Oczekiwania w poszczególnych zakresach zostały sformułowane następująco:



Podobne dokumenty
FUNDACJA UDARU MÓZGU WZYWA DO DZIAŁANIA

DZIAŁAMY, ABY W POLSCE BYŁO MNIEJ ZACHOROWAŃ NA UDAR MÓZGU

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały:

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

DOBRE PRAKTYKI POSTĘPOWANIA W SZPITALNYCH ODDZIAŁACH RATUNKOWYCH I W IZBACH PRZYJĘĆ

Rehabilitacja po udarze

Informacja. Bo liczy się każda minuta. Twój przedstawiciel Boehringer Ingelheim udzieli informacji gdzie wysłać niniejszy formularz

DZIENNY DOM OPIEKI MEDYCZNEJ ZAKŁAD PIELEGNACYJNO-OPIEKUŃCZY IM. KS. JERZEGO POPIEŁUSZKI W TORUNIU

Narodowy Program Profilaktyki i Leczenia Chorób Układu Sercowo-Naczyniowego na lata "POLKARD OGŁOSZENIE

Narodowy Program Profilaktyki i Leczenia Chorób Układu Sercowo-Naczyniowego "POLKARD 2009 OGŁOSZENIE

Załącznik nr Pieczątka nagłówkowa oferenta ZGŁOSZENIE OFERTOWE. Pełna nazwa oferenta. Województwo. Adres. Numery telefonu i faxu (dyrektor)

Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka. System opieki długoterminowej w Polsce

Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej, Piekary Śląskie ul. Bytomska 62, Tel

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka

Regulamin Porządkowy Zespołu Poradni Specjalistycznych

Do DDOM mogą być przyjęci:

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Udar Mózgu opłaca się o nim mówić

Załącznik nr

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA

U d a. Rodzaje udarów

DOBRE PRAKTYKI POSTĘPOWANIA DYSPOZYTORÓW MEDYCZNYCH I ZESPOŁÓW RATOWNICTWA MEDYCZNEGO Z PACJENTEM Z PODEJRZENIEM UDARU MÓZGU

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

1. OŚRODEK ŚRODOWISKOWEJ OPIEKI PSYCHOLOGICZNEJ I PSYCHOTERAPEUTYCZNEJ DLA DZIECI I MŁODZIEŻY I poziom referencyjny

Dzienny Dom Opieki Medycznej w Nowym Mieście Lubawskim. Ul. Grunwaldzka 9 tel

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii

Zakład Opiekuńczo-Leczniczy

Program pilotażowy. Punkt Wsparcia Środowiskowego dla osób z zaburzeniami psychicznymi na bazie Środowiskowego Domu Samopomocy

Standardy Grupy ds. Zdrowia. Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011

Samodzielny Publiczny Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Międzyrzeczu

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW

Zakład Opiekuńczo-Leczniczy

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44

HIPERCHOLESTEROLEMIA RODZINNA Jak z nią żyć i skutecznie walczyć?

METODYKA PRACY. dr Adam Kozierkiewicz

STRATEGIA ROZWOJU STOWARZYSZENIA MONAR NA LATA

Warszawa, dnia 29 sierpnia 2019 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 14 sierpnia 2019 r.

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA W POLSCE

Uwaga Propozycje rozwiązań Uzasadnienie

STWARDNIENIE ROZSIANE - ZARZĄDZANIE CHOROBĄ

2. Ośrodek Lubuskie Centrum Ortopedii im. Dr. Lecha Wierusza Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Świebodzinie

Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe?

