Koncepcja ogrodu dla smakosza

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Koncepcja ogrodu dla smakosza"

Transkrypt

1 Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Wydział Inżynierii Kształtowania Środowiska i Geodezji Kierunek Architektura Krajobrazu Agata Fennig Nr indeksu Koncepcja ogrodu dla smakosza Praca magisterska Opiekun pracy dr hab. Tomasz Nowak prof. nadzw. Wrocław, czerwiec 2009

2 2 Podziękowania dla Pana Profesora Tomasza Nowaka i dla Pani Profesor Aliny Drapelli- Hermansdorfer za pomoc i konsultacje mojej pracy magisterskiej. Dziękuję również mojej mamie, która gotowała pyszne obiady, kiedy ja pisałam. Żyj tak, aby twoim znajomym zrobiło się nudno, kiedy umrzesz. Julian Tuwim

3 3 OŚWIADCZENIE OPIEKUNA PRACY Oświadczam, że niniejsza praca magisterska pt.: Koncepcja ogrodu dla smakoszaautorstwa.. została przygotowana pod moim kierunkiem w Zakładzie Budownictwa i Architektury Krajobrazu i stwierdzam, że spełnia ona warunki do przedstawienia jej w postępowaniu o nadanie tytułu zawodowego data czytelny podpis opiekuna pracy OŚWIADCZENIE AUTORA PRACY Świadom odpowiedzialności prawnej oświadczam, że niniejsza praca dyplomowa: została napisana przez mnie samodzielnie i nie zawiera treści uzyskanych w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami USTAWY z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie była wcześniej przedmiotem procedur związanych z ubieganiem się o tytuł naukowy lub zawodowy wyższej uczelni załączona w wersji elektronicznej jest identyczna z wersją wydrukowaną data czytelny podpis autora pracy

4 4 SPIS TREŚCI Streszczenie pracy...7 Wstęp 8 I CZĘŚĆ OPISOWA 1. Zmysł smaku człowieka Historia ogrodów użytkowych Przegląd wybranych kuchni świata 16 Kuchnia rosyjska..17 Kuchnia białoruska:..18 Kuchnia litewska..19 Kuchnia francuska 20 Kuchnia włoska 21 Kuchnie orientalne...22 Kuchnia chińska 23 Kuchnia japońska..25 Kuchnia koreańska 26 Kuchnia filipińska.26 Kuchnia indyjska Rośliny jako źródło przypraw 28 Historia przypraw.28 Podstawowe wiadomości na temat uprawy roślin przyprawowych.29 Projektowanie ogródka ziołowego...30 Stosowanie roślin przyprawowych...31 Podstawowe wiadomości na temat wybranych roślin przyprawowych...33 Krótka charakterystyka wybranych roślin przyprawowych ze względu na ich zastosowanie w sztuce kulinarnej...34 Bazylia pospolita (Ocimum basilicum) 34 Cząber ogrodowy (Satureja hortensis)..34 Imbir lekarski (Zingiber officinale)..35 Koper ogrodowy (Anethum graveolens)..36

5 5 Lubczyk ogrodowy (Levisticum officinale).37 Melisa lekarska ( Melisa officinalis)...37 Pietruszka zwyczajna ( Petroselinum crispum) 38 Lebiodka pospolita (Origanum vulgare) Ogród warzywny.39 Stosowanie warzyw...40 Uprawa warzyw 40 Zakładanie ogrodu warzywnego...41 Ozdobny ogród warzywny 42 Zalety warzyw wpływające na ich ozdobny charakter...42 Podstawowe wiadomości na temat wybranych warzyw Drzewa i krzewy owocowe Stosowanie owoców Zakładanie kwatery sadowniczej..46 Drzewa owocowe w ogrodzie ozdobnym.47 II CZĘŚĆ KONCEPCYJNA 7.Arboretum w Wojsławicach Rys historyczny 49 Położenie geograficzne i ogólna charakterystyka Arboretum..51 Lokalizacja terenu.52 Uwarunkowania klimatyczne..53 Analiza topograficzna...54 Analiza przyrodniczo krajobrazowa.55 Analiza funkcjonalno przestrzenna 56 Koncepcja programowo- przestrzenna.57 Granica opracowania 58 Analiza komunikacji na terenie opracowania Inspiracje pomocne przy tworzeniu koncepcji Ogrodu dla smakosza Koncepcja Ogrodu dla smakosza 61 Założenia projektowe 61 Opis koncepcji.. 61

6 6 Podział na strefy Komunikacja.74 Dobór gatunków drzew i krzewów Wnioski końcowe..75 Spis plansz graficznych...76 Bibliografia Spis ilustracji...78 Spis załączników.80 Summary.81

7 7 Streszczenie Niniejsza praca magisterska powstała w celu stworzenia koncepcji Ogrodu dla smakosza w Dolnośląskim Centrum dziedzictwa Kulturowo- Przyrodniczego. Podzielona została na część opisową i koncepcyjną. Punktem wyjścia do części opisowej jest opis zmysłu smaku człowieka. To dzięki niemu każda potrawa może być dla nas niepowtarzalna, wyjątkowa. Zmysł smaku jest bezpośrednio połączony ze zmysłem węchu, tak więc aby potrawa była smaczna, musi też dobrze pachnieć. Kolejno w pracy magisterskiej prześledzono historię ogrodów użytkowych. Da się zauważyć, iż w następujących po sobie okresach historycznych, program użytkowy i znaczenie ogrodów były różne. Wszystko zależało od panujących poglądów społeczno- gospodarczych. Najpopularniejszym sposobem uprawy roślin użytkowych był podział kwaterowy. Następnie pokrótce opisano wybrane kuchnie świata. Duży wpływ na to co jemy, ma region i klimat w jakim mieszkamy. Jednak są rośliny, których chętnie używa się w każdej kuchni. Zarówno przyprawom, warzywom jak i owocom poświęcono osobne rozdziały. Znaleźć w nich można podstawowe zastosowanie, przykładowe sposoby uprawy, czy też zalety wpływające na ozdobny charakter roślin użytkowych. W części koncepcyjnej zamieszczono rys historyczny i uwarunkowania panujące w Arboretum w Wojsławicach, na terenie którego powstać ma Ogród dla smakosza. Widnieją tu również inspiracje będące impulsem do stworzenia koncepcji projektowej. Sama koncepcja opiera się przede wszystkim na podziale terenu opracowania na poszczególne strefy. Każda z nich przeznaczona jest dla innego typu odbiorców, jednak w całości tworzą ogród przyjazny każdemu. Jednym z motywów przewodnich ogrodu jest kapusta, którą spotkać w nim można w postaci rośliny, rzeźby, a nawet fragmentu wiersza. Poświęcony jej również będzie Festiwal Kapusty - impreza odbywająca się na terenie Ogrodu dla smakosza. Pokazano, iż rośliny użytkowe mają charakter ozdobny. Przy ich użyciu można stworzyć wyjątkowe miejsce. Przy doborze gatunków drzew i krzewów kierowano się tym, by miały jadalne owoce, które będą przewidziane dla zwiedzających. Słowa kluczowe: 1.Ogród 2. Smakosz 3. Rośliny użytkowe 4. Wojsławice

8 8 Wstęp Nie interesuje mnie żadna roślina, której nie można zjeść Autor nieznany Zdanie to wypowiedziane przez jednego ze studentów Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, odzwierciedla pogląd wielu członków naszego społeczeństwa na świat roślin. Większość uważa, iż rośliny to jedynie podstawowe produkty żywnościowe. Ludzie zapominają, iż świat roślin użytkowych jest piękny, tajemniczy, żyjący swoim życiem, a daje się poznać tylko tym, któryż wkładają w to dużo czasu i wysiłku. W zamian za chwilę uwagi oferuje nam bogactwo barw, zapachów, smaków oraz innych doznań. Koncepcja stworzenia ogrodu dla smakosza, jest chęcią pokazania, iż rośliny użytkowe też są piękne i mogą zaspokajać duchowe potrzeby człowieka. W ogrodzie, w którym przeważają rośliny użytkowe też można odpoczywać, relaksować się i wejrzeć w swój świat wewnętrzny. Dodatkowo, w myśl zasad łączenia przyjemnego z pożytecznym, można tu zaspokoić potrzebę fizyczną, jaką jest głód. Celem niniejszej pracy magisterskiej jest stworzenie koncepcji Ogrodu dla smakosza w Dolnośląskim Centrum Dziedzictwa Kulturowo-Przyrodniczego w Wojsławicach. Należy zacząć od zastanowienia się kim jest smakosz. Jak podaje Słownik języka polskiego smakosz to ten, kto lubi jeść smaczne potrawy; wytrawny znawca czegoś (Drabik L. 2007). Tak więc w części koncepcyjnej, w ogrodzie umieszczone zostaną przede wszystkim rośliny użytkowe takie, z których można przygotowywać smaczne posiłki. Przede wszystkim będą to warzywa i owoce, oraz zioła, które mają kluczowe znaczenie w nadaniu potrawie ostatecznego smaku. W temacie pracy użyto również słowa ogród. Pojęcie to bywa definiowane na wiele sposobów i nie jest jednoznaczne. W swej rozprawie przyjmuję definicję cytując za L.Majdeckim, iż ogród to układ przestrzenny w środowisku przyrodniczo geograficznym, ukształtowany plastycznie i funkcjonalnie odpowiednio do przeznaczenia i programu użytkowego (Majdeck L. 2007). Tak więc stworzenie koncepcji ogrodu dla smakoszy, będzie wiązać się ze nakreśleniem jego przeznaczenia oraz programu użytkowego, z jednoczesnym uwzględnieniem walorów plastycznych i schematu funkcjonalnego.

