkim procesy zachodzące po II wojnie światowej w rozwiniętych krajach kapitalistycznych (proces racjonalizacji wielkości przedsiębiorstwa turystycznego i jego kooperacji z innymi branżami), a zadecydowały o tym zarówno rozmiary ruchu i popytu turystycznego, jak i intensywny rozwój gospodarczy tych krajów.

W czasie działalność organizatorska musiała osiągnąć znacznie większe niż do tej pory rozmiary. Dopiero duża skala produkcji realizowanej przez przedsiębiorstwo dała możliwość na potanienie usług biura podróży, a co za tym idzie na udostępnienie ich oferty większej liczbie odbiorców. Tylko organizator stający się hurtowym nabywcą dużej ilości turystycznych usług cząstkowych mógł liczyć na niższe ceny u producentów.

Po II wojnie światowej zaczął stopniowo przybierać na sile proces rozchodzenia się dróg rozwoju instytucjonalnego usług pośrednictwa i organizacji, przejawiający się powstaniem specjalistycznych firm zajmujących się organizowaniem podróży, a także dużej liczby agentów podróży, którzy zajmowali się przede wszystkim pośredniczeniem w sprzedaży usług turystycznych. Miały wówczas miejsce: proces specjalizacji wielu biur wyłącznie w prowadzeniu działalności organizatorskiej oraz zauważalny wzrost rozmiarów prowadzonej przez nie działalności.

Ponieważ intensywność przemian rynku usług pośrednictwa i organizacji pozostawała w ścisłej zależności od stopnia rozwoju konkretnego rynku turystycznego (względnego potencjału popytu oraz podaży usług turystycznych), jak też konkretnego systemu ekonomicznego, w którym funkcjonował dany rynek, to różna była skala zmian na poszczególnych rynkach krajowych [por. Konieczna- Domańska, 2008, s. 10].

Dziękuję za uwagę