Projekt ) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r i 1635 oraz z 2014 r. poz i

Priorytety w zakresie leczenia bólu w Polsce Posiedzenie Sejmowej Komisji 24 IX 2015 Projekt wystąpienia

ZDROWIE DLA POMORZAN WIELOLETNI PROGRAM ROZWOJU SYSTEMU ZDROWIA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

PROGRAMY REHABILITACJI LECZNICZEJ W SCHORZENIACH UKŁADU KRĄŻENIA w systemie ambulatoryjnym

OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA

REGULAMIN ODDZIAŁU DETOKSYKACYJNEGO DLA UZALEŻNIONYCH OD ALKOHOLU

Załącznik nr 1. Program zdrowotny pn. Rozszerzenie dostępu do rehabilitacji kardiologicznej w ramach wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych

REGULAMIN ODDZIAŁU PSYCHIATRYCZNEGO PSYCHOSOMATYCZNEGO

Reguły prowadzenia list oczekujących przez Zakład

Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji

6 miliardów w Marty Cooper i jego pierwszy telefon komórkowy (1973)

Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia. poradnik skrócony

a) aparat USG z opcją Dopplera, b) Holter EKG, c) Holter RR, d) aparat EKG 12-odprowadzeniowy. 3) Pozostałe wymagania

PROPOZYCJA WYKORZYSTANIA KONCEPCJI SZPITALA DOMOWEGO W ORGANIZACJI ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH. TEL ; pawel.podsiadlo@outlook.

Uchwała Nr 28/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

POLSKIE TOWARZYSTWO OKULISTYCZNE

Edukacja w cukrzycymiejsce i rola. pielęgniarek w Finlandii

Ostra niewydolność serca

Praktyka zawodowa z Anestezjologii i pielęgniarstwa w zagrożeniu życia Studia stacjonarne

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

Kardiologia Przygotowana jako propozycja środowiska kardiologów przez prof. Dariusza Dudka z zespołem. Punkt widzenia lekarzy

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

PROGRAM LOKALNY ROZWOJU SIECI OPARCIA SPOŁECZNEGO DLA OSÓB Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI W MIEŚCIE OSTROŁĘKA

Narzędzie pracy socjalnej nr 14 Wywiad z osobą długotrwale chorą 1 Przeznaczenie narzędzia:

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO

,, FARMACJA SZPITALNA, STARE PROBLEMY I NOWE WYZWANIA

ROCZNY RAPORT MERYTORYCZNY ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI UDARU MÓZGU ZA 2016 ROK

II. Do podstawowych zadań Pododdziału Rehabilitacji Dziennej należy:

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje

Wnioski i rekomendacje na przykładzie niewydolności serca

Sz. P. Krzyszof Łanda. Podsekretarz Stanu. Ministerstwo Zdrowia. Warszawa, ul. Miodowa 15

2. Wykonanie zarządzenia powierza się Sekretarzowi Miasta. 3. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania.

Działania Miasta w zakresie opieki nad osobami przewlekle i nieuleczalnie chorymi oraz z doświadczeniem choroby psychicznej.

II. Do podstawowych zadań Gabinetów Rehabilitacyjnych należy:

Neurologia Organizacja i wycena świadczeń. Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa

Nazwa studiów: KONTROLA ZAKAŻEŃ W JEDNOSTKACH OPIEKI ZDROWOTNEJ Typ studiów: doskonalące WIEDZA

Projekty inwestycyjne realizowane w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II w Krakowie

Nadbudowa bloku dziecięcego H1 na potrzeby Oddziału Onkohematologii dzieci. Kliniczny Szpital Wojewódzki Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie

Udary mózgu w przebiegu migotania przedsionków

Kierownik Oddziału: dr n. med. Ryszard Grzywna. Zastępca Kierownika Oddziału: lek. med. Tomasz

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 października 2010 r.

4. Zasady gromadzenia danych. 6. Udział pielęgniarki w terapii pacjentów

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia r.

ZAPROSZENIE NA BADANIA PROFILAKTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ ( )

Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa

POLSKA KARTA PRAW PACJENTA

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99);

Podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz U. Nr 78, poz 483), określone w ustawach:

ARTMEDIK Sp. z o.o. Szpital Specjalistyczny im. Wł. Biegańskiego w Jędrzejowie. Jędrzejów, 30 listopada 2016 r.