9 9 I CZĘŚĆ OPISOWA

10 10 1. Zmysł smaku człowieka Smak to chemiczne wrota do naszego mózgu twierdzi cytowany w tygodniku Polityka dr hab. Przemysław Bieńkowski z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Pod względem budowy kubek smakowy jest w porównaniu z okiem lub uchem strukturą prymitywną, ale dzięki niej potrafimy odróżniać setki substancji chemicznych 1. Zmysł smaku uprzyjemnia nam posiłki. Jak działa? Jak podaje Clauda A. Ville receptory smaku są strukturami kubkopodobnymi, znajdującymi się przede wszystkim na języku i podniebieniu miękkim. Są one umieszczone w czterech rodzajach brodawek : okolnych, liściastych, grzybkowatych i nitkowatych. Komórka smakowa jest komórką nabłonkową i jest receptorem. Jej połączenia z komórkami nerwowymi są bardzo skomplikowane. Każda komórka smakowa jest unerwiona przez więcej niż jeden neuron, a ponadto, niektóre neurony mogą łączyć się z jedną komórką smakową, a inne z wieloma. ( Ville C.A. 1990). Jak widać, narządy odpowiedzialne za interpretacje wrażeń smakowych są bardzo złożone. Za każdym razem kiedy coś jemy, uruchamiają się skomplikowane procesy. Rozróżniamy pięć głównych smaków: gorzki, słony, kwaśny, słodki i umami 2. Ponieważ kubki smakowe nie są rozmieszczona równomiernie na powierzchni całego języka, jedne jego okolice są bardziej 1 Dodatek specjalny do czasopisma Politykia nr 47/2004 Il. 1. Umiejscowienie kubków smakowych 2 umami jeden z pięciu rodzajów receptorów smakowych występujących u człowieka, odpowiedzialny za wykrywanie białka. Bezpośrednio wykrywa obecność kwasu glutaminowego, składnika większości białek, wyczuwalny np. w pomidorach, orzechach, winogronach, brokułach, w potrawach sfermentowanych i zleżałych. Umami odkrył w 1908 r. Kikunae Ikeda z Cesarskiego Uniwersytetu w Tokio. Istnienie umami zostało potwierdzone w 2000 roku (wikipedia.pl)

11 11 wrażliwe na gorycz, inne na słodycz itd. Wrażliwość kubków smakowych nie jest ograniczona do jednego rodzaju smaku. Niektóre rzeczywiście są specyficzne dla soli, kwasu lub cukru, ale większość reaguje na dwa lub więcej rodzajów bodźców smakowych. 3. Smak substancji jest bezpośrednio związany ze zmysłem smaku, ale częściowo zależy także od zmysłu węchu. Substancje przedostają się z jamy gębowej otworami wewnętrznymi do jamy nosowej i tutaj podrażniają receptory węchu 4. Tak więc, aby potrawa była smaczna, powinna także dobrze pachnieć. 2. Historia ogrodów użytkowych Warzywa, zioła i owoce odgrywają ważną, wręcz kluczową rolę w historii ludzkości. Stanowią podstawę łańcucha pokarmowego dostarczają niezbędnych witamin i minerałów są podstawą życia. Przez całe stulecia urodzajne ogrody użytkowe warunkowały przetrwanie pojedynczych osób, rodzin i całych społeczności. W następujących po sobie okresach historycznych forma przestrzenna, program użytkowy i znaczenie ogrodów użytkowych były różne. Czynnikiem determinującym były panujące poglądy oraz zapotrzebowanie społeczne i gospodarcze. Według historii biblijnej, Bóg umieścił pierwszą parę ludzką Adama i Ewę w ogrodzie Eden. Następnie przemówił do nich : Oto daję wam wszelką roślinę wydającą nasienie na całej ziemi i wszelkie drzewa, których owoc ma w sobie nasienie:niech będzie dla was pokarmem! Wszystkim zaś dzikim zwierzętom i wszelkiemu ptactwu niebios, i wszelkim płazom na ziemi, których jest tchnienie życia, daję na pokarm wszystkie rośliny (Księga Rodzaju 1: 29,30 NW). 5 Cytując za Penelope Hobhouse wydaje się prawdopodobne, że owo mityczne miejsce było Il. 2. Adam i Ewa ok r. ; Tycjan rzeczywistym sadem, w którym rosły drzewa sezonowo pl.wikipedia.org 3 Claud A.Ville 1990 Biologia Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne Warszawa 4 Tamże 5 Pismo Święte Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne Warszawa 1975

12 12 zrzucające liście, znajdującym się gdzieś u podnóża gór w północnej Mezopotamii (Hobhouse P. 2007). Pierwsze ogrody miały z pewnością charakter użytkowy. Można w nich było znaleźć drzewa owocowe, warzywa i zioła. Wygląd i estetyka roślin nie miały większego znaczenia. Na dietę pierwotnych ludzi składały się ziarna, owoce, orzechy, korzenie, liście, a także to, co jako pierwotni myśliwi, zdołali upolować. Człowiek stopniowo uczył się, które rośliny są jadalne oraz jak należy je przygotowywać. Z czasem zajął się uprawą dziko rosnących warzyw i ziół. Z okresu od 8000 do 7000 r. p.n.e. pochodzą pierwsze ślady pól uprawnych pszenicy i jęczmienia. Początków ogrodnictwa doszukiwać się można jakieś 8000 lat temu u podnóża gór północno wschodniej Mezopotamii, gdzie wędrujące ludy myśliwych zaczęły się osiedlać. Stopniowo przekształcili się w rolników. W tamtym rejonie świata szczególnie ceniono palmy daktylowe (Phoenix dactylifera). Owoce tego drzewa stanowiły przez znaczną część roku pożywienie mieszkańców delty Nilu 6. Na charakter ogrodów w starożytnym Egipcie także wpływ miały warunki panujące w dolnie rzeki Nil. Na żyznych i mułowatych glebach delty i doliny Nilu następował szybki rozwój rolnictwa. Z czasem zaczęło ono stanowić podstawowe źródło bogactwa kraju. Znajomość rolnictwa Egipcjanie zdobyli od ludów mieszkających na Bliskim Wschodzie. Uprawiano rośliny zbożowe przede wszystkim różne gatunki pszenicy, z czego najpopularniejsze były pszenica twarda ( Triticum durum), pszenica szorstka ( Triticum turgidum) i pszenic płaskurka (Triticum dicocum). Jęczmień służył przede wszystkim do produkcji popularnego i powszechnie spożywanego piwa. Z nasion lnu tłoczono olej, chociaż do jego produkcji używano przed wszystkim orzechów drzewa moringi, sezamu i krokoszu. Ludzie ubodzy żywili się przede wszystkim roślinami strączkowymi grochem, soczewicą i fasolą. Drzewa owocowe rosły dziko, lub uprawiano je w sadach. Najczęściej spotykanymi gatunkami były palmy daktylowe i palmy dum, figi, sykomory i granaty. Inne popularne gatunki to pistacja, peresa ( Mimusops laurifolia, Mimusops schimperi), morwa i głożyna jujuba ( Zizyphus jujuba). W starożytnym Egipcie zakładano winnice. Sadzonki sadzono w dołkach wypełnionych żyznym mułem otoczonych rowkami do podlewania. Początkowo pnącza prowadzono po rozwidlonych podpórkach, z czasem wznoszono wygięte lub płaskie pergole. Do nawożenia latorośli służyły odchody gołębi, które trzymano na terenie winnicy w gołębnikach. Warzywa, zioła, rośliny przyprawowe uprawiano w ogrodach 6 Penelope Hobhouse 2007 Historia ogrodów Wydawnictwo Arkady

13 13 przydomowych, oraz w rozległych posiadłościach ziemskich. Do najstarszych uprawianych warzyw należał czosnek, cebula, por, ogórki, oraz sałata uważana przez starożytnych za afrodyzjak. W ogrodach sadzono również zioła, rośliny lecznicze i przyprawowe, m.in. kminek, koper, kolendrę, szafran czy miętę. Drzewa i inne rośliny wieloletnie sadzono powyżej terenu zalewowego, ogrody zakładano na obszarach chronionych przed wodami powodziowymi, dlatego były one niewielkie i otoczone murem, poprzecinane kanałami na podobieństwo szachownicy. Wyposażano je w sadzawkę w kształcie prostokąta lub litery T. Ogrody były zgeometryzowane drzewa sadzono w rzędach, rabaty rozmieszczano symetrycznie. Układ ten niewątpliwie wynikał z konieczności nawadniania i kontrolowania okresowych wylewów Nilu za pomocą systemu śluz 7. W starożytnej Grecji ogród przede wszystkim spełniał funkcje użyteczności publicznej. Wynikało to ze struktury ówczesnego państwa Greckiego, opierającej się na organizacjach społecznych. Znajdujące się tam gleby nie były zbyt urodzajne ( w przeciwieństwie do gleb leżących w dolnie Nilu). Obok winorośli uprawiano drzewa oliwne, oraz zielne rośliny użytkowe, do których należały m.in. len, szafran, mięta. Głównym źródłem informacji o tamtejszych ogrodach jest ówczesna literatura, np. Odyseja Homera. Zawarto tam m.in. opis ogrodu Laertesa ojca Odyseusza. Całość otoczona jest żywopłotem, wewnątrz rosną drzewa owocowe posadzone w regularnych rzędach. Znajdują się tam również winorośl i warzywa. Innym źródłem informacji jest opis ogrodu Król Alkonoosa, król Feaków na wyspie Scherii, gdzie gościł Odyseusz. Ogród otaczał pałac, był ogrodzony i podzielony na 3 części: Sad (a w nim grusze, jabłonie, drzewa oliwne, figi, granaty) Winnicę ( umiejscowiona za sadem) Ogród warzywny ( uprawiano w nim różne gatunki roślin) 8 W średniowieczu ogrody użytkowe zakładano w otoczeniu zamków. Urządzano tam sad, warzywnik, chmielnik lub winnicę. Najpopularniejsze drzewa owocowe to jabłonie, grusze, wiśnie, brzoskwinie, śliwy, figi, morwy i pigwy. Sadzono je w rzędy. W tej epoce upowszechniło się herbarium zielnik. Był to ogródek przeznaczony do upraw ziół leczniczych i przypraw kuchennych, zakładany w zespole ogrodów zamkowych oraz przy klasztorach, zawsze wydzielony z otoczenie ogrodzeniem. Na ogół stanowił część większego założenia ogrodowego. Uprawiano w nim m.in. : malwę, szałwię, lawendę, 7 Egipt Tajemnice starożytnych cywilizacji 2009 Wydawca: Oxford Educational; Redakcja: StudioPrint 8 Longin Majdecki 2007 Historia ogrodów tom 1 PWN Warszawa