Warszawa, dnia 16 marca 2018 r. Poz. 558

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Pośrednie formy opieki psychiatrycznej

Transkrypt:

Łódź 2014

MANIFEST UDAROWY Od około 20 lat, dzięki powołaniu Narodowego Programu Profilaktyki i Leczenia Udaru Mózgu, a następnie podjęciu działań prowadzonych w ramach programu POLKARD, udało się w Polsce w istotny sposób poprawić system opieki nad chorymi z udarem i po udarze. Powstała sieć Oddziałów i Pododdziałów Udarowych, w większości otrzymująca wsparcie z funduszy centralnych. Jednak nadal jest wiele do zrobienia w tym zakresie. Wystarczy przyrównać obecną sytuację Polski do celów wyznaczonych na rok 2015 w Deklaracji Helsingborgskiej 2006 Europejskich Strategii Udarowych (Helsingborg Declaration 2006 on European Stroke Strategies). Oczekiwania w poszczególnych zakresach zostały sformułowane następująco: Organizacja medycznych służb udarowych ź W Europie wszyscy pacjenci z udarem mózgu będą mieli dostęp do kompleksowej, zorganizowanej opieki w ostrej fazie oddziałów udarowych (Stroke Unit SU), oraz odpowiedniej rehabilitacji i prewencji wtórnej. Leczenie w ostrej fazie udaru mózgu ź Ponad 85% pacjentów powinno przeżyć co najmniej miesiąc po udarze. ź Ponad 70% pacjentów powinno być niezależnych w czynnościach dnia codziennego po 3 miesiącach od udaru. ź Wszyscy pacjenci, którzy kwalifikują się do leczenia w ostrej fazie udaru, powinni znaleźć się w ośrodku, w którym personel ma odpowiednie doświadczenie i dysponuje technicznymi możliwościami takiego leczenia. Profilaktyka ź Obniżenie śmiertelności z powodu udaru mózgu przynajmniej o 20% w stosunku do wskaźnika śmiertelności w 2005 r. ź Każdy kraj powinien dążyć do zmniejszenia rozpowszechnienia czynników ryzyka udaru, szczególnie nadciśnienia tętniczego i palenia tytoniu w populacji swoich mieszkańców. ź Wszyscy pacjenci po udarze mózgu oraz osoby, które doświadczyły przemijającego ataku niedokrwiennego (ang. transient inschemic attack TIA) powinni mieć dostęp do profilaktyki wtórnej. 2

Rehabilitacja po udarze mózgu ź Celem rehabilitacji poudarowej jest osiągnięcie w 3 miesiące po udarze zdolności do samodzielnego wykonywania czynności dnia codziennego u ponad 70% pacjentów. Ocena wyniku końcowego leczenia i ocena jakości ź W celu oceny wyniku końcowego leczenia i oceny jakości wszystkie kraje powinny opracować system gromadzenia danych koniecznych do ewaluacji jakości opieki udarowej, łącznie z oceną bezpieczeństwa pacjenta. FUNDACJA UDARU MÓZGU WZYWA DO DZIAŁANIA Manifest udarowy jest wyrazem dążenia do poprawy opieki udarowej. Wierzymy, że celem, jaki należy postawić przed systemem opieki zdrowotnej, powinno być: ź zredukowanie liczby udarów, ź zmniejszenie umieralności z powodu udaru, ź zmniejszenie poziomu niepełnosprawności wywołanej udarem, ź poprawienie sytuacji osób po udarze oraz zwiększenie dostępności do specjalistycznych świadczeń medycznych. Mamy nadzieję, że regularne prowadzenie kampanii edukacyjnych i działań informacyjnych zwiększy poziom wiedzy na temat udaru mózgu w społeczeństwie i środowisku medycznym. Powszechne poznanie przyczyn udaru zaowocuje zmniejszeniem zapadalności. Znajomość wczesnych objawów udaru zwiększy rozpoznawalność i umożliwi szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. Właściwa organizacja opieki poudarowej ułatwi chorym powrót do aktywnego życia. PREWENCJA UDAROWA Udar jest pierwszą przyczyną ciężkiej niepełnosprawności oraz trzecią przyczyną śmierci w Polsce. Można mu jednak zapobiec. Należy skierować większą uwagę na zapobieganie, a zwłaszcza na: ź kontrolę wysokiego ciśnienia krwi, ź prawidłowe leczenie cukrzycy, ź szybką diagnostykę i wdrożenie efektywnego leczenia przemijających ataków niedokrwiennych (TIA), ź skuteczną terapię przeciwzakrzepową u chorych z migotaniem przedsionków, ź leczenie zaburzeń gospodarki lipidowej, 3

ź zmianę trybu życia (zwiększenie aktywności fizycznej), ź prawidłowo zbilansowaną dietę, ź zaprzestanie palenia papierosów, ź unikanie nadużywania alkoholu. Zwiększenie świadomości Jednym z priorytetów w zakresie, akcji mających na celu ograniczenie liczby udarów, powinny być działania budujące świadomość dotyczącą czynników ryzyka udaru oraz skutecznej prewencji. W chwili obecnej w naszym kraju regularne programy edukacyjne związane z udarem są prowadzone głównie przez organizacje pozarządowe (NGO), które dysponują niewielkimi środkami i ograniczonymi zasobami kadrowymi. Należy stworzyć takie warunki, aby edukacja prozdrowotna była prowadzona w sposób aktywny, ciągły i kompleksowy. Jednym z rozwiązań może być motywowanie szpitali do włączania edukacji zdrowotnej do ich bieżącej aktywności. Innym przeznaczenie środków publicznych na kampanie edukacyjne realizowane przez odpowiednie instytucje państwowe lub NGO. Ocena edukacji zdrowotnej Istnieje potrzeba skuteczniejszej oceny zdrowia publicznego, wspartej przez rząd, w celu dokładnego rozeznania sytuacji epidemiologicznej oraz podatności polskiej populacji na czynniki ryzyka. Tematyka udarowa zdecydowanie częściej powinna być włączana w programy publicznej służby zdrowia oraz politykę i działalność związaną z promocją zdrowia. Diagnoza oraz leczenie migotania przedsionków Niezbędna jest skuteczna diagnostyka, budowanie świadomości zagrożeń oraz poprawa terapii migotania przedsionków (MP), najczęstszego zaburzenia rytmu serca. Udary mózgu, do których dochodzi w następstwie MP, mają szczególnie ciężki przebieg, a połowa dotkniętych nimi pacjentów umiera w pierwszym roku od ich wystąpienia. Stosując nowoczesne standardy leczenia przeciwzakrzepowego, zgodne z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, można znacznie zredukować liczbę udarów stanowiących powikłanie migotania przedsionków. Rola lekarzy pierwszego kontaktu w zmniejszaniu ryzyka udaru Lekarze pierwszego kontaktu muszą być odpowiednio zmotywowani do oceny poziomu ryzyka, monitorowania oraz właściwego prowadzenia wszystkich pacjentów, u których ryzyko to jest zwiększone, a także wdrażania odpowiedniego zachowania prozdrowotnego. 4

NAGŁE PRZYPADKI ORAZ NATYCHMIASTOWA OPIEKA UDAROWA Leczenie udarów jako nagłych przypadków oraz zapewnienie każdej osobie z udarem leczenia w specjalistycznym oddziale udarowym zwiększyłoby oszczędności liczone w dniach pobytu w szpitalu oraz zmniejszyłoby śmiertelność w wyniku udaru. Opieka w nagłych przypadkach Udar mózgu jest stanem nagłym, w którym czas odgrywa znaczącą rolę. Każdego pacjenta należy jak najszybciej przetransportować do szpitala, w którym znajduje się oddział udarowy, aby zapewnić odpowiednie leczenie i opiekę. Transport sanitarny powinien być traktowany jako pilne pierwsze i ważne ogniwo łańcucha zdarzeń zapewniających szybką, nieprzerwaną, wielospecjalistyczną opiekę nad chorym z udarem mózgu. Taki łańcuch rozpoczyna się w stacji pogotowia, gdzie po otrzymaniu zgłoszenia można wstępnie wytypować potencjalnego chorego z udarem. Należy ustalić, jaki czas upłynął od wystąpienia objawów do momentu wezwania pogotowia. Ze stacji pogotowia trzeba wysłać karetkę, której personel potrafi rozpoznać objawy udaru, aby szybko przewieźć pacjenta do najbliższego szpitala zapewniającego odpowiednią opiekę. Podczas wywiadu kwalifikuje się wstępnie pacjenta do ewentualnego leczenia trombolitycznego i przewiezienia do szpitala zapewniającego takie leczenie. Po szybkiej ocenie w izbie przyjęć, wykonaniu badania tomografii komputerowej (TK) głowy i rozpoznaniu typu udaru (niedokrwienny lub krwotoczny) oraz po stabilizacji funkcji życiowych pacjent powinien zostać przeniesiony na oddział udarowy, gdzie zajmie się nim wielospecjalistyczny zespół. Oddział udarowy to podstawa zintegrowanej opieki udarowej, tzw. łańcucha opieki. Badania i praktyka kliniczna wskazują, że pacjenci leczeni na oddziałach udarowych mają lepsze rokowanie w porównaniu z tymi, którzy są leczeni na oddziałach ogólnych. 5