14 14 miętę, rutę, wrotycz, cząber, boże drzewko i kolendrę. Średniowiecze to epoka, w której ogromna rolę odegrały ogrody przyklasztorne. Głównym ich elementem był wirydarzprostokątny lub kwadratowy ogród umieszczony wewnątrz zabudowań klasztornych. Właśnie tam, obok roślin ozdobnych, sadzono zioła. Mieszkańcy klasztoru zakładali również ogrody dostarczające warzyw i owoców, a umiejscawiali je poza zabudową klasztorną. Plony służyły do zaspokajania ich potrzeb. Typowy ogród uprawowy projektowany był na planie prostokąta lub kwadratu i składał się z równoimiennych kwater. Sadzono w nim drzewa owocowe, zioła, warzywa, przyprawy korzenne 9. W renesansie podstawowe znaczenie dla historii ogrodów miały Włochy. Tam funkcje ogrodu użytkowego spełniał giardino de semplici. Sadzono w nim rośliny lecznicze i zioła przyprawowe. Podobnie, jak średniowieczne ogrody przyklasztorne, stosowano układ kwaterowy. Kwatery po bokach obsadzano ciętym bukszpanem, pośrodku drzewkami ozdobnymi i roślinami uprawowymi, a między nimi znajdowały się cienniki i altany. Na ogół giardino de semplici znajdowało się z dala od domu, powiązane było z całością założenia i kompozycji ogrodowej. Jest ono odpowiednikiem średniowiecznego herbularius. Il. 3. Giardio de semplice W innych krajach europejskich również doszukać się można w założeniach ogrodowych ogrodów użytkowych. We Francji obiekt taki stanowi Villandry renesansowy zamek, przy którym powstał ogród tarasowy. Najniższy taras zajmuje duży, kwadratowy ogród użytkowy. Na poszczególnych kwaterach rosły : ogórki, melony, dynie, buraki ćwikłowe, boćwina, marchew, pietruszka, seler, pasternak, cebula, czosnek, pory, 9 Tamże

15 15 kapusta, kalafiory, rzodkiewka, rzepa, fasola, groch, szparagi, karczochy oraz liczne rośliny przyprawowe. Wzdłuż rabat warzywnych nasadzono formowane szpalery drzew owocowych. Rośliny użytkowe sadzono tak, by tworzyły ornament o zamierzonym efekcie kolorystycznym, plastycznym i fakturalnym. Barok to okres w którym stawiano przed wszystkim na przepych i piękno. Funkcjonalność i użyteczność ogrodów schodzą tu na drugi plan i w zasadzie nie mają dla historii ogrodów większego znaczenia. Podobnie rzecz się ma w XVIII wieku. Dominowały wtedy ogrody krajobrazowe, a do ogrodów użytkowych nie przywiązywano większej wagi. W XIX wieku ogrody użytkowe miały geometryczny kształt. Stosowano podział wewnętrzny, podobny do tego, który powszechnie używany był w średniowieczu. Taki układ pozwala na swobodne dotarcie z każdej strony do uprawianych roślin w celu pielęgnacji, lub zbioru plonów 10. Il. 4. Wzór planu ogrodu użytkowego z XIX wieku w.g. L.E. Audot (za Majdecki L. 2007) W XX wieku pod względem programowo- funkcjonalnym duży postęp zaznaczył się w kształtowaniu miejskich założeń ogrodów publicznych. Spowodowane było to szerszą ich dostępnością dla przeciętnego odbiorcy. Powstaje wiele nowych rodzajów ogrodów, m.in. ogród działkowy, który do dziś pełni funkcje ogrodu użytkowego. Mimo to, ze względu na coraz wyższy koszt pracy i ceny ziemi, ogrodnictwo zaczęła podupadać. 10 Tamże

16 16 Jedynie podczas drugiej wojny światowej domowa produkcja się nasiliła. Dało się zauważyć zubożenie domowych ogródków, co było spowodowane szeroką dostępnością produktów gotowych. 11 Obecnie przydomowe ogródki użytkowe wracają do łask. W świecie da się zauważyć tendencję do zdrowego odżywiania. Mało komu smakuje żywność produkowana masowo. Nie zadawala jej mdły smak i wysoka cena oraz powszechność stosowania środków chemicznych. Coraz więcej osób zostaje wegetarianami. Wzrasta także liczba ludzi nie jedzących mięsa, ze wzglądu na metody stosowane w przemysłowym chowie zwierząt. Wszystkie te czynniki powodują większą dostępność produktów o wyższej jakości. Wzrósł popyt na warzywa i owoce z upraw ekologicznych. Stopniowo zwiększa się świadomość społeczeństwa dotycząca istnienia niezliczonych odmian ziół i ich zastosowania w sztuce kulinarnej, a nawet medycynie alternatywnej ( ziołolecznictwo, aromaterapia). Ze względu na liczne korzyści ekologiczne, ekonomiczne i zdrowotne zwiększa się liczba domorosłych ogrodników. Wielu traktuje uprawę działki jako hobby. Wraz z rozwojem techniki przechowywanie i przetwarzanie plonów stało się łatwiejsze niż kiedykolwiek. Zamrażarki, sokowirówki, roboty kuchenne pozwalają na przyrządzanie smacznych i zdrowych posiłków przez cały rok Przegląd wybranych kuchni świata Gotowanie jest wprawdzie sztuką, ale podstawę każdej sztuki stanowi nie tylko talent, ale i technika 13 Rozdział ten poświęcony będzie opisowi wybranych kuchni świata. Zarówno tych bliskich nam ze względu na podobne składniki, gusty i upodobania kulinarne (jak kuchnia rosyjska i litewska) jak i kuchni fascynujących nas i pociągających, ze względu na swoją odmienność. Należą do nich kuchnie dalekiego wschodu chińska, japońska czy koreańska. Opisane będą również kuchnia popularne na całym świecie, jak na przykład włoska.krótka charakterystyka zawierać będzie typowe składniki i przyprawy, 11 Penelope Hobhouse 2007 Historia ogrodów Wydawnictwo Arkady 12 M.Biggs; J. McVicar; B. Flowerdew 2007 Wielka księga warzyw, ziół i owoców Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 13 Barbara Buczma, Bożena Bonik Kuchnia francuska na co dzień i od święta Warszawa 1988 Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne

17 17 podstawowe dania danego kraju. Część opisów wzbogacona została w przepisy dostępne w załączniku, pomocne w przygotowywaniu narodowych dań lub napojów. Na kuchnię danego regionu świata zasadniczy wpływ ma środowisko naturalne, otaczający świat roślin i zwierząt. Ogrodnictwo uzależnione jest od ukształtowania terenu, klimatu oraz dostępności wody. Czynniki te wpływają również na upodobania kulinarne ludzi z różnych części świata, decydują o szansie, tempie i rozwoju warunków bytu ludzkiego. W naszych czasach trudno jest znaleźć rodzimą kuchnię narodową typową dla danego kraju czy regionu, nie skażoną innymi wpływami. Kuchnia rosyjska: Kuchnia rosyjska to jedna z najbardziej złożonych kuchni europejskich. Uznaje się ją za jedną z najoryginalniejszych, a zarazem najwspanialszych na świecie. Początków jej doszukiwać się można w kuchni ludowej. Z czasem typowe wiejskie potrawy, pojawiły się na stołach mieszczańskich. Mimo wielonarodowego charakteru państwa rosyjskiego łączą je interesy z krajami całego świata- nie adaptowało ono nierozważnie kultury i wzorów kulinarnych innych narodowości. Wchłaniano tylko to, co nie było sprzeczne z klimatem oraz nie kontrastowało z charakterem narodowych potraw. Mimo to, obecnie ciężko ustalić, które z potraw są potrawami narodowymi. Jest tak ponieważ z biegiem lat kuchnia rosyjska kształtowana była przez wpływy z zachodu francuskie, włoskie oraz polskie. Kuchnia rosyjska, jest najbardziej zbliżoną kuchnią do naszej polskiej ( odnosi się to szczególnie do wschodniej części naszego kraju). Ze względu na położenie geograficzne Rosji, a co za tym idzie ostry klimat, Rosjanie celują w przygotowywaniu potraw długo trzymających ciepło, dość tłustych. Charakterystyczny dla kuchni rosyjskiej jest piec rosyjski, zwany matuchną. Była to duża, rozłożysta, buchająca ciepłem budowla, której różne części w innym stopniu trzymały ciepło. I tak, w innym miejscu pieca potrawa dochodziła do siebie, w innym np. prażono kaszę, a jeszcze gdzie indziej trzymano posiłek dla spóźnionego domownika. W trakcie długich, mroźnych zim, mieszkańcy domostw często gromadzili się wokół dużego, chlebowego pieca, w którym znajdowały się potrawy trzymane w garnuszkach i na blachach. 14 Rosjanie, uznawani za wytrawnych smakoszy, wiedzę, że sposób przyrządzenia potrawy ma znaczący wpływ na jej późniejszym smak i aromat. Typowe dla 14 Więcej na temat spożywania posiłków w gronie rosyjskiej rodziny: Maria Iwaszkiewicz, Stanisław Włodek 1976 Kuchnia rosyjska Krajowa Agencja Wydawnicza Warszawa