W 2004 roku Narodowy Fundusz Zdrowia przyjął wytyczne ekspertów Narodowego Programu Profilaktyki i Leczenia Udaru Mózgu dotyczące organizacji oddziałów udarowych: Definicja i modele oddziału udarowego Oddział udarowy/pododdział udarowy jest wyodrębnioną strukturalnie jednostką szpitalną przeznaczoną do kompleksowego leczenia chorych w ostrej fazie udaru mózgu. Może stanowić część innego oddziału, najlepiej neurologicznego. Modele struktury oddziału/pododdziału udarowego ź Sale intensywnego nadzoru udaru mózgu: 4-6 łóżek wyposażonych w aparaturę monitorującą podstawowe funkcje życiowe, przeznaczonych dla krótkiego (1-3 dni) pobytu chorych w ciągu pierwszych dni udaru. ź Sale dla chorych z udarem mózgu w fazie podostrej : 2-16 łóżek przeznaczonych dla kontynuowania leczenia (pobyt trwający średnio 10-21 dni). Wymagania ź populacja objęta opieką co najmniej 200 000 osób, ź chorzy przyjmowani w ciągu całej doby, ź tomografia komputerowa dostępna na terenie szpitala bez ograniczeń przez całą dobę, ź całodobowe laboratorium diagnostyczne na terenie szpitala, ź możliwość wykonania elektrokardiogramu (EKG) bez ograniczeń przez całą dobę, ź minimum 4 kardiomonitory, ź badania ultrasonograficzne metodą Dopplera tętnic zewnątrz i wewnątrzczaszkowych możliwe do wykonania w ciągu pierwszej doby hospitalizacji, ź echokardiografia przezklatkowa dostępna na terenie szpitala. Niestety nie jest to standard wszędzie istniejący i możliwy do zrealizowania w każdym miejscu, głównie z powodów kadrowych i sprzętowych. Nie zawsze istnieje możliwość rozpoczęcia natychmiastowej rehabilitacji, tuż po ustabilizowaniu stanu ogólnego pacjenta. O skuteczności rehabilitacji decyduje głównie czas jej rozpoczęcia po wystąpieniu udaru. Nie ma też realnych możliwości ustawicznego kształcenia personelu, jak również nieprzerwanej edukacji pacjentów, rodzin i opiekunów. 6

Cały zespół pracujący przy pacjencie we wczesnej fazie udaru powinien dysponować właściwą wiedzą dotyczącą udaru oraz odpowiednimi umiejętnościami wspieranymi szkoleniem. Wszystkie oddziały udarowe powinny być certyfikowane przez krajowe lub międzynarodowe instytucje, aby zagwarantować stosowanie zaleceń opartych na EBM. Każdy udar powinien być leczony jako nagły przypadek, z natychmiastowym dostępem do tomografii komputerowej mózgu oraz w odpowiednich przypadkach do leczenia trombolitycznego w oddziale udarowym. REHABILITACJA Udar potrafi zniszczyć życie chorych, ich rodzin oraz przyjaciół. Z lepszym wsparciem pacjenci mogą jednak przezwyciężyć bariery spowodowane chorobą. Rehabilitacja jest tym skuteczniejsza, im szybciej zostanie rozpoczęta (licząc czas od wystąpienia objawów). Według Fundacji Udaru Mózgu (FUM) każdy chory powinien mieć dostęp do rehabilitacji o takiej intensywności, jakiej potrzebuje, i na tak długo, jak to jest potrzebne. Dotyczy to także chorych w najcięższym stanie, którzy w chwili obecnej, z uwagi na stosowane kryteria oceny, często nie mają rzeczywistego dostępu do świadczeń rehabilitacyjnych. Fundacja pragnie również podkreślić, że niezbędne jest zapewnienie wszystkim pacjentom po udarze mózgu realnego dostępu do świadczeń rehabilitacyjnych zawartych w Koszyku Świadczeń Gwarantowanych w skali całego kraju. W całej Polsce konieczne jest zwiększenie liczby oddziałów rehabilitacyjnych i usprawnienie dostępu do nich pacjent, który opuszcza oddział udarowy, powinien przejść z niego płynnie na oddział rehabilitacji, a nie oczekiwać przez kilka miesięcy, jak najczęściej obecnie ma to miejsce. Korzyści z wczesnej rehabilitacji są ściśle skorelowane z procesami naprawczymi mózgu i jego plastycznością, która jest największa w pierwszych tygodniach po udarze. Pracując intensywnie z pacjentem właśnie w tym okresie, można osiągnąć największe sukcesy. W czasie kilkumiesięcznego, bezczynnego oczekiwania na fizjoterapię dochodzi niestety do nieodwracalnych zmian stanu neurologicznego pacjenta, a szansa na maksymalną naprawę skutków udaru zostaje zmarnowana. Podczas rehabilitacji podjętej po takim czasie walczy się z wtórnymi powikłaniami po udarze, a nie z jego pierwotnymi następstwami. Rehabilitacja osoby po udarze nie powinna kończyć się w szpitalu. Konieczne jest zapewnienie pacjentom realnego dostępu do rehabilitacji środowiskowej, w ramach której pracownicy medyczni fizjoterapeuta, pielęgniarka, logopeda, psycholog, badający potrzeby pacjenta oraz 7

dostosowujący go do środowiska, w którym funkcjonuje będą składać wizyty w domu chorego. Także rodzina pacjenta i jego opiekunowie powinni nauczyć się podstawowych zasad rehabilitacji. Chorzy, dla których jest to wskazane, powinni mieć zapewniony dostęp do lecznictwa otwartego, czyli oddziałów rehabilitacji dziennej, ambulatoryjnej i sanatoryjnej. Aby pacjent mógł skorzystać z rehabilitacji u neuropsychologa, logopedy czy fizjoterapeuty, powinno wystarczyć skierowanie od lekarza podstawowej opieki medycznej, który ma pełną wiedzę na temat potrzeb osoby po udarze mózgu. W momencie zakończenia procesu rehabilitacji opieka udarowa nadal powinna być dostępna, a pacjent powinien bez problemów otrzymać Podstawową Opiekę Zdrowotną (POZ). Fundacja Udaru Mózgu proponuje powołanie rehabilitacyjnych zespołów udarowych działających poza szpitalem, w domu pacjenta. Jednostką odpowiedzialną za ich działalność mogą być regionalne oddziały udarowe lub służby medyczne należące do podstawowej opieki zdrowotnej. Działalność tych zespołów powinna zapewnić pacjentom dostęp do szeroko rozumianej rehabilitacji środowiskowej. ŻYCIE PO UDARZE OD SZPITALA DO POWROTU DO SPOŁECZEŃSTWA Wychodzenie naprzeciw długoterminowym potrzebom osób po udarze ma kluczowe znaczenie dla zwiększenia ich niezależności oraz podwyższenia jakości życia. Planowany wypis Każdej osobie, która doznała udaru, powinno się zaproponować udarowy plan opieki, koordynowany przez lekarza neurologa. Pacjenci wypisani ze szpitala powinni bez wyjątku otrzymać pisemną informację o przysługujących im prawach i możliwościach kontynuacji leczenia, rehabilitacji lub ewentualnej opieki. Bardzo ważne jest, by osoby po udarze miały odpowiedni dostęp do rehabilitacji oraz pomoc potrzebną w początkowych etapach po powrocie do domu łącznie z zaspokojeniem potrzeb fizjologicznych, psychologicznych oraz społecznych. Prewencja wtórna Prewencja wtórna powinna otrzymać wyższy priorytet. Wszyscy, którzy mieli udar lub przemijający atak niedokrwienny (TIA), powinni zostać objęci właściwym leczeniem przeciwzakrzepowym, zgodnym z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego 8

i Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (European Society of Cardiology). Powinni także mieć dostęp do informacji oraz porad dotyczących czynników ryzyka i sposobu prowadzenia odpowiedniego trybu życia. Dzięki temu można zapobiec kolejnym udarom. Lekarze pierwszego kontaktu powinni odgrywać istotną rolę w edukacji chorych oraz nadzorze nad prowadzoną przez nich prewencją (poprzez kontrolę właściwego przyjmowania zleconych lekarstw oraz unikania czynników ryzyka). Badania z dziedziny rehabilitacji Postulujemy zwiększenie liczby badań naukowych w zakresie różnych modeli rehabilitacji oraz długoterminowej opieki po udarze. Zaangażowanie w decyzje oraz opiekę Osoby po udarze oraz ich opiekunowie powinni być zaangażowani we wszystkie decyzje dotyczące opieki oraz wsparcia. Informacje należy przekazywać osobom po udarze oraz ich opiekunom w zależności od ich indywidualnych potrzeb. Rozwój własny Osoby po udarze oraz ich opiekunowie powinni mieć dostęp do właściwych programów samorozwoju, których celem jest pomoc w powrocie do zdrowia i dostosowanie do życia po udarze. Pomoc oraz szkolenia dla opiekunów Potrzebne są dodatkowe szkolenia dla opiekunów osób po udarze. Wychodzenie naprzeciw długoterminowym potrzebom osób po udarze jest ważne, by zwiększyć ich niezależność oraz podwyższyć jakość życia. Pomoc długoterminowa powinna być traktowana z większym priorytetem i z większym zaangażowaniem ze strony pracowników ochrony zdrowia i organizacji pozarządowych. ŻYCIE PO UDARZE - POMOC DŁUGOTERMINOWA Kompleksowe podejście do długoterminowej pomocy Kompleksowe i zorientowane na potrzeby chorych usługi powinny być dostępne, żeby wspierać osoby po udarze oraz ich opiekunów przez długi czas. Należy umożliwić wszystkim osobom po udarze dostęp do szerokiego zakresu specjalistów oraz standardowe wsparcie. Niezbędne usługi wiążą się nie tylko z opieką zdrowotną i społeczną, ale również zatrudnieniem, finansowaniem, warunkami mieszkaniowymi, transportem, edukacją, czasem wolnym oraz udziałem w życiu społecznym. Uważamy, że należy robić wszystko, co tylko możliwe, aby osoba po udarze mózgu mogła powrócić do domu i kontynuować dalszą opiekę, leczenie i rehabilitację w warunkach domowych. 9