18 18 Rosji są sycące, gęste zupy, które często stanowią cały obiad, mięsa zapiekane w rondelkach, oraz rozmaite pierogi. Kolejna specjalność kuchni rosyjskiej to ryby, które przyrządza się tam na wiele sposobów. Wynika to między innymi z tego, iż kraj ten, szczególnie w części centralnej i na Syberii, obfituje w ryby rzeczne. Popularna jest zupa rybna. Narodowe danie stanowią także pierogi rosyjskie. Jedzono je niemal przy każdej okazji w dzień powszedni i od święta. Co więcej, podróżni zabierali je ze sobą w drogę, gdyż zawinięty w ciasto farsz długo trzymał ciepło. W północnej części kraju dużą popularnością cieszyły się tzw. rybniki. Były to pierogi nadziewane rybą w całości. Kładło się ją na jednym rozwałkowanym placku, przykrywało drugim, zlepiało brzegi i zapiekano. W tradycyjnej kuchni rosyjskiej używano masła, które świetnie nadawało się do potraw duszonych i zapiekanych w piecach. Jako zaprawę do sosów i zup powszechnie stosowano również zasmażki wykonywane z masła i mąki. Współczesna kuchnia rosyjska nie odcina się całkowicie o tradycyjnych dań i sposobów przyrządzania potraw, chociaż ze wzglądu na szybkość przygotowywanie posiłków, często używa się półproduktów 15. W załączniku 1 podano przepis na zupę rybną oraz pierożki z rybą Kuchnia białoruska: Należy do kuchni słowiańskich, stąd stosowane w niej produkty są podobne do polskich. Często przygotowuje się dania z wieprzowiny, ryb, ziemniaków, kasz i grzybów. Powszechnie stosuje się masło, słoninę i śmietanę. Najpopularniejsze warzywa to: kapusta, marchew, pietruszka, seler, buraki, cebula, ogórki i pomidory. Na Białorusi spożywa się dużo zup kapuśniak, barszcz, rosół, zupa ziemniaczana, rybna, grzybowa i chłodnik. Szczególne miejsce w kuchni białoruskiej zajmują ziemniaki, przygotowuje się z nich nawet kiełbasę. Stąd jedną z ulubionych potraw są placki ziemniaczane, babka ziemniaczana i potrawy z duszonej wieprzowiny z ziemniakami. Charakterystycznym jest łączenie ziemniaków z grzybami lub z mięsem. Na szeroką skalę wykorzystuje się ziemniaki tarte. Popularne są sałatki jarzynowe z dodatkiem majonezu lub śmietany, 15 Biruta Markuza Bienicka 1986 Kuchnie krajów nadbałtyckich wydawnictwo Warta Warszawa

19 19 rozmaite przekąski z mięsa, grzybów czy ryb, oraz jajka faszerowane śledziem lub grzybami. Rozpowszechniona potrawa to bliny placki przygotowywane z mąki owsianej, pszennej lub gryczanej, z różnorodnym nadzieniem, polewane roztopionym masłem lub śmietaną. Przypraw i innych dodatków używa się umiarkowanie. 16 Kuchnia litewska : Litwini jako naród lubią i lubili jeść. Litwa położona jest w strefie klimatu umiarkowanego przejściowego, morskiego na zachodzie i kontynentalnego na wschodzie kraju. Uwarunkowania te wpływają na to, iż codzienne posiłki są przeważnie tłuste i pożywne. Ponadto nie są zbyt skomplikowana w przyrządzaniu. Współczesne kuchnia litewska wyrosła na fundamencie dwóch tradycji kulinarnych : ludowej i dworskiej. Kuchnia ludowa charakteryzowała się prostotą i praktycznością. Kuchnia dworska była bardziej skomplikowana, a swoimi tradycjami sięgała do XIV wieku. W wieku XIX i na początku wieku XX te dwie tradycje uległy wymieszaniu, a z czasem takie potrawy jak kołduny czy barszcz weszły na stałe do kuchni międzynarodowej. Na mało urodzajnych, piaszczystych glebach najlepiej rosły żyto i ziemniaki, z których przygotowywano wiele potraw. Kuchnię tę cechowała mała ilość zup. Najczęściej używane warzywa to : ziemniaki, buraki, rzepa, kalarepa, fasola, kapusta, groch i bób. Z nich to przyrządza się wiele dań warzywnych, zapiekanych i duszonych, oraz sałatek charakterystycznych dla kuchni litewskiej. W skład sałatek na ogół wchodzą wymienione wyżej warzywa zmieszane z kaszą, grzybami, rybą lub mięsem. Ryby również często gościły na litewskich stołach. Zimą, kiedy rzadziej wypływano na połów, jedzono suszone ryby (dorsze), lub śledzie i flądry z beczek. Jadano przede wszystkim ryby morskie. Charakterystyczna dla narodowej kuchni potrawa to cepeliny są to duże obłe pyzy nadziewane rozmaitym farszem mięsnym, śledziowym, jabłkowym, twarogowym, grzybowym itd. Podaje się je polane topionym masłem, bądź śmietaną. Innym specjałem są sery białe przygotowywane na różne sposoby najpopularniejszy jest ser z kminkiem. Produkty charakterystyczne dla kuchni litewskiej to także chleby ( czarny, żytni), oraz wszechobecna śmietana, która zastępuje inne tłuszcze. Ze wspomnianego wyżej chleba przygotowuje się tradycyjny napój kwas chlebowy. Litwini z upodobaniem piją również 16 Więcej na temat kuchni białoruskiej : A.W. Błotnikowa, Ł.M., Wapielnik, I.P. Korzun, Ł.D. markowa, D.K. Szapiro Tłumaczenie dr Halina Trafisz- Zalewska 1987 Kuchnia białoruska Państwowe wydawnictwo rolnicze i leśne Warszawa

20 20 sok klonowy i brzozowy. Jako trunek stosuje się miód sycony ( tzw. midus) przyprawiony korzeniami, ziołami i sokami. Jako zioło narodowe można uznać rutę, z której często przygotowywano nalewki. Ciekawostką kuchni litewskiej jest spożywanie nasion konopi. W każdym warzywniku było niegdyś miejsce przeznaczone na konopie. 17 Il. 5. Litewskie cepeliny pl.wikipedia.org Kuchnia francuska: Uważana jest za jedną z najlepszych na świecie. Dla Francuzów jedzenie to codzienny rytuał, coś co się celebruje i rozważa. Jedzenie to bardzo ważny elementem każdego dnia, dlatego je się o stałych porach rano, o godzinie 14 i pomiędzy 20 a 22. Na śniadanie składa się zwykle bagietka lub rogalik (croissanta) z dżemem, popijany kawą lub mlekiem. Posiłek popołudniowy składa się z przystawki sałatki lub surówki, i z dania głównego mięsnego, rybnego lub potrawy z jajek, sera, jogurtu i z deseru- tarty, kremu lub owoców. Największym jest posiłek wieczorny zaczyna się od zupy bądź gorącej przystawki, następnie podawane jest danie rybne, mięsne, warzywne, zapiekanka, lub potrawa z jajek, sery i na koniec deser. W czasie jedzenia zawsze pije się wodę, nalewaną prosto z kranu, a do posiłku popołudniowego i wieczornego podawane jest wino, lub coraz częściej piwo. 18 Kuchnię francuska podzielić można na dwie regionalne kuchnię Francji południowej (prowansalska) i północnej. W tej pierwszej używa się dużo oliwy z oliwek 17 Więcej na temat kuchni litewskiej w : - Nijole i Maciej Druto 1987 Kuchnia litewska Krajowa Agencja Wydawnicza Warszawa 18 Barbara Buczma, Bożena Bonik 1988 Kuchnia francuska na co dzień i od święta Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 1988

Pierwsze surowce, z których sporządzano w staropolskiej kuchni potrawy, to: różne gatunki kasz, mąka pszenna i żytnia, groch, bób, soja, olej

Pierwsze surowce, z których sporządzano w staropolskiej kuchni potrawy, to: różne gatunki kasz, mąka pszenna i żytnia, groch, bób, soja, olej Pierwsze surowce, z których sporządzano w staropolskiej kuchni potrawy, to: różne gatunki kasz, mąka pszenna i żytnia, groch, bób, soja, olej konopny, grzyby świeże, suszone i kiszone, wieprzowina i wołowina

Bardziej szczegółowo

PRZYPRAWY JEDNORODNE, ZIOŁA I SUSZE WARZYWNE,,MARION TRADE WYKAZ ASORTYMENTU NAZWA PRODUKTU

PRZYPRAWY JEDNORODNE, ZIOŁA I SUSZE WARZYWNE,,MARION TRADE WYKAZ ASORTYMENTU NAZWA PRODUKTU FIRMA HANDLOWA,,MARION TRADE'' ROBERT LEWANDOWSKI UL. BOCZKOWSKA 69 63-460 SKALMIERZYCE POLSKA/POLAND TEL. KOM.: +48 881305777 NIP: 6181638895 REGON: 302215072 skype: marionspices E-MAIL: mariontrade@wp.pl

Bardziej szczegółowo

Wtorek r. Śniadanie. Poniedziałek r. Śniadanie. Obiad. Podwieczorek

Wtorek r. Śniadanie. Poniedziałek r. Śniadanie. Obiad. Podwieczorek Poniedziałek 05.12.2016 r. Chleb pełnoziarnisty z masłem osełką, chuda wędlina filet z indyka, pomidor, papryka czerwona Zalewajka Składniki: zakwas żytni, ziemniaki, kiełbasa zawierająca minimum 70% mięsa,,

Bardziej szczegółowo

OFERTA SPRZEDAśY. 1. Cynamon mielony 60g 2,50zł. 2. Cynamon laski 40g 2,50zł. 3. Czosnek granulowany 70g 2,50zł. 4. Goździk 15g 2,50zł

OFERTA SPRZEDAśY. 1. Cynamon mielony 60g 2,50zł. 2. Cynamon laski 40g 2,50zł. 3. Czosnek granulowany 70g 2,50zł. 4. Goździk 15g 2,50zł OFERTA SPRZEDAśY Lp. Przyprawy Waga Cena 1. Cynamon mielony 60g 2,50zł 2. Cynamon laski 40g 2,50zł 3. Czosnek granulowany 70g 2,50zł 4. Goździk 15g 2,50zł 5. Goździk mielony 15g 2,50zł 6. Gorczyca biała

Bardziej szczegółowo

OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od października 2016 r.

OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od października 2016 r. OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 17 28 października 2016 r. 17 X 18 X 19 X 20 X 21 X Zupa z soczewicy z ziemniakami. Chleb. Ryż z truskawkami i jogurtem naturalnym. Zupa pomidorowa z makaronem. Kotlet

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu specjalizacyjnego Kuchnie różnych narodów dla klasy IV TŻ Technik żywienia i gospodarstwa domowego.

Wymagania edukacyjne z przedmiotu specjalizacyjnego Kuchnie różnych narodów dla klasy IV TŻ Technik żywienia i gospodarstwa domowego. Wymagania edukacyjne z przedmiotu specjalizacyjnego Kuchnie różnych narodów dla klasy IV TŻ Technik żywienia i gospodarstwa domowego. Opracowała : Jolanta Próchniewicz Dział programowy Dopuszczający Dostateczny

Bardziej szczegółowo

Co jedliśmy kiedyś, a co jemy dziś?

Co jedliśmy kiedyś, a co jemy dziś? Co jedliśmy kiedyś, a co jemy dziś? Antyczny Egipt W Egipcie jadano wiele rzeczy. Kuchnia najniższych warstw społecznych nie była uboga. Na jej czele stały: chleb wyrabiany z żyta, ryby i dzikie ptactwo

Bardziej szczegółowo

Kuchnia polska. Żaden Polak nie odmówiłby tych wszystkich dań!, oto one:

Kuchnia polska. Żaden Polak nie odmówiłby tych wszystkich dań!, oto one: Rodzaje kuchni Kuchnia polska Żaden Polak nie odmówiłby tych wszystkich dań!, oto one: bigos, karkówka, kiełbasy, kotlety schabowe, gołąbki, ogórki kiszone, pierogi, placki ziemniaczane, sernik, jabłecznik,

Bardziej szczegółowo

Jedzmy zdrowo na kolorowo!

Jedzmy zdrowo na kolorowo! Jedzmy zdrowo na kolorowo! Dlaczego powinniśmy jeść warzywa? Ponieważ są źródłem: -witamin: głównie: beta-karoten, witamina C, kwas foliowy oraz witaminy K, niacyna oraz witaminy E -składników mineralnych:

Bardziej szczegółowo

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 3 14 października 2016 r. Zupa ziemniaczana. Chleb. Makaron z serem. Kompot wieloowocowy. Kompot wieloowocowy.

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 3 14 października 2016 r. Zupa ziemniaczana. Chleb. Makaron z serem. Kompot wieloowocowy. Kompot wieloowocowy. OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 3 14 października 2016 r. 3 X 4 X 5 X 6 X 7 X Zupa ziemniaczana. Chleb. Makaron z serem. Jabłko Żurek z ziemniakami. Gołąbki z ryżem, kiełbasą i sosem pomidorowym. Banan

Bardziej szczegółowo

Przykładowy Plan Posiłków: Faza Comiesięcznego Startu

Przykładowy Plan Posiłków: Faza Comiesięcznego Startu Przykładowy Plan Posiłków: Faza Comiesięcznego Startu Śniadanie: Dzień1 Jajecznica z grzybami Mała garść mieszanki nasion: Sugerowane nasiona: dynia & słonecznik Mała porcja surowych warzyw: marchew, pomidor,

Bardziej szczegółowo

Główne posiłki w diecie 5 przemian. {like}

Główne posiłki w diecie 5 przemian. {like} {like} 1. Śniadanie: największy i najważniejszy posiłek dnia w porze porannej (7.00-9.00), najlepiej z gotowanych zbóż (w postaci całych ziaren, płatków lub grysiku): - owies - kasza jaglana - kasza gryczana

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do

Bardziej szczegółowo

CZWARTEK 26 V B O Ż E C I A Ł O

CZWARTEK 26 V B O Ż E C I A Ł O OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 23 maja 03 czerwca 2016 r. 23 V 24 V 25 V Zupa z soczewicy z ziemniakami. Chleb. Ryż zapiekany z jabłkami i cynamonem. Zupa neapolitańska z makaronem ryżowym. Kotlet

Bardziej szczegółowo

OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 09 maja 20 maja 2016 r.

OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 09 maja 20 maja 2016 r. OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 09 maja 20 maja 2016 r. 09 V 10 V 11 V 12 V 13 V Krupnik z ziemniakami. Chleb. Makaron ze szpinakiem i pomidorami suszonymi. Żurek z ziemniakami. Zrazy wieprzowe w sosie

Bardziej szczegółowo

64 Surówki i sałatki

64 Surówki i sałatki 64 Surówki i sałatki 65 Surówka z pomidorów, ogórków i sałaty Surówki i sałatki SKŁANIKI W Sos: 1 łyżka śmietany ½ pęczka świeżego koperku 1 łyżka oliwy 1 ząbek czosnku, 1 garstka świeżego oregano sól

Bardziej szczegółowo

Vital DETOX. Lista Produktów. Vital Detox - Oczyszczanie Katarzyna Gurbacka By Katarzyna Gurbacka

Vital DETOX. Lista Produktów. Vital Detox - Oczyszczanie Katarzyna Gurbacka By Katarzyna Gurbacka Vital DETOX Lista Produktów 2012 By Katarzyna Gurbacka Katarzyna Gurbacka 2012 By Katarzyna Gurbacka Dietetyk www.vitaldetox.pl Wszystkie Prawa Zastrzeżone: Każda część tej książki chroniona jest prawem

Bardziej szczegółowo

Potrawy świata - Hiszpania obywatel świata

Potrawy świata - Hiszpania obywatel świata obywatel świata Witaj! Mam na imię Fernando i mam 9 lat. Mieszkam w Hiszpanii w Valencii. To miasto nad Morzem Śródziemnym. Jest tu trochę cieplej niż u Ciebie w Polsce, a dookoła rosną palmy. Tak jak

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1 Grupy środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagania, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci

Bardziej szczegółowo

Składniki (na około 10 naleśników): naleśniki z tego przepisu. Farsz:

Składniki (na około 10 naleśników): naleśniki z tego przepisu. Farsz: Naleśniki nadziewane piersią z kurczaka, czerwoną fasolą, papryką i kukurydzą zapiekane pod warstwą sosu pomidorowego i sera cheddar. W takiej odsłonie na pewno zachwycą niejedno podniebienie Polecam Składniki

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW. Jadłospis wiosna. Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW. Jadłospis wiosna. Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW Jadłospis wiosna Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja Szkoła została zgłoszona do udziału w projekcie Szkoła w

Bardziej szczegółowo

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 14 listopada 25 listopada 2016 r. Kompot wieloowocowy.

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 14 listopada 25 listopada 2016 r. Kompot wieloowocowy. OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 14 listopada 25 listopada 2016 r. 14 XI 15 XI 16 XI 17 XI 18 XI Zupa z soczewicy z ziemniakami. Chleb. Ryż z truskawkami i jogurtem naturalnym. Krupnik z ziemniakami.

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży

Bardziej szczegółowo

5 zdrowych zup w 15 minut

5 zdrowych zup w 15 minut 5 zdrowych zup w 15 minut Zupy - polskie dziedzictwo W polskiej kuchni zupy odgrywają bardzo ważna rolę. W większości domów sprawdzone przepisy na niedzielny rosołek czy pomidorową, przekazywane są z pokolenia

Bardziej szczegółowo

Wtorek r. Śniadanie. Obiad Zupa jarzynowa

Wtorek r. Śniadanie. Obiad Zupa jarzynowa Poniedziałek 02.01.2017 r. Chleb pełnoziarnisty z masłem osełką, chuda wędlina filet z indyka, pomidor, papryka czerwona Zalewajka Składniki: zakwas żytni, ziemniaki, kiełbasa zawierająca minimum 70% mięsa,

Bardziej szczegółowo

Mięso i ser posiekać, wrzucić do miseczki. Dodać natkę pietruszki i wymieszać. Doprawić solą i pieprzem.

Mięso i ser posiekać, wrzucić do miseczki. Dodać natkę pietruszki i wymieszać. Doprawić solą i pieprzem. Jeśli nie macie pomysłu co zrobić z mięsem z rosołu, polecam przygotowanie tych sakiewek. Są proste do zrobienia i wyjątkowo smaczne. Dzięki serowi pleśniowemu sakiewki nabierają wyrazistego smaku, a orzechy

Bardziej szczegółowo

Benoit oliwa z oliwek extra vergine 500 ml, 750 ml, 5 l

Benoit oliwa z oliwek extra vergine 500 ml, 750 ml, 5 l Product Catalogue Benoit oliwa z oliwek extra vergine 500 ml, 750 ml, 5 l Benoit - oliwa z oliwek extra vergine o lekko owocowym smaku z delikatną kwiatową nutą jest tłoczona na zimno tylko i wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Czytajcie działkowca!

Czytajcie działkowca! Czytajcie działkowca! Jesień już w pełni, a działki i ogrody mienią się bogactwem odcieni złota, żółci i brązu. To okres w którym przyroda przygotowuje się do spoczynku i jest już coraz mniej czasu na

Bardziej szczegółowo

JAK I CO JEDZĄ ROSJANIE...

JAK I CO JEDZĄ ROSJANIE... JAK I CO JEDZĄ ROSJANIE... Rosjanie tradycyjnie jedzą trzy razy: rano, przed pracą śniadanie; po południu jedzą obiad; wieczorem w domu spożywają kolację. Na śniadanie zjadają niewiele: kanapkę, jajecznicę,

Bardziej szczegółowo

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 30 stycznia 10 lutego 2017 r. Fasolka po bretońsku. Chleb. Oponki serowe. Kompot wieloowocowy.

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 30 stycznia 10 lutego 2017 r. Fasolka po bretońsku. Chleb. Oponki serowe. Kompot wieloowocowy. OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 30 stycznia 10 lutego 2017 r. 30 I 31 I 01 II 02 II 03 II Zupa fasolowa z ziemniakami. Chleb. Ryż z jabłkami i cukrem. Zupa neapolitańska. Kotlet drobiowy panierowany.

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA DLA RODZICÓW

EDUKACJA DLA RODZICÓW Materiał opracowała: Jolanta Gęca EDUKACJA DLA RODZICÓW Prawidłowe żywienie dzieci i młodzieży jest szczególnie istotne, ze względu na fazę intensywnego wzrostu i dojrzewania. Dla utrzymania wzrostu i

Bardziej szczegółowo

k a t a l o g P R O D U K T Ó W

k a t a l o g P R O D U K T Ó W katalog P R O D U K T Ó W Produkty marki Poltino to gama najwyższej jakości owoców, warzyw, a także skomponowane z nich dania gotowe, zupy i mieszanki o szerokim kulinarnym zastosowaniu. Głębokie mrożenie

Bardziej szczegółowo

Specjalności LONG-PHUNG. Dla 4 osób

Specjalności LONG-PHUNG. Dla 4 osób Specjalności LONG-PHUNG Dla 4 osób Ha-Noi city 180 zł Zupa z pulpecikami Kaczka Long-Phung Krewetki w sosie tamaryndowym Kurczak w cieście kukurydzianym Tofu w jarzynach Zestaw surówek Banan lub jabłko

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne aspekty naturalnego odżywiania dzieci

Ekonomiczne aspekty naturalnego odżywiania dzieci Ekonomiczne aspekty naturalnego odżywiania dzieci Czy można żywić tanio i naturalnie? Czy naturalne znaczy droższe? Kulki Nesquiki 1 kg 22,00 zł BIO Mussli własnej roboty - 1 kg : płatki owsiane 700 g

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPISY ZIMA. Zestaw1Krupnik. Waga 1 porcji g (uczniowie klas 0-3 ) i 300 g (uczniowie klas 4-6) Kasza jęczmienna perłowa Marchew

JADŁOSPISY ZIMA. Zestaw1Krupnik. Waga 1 porcji g (uczniowie klas 0-3 ) i 300 g (uczniowie klas 4-6) Kasza jęczmienna perłowa Marchew Załącznik nr 8 JADŁOSPISY ZIMA Zestaw1Krupnik Waga 1 porcji - 250 g (uczniowie klas 0-3 ) i 300 g (uczniowie klas 4-6) Kasza jęczmienna perłowa Pietruszka, korzeń Seler korzeniowy Ziele angielskie Liść

Bardziej szczegółowo

Zestaw 12. Ziemniaki gotowane Waga l porcji -150 g. 10 porcji kg. l porcja g. Ziemniaki Sól 210,0 2,100

Zestaw 12. Ziemniaki gotowane Waga l porcji -150 g. 10 porcji kg. l porcja g. Ziemniaki Sól 210,0 2,100 Zestaw 12 Zupa ogórkowa Waga 1 porcji - 300 g I porcja 10 porcji Ogórek kwaszony 30,0 0,300 Marchew 18,7 0,187 Pietruszka, korzeń 7,5 0,075 Por 7,5 0,075 Seler korzeniowy 3,7 0,037 Ziemniaki 75,0 0,750

Bardziej szczegółowo

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 02 stycznia 13 stycznia 2017 r. Kompot wieloowocowy. Kompot wieloowocowy. PIĄTEK 06 I T R Z E C H K R Ó L I

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 02 stycznia 13 stycznia 2017 r. Kompot wieloowocowy. Kompot wieloowocowy. PIĄTEK 06 I T R Z E C H K R Ó L I OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 02 stycznia 13 stycznia 2017 r. 02 I 03 I 04 I 05 I Zupa grochowa z ziemniakami. Chleb. Ryż z truskawkami i jogurtem naturalnym. Rosół z makaronem. Kotlet drobiowy panierowany.

Bardziej szczegółowo

Przepisy z czerwoną palmą

Przepisy z czerwoną palmą Przepisy z czerwoną palmą Dorota D.K. Kornas 1. ŚLEDZIE Z OLEJEM Z CZERWONEJ PALMY 10min 2-4 płaty słonych śledzi -3 nieduże cebule -½ szklanki bio oleju z czerwonej palmy Ölmühle Solling Śledzie należy

Bardziej szczegółowo

4 sosy. sosy 4. Albion s majonez. Majonez

4 sosy. sosy 4. Albion s majonez. Majonez sosy 4 2 ł/h musztardy sarepskiej 1 ł/h kurkumy 500 g oleju Albion s majonez, do naczynia miksującego wbić całe jajko, dodać musztardę, pieprz, cukier, sól, kurkumę. Zamknąć otwór w pokrywie, zaprogramować

Bardziej szczegółowo

22,50. Pierogi ruskie ze skwarkami z tofu. 400 g. Ciasto: woda 38%, mąka ryżowa 24%, mąka ziemniaczana 24%, mąka gryczana 10%, olej słonecznikowy

22,50. Pierogi ruskie ze skwarkami z tofu. 400 g. Ciasto: woda 38%, mąka ryżowa 24%, mąka ziemniaczana 24%, mąka gryczana 10%, olej słonecznikowy Pierogi ruskie ze skwarkami z tofu 400 g 22,50 Ciasto: woda 38%, mąka ryżowa 24%, mąka ziemniaczana 24%, mąka gryczana 10%, olej słonecznikowy 3,5%, sól Farsz: ziemniaki 61%, tofu 18%, kapusta pekińska

Bardziej szczegółowo

Lubisz strączki? Czas na fasolkę szparagową!

Lubisz strączki? Czas na fasolkę szparagową! Lubisz strączki? Czas na fasolkę szparagową! Jaką mamy porę? Porę na warzywa sezonowe! Po długim oczekiwaniu nareszcie na straganach i w przydomowych ogródkach pojawiła się fasolka szparagowa. Nie dość,

Bardziej szczegółowo

Menu Świąteczne 2014

Menu Świąteczne 2014 MENU SERWOWANE: MENU I PRZYSTAWKA/ Zupa rakowa z warzywami Sandacz w sosie borowikowym, topinambur, olej rozmarynowy, warzywa Roladki czekoladowe z pistacją i wiśnią koktajlową z sosem waniliowym Cena

Bardziej szczegółowo

20 stycznia - Dzień Bigosu Polski specjał w jednym garnku na wiele sposobów

20 stycznia - Dzień Bigosu Polski specjał w jednym garnku na wiele sposobów 20 stycznia - Dzień Bigosu Polski specjał w jednym garnku na wiele sposobów 20 stycznia to ten dzień - Dzień Bigosu! Ta potrawa, której my-polacy czujemy się mistrzami, zasługuje na swoje święto, bo potrafimy

Bardziej szczegółowo

ZALETY SUROWEGO JEDZENIA. Beth Aldrich. Tłumaczenie: Paulina Stokłosa

ZALETY SUROWEGO JEDZENIA. Beth Aldrich. Tłumaczenie: Paulina Stokłosa ZALETY SUROWEGO JEDZENIA Beth Aldrich Tłumaczenie: Paulina Stokłosa Surowa dieta może przywołać na myśl takie potrawy jak: surowe jaja i mięso. Jednakże dla Beth Aldrich, ekologicznej mamy i eksperta zdrowego

Bardziej szczegółowo

Gotowanie na parze WSTĘP

Gotowanie na parze WSTĘP GOTOWANIE NA PARZE Gotowanie na parze WSTĘP moda na posiłki przygotowywane na parze do Polski dotarła stosunkowo niedawno i początkowo spotkała się z nieufnością i niezbyt wielkim zainteresowaniem. Warto

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Gawłowska UPRAwA ZIÓŁ

Agnieszka Gawłowska UPRAwA ZIÓŁ Agnieszka Gawłowska UPRAwA ZIÓŁ Spis treści WSTĘP 3 Ogólna charakterystyka 4 Usytuowanie rabaty w ogrodzie 7 Ogólne wymagania ziół 8 Uprawa 10 Sposoby uprawy ziół 10 Wymagania pokarmowe ziół 13 Pożądane

Bardziej szczegółowo

Prosta surówka z ogórków, gęstej kwaśnej śmietany i koperku. Można dodać również szczypiorek lub odrobinę cebulki. Jak kto lubi

Prosta surówka z ogórków, gęstej kwaśnej śmietany i koperku. Można dodać również szczypiorek lub odrobinę cebulki. Jak kto lubi Prosta surówka z ogórków, gęstej kwaśnej śmietany i koperku. Można dodać również szczypiorek lub odrobinę cebulki. Jak kto lubi 400 g ogórków 200 g gęstej kwaśnej śmietany 18% 2 łyżki posiekanego koperku

Bardziej szczegółowo

KOSZTORYS OFERTOWY. Załącznik nr 3. PAKIET I: Pieczywo (CPV: ) Lp. Nazwa artykułu j.m Ilość Cena jednostkowa netto /zł/

KOSZTORYS OFERTOWY. Załącznik nr 3. PAKIET I: Pieczywo (CPV: ) Lp. Nazwa artykułu j.m Ilość Cena jednostkowa netto /zł/ KOSZTORYS OFERTOWY Załącznik nr 3 PAKIET I: Pieczywo (CPV: 15810000-9) Lp. Nazwa artykułu j.m Ilość 1 Chleb szt. 400 2 Bułka zwykła szt. 600 PAKIET II: Artykuły spożywcze (CPV: 15000000-8), Lp. Nazwa artykułu

Bardziej szczegółowo

Zupy na Poznańskiej. Barszcz czerwony z uszkami. Buraki czerwone 1kg. Włoszczyzna 1 op. Czosnek 2 ząbki

Zupy na Poznańskiej. Barszcz czerwony z uszkami. Buraki czerwone 1kg. Włoszczyzna 1 op. Czosnek 2 ząbki 1 Zupy na Poznańskiej Barszcz czerwony z uszkami Buraki czerwone 1kg Włoszczyzna 1 op. Czosnek 2 ząbki Przyprawy (ziele angielskie, liść laurowy, pieprz, sól, majeranek, kwasek cytrynowy lub ocet winny,

Bardziej szczegółowo

Przygotowała: Alicja Świtaj

Przygotowała: Alicja Świtaj Kaczka wędzona dymem z zielonej herbaty z zielonymi warzywami z woka, pure z mango i imbiru oraz szafranowym ryżem (danie inspirowane kuchnią Tajlandii) Przygotowała: Alicja Świtaj Zafascynowała mnie kuchnia

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 8 JADŁOSPISY WIOSNA. Zestaw1. Zupa krem z zielonego groszku

Załącznik nr 8 JADŁOSPISY WIOSNA. Zestaw1. Zupa krem z zielonego groszku Załącznik nr 8 JADŁOSPISY WIOSNA Zestaw1 Zupa krem z zielonego groszku Zielony groszek (świeży lub mrożony) ka Korzeń pietruszki Seler Jogurt naturalny Zielona pietruszka Pęczak gotowany Waga 1 porcji

Bardziej szczegółowo

s, PRZEGLĄD ZIOŁ Szczypiorek Pietruszka Bazylia Czosnek bulwiasty Tl STRONA STRONA STRONA STRONA 48

s, PRZEGLĄD ZIOŁ Szczypiorek Pietruszka Bazylia Czosnek bulwiasty  Tl STRONA STRONA STRONA STRONA 48 s, PRZEGLĄD ZIOŁ Tl STRONA 40 71 STRONA 48 71 STRONA 54 71 STRONA 60 (Octmum basilicum) (Petroselmum crispum) (Alhum schoenoprasum) (Alhum tuberosum) Bazylia Pietruszka Szczypiorek Czosnek bulwiasty od

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ LEKCJI PRZYRODY

SCENARIUSZ ZAJĘĆ LEKCJI PRZYRODY SCENARIUSZ ZAJĘĆ LEKCJI PRZYRODY Hasło: Czynności życiowe człowieka. Czym się odżywiamy? Temat: Składniki odżywcze i ich znaczenie dla organizmu. Cele: 1. Poziom wiadomości - uczeń - zna podstawowe składniki

Bardziej szczegółowo

Grillowane grzybki portobello z serem kozim i arugulą 1

Grillowane grzybki portobello z serem kozim i arugulą 1 Przepis nie zawiera owoce cytrusowe 9 cebula i czosnek Wartość odżywcza porcji: Kalorie: 255 (1068 kj) Białko: 6 g Tłuszcz: 19 g Węglowodany: 15 g Grillowane grzybki portobello z serem kozim i arugulą

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA ŁATWO STRAWNA BOGATOBIAŁKOWA (wysokoenergetyczna)

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA ŁATWO STRAWNA BOGATOBIAŁKOWA (wysokoenergetyczna) Załącznik nr 6 do SIWZ DIETA ŁATWO STRAWNA BOGATOBIAŁKOWA (wysokoenergetyczna) Dzień Posiłek Składniki Waga (g) Makaron na mleku Szynka kanapkowa 34,0% Poniedziałek 28,5 kcal Wtorek 2558,1 kcal,8% 25,1%

Bardziej szczegółowo

JAK ODŻYWIALIŚMY SIĘ KIEDYŚ, A JAK ODŻYWIAMY SIĘ DZIŚ?

JAK ODŻYWIALIŚMY SIĘ KIEDYŚ, A JAK ODŻYWIAMY SIĘ DZIŚ? JAK ODŻYWIALIŚMY SIĘ KIEDYŚ, A JAK ODŻYWIAMY SIĘ DZIŚ? Co to jest odżywianie? Jak prawidłowo się odżywiać? Znaczenie dobrego odżywiania CO TO JEST ODŻYWIANIE? Odżywianie to proces życiowy polegający na

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA Uwaga: Dopuszcza się modyfikację kolejności zaplanowanych tematów. Kolejne zajęcia Temat główny - Liczba godzin Metody prowadzenia zajęć: Opis 1 PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna 43-400 Cieszyn ul. Liburnia 2 asystent Teresa Kopiec asystent Halina Dziadek st. asystent Czesława Lis

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna 43-400 Cieszyn ul. Liburnia 2 asystent Teresa Kopiec asystent Halina Dziadek st. asystent Czesława Lis Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna 43-400 Cieszyn ul. Liburnia 2 asystent Teresa Kopiec asystent Halina Dziadek st. asystent Czesława Lis Żywienie i aktywność fizyczna mają wpływ na rozwój psychofizyczny

Bardziej szczegółowo

Wartość odżywcza zestawu

Wartość odżywcza zestawu Wartość odżywcza zestawu Energia kcal 605 Białko ogółem g 29,7 Tłuszcz ogółem g 20,0 Węglowodany ogółem g 82,4 Wapń mg 287 Żelazo mg 2,6 Witamina A - ekwiwalent retinolu Ilg 126 Witamina C mg 62,1 Kwas

Bardziej szczegółowo

tarty omlety frittaty

tarty omlety frittaty smaczne i zdrowe Zapiekanki tarty omlety frittaty smaczne i zdrowe Zapiekanki tarty omlety frittaty SPIS TREŚCI Wstęp 4 Tarty 6 Słoneczna tarta z warzywami 6 Tarta á la bolonese 7 Tarta cebulowa 7 Tarta

Bardziej szczegółowo

smaczne i zdrowe Dania z ryżu

smaczne i zdrowe Dania z ryżu smaczne i zdrowe Dania z ryżu SPIS TREŚCI Wstęp 4 Ryż na obiad 6 Brązowy ryż z warzywami 6 Cytrynowo-miętowa potrawka ryżowa z wędzonym kurczakiem 7 Duszony ryż paprykowo- -pomidorowy 8 Duszony ryż z bobem

Bardziej szczegółowo

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Kasza jęczmienna perłowa 9,5 0,095 Marchew 15,5 0,155 Pietruszka, korzeń 6,5 0,065 Por 6,5 0,065 Seler korzeniowy 3,0 0,030 Ziemniaki 62,5 0,625 Margaryna 3,0 0,030 Ziele

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN PRÓBNY W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ

SPRAWDZIAN PRÓBNY W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA miejsce na naklejkę z kodem dzień miesiąc rok SPRAWDZIAN PRÓBNY W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Warzywa, owoce Czas pracy: 60 minut (można

Bardziej szczegółowo

Przystawki. Zupy. Ryż smażony. Makaron smażony Do wyboru: makaron pszenny, sojowy lub ryżowy

Przystawki. Zupy. Ryż smażony. Makaron smażony Do wyboru: makaron pszenny, sojowy lub ryżowy Przystawki Chipsy krewetkowe... 5 zł Sajgonki z mięsem, podawane z surówką (8 szt.)... 12 zł Ha cao - pierożki ryżowe z krewetkami (6 szt.)... 14 zł Xiumai - pierożki pszenne z krewetkami (6 szt.)... 14

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS od dnia do r.

JADŁOSPIS od dnia do r. JADŁOSPIS od dnia 03.09. do 30.09.2015 r. Data/dzień Śniadanie Obiad Podwieczorek 03.09.2015 04.09.2015 07.09.2015 08.09.2015 Płatki kukurydziane na mleku 200g (mleko, płatki kukurydziane) Ser biały 50g

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS od dnia do r.

JADŁOSPIS od dnia do r. JADŁOSPIS od dnia 01.03. do 31.03.17 r. Dzień Śniadanie Obiad Podwieczorek 01.03.17 Czw. 02.03.17 03.03.17 06.03.17 07.03.17 Zacierki na mleku 200g (zacierki, mleko, Sałata, rzodkiewki Płatki kukurydziane

Bardziej szczegółowo

MENU. PONIEDZIAŁEK r. Zupa mleczna, kanapki z masłem i dżemem, herbatka z cytrynką. Zupa barszcz biały ŚNIADANIE OBIAD

MENU. PONIEDZIAŁEK r. Zupa mleczna, kanapki z masłem i dżemem, herbatka z cytrynką. Zupa barszcz biały ŚNIADANIE OBIAD MENU POSIŁEK PONIEDZIAŁEK 24.10.2016r. Zupa mleczna, kanapki z masłem i dżemem, herbatka z cytrynką Zupa barszcz biały Sztuka mięsa z kaszą, surówka, kompot Kisiel i chrupki kukurydziane Zupa: mleko 70%,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do SWIZ. DIETA PODSTAWOWA ( ogólna)

Załącznik nr 2 do SWIZ. DIETA PODSTAWOWA ( ogólna) Załącznik nr 2 do SWIZ DIETA PODSTAWOWA ( ogólna) Dzień Posiłek Składniki Waga (g) Makaron na mleku 300 Masło extra 35,2% Szynka kanapkowa 30 Papryka czerwona Kawa z mlekiem 225 Poniedziałek 2208,6 kcal

Bardziej szczegółowo

smaczne i zdrowe Zupy domowe

smaczne i zdrowe Zupy domowe smaczne i zdrowe Zupy domowe SPIS TREŚCI Wstęp 4 Zupy mięsne 6 Kapuśniak z curry i kabanosami 6 Pikantna zupa z boczkiem i warzywami 7 Warzywna zupa z ryżem i kurczakiem 7 Zupa drobiowa z cebulą i papryką

Bardziej szczegółowo

Zestaw 1. Surówka z czerwonej kapusty Waga 1 porcji -120 g Kapusta czerwona Jabłko Cebula Olej słonecznikowy Sok z cytryny lub ocet winny Sól Pieprz

Zestaw 1. Surówka z czerwonej kapusty Waga 1 porcji -120 g Kapusta czerwona Jabłko Cebula Olej słonecznikowy Sok z cytryny lub ocet winny Sól Pieprz Zestaw 1 Zupa z fasolki szparagowej z ziemniakami Fasolka szparagowa Olej RyŜ gotowany Waga 1 porcji 150g RyŜ Duszona pierś z indyka Waga 1 porcji - 90 g, Mięso z piersi indyka bez skóry Cebula Mąka pszenna

Bardziej szczegółowo

Rozgrzewająca, aromatyczna zupa z kapustą, bez dodatku ziemniaków, za to wybornie smakuje z białym pieczywem. Polecam na chłodne popołudnia.

Rozgrzewająca, aromatyczna zupa z kapustą, bez dodatku ziemniaków, za to wybornie smakuje z białym pieczywem. Polecam na chłodne popołudnia. Zupa z białą kapustą Rozgrzewająca, aromatyczna zupa z kapustą, bez dodatku ziemniaków, za to wybornie smakuje z białym pieczywem. Polecam na chłodne popołudnia. pół główki białej kapusty (średniej wielkości)

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

Pierogi z jajami. Ciasto 2 szklanki mąki sól 2 łyżki oleju około ½ szklanki letniej wody

Pierogi z jajami. Ciasto 2 szklanki mąki sól 2 łyżki oleju około ½ szklanki letniej wody Pierogi Ciasto 2 szklanki mąki 2 łyżki oleju około ½ szklanki letniej wody Nadzienie 5 jajek 250 g chudego boczku cebula pieprz estragon łyżka masła Pierogi z jajami 1. Z mąki i osolonej letniej wody oraz

Bardziej szczegółowo

Zawód: technik żywienia i gospodarstwa domowego - przykładowe rozwiązanie zadania nr 1

Zawód: technik żywienia i gospodarstwa domowego - przykładowe rozwiązanie zadania nr 1 TYTUŁ PROJEKT REALIZACJI PRAC ZWIĄZANYCH Z PRZYGOTOWANIEM OBIADU W PRZEDSZKOLU WG OBOWIĄZUJĄCEGO JADŁOSPISU ORAZ SPORZĄDZENIE ZAPOTRZEBOWANIA ŻYWNOŚCIOWEGO I RAPORTU ŻYWIENIOWEGO W ODNIESIENIU DO OBIADU.

Bardziej szczegółowo

MENU PONIEDZIAŁEK r.

MENU PONIEDZIAŁEK r. MENU PONIEDZIAŁEK 09.01.2017r. Kanapka z polędwicą z indyka Pomidor Kakao Pieczywo: Mąka pszenna, mąka żytnia, sól, woda, drożdże Polędwica z indyka: mięso z indyka (105 g mięsa użyto do przygotowania

Bardziej szczegółowo

Zestaw1. Zupa krem z zielonego groszku. Waga 1 porcji 250 g (dla uczniów klas 0-3) 300 g (dla uczniów klas 4-6) Zielony groszek (świeŝy lub

Zestaw1. Zupa krem z zielonego groszku. Waga 1 porcji 250 g (dla uczniów klas 0-3) 300 g (dla uczniów klas 4-6) Zielony groszek (świeŝy lub Zestaw1 Zupa krem z zielonego groszku Zielony groszek (świeŝy lub mroŝony) ka Korzeń pietruszki Seler Jogurt naturalny Zielona pietruszka Pęczak gotowany Waga 1 porcji 150 g Kasza pęczak Duszona pierś

Bardziej szczegółowo

Produkty dodatkowe 30% spożycia produkty kwasotwórcze

Produkty dodatkowe 30% spożycia produkty kwasotwórcze Produkty dodatkowe 30% spożycia produkty kwasotwórcze Owoce Świeże owoce oprócz podstawowych Świeże soki owocowe Owoce suszone niesiarkowane morele rodzynki figi, śliwki itp. Zboża, ziarna, orzechy, strączkowe

Bardziej szczegółowo

newss.pl 22 smaki sałatek Lisner - 22 powody do uśmiechu

newss.pl 22 smaki sałatek Lisner - 22 powody do uśmiechu W czerwcu 2009 firma Lisner rozszerzyła swoją bogatą gamę sałatek o cztery nowe, niepowtarzalne pozycje - Sałatka kanadyjska z wędzonym pstrągiem oraz trzy sałatki śledziowe: z jajkiem, z pieczarkami i

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS NA M-C KWIECIEŃ 2015

JADŁOSPIS NA M-C KWIECIEŃ 2015 JADŁOSPIS NA M-C KWIECIEŃ 2015 DATA POSIŁEK POSIŁEK - DIETA 01.04.2015 Środa I śniadanie - Kulki czekoladowe na mleku, kanapka z chleba mieszanego z masłem serem żółtym, szczypiorek, herbata z I śniadanie

Bardziej szczegółowo

Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny

Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny Instrukcje: Proszę opisać w poniższym kwestionariuszu Pana/Pani przeciętną dietę. Proszę opisać 2 przykładowe dni tygodnia

Bardziej szczegółowo

DIETA 2000 kcal DZIEŃ 1 lista składników na 4 porcje:

DIETA 2000 kcal DZIEŃ 1 lista składników na 4 porcje: DZIEŃ 1 filet z kurczaka 0,5 kg łosoś dzwonko 0,3 kg jogurt naturalny 400 ml mleko ser mozzarella light 80 g ser twarogowy 0,35 kg jajka 10 szt. kasza gryczana - 0,15 kg mąka pszenna 0,3 kg mąka żytnia

Bardziej szczegółowo

Przyprawy naturalne Przyprawy naturalne Mieszanki dekoracyjno - smakowe

Przyprawy naturalne Przyprawy naturalne Mieszanki dekoracyjno - smakowe Przyprawy naturalne Przyprawy naturalne Mieszanki dekoracyjno - smakowe Mieszanki przyprawowe Mieszanki przypraw do wędlin tradycyjnych Mieszanki przypraw do wędlin homogenizowanych Mieszanki przypraw

Bardziej szczegółowo

TRENDY KULINARNE KUCHNIA FUSION KUCHNIA MOLEKULARNA. Sebastian Krzywda

TRENDY KULINARNE KUCHNIA FUSION KUCHNIA MOLEKULARNA. Sebastian Krzywda TRENDY KULINARNE KUCHNIA FUSION KUCHNIA MOLEKULARNA Sebastian Krzywda TROCHĘ HISTORII.. Rozwój tej kuchni na większą skalę trwa od kilku lat. Najwcześniej zyskała uznanie nowojorczyków. Jej korzenie sięgają

Bardziej szczegółowo

1 porcja Rebuild. Lunch: Dzień 1

1 porcja Rebuild. Lunch: Dzień 1 Przykładowy Plan Posiłków: Faza Zdrowego Stylu Życia Tydzień 1 Śniadanie: Dzień 1 Opcja 4 Naturalny jogurt z kawałkami jabłek i cynamonem Chude o obniżonej zawartości tłuszczu kiełbaski z dużym pomidorem

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO WROCŁAW. Jadłospis zima. Obowiązuje od 16 grudnia do 31 marca

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO WROCŁAW. Jadłospis zima. Obowiązuje od 16 grudnia do 31 marca SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW Jadłospis zima Obowiązuje od 16 grudnia do 31 marca Szkoła została zgłoszona do udziału w projekcie Szkoła w Formie:,,Smacznie,

Bardziej szczegółowo

Dworek Biała Dama. w Dworku Biała a Dama. w Nieborowie.

Dworek Biała Dama. w Dworku Biała a Dama. w Nieborowie. Witamy Panstwa serdecznie w Dworku Biała a Dama w Nieborowie. Restauracja czynna jest codziennie w godzinach: Pon-pt: 10 20 (kuchnia od 12:00) Sob-nd: 10 21 (kuchnia od 11:00) Organizujemy również przyjęcia

Bardziej szczegółowo

(5 7) 1. Sposób wytwarzania przyprawy, zwłaszcza do mięs i ryb, obejmujący mielenie warzyw

(5 7) 1. Sposób wytwarzania przyprawy, zwłaszcza do mięs i ryb, obejmujący mielenie warzyw RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 187557 (21) Numer zgłoszenia: 324270 (22) Data zgłoszenia: 12.01.1998 (13) B1 (51) IntCl7 A23L 1/221 ( 5

Bardziej szczegółowo

załącznik do umowy Dotyczy: dostawa artykułów ogólnospożywczych Szczegółowy zakres zamówienia wraz z cenami jednostkowymi: PRZYPRAWY

załącznik do umowy Dotyczy: dostawa artykułów ogólnospożywczych Szczegółowy zakres zamówienia wraz z cenami jednostkowymi: PRZYPRAWY załącznik do umowy Dotyczy: dostawa artykułów ogólnospożywczych Szczegółowy zakres zamówienia wraz z cenami jednostkowymi: Lp. Nazw produktu J.m. Ilość szacunkowa Cena jednostkowa (1 kg, 1 szt lub 1 l)

Bardziej szczegółowo

Zupy. Przygotowanie wywaru z warzyw. wywaru wynosi 50 100 g, a w przypadku wywaru z owoców 100 200 g owoców.

Zupy. Przygotowanie wywaru z warzyw. wywaru wynosi 50 100 g, a w przypadku wywaru z owoców 100 200 g owoców. Zupy Zupy stanowią część składową głównych posiłków, obiadów, kolacji, a niekiedy śniadań. Mogą być smacznymi, pożywnymi, a nawet wykwintnymi posiłkami jednodaniowymi. Zupy pobudzają łaknienie, dostarczają

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY Żywienie, szczególnie zbiorowe, nie powinno być realizowane w sposób doraźny. Jest to istotny problem

Bardziej szczegółowo

J A D Ł O S P I S dyżur klas 0 od dnia do r.

J A D Ł O S P I S dyżur klas 0 od dnia do r. J A D Ł O S P I S dyżur klas 0 od dnia 27.06.2016 do 15.07.2016 r. Data/dzień Śniadanie Obiad Podwieczorek 27.06.2016 Sałata, pomidor, rzodkiewka 30g Krupnik 250g (kurczak, mięso wołowe, włoszczyzna, ziemniaki,

Bardziej szczegółowo

Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem. Scenariusz nr 6

Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem. Scenariusz nr 6 Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem Scenariusz nr 6 I. Tytuł scenariusza zajęć : Poznaj rośliny przyprawowe " II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III.

Bardziej szczegółowo

PAKIET I : RYBY CPV 152

PAKIET I : RYBY CPV 152 Oferta Wykonawcy Załącznik nr 1 do SIWZ PAKIET I : RYBY CPV 152 za 1kg za 1 kg cena netto za kg. brutto jedn. 1 Panga filet kg 442 2 Dorsz filet kg 158 3 Mintaj filet kostka kg 142 4 Ryba wędzona Makrela

Bardziej szczegółowo

Prosty przepis na dzis!

Prosty przepis na dzis! Jak w 30 minut ugotować smaczny obiad, który będzie smakował całej rodzinie? Jak przyrządzić pyszne, ale jednocześnie niedrogie danie? Jak planować codzienne posiłki, by były różnorodne? Jak robić zakupy,

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

2. Warzywa obieramy, myjemy, dodajemy do wywaru z kurczakiem. Lekko doprawiamy.

2. Warzywa obieramy, myjemy, dodajemy do wywaru z kurczakiem. Lekko doprawiamy. Potrawka z kurczaka Lekkostrawna i pyszna zarówno z ziemniakami, jak i makaronem i ryżem. Przy tym prosta w przygotowaniu, nie wymaga długich godzin w kuchni, ani szczególnych umiejętności. A co najważniejsze:

Bardziej szczegółowo

Składniki: Sos: Przygotowanie:

Składniki: Sos: Przygotowanie: Sałatkę Cezara chyba każdy zna. Jest jedną z najbardziej popularnych i lubianych sałatek. Głównymi jej składnikami są grzanki, sałata rzymska i parmezan. W wersji z kurczakiem może stanowić smaczne i sycące

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2.1 formularz asortymentu stołówka szkolna

Załącznik Nr 2.1 formularz asortymentu stołówka szkolna Zadanie nr 1 Dostawa mięsa, produktów mięsnych i wędlin /stołówka szkolna/ L.p. Nazwa jm Ilość 1. Schab wieprzowy bez kości, słonina kg 150 całkowicie zdjęta, świeży 2. Żeberka wieprzowe pieczeniowe, świeże

Bardziej szczegółowo

Gdy jednak brakuje Ci pomysłu na obiad dla całej rodziny

Gdy jednak brakuje Ci pomysłu na obiad dla całej rodziny zrozumianym wspólne Gdy jednak brakuje Ci pomysłu na obiad dla całej rodziny Z myślą o Tobie - rodzicu zabieganym, zapracowanym, ale dbającym o najbliższych stworzyliśmy pakiet Obiady rodzinne. W zestawie

Bardziej szczegółowo