Wsparcie w domach opieki Opieka i pomoc powinny być zaadresowane również do tych, którzy zostali wypisani do domów opieki po udarze i tych, którzy doznali udaru podczas pobytu w ośrodku pomocy. Postulujemy zapewnienie personelowi domów opieki odpowiednich szkoleń dotyczących zajmowania się osobami po udarze mózgu. Zakłady opiekuńczo-lecznicze Sieć zakładów opiekuńczo-leczniczych w obecnym kształcie jest niewydolna. Konieczne jest zwiększenie liczby tego rodzaju jednostek, wprowadzenie przejrzystych struktur działania i norm personelu. Bardzo ważne jest również zapewnienie osobom przebywającym w zakładach opiekuńczo-leczniczych dostępu do dostosowanej do ich potrzeb, profesjonalnej rehabilitacji. Wsparcie kognitywne oraz psychologiczne Często upośledzenie poznawcze oraz problemy psychologiczne, takie jak depresja oraz lęk, niezauważalnie towarzyszą udarowi. Wymaga to wsparcia psychologa, psychoterapeuty i psychiatry. Otępienie poudarowe Demencja poudarowa jest często niezauważana, ponieważ świadomość tej choroby jest niewielka. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z afazją. Przez jakiś czas po TIA lub udarze (z reguły przynajmniej przez trzy miesiące) nie można jej wiarygodnie zdiagnozować. Pragniemy zwrócić uwagę na możliwie wczesne i właściwe rozpoznanie otępienia poudarowego oraz na konieczność wdrożenia stosownego postępowania diagnostycznego i terapeutycznego. Istnieje też pilna potrzeba lepszego dostępu do informacji dotyczącej poudarowych zburzeń poznawczych oraz problemów psychologicznych towarzyszących udarowi. Więcej badań dotyczących długoterminowej opieki Niezbędne są badania mające na celu zidentyfikowanie najlepszych metod zapewnienia opieki długoterminowej. Obecnie bardzo niewiele grup badawczych zajmuje się tym obszarem. Tymczasem wiedza wynikająca z takich badań jest potrzebna, aby skutecznie budować właściwy model długoterminowej opieki nad osobami po udarze mózgu. Wszyscy chorzy po udarze powinni mieć prawo do wysokiej jakości usług, niezależnie od tego, czy mieszkają u siebie, czy też w domach opieki. Poradnie udaru mózgu Postulujemy powołanie specjalistycznych poradni udaru mózgu. Placówki te powinny pełnić funkcje centrów medycznych oferujących kompleksową opiekę medyczną obejmującą dostęp do lekarza neurologa, internisty, specjalisty rehabilitacji medycznej, fizjoterapeuty, logopedy, neuropsychologa oraz pracownika socjalnego. 10

UWAGI KOŃCOWE Polepszenie poziomu prewencji, leczenia, rehabilitacji, opieki oraz długoterminowej pomocy zredukuje zarówno koszty społeczne, jak i finansowe udaru. Pomoże to tysiącom ludzi dotkniętych udarem odbudować swoje życie. Fundacja Udaru Mózgu jest przekonana, że działania postulowane w Manifeście udarowym" " pozwolą na: ź zmniejszenie częstości występowania udaru mózgu, ź zmniejszenie śmiertelności z powodu udaru, ź polepszenie jakości życia osób, które stały się niepełnosprawne w wyniku udaru, ź zwiększenie liczby osób, które wracają do zdrowia. FUNDACJA UDARU MÓZGU O Fundacji Fundacja Udaru Mózgu powstała w 2009 roku. Jej misją jest poprawa sytuacji chorych po udarze oraz propagowanie zachowań zapobiegających chorobom naczyniowym mózgu. W tym celu Fundacja prowadzi liczne działania o charakterze informacyjnym i edukacyjnym. Fundacja Udaru Mózgu jako jedyna polska organizacja jest członkiem Stroke Alliance for Europe oraz partnerem World Stroke Organization. Więcej informacji: www.fum.info.pl Nasza wizja Działamy, aby w Polsce było mniej zachorowań na udar mózgu, a wszyscy dotknięci tą chorobą otrzymali właściwą pomoc. Nasza misja Naszą misją są wszelkie działania edukacyjne w zakresie zapobiegania występowania udaru, jego rozpoznawania i postępowania w trakcie (zwłaszcza w pierwszych minutach jego pojawienia się), jak również przedsięwzięcia poprawiające jakość życia po przebytym udarze. Nasze wartości W naszych działaniach opieramy się na profesjonalizmie, pasji, innowacji, wzajemnym szacunku oraz otwartości i szerokiej współpracy. 11

Projekt graficzny: Wpół Do Dziewiątej Wywiady z ekspertami: Joanna Morga, Polska Agencja Prasowa Korekta: Agnieszka Brach Zdjęcia osób po udarze: Krzysztof Pacholak Wydawca: Fundacja Udaru Mózgu ul. Milionowa 14, 93-113 Łódź info@fum.info.pl Projekt zrealizowany dzięki grantowi edukacyjnemu firmy Boehringer Ingelheim